मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले पर्यटन प्रवद्र्धनको लागि विभिन्न स्थानलाई योजनाबद्ध विकास गर्ने भएको छ । यसै शिलशिलामा प्रदेशको दोलखा जिल्लाको डाङडुङे डाँडालाई फिल्म सिटी बनाउने तयारी गर्ने घोषणा गरेको छ, जसले स्थानीय पर्यटन र आर्थिक विकासमा सघाउ पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ।
फिल्म सिटी निर्माणका लागि आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा रकम विनियोजन गरिएको छ, यसअघि संघीय सरकारले पनि यसको पहल गरेको थियो र प्राविधिक अध्ययन समेत गरिएको थियो। डाङडुङे डाँडामा बन्ने फिल्म सिटीले फिल्म उद्योगको भविष्य, दोलखाको आर्थिक र सामाजिक रुपान्तरणमा योगदान पुर्याउने विश्वास लिइएको छ।
खरिढुंगा समुद्री सतहबाट तीन हजार ३०० मिटरको उचाइमा उत्तर पूर्वी भेगतिर गणेश, जुगल र गौरीशंकर हिमालको काखमा रहेको डाङ्डुङे डाँडामा अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र नगरी निर्माण हुने भएको छ । बागमती प्रदेश सरकारले दोलखाको डाङडुङे डाँडामा फिल्म सिटी निर्माण गर्ने घोषणा गरेको हाे । प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को नीति तथा कार्यक्रममा डाङडुङे डाँडामा फिल्म सिटी निर्माण गर्ने गरी घोषणा गरेको हो । उक्त कार्यकाे लागि प्रदेश सरकारले बजेट समेत विनियाेजन गरेकाे छ ।
प्रदेशभित्रको मौलिकता एवम् सांस्कृतिक विविधता झल्काउने चलचित्रहरूको निर्माणलाई प्रोत्साहन गर्ने तथा पर्यटकीय क्षेत्र दोलखाको डाङडुङे डाँडालाई फिल्म सिटीको रूपमा विकास गर्न सरकारले बजेटको व्यवस्था गरेको बजेट वक्तव्यमा उल्लेख छ । डाङडुङे डाँडामा अन्तर्राष्ट्रियकरण चलचित्र नगरी (फिल्म सिटी) निर्माणका लागि यस अघि नै संघ सरकारले पहल गरेको थियो ।

संघीय सरकारको बजेट मार्फत थालिएको उक्त पहलसंगै प्राविधिक सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन समेत तयार गरिएको थियो । भीमेश्वर नगरपालिका वडा नम्बर ९ मा अवस्थित डाङडुङे डाँडा समुन्द्री सतहदेखि २ हजार ९०० मिटरदेखि ३ हजार ४०० मिटरको उचाइमा रहेको छ । सफा आकाश, हिमालको काख, हरियाली जंगल, अनि टाढाटाढासम्म देखिने धवल पर्वतशृंखला डाङडुङे डाँडाबाट देखिने पर्यावरण हो ।
छिनभरमा नै फेरिने मौसम, बादलले ढाकेका थुम्का, चौँरी चरण अनि हरियाली वातावरण डाङडुङे डाँडाको पहिचान हो । त्यसो त डाङडुङे डाँडामा चदै गरेका चौरीका घाटीमा बाँधिएका घण्टीका आवाजले सो क्षेत्रको वातावरणलाई थप रोचक बनाउँछ । डाङडुङे डाँडामा उभिँदा प्रकृतिले चलचित्रको पर्दा खोलेजस्तो लाग्छ ।
उक्त स्थानमा बन्ने चलचित्र नगरीले फिल्म उद्योगको भविष्य मात्र होइन, दोलखाको आर्थिक र सामाजिक स्वरुप नै परिवर्तन गर्ने सामथ्र्य बोकेको छ । सपनाको रूपमा रहेको सो क्षेत्र सम्भावनाको अवसरका रूपमा अघि बढाउने बागमती सरकारको लक्ष्य रहेको छ । काठमाडौंबाट ११८ किलोमिटर पूर्व, दोलखा सदरमुकाम चरिकोटबाट केही घण्टाको यात्रामा अवस्थित डाङडुङे डाँडा सेतीदेवी सामुदायिक वन क्षेत्रमा पर्दछ । त्यहाबाट देखिने दृश्यहरूले चलचित्र सुटिङ मात्र होइन, पर्यटकको मन जित्न पनि सक्षम छ ।
उक्त क्षेत्रमा ५० प्रजातिका जैविक प्राणी, १४ प्रजातिका गुराँस, स्वयम्भू, फूलचोकी, गौरीशंकर, गणेश, जुगल, लाङटाङ, धौलागिरी हिमश्रृंखला, सिन्धुपाल्चोकदेखि ओखलढुंगासम्मका भूभागहरू दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ । जसले फिल्म सुटिङलाई नै एक महाकाव्यिक अनुभव बनाउनेछ ।
उक्त स्थानमा बन्ने चलचित्र नगरीले फिल्म उद्योगको भविष्य मात्र होइन, दोलखाको आर्थिक र सामाजिक स्वरुप नै परिवर्तन गर्ने सामथ्र्य बोकेको छ । सपनाको रूपमा रहेको सो क्षेत्र सम्भावनाको अवसरका रूपमा अघि बढाउने बागमती सरकारको लक्ष्य रहेको छ ।
बागमती सरकारद्वारा बजेट विनियोजन गरेर आगामी आर्थिक वर्षमा संरचनाहरूको विकासमा अघि बढ्ने तयारी गरेको प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री कुनदराज काफ्लेले जानकारी दिए । तत्कालीन समयमा तयार गरिएको सम्भाव्यता अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार, ७६.२५ हेक्टर क्षेत्रमा बन्ने चलचित्र नगरीको लागि ३२ करोड रुपैयाँ लगानीमा भौतिक पूर्वाधार निर्माण र ७४ करोड ३७ लाख प्राविधिक र सुधारात्मक संरचनामा खर्च अनुमान रहेको थियो ।
हाल उक्त रकम र प्रतिवेदनमा केही परिवर्तन गरेर संरचना निर्माणमा अघि बढ्ने सरकारको तयारी रहेको उनले बताए । सो क्षत्रेमा फिल्म सिटी निर्माण पश्चात निर्माण लागत मात्रै होइन, यसको प्रभाव झनै ठुलो रहने उनले बताए । ‘रोजगारी, पर्यटन, स्थानीय उत्पादन र सांस्कृतिक उत्थानले दोलखा सहित आसपासका जिल्लाका नागरिकको जीवन स्तरमा सुधार हुने छ’ उनले भने । डाङडुङे डाँडाको फिल्म सिटीले नेपाली फिल्म उद्योगको भविष्य, पर्यटनको पाटो, र ग्रामीण विकासको एउटा नमुना हुने उनको विश्वास छ ।

वर्षौदेखिको योजना
यो स्थानलाई पर्यटकीय गन्तव्यसँगै फिल्मी शहरको रुपमा विकास गर्ने सरकारी तवरबाट वर्षौ अगाडिदेखि प्रयास जारी रहेको देखिन्छ । सरकारले २०७५ साल चैत दोस्रो भएको लगानी सम्मेलनमा सरकारले तयार पारेको परियोजनाको ‘सो–केस’ मा यो स्थान पनि परेको थियो । निकै लामो अध्ययनपछि राष्ट्रिय लगानी बोर्डले तयार पारेको देशभरको ४३ वटा परियोजनाहरुको ‘सो–केस’ को सूचीमा पर्यटन पूर्वाधारतर्फ दोलखाको यो क्षेत्रको प्रस्ताव पनि गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म सिटी समावेश गरिएको थियो ।
लगानी भित्र्याउन सरकारले २०७५ चैत १५ र १६ गते राजधानीमा अन्तर्राष्ट्रिय लगानी सम्मेलन गरेको थियो । लगानी सम्मेलन २०१९ को निर्देशक समितिको बैठकले स्वकिृत गरेका ४३ ठूला परियोजनामा दोलखाको फिल्म सिटीलाई पर्यटन पूर्वाधारतर्फ पाचौं नम्बरमा राखिएको थियो ।
डाङडुङे क्षेत्रको १५ सय रोपनी जग्गामा फिल्म सिटी निर्माण गर्न निर्णय वि.स २०७३ फागुनमा गरेको थियो । सोही वर्षको चैत १५ गते चलचित्र विकास बोर्ड र वन मन्त्रालयबीच वन क्षेत्रमा पर्ने उक्त १५ सय रोपनी जमिनमा फिल्म सिटी निर्माण गर्न दिने सहमतिमा हस्ताक्षर भएको थियो ।
चलचित्र नगरी बनाउने पूर्वाधार तयार गर्न मात्र त्यसयता सरकारले यो क्षेत्रमा करिब ५० करोड भन्दाबढी रकम खर्च गरिसकेको छ । लामोसाँघु–जिरी सडकको खरिढुंगादेखि डाङडुङे डाँडासम्म ६ किलोमिटर सडक कालोपत्रे, प्रस्तावित चलचित्र नगरी क्षेत्रमा बिजुली, खानेपानीलगायत पूर्वाधारमा सरकारी लगानी भएको छ ।

सो स्थानमा विंस २०६८ सालबाट फिल्म सिटी निर्माणको प्रारम्भिक प्रक्रिया थालिएको थियो । तत्कालीन नेपाल सरकारले थालेको उक्त प्रक्रियामा २०७०/०७१ मा २ करोड रुपैयाँ बजेटसहित गुरुयोजना प्रारम्भ गरिएको थियो । २०८१ मा सम्भाव्यता प्रतिवेदन सार्वजनिक गरी २०८२ भित्र निर्माण सुरु गर्ने तयारी थियो । तर सो योजना अघि बढ्न सकेन ।
चलचित्र विकास बोर्डले प्राकृतिक सौन्दर्यताले भरिपूर्ण सेतीदेवी सामुदायिक वनको एक हजार ५०० रोपनी क्षेत्रफलमा अतिथिगृह र छायाङ्कनस्थल लगायत संरचनाको निर्माण गर्ने गरी कार्य अगाडि बढाएकाे थियाे । यो ठाउँमा अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र नगरी आयोजना निर्माणका लागि मन्त्रिपरिषद्का पूर्व अध्यक्ष खिलराज रेग्मी सरकारका सूचना तथा सञ्चारमन्त्री माधव पौडेलको पालादेखि पहल शुरु भएको थियो ।
२०६८ बाट सो स्थानमा फिल्म सिटी निर्माणको प्रारम्भिक प्रक्रिया थालिएको थियो । तत्कालीन सरकारले थालेको उक्त प्रक्रियामा २०७०/०७१ मा २ करोड रुपैयाँ बजेटसहित गुरुयोजना प्रारम्भ गरिएको थियो । २०८१ मा सम्भाव्यता प्रतिवेदन सार्वजनिक गरी २०८२ भित्र निर्माण सुरु गर्ने तयारी थियो । तर, राजनीतिक अस्थिरता, सत्ता परिवर्तन, कार्यान्वयन प्रक्रियाको फितलोपनले सो योजना अघि बढ्न सकेन ।
फिल्म सिटी निर्माणपछिका सम्भावना ?
प्रदेश सरकारले सिनेमा सहर निर्माण पछि अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र छायाङ्कन गन्तव्यको रुपमा यि क्षत्रहरुको पहिचान बनाउने लक्ष्य राखेको छ । यसैगरी सांस्कृतिक कार्यक्रम, फिल्म महोत्सवको हवको रुपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । स्थानीय, जिल्ला बाहिरमात्रै हैन बाह्य पर्यटकहरु पनि ट्रेकिङ, एड्भेन्चर, इको टुरिज्मको केन्द्रको रुपमा आकर्षण बढाउन सकिन्छ । यसरी विकास गर्न सकिएमा रोजगारी सिर्जना, स्थानीय उत्पादनको खपत पर्यटन आम्दानी र पूर्वाधार विकास गर्न सकिने प्रदेश सरकारको लक्ष्य रहेको छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका १० जिल्लाका ६४ स्थानमा १२० वटा सीसीटीभी क्यामेरा जडान गरिएको छ । प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रालयको आर्थिक सहयोगमा सीसीटीभी क्यामेरा जडान गरिएको हो ।
बागमती प्रदेश सरकारको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्री सुरजचन्द्र लामिछानेले मंगलबार ‘सीसीटीभी निगरानी प्रणाली’ को हेटौंडामा उद्घाटन गरे । उक्त सीसीटीभी क्यामेरा संचालनमा आउने छन् । सार्वजनिक सुरक्षालाई सुदृढ बनाउँदै अपराध रोकथाममा प्रविधिको प्रभावकारी प्रयोग गर्ने उद्देश्यसहित सीसीटीभी क्यामेरा सञ्चालनमा ल्याइएको बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाले जनाएकाे छ ।
प्रदेश प्रहरी कार्यालयका अनुसार उक्त क्यामेरा ३८ वटा प्रहरी युनिटमार्फत नियमित निगरानी गरिने व्यवस्था मिलाइएको छ । चितवनकाे नारायणगढ, सिन्धुलीकाे भिमान र मकवानपुरक हेटौंडाकाे रातमाटे लगायतकाे संवेदनशील स्थानमा अत्याधुनिक बिएलएच क्यामेरा र रडार प्रणाली जडान गरिएको प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जनाएकाे छ ।
प्रणालीमार्फत कम्तीमा ९० दिनको डेटा भण्डारण गर्न मिल्ने व्यवस्था रहेको बताइएकाे छ । विद्युत् अवरोधको अवस्थामा पनि प्रणाली बन्द नहुने गरी युपिएस समेत जडान गरिएको प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जनाएकाे छ ।
सार्वजनिक खरिद प्रक्रिया अनुसार बोलपत्र आह्वान गरेर उक्त प्रणाली खरिद गरिएको सीसीटीभी २ करोड ८४ लाख ११ हजार रुपैयाँ लागत रहेको बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा प्रदेश प्रहरी अस्पताल निर्माण हुने भएकाे छ । बागमती प्रदेश सरकारको सहयोगमा निर्माण हुने प्रदेशस्तरीय प्रहरी अस्पतालकाे आन्तरिक मामिला तथा कानूनमन्त्री सुरजचन्द्र लामिछानेले मंगलबार शिलान्यास गरे ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१७ स्थित हटियामा निर्माण हुने प्रदेश प्रहरी अस्पताल शिलान्यास गर्दै मन्त्री लामिछानेले प्रदेशको सुरक्षाको विषयमा सरकार गम्भीर रहेकाले नागरिक तथा प्रहरीलाई लक्षित गरेर अस्पताल निर्माण थालिएको बताए । ‘अस्पताल निर्माणपछि प्रहरी कर्मचारीसँगै स्थानीय बासिन्दासमेत लाभान्वित हुनेछन्’ उनले भने ।
प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रालयबाट विनियोजित बजेटबाट सुविधा सम्पन्न ३० शय्याको अस्पताल बनाउने योजना अनुसार पहिलो चरणमा १५ शय्याको अस्पताल निर्माण थालिने छ ।
बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय मार्फत निर्माण हुने अस्पताल परिसरमा बहिरङ्ग विभाग, कर्मचारी आवास, अस्पतालको घेराबार, डिप बोरिङ, पार्किङलगायतका अस्पतालका संरचनाहरु पहिलो चरणमा बन्ने बताइएकाे छ ।
१८ पुस २०८३ गतेभित्रमा सम्पन्न गर्नेगरी मूल्य अभिवृद्धि करसहित ८ करोड ३ लाख ७१ हजार रुपैयाँ लागतमा अस्पताल भवन निर्माण गर्ने गरी निर्माण कम्पनीसँग सम्झौता भएको प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जनाएकाे छ ।
अस्पताल भवनको पहिलो चरणको निर्माण पूरा भएपछि अन्तरङ्गसँगै बहिरङ्ग सेवा सञ्चालन गरिने प्रदेश अस्पतालका चिकित्सक प्रहरी नायव उपरीक्षक डा. प्रयास बिडारीले बताए । हाल हेटौंडा १५ स्थित रातोमाटे गणबाट बागमती प्रदेश प्रहरी अस्पतालले प्रहरी कर्मचारीलाई स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
मकवानपुर । हेटौंडा काठमाडौं जोड्ने छोटो दुरीको भैंसे-भिमफेदी-कुलेखानी-काठमाडौं सडक खण्ड अन्तर्गत कुलेखानी जलाशयको ड्याम मुनी सिमखेलामा बेलिब्रिज निर्माणकाे कार्य सुरु भएकाे छ । आइतबारबाट सिमखोलामा बेलिब्रिज जडान सुरु गरिएको हाे ।
गत वर्षकाे ११ र १२ असोजकाे अविरल वर्षासँगै आएको बाढीले सिमखाेलामा रहेकाे पुल क्षतिग्रस्त भएकाे थियाे । पहिले भएकाे पुलकाे दायाँबायाँ अर्थात् पहुँचमार्ग नै बगाएकाले बेलिब्रिज राख्न लागिएको हो । आइतबार बिहानदेखि जनशक्ति र उपकरण प्रयोग गरेर बेलिब्रिज जडानको काम भइरहेको छ । पुल एक सातामा निर्माण सम्पन्न हुने पुल भएर सवारीसाधन सञ्चालन गर्न बढीमा दुई साता लाग्ने यातायात पूर्वाधार निर्देशनालयले जनाएकाे छ ।
सिमखोलामा बेलिब्रिज हाल्नका लागि भैंसे-भीमफेदी सडकखण्डको घट्टेखोलामा रहेको १३ मिटर लामो र मान्डुखोलामा रहेको ५० मिटर लामो बेलिब्रिज झिकेर ल्याइएको छ । सिमखोलामा ६० मिटर लामो बेलिब्रिज हाल्नुपर्ने भएकाले २ वटा बेलिब्रिज झिकेर ल्याएको पूर्वाधार निर्देशनालयले जनाएकाे छ । साउनको पहिलो साता नै बेलिब्रिज हालेर सवारी साधन आउजाउ गराउने लक्ष्यका साथ काम भइरहेको बागमती प्रदेश भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयले जनाएको छ ।
बागमती प्रदेश सरकारले सिमखोलामा बेलिब्रिज निर्माणका लागि ठक्का आह्वान गरेकाे थियाे । यातायात पूर्वाधार निर्देशनालय हेटौंडा मार्फत सो पुल निर्माणका लागि ठेक्का आह्वान भएको थियाे । बेलिब्रिज निर्माणका लागि निर्देशनालयले १६ फागुन २०८१ मा टेन्डर आह्वान गरेको थियाे । माण्डु खोलाको बेलिब्रिज निकालेर ल्याउने र सिम खोलामा उक्त पुल अड्याउनका लागि निर्माण गरिने पक्की टेको र पहुँच मार्ग निर्माण गर्न टेन्डर आह्वान गरेकोमा गौरव इन्जिनियर्स प्रालिले एक करोड ८८ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लिएको छ ।
गत असोज ११ र १२ गतेको अविरल वर्षासँगै कुलेखानी भरिएपछि ‘ओभर फ्लो’ रोक्न गेट खोल्दा इन्द्रसरोवर गाउँपालिका–२ स्थित कुलेखानी ड्यामको तल्लो भागमा रहेको सिमखोलाको पुलसँगै सडक क्षतिग्रस्त बनेको थियो । घट्टेखोला र माण्डु खोलामा पक्कि पुल निर्माण गरेर सञ्चालनमा आइसकेकाेले त्यसस्थानमा रहेको बेलिब्रिज सिमखोलामा प्रयोगमा ल्याइएकाे बताइएकाे छ ।
सिमखाेलाकाे पुल बाढीकाे कारण क्षतिग्रस्त भएपछि गत असोजबाटै पुल भत्किएकाे स्थान भन्दा केही तलबाट खोलामा डाइभर्सन निर्माण गरेर सवारी सञ्चालनमा गरिएकाे छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले २१२ औँ भानु जयन्तीको अवसरमा शुभकामना व्यक्त गर्नु भएको छ । वि.सं. १८७१ साल असार २९ गते अर्थात् आजकै दिन तनहुँ जिल्लाको चुंदी रम्घामा जन्मनुभएका नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यले नेपाली भाषालाई साहित्यिक धरातलमा स्थापित गरि जनजिब्रोमा मिसाउनु भएको ऐतिहासिक योगदान सबैका लागि गर्वको विषय भएको प्रदेश प्रमुख देवकोटाले उल्लेख गर्नु भएको छ ।
वाल्मिकी रचित संस्कृतको रामायणलाई सरल र मिठासपूर्ण नेपाली भाषामा अनुवाद गरी गाउँघरसम्म पुर्याउनु भएको स्मरण गर्नुहुँदै नेपाली भाषाका साथसाथै साँस्कृतिक चेतना पनि उजागर भएको बताउनु भएको छ । ‘हाम्रा गाउँघरहरू रामायणका श्लोक वाचनले गुन्जायमान हुन्थे । प्रायः सबैजसोका लागि रामायण कर्णप्रिय ग्रन्थ थियो र आज पनि छ’ प्रदेश प्रमुख देवकोटाले सन्देशमार्फत भन्नु भएको छ ।
‘भानुभक्तले देखाएको साहित्यिक मार्गले हामीलाई आफ्नो पहिचानको संरक्षण र संवर्द्धन गर्ने प्रेरणा दिएको छ ’ उहाँले भन्नु भएको छ । काव्यमा रहेको सरलता र राष्ट्रिय आत्मसम्मान आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ । यस अवसरले आफ्नो गौरवपूर्ण भाषा, साहित्य र संस्कृति प्रतिको सम्मान र कर्तव्य स्मरण गराउँछ । त्यतिमात्र होइन भानुभक्त आचार्यको घाँसीसँगको जम्काभेट जीवनको खुसी र सत्मार्गको प्रेरक प्रसङ्गसँग जोडिएको छ । यसमा लोक कल्याणकारी मार्ग अपनाउने गहन सन्देश प्रवाह भएको छ ।
उहाँले सबैमा एकताको भावना थप प्रगाढ बनाई, नयाँ पुस्तामा साहित्यिक चेतना भरेर सिर्जनशीलताको नयाँ युगको प्रारम्भ गराओस् भन्ने कामना व्यक्त गर्नु भएको छ । ‘भानुभक्तले देखाएको मार्गमा हामी सबै अघि बढी नेपाली भाषा र साहित्यलाई माया र सम्मान गर्न सकौं, अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा नेपाली साहित्यलाई अझ उजागर गर्न सकौं भन्ने आशा व्यक्त गर्दछु’ उहाँले सन्देशमा भन्नु भएको छ । साहित्यिक महानायक आदिकवि भानुभक्त आचार्यप्रति देवकोटाले भावपूर्ण श्रद्धाभाव समेत व्यक्त गर्नु भएको छ ।