मकवानपुर । मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका वडा नम्बर–४ मुसेधापमा रहेको वनकरिया वस्तीमा बागमती प्रदेशका जनप्रतिनिधिहरु पुगेका छन् । प्रदेश मुख्यमन्त्री, मन्त्री तथा सांसदहरु वनकरिया वस्तीमा पुगेका हुन् ।
संसद सहयोग परियोजना संयुक्त राष्ट्रसंघीय विकास कार्यक्रम युएनडीपीको सहयोग तथा जनपत्र मिडिया प्रालि मकवानपुरको आयोजनामा नागरिकसंग सांसद विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बागमती प्रदेशसभाका सदस्यहरु र वनकरियाहरु बीच समुदायकाे समस्यामा छलफल भएकाे छ । जनताको पहुँचमा सांसदहरुलाई अझै पहुँच योग्य बचाउनका लागि यो कार्यक्रम वनकरिया वस्तीमा गरिएको हो । संसदीय र राज्यका मामिलामा संलग्न हुनु र जानकारी पाउनु नागरिकको अधिकार भएकाले नागरिकसंग प्रत्यक्ष सवाद कार्यक्रम राखिएको हो ।
अन्तरक्रियामा वनकरियाहरुले वषौंदेखिको जंगली जिवन छोडेर पछी बस्दै आएको जमिनको लापलपुर्जा पाउनुपर्ने, गाउँमा बिद्यालय, खानेपानी, सडकको उचित व्यवस्था गर्न माग गरेका छन् । यता प्रदेशसभाका सदस्यहरुले वनकरियाको समस्या समाधान गर्न तीनै तहका सरकारलाई दवाव दिने बताए ।

बागमती प्रदेशका पूर्व मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले वनकरियाका कारण मकवानपुरको चिनारी थपिएकाे बताए । कार्यक्रमलाई संबोधन गर्दै उनले यो वस्तीलाई व्यवस्थित बनाउनका लागि आफुहरुले तीनै तहका सरकारलाई दवाब दिने बताए । वनकरिया समुदायले पनि लालपूर्जा पाउने चरणमापुग्दा भूमि आयोगनै खारेज भएकोमा आपत्ति जनाए ।
वनकरिया वस्तीमा नजिक विद्यालय नहुँदा समस्या भएकोले विद्यालय खोल्नुपर्नेमा जोड दिदै पौडेलले भने–‘स्कुल खोल्न हामी लाग्छौं । अहिले यस समुदायका बालबालिकालाई जतिसम्म पढ्ने हो त्यती सम्म निशुल्क हुनुपर्छ । अझै विद्यालय स्तरमा पढ्नका लागि त शुल्क लाग्दैन । कसैले लगायो भने गाउँपालिकाले पढ्ने वतावरण तयार पार्छ ।’ यस वस्तीमा शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सडक, विजुलीको उचित व्यवस्थापन गर्न सरकारलाई आफुहरुले दवाव दिने उनले बताए ।
बागमती प्रदेशका निवर्तमान सामाजिक विकास राज्यमन्त्री जुनेली श्रेष्ठले आफुले आफुलाई वनकरिया हौं भनेर हिनताबोध नगरिकन काम गर्नका लागि आग्रह गरिन् । ‘यो समुदायको विकास गर्न हामी लागि पर्ने छाै । अब तपाइहरु र हामी सबै एउटै हौं त्यसैले कुनैपनि काममा अग्रसर भएर लागौं’ उनले भनिन् । वनकरिया समुदायको विकासका लागि स्थानीय सरकार र प्रदेश सरकार मिलेर आयआर्जन र बृद्धी बिकास काम गर्ने श्रेष्ठले बताईन् ।

बागमती प्रदेशसभाका सदस्य सन्त चेपाङले वनकरियाका समस्याहरु बुझ्नैका लागि आफुहरु गाउँमै आएको बताए । ‘सिमान्तकृत लोपन्मुख समुदायको समस्या बुझेर त्यही अनुसार काम गर्न सरकारले ध्यान दिनुपर्छ’ कार्यक्रममा बोल्दै उनले भने ।
बागमती प्रदेशका प्रदेशसभाका सदस्य ओम बहादुर ग्लानले वनकरियाहरु पनि आत्म निर्भरकाे बाटाेमा लाग्नुपर्ने बताए । जिवन बाच्नकै लागि संघर्ष गरिने बताउँदै उनले भने–‘आफै आत्मनिर्भर वन्नका लागि सोचौं ।’ वस्ती व्यवस्थित गर्नका लागि आफुहरुले सहयोग गर्ने उनले बताए ।
कार्यक्रममा मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष एकराज उप्रेतीले यहाँको वस्तीलाई स्थायी गराउनका लागि संघीय सरकारसंग पहल भइरहेको बताए । मनहरीमा ८ सय परिवार सुकुम्वासी रहेको बताए । कार्यक्रममा मनहरी–४ का वडा अध्यक्ष धुर्ब खड्काले यस वस्तीका लागि सबै सांसदले ध्यान दिनुपर्ने बताए । मनहरी–४ का वडा सदस्य बिष्णु चेपाङले विद्यालय टाढा हुँदा ठुलो समस्या भोग्नुपरेको बताए । जनपत्र मिडिया प्रालिका अध्यक्ष हरि हुमागाईले सांसदहरुले समुदायमै गएर छलफल गर्दा स्थानीयहरुका समस्या नजिकबाट जानकारी पाउने र सरकारलाई दवाव दिन सहज हुने बताए ।

कार्यक्रममा आफ्ना गाउँको समस्या पोख्दै स्थानीय सन्तोष वनकरियाले बषौदेखि जग्गाको उपभोग गर्दै आएका छौं तर, आफ्नो नाममा नहुँदा समस्या भएको बताए । आफुहरुलाई काम गर्नका लागि कुनै अफ्ठेरो नभएको बताउँदै उनले भने–‘जग्गा छ । खेती गर्दै आएका छौं । तरकारी पनि लगाएका छौं । तर, वारम्वार वन कार्यालयले वस्ती हटाउन लाग्दा हामी समस्यामा पर्ने गरेका छौं । वर्षायाममा बाढी आएर भाग्नुपर्ने बाध्यता त्यतीनै छ ।’
स्थानीय ठुलिमायाँ वनकरियाले आफुहरु पहिले जंगलका ओडारमा बसेको भएपनि अहिलेको पुस्तालाई यही वस्ने वातावरण मिलाउनका लागि सांसदसंग माग गरिन् । तत्काल विरामी हुँदा एम्बुलेन्स आउन सक्ने सडक नहुँदा समस्या परेको उनले दुखेसो पोखिन् । स्थानीय बुद्धराम प्रजाले यसक्षेत्रका हरेक घरधुरीका लागि सरकारले हेर्नुपर्ने बताए । सरकारले यो वस्तीबाट हटाउन खोज्ने भन्दा पनि स्थायी रुपमा वसोवास गराउनुपर्ने स्थानीय कान्छीमायाँ वनकरिया बताउँछिन् ।

ऋषिराम भुसाल
१.
म खुसी हुँदा परिस्थितिले ऊ रोएको हुन सक्छ .
म रम्दै गर्दा ऊ आँसुले मुख धोएको हुन सक्छ .
मेरो खुसीमा ऊ सधैँ खुसी हुनैपर्छ भन्ठान्छु म,
सोच्दिन उसलाई कतै पीडाले छोएको हुन सक्छ ।
२.
औकात राम्रो देखे बलेको आगो भनी ताप्न खोज्छन् ।
निगाह पाउन हुनेसँग नित्य आशीर्वाद थाप्न खोज्छन् ।
कृपाको भरमा जब खोँचबाट ढिस्को निस्कन्छ मान्छे,
माया गर्नेलाई चुनौती दिँदै उसकै स्तर नाप्न खोज्छन् ।
मदाने, गुल्मी हाल चन्द्रागिरि, काठमाडौँ
कल्पना गैरे सुवेदी
१.
कहिले सजिलाे लाग्छ कहिले अप्ठ्याराे लाग्छ ।
कहिले उज्यालाे लाग्छ कहिले अध्याराे लाग्छ ।
उतार चढाव विनाकाे जिन्दगी पनि के जिन्दगी,
त्यसैले हाेला मलाई मेरै जिन्दगी प्याराे लाग्छ ।
२.
बिहानीलाई पर्खिएर बसे हुने हाे ।
शित बनी पातहरूमा खसे हुने हाे ।
आँउदा जाँदा वाटैमा पर्छ मेराे घर,
मन भए त सम्झिएर पसे हुने हाे ।
३.
कहाँबाट रसाउछन् ति आखा मुल हाेईन ।
ती आखा रुवाउने चाहना बिल्कुल हाेईन ।
फुल हेरेर दाेष दियाै गाली गर्याै उसैलाई,
घाेच्ने त काडाहरु हुन कदापी फुल हाेईन ।
४.
जान त गयाे उ जितेर गयाे या हारेर गयाे ।
टाढिदै गयाे सिमाना पनि पर सारेर गयाे ।
जानेहरुकाे त दुर्नियत नै यस्तै हुँदाे रहेछ,
जादा जाँदै दिनले पनि रात पारेर गयाे ।
५.
बसेर सँगै गाउला है गित लय मिलेछ भने
खाेलेर दिल गराैला गफ आसय मिलेछ भने
लामाे छ जीवन ज्युन त अझै कति छ कति
आसा गराैं भेटाैला कुनैदिन समय मिलेछ भने
शुक्लागण्डकी तनहुँ
- मिसु श्रेष्ठ `
श्रीमानको सदाको कार्य व्यस्तता । छिटो कार्यालय जाने, ढिलो आउने । घर आएर सामाजिक सञ्जालमा व्यस्त । ´यो श्रीमतीको आरोप थियो ।` काम नै त्यस्तो छ त के गरुँ ? काम नगरे माम जुटाउन मुश्किल । दिनभरी काममा व्यस्त हुँदा दिक्दारी हुन्छ, घरमा यसो फोन हेर्दा के बिग्रन्छ र? ´ श्रीमानको स्पष्टोक्ति `
दिनभरि घरको नदेखिने काम हुन्छ । एकछिन फुर्सद हुन्न । छोराछोरीले हैरान गर्छन् । श्रीमान आउलान् र दु: ख सुखका कुरा गरौला, घरमा यसो सघाउलान् भन्यो । मोबाइलमा बोल्दै आउँछन् । जतिखेर पनि कानमा इयरफोन हुन्छ । खाएर हात चुठेर एक शब्द बोल्दैनन् । न बच्चाहरूलाई वास्ता गर्छन् । ´ श्रीमती रिसाउँदै बोलिन्
“अनि खर्च पर्च चाहिँ ? ” तेस्रो व्यक्तिले सोधे। ” मेरो कमाईको प्रायः सम्पूर्ण हिस्सा यिनीलाई नै बुझाउँछु। जसरी खर्च गरेपनि केही खोजी गर्दिन। ” ” अनि ? ” तेस्रो व्यक्तिले श्रीमतीतिर पुलुक्क हेरे।` खर्च मात्र भएर हुन्छ ? ममा भूँडीमात्र होइन मन पनि छ। तपाईंको छैन ? ´ प्रतिप्रश्न गर्छिन् । यस्तै ठाकठुक पर्दापर्दै एकले अर्कोलाई निचो देखाउने होडमा आफ्नो गल्ती महसुस भएपनि स्वीकार्न नचाहँदा अन्ततः सम्बन्ध विच्छेद गर्न तयार भए ।
अदालतको कठघरामा उभिएका श्रीमान- श्रीमती एकअर्कालाई घुर्दै हेर्दै खुच्चिङ्गको भाव झल्काउँथे अनुहारमा । वकिलहरुको पर्खाइमा विलम्ब हुँदै थियो । प्राङ्गणमा हल्लाखल्ला सँगै भीड बढ्न थाल्यो । उनीहरू पनि बाहिर निस्के । वकिलहरुको कुटाकुट र हानाहान हुँदै थियो । श्रीमतीको नजिकै पुगे झगडियाहरु । उनी आँत्तिएर चिच्याउँदै श्रीमानको खोजी गर्न थालिन् । श्रीमानले उनको पूरानो समस्या सम्झ्यो । श्रीमतीलाई जोडले आलिङ्गनमा बाँध्यो । श्रीमती भक्कानिएर रोइन्। उनीहरु भीड देखि अलप भए । ” जसको पक्ष विपक्षमा यो लडाइँ हुँदैछ तिनै बेपत्ता ? ” भीडबाट आवाज सुनियो ।
दोलखा, हाल – काँडाघारी , काठमाडौं
मकवानपुर /मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष तथा युवा बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडका सल्लाहकार बिदुर हुमगाईंले सहकारी कृषि विकासको आधार भएको बताउँदै युवालाई स्वरोजगार बनाउन सहकारीले ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन् ।
युवा बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेडको १५ औं बार्षिक साधारणसभामा उनले यस्तो बताएका हुन् । कृषिप्रधान देशलाई आत्मनिर्भर बनाउन सहकारीले योगदान गर्नुपर्ने उनले बताए । युवालाई वैदेशिक रोजगारमा जानबाट रोक्ने तथा स्वरोजगार बन्नको लागि प्रेरित गर्नुपर्ने हुमगाईले बताए ।
कार्यक्रममा नेफ्स्कुन फिल्ड प्रमुख गितादेवी न्यौपानेले युवा साकोसले गर्दै आएको कार्यक्रम राम्रो रहेको बताइन् । संस्थाले सदस्यको हित मात्रै नभै सर्वसाधारणको समेत हितमा काम गर्नुपर्ने उनले बताइन् । उत्पादनमुलक कार्यमा अझै ध्यान दिनुपर्ने उनले बताइन् ।
अध्यक्ष राजु गौतमको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा कृषि विकास बैंकका प्रमुख नुरप्रसाद गौतम, हातेमालो बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका कोषाध्यक्ष सिताराम दाहाल,अधिवक्ता केशव गौतमलगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
