मकवानपुर । नेपाली हिन्दू महिलाहरुले आज भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन हरितालिका तिज पर्व मनाउँदै छन् । हरितालिका तीज आराध्यदेव महादेवको पूजाआराधना गरी मनाइँदै छ ।
भाद्र शुक्ल द्वितीयाका दिन दर खाएर सुरु भइ भाद्र शुक्ल पञ्चमीका दिनसम्म मनाइने हरितालिका तिज पर्व आज मंगलबार देवादिदेव महादेवको पूजा आराधना गरी मनाइँदैछ । भाद्र शुक्ल तृतीयामा व्रत बसी शिव पार्वतीको पूजा, उपासना गरेमा सुख, शान्ति र कल्याणको प्राप्ति हुने धार्मिक विश्वास छ । तृतीया तिथीका दिन हरितालिका तीजको व्रत, चौथीका दिन गणेशको पूजा र पञ्चमीका दिन स्नान गरी अरुन्धतीसहित सप्तऋषिको पूजा गरी तीज समापन हुन्छ ।
तीजको अवसरमा मकवानपुरका विभन्न शिवालयहरुमा महिलाहरुको भीड लाग्ने गरेको छ । विशेष गरी मकवानपुरको हेटौँडा–४ मा रहेको भुवनेश्वर पशुपति मन्दिर, हेटौँडा–१० स्थित गोरक्षस्वर, हेटौँडा–९ को त्रिवेणीधाम, हेटौँडा–६ स्थित बंशगोपाल, दामनको ऋषेश्वर लगायतका मन्दिरहरुमा भक्तजनहरुको विशेष भिड हुने गरेको छ । यसका साथै मकवानपुरका सवै स्थानीय तहका रहेका शिव मन्दिरहरुमा व्रतालु महिलाहरुकाे भीड हुने गर्दछ ।
महिला, पुरुष दुवैले हरितालिका (तीज) को व्रत गर्नुपर्ने शास्त्रीय ग्रन्थमा उल्लेख छ । तर सामाजिक चर्चा भने महिलाले श्रीमानको दीर्घायुको कामनाका लागि गर्ने भनी हुने गरेको छ । यो व्रत गर्ने पुरुषले विधुर हुनु नपर्ने, नारीले अटल सौभाग्य र अविवाहित केटा केटीले गुण सम्पन्न वर वा वधु पाउने विश्वास गरिन्छ । अनादि कालमा हिमालय पर्वतकी पुत्री पार्वतीले ‘देवाधिदेव महादेवलाई पति रूपमा पाऊँ’ भनी व्रत गरेको शिवपुराणमा उल्लेख छ । बाबुले आफ्नो विवाह भगवान् विष्णुसँग गरिदिने भएपछि पार्वतीले आफूले मन पराएको वर पाउन शिवजीको तपस्या गरेकी थिइन् । तथापि आफ्नो मनोकामना पूर्ण नभएपछि उनले शिवलिङ्ग स्थापना गरी व्रत बसी पूजाआराधना गरेकी थिइन् । अन्ततः उनले गरेको व्रत यसै दिन पूर्ण भएको र व्रतका प्रभावले शिवपार्वतीको विवाह भएको शास्त्रमा उल्लेख छ । सोही आधारमा तीज पर्व मनाउने गरिएको पाइन्छ ।
यस दिन महिलाहरू आफ्नो शरीरको अवस्थाअनुसार निराहार, जलाहार, फलाहार, एकछाक खाने वा अत्यन्त अशक्त अवस्थामा भोजन गरेरै भए पनि तीजको व्रत बस्नुपर्ने मान्यता छ । तीजको अवसरमा ‘अविवाहितले सुयोग्य वर पाऊँ, विवाहितले आफ्ना पतिबाट पार्वतीले झैं माया पाऊँ, जीवनभर दाम्पत्य जीवनको सुखभोग गर्न पाऊँ र विधवा महिलाले अर्को जन्ममा सुयोग्य पति पाऊँ र वैधव्य जीवन बिताउनु नपरोस’ भन्ने मनोकामनाका साथ व्रत बस्ने गर्दछन् ।
तीज महिलामैत्री पर्वका रूपमा परिचित छ। पछिल्लो समय हिन्दूइतर वा अन्य धर्म र जातजातिका महिलाले पनि हर्षोल्लासका साथ तीज पर्व मनाउन थालेको पाइन्छ । यसदिन दिनभर शिवालय गई शिवजीको दर्शनपूजन गर्ने, भजनकीर्तन गर्ने र नाचगान तथा रमाइलो गर्ने गरिन्छ । काठमाडौंको पशुपतिनाथ मन्दिरलगायत देशभरका शिवालयमा प्रत्येक वर्ष व्रतालुहरूको भिड लाग्ने गरेको छ ।
मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको समानुपातिक प्रणालीतर्फ भाग लिन ६८ दलले निवेदन दिएका छन् ।
निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका ७६ दलमध्ये प्रतिनिधि सभा निर्वाचनको समानुपातिकतर्फ भाग लिन ६८ दलले निवेदन दिएकाे सहायक प्रवक्ता सूर्यप्रसाद अर्यालले आज एक विज्ञप्ती जारी गर्दै जानकारी दिए ।
त्यस्तै प्रदेश सभा सदस्यको समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्रदेश नं. १ मा ५५, मधेसमा ५९, बागमतीमा ५८, गण्डकीमा ५२ दलले निवेदन दिएका छन् । लुम्बिनीमा ५४, कर्णालीमा ४९ र सुदूरपश्चिममा ५० वटा निवेदन परेको विज्ञप्तीमा उल्लेख गरिएकाे छ ।
यस अघी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा सहभागी हुन ७५ दलले आआफ्नो निर्वाचन चिह्नबाट सहभागी हुने गरेर तथा १२ दलले संयुक्त निर्वाचन चिह्न लिएर निर्वाचनमा सहभागी हुनेगरी आयोगमा निवेदन दिएको जानकारी दिए । ती १२ दलले ४ दलका संयुक्त चिह्नबाट निर्वाचनमा सहभागी हुन चाहेका हुन् । यसरी आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा भाग लिने दलकोे संख्या ८७ र चिह्न ७९ कायम भएको हो ।
नेपाललाई जनसंख्या र भौगोलिक अनुकूलता तथा विशिष्टताका आधारमा १ सय ६५ निर्वाचन क्षेत्र कायम गरी प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रबाट एक जना रहनेगरी पहिलो हुने निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित हुने १ सय ६५ जना र सम्पूर्ण देशलाई एक निर्वाचन क्षेत्र मानी राजनीतिक दललाई मत दिने समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबमोजिम निर्वाचित भएका १ सय १० जना गरी प्रतिनिधि सभामा कुल २७५ सदस्य रहने संवैधानिक व्यवस्था छ । यसैगरी, प्रदेश सभामा प्रत्यक्षतर्फ ३३० र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ २ सय २० गरी नेपालका सातवटै प्रदेशमा गरी प्रदेश सभामा कुल ५ सय ५० सदस्य रहने व्यवस्था छ ।

मकवानपुर । यस बर्षको हरितालिका तिज पर्व आजबाट सुरु भएको छ । भाद्र शुक्ल द्वितीया तिथिबाट सुरु भइ शुक्ल पञ्चमीसम्म ४ दिन हिन्दु महिलाहरुले तिज पर्व मनाउने गर्छन ।
तिजको पहिलो दिन आज सोमबार मिठा परिकारका साथमा दर खाइ मनाइदैछ । दर खाने दिन चेलीबेटीहरु जन्मघरमा जम्मा भइ रमाइलो गर्ने गर्छन । भोलिपल्ट हरितालिका तीजको ब्रत भएकोले आज बेलुका दर खाने चलन छ ।
नजिक तथा टाढा रहेका चेलबेटी जन्म घरमा भेला भएर खिर, गुँद, हलुवा, ढकनी, घिउ, दही दूध मिठाई, फलफूललगायतका मिठा परिकारको दर खाने चलन छ । भोलिपल्ट निराहार व्रत बस्ने भएकाले भोलिपल्टको आडका लागि अघिल्लो दिन साँझ अथवा बेलुकी शरीरलाई तागत दिने खालका परिकार बनाएर दर खाने चलन रहेको जानकारहरु बताउछन ।
हरितालिका पर्वमा निराहार व्रत बस्नुपर्ने भएकाले ब्रतको अघिल्लो दिन ब्रतको दिनभर शरीरमा शक्ति सञ्चय गर्ने खालका खाद्यवस्तु सेवन गर्ने गरिएको हेटौंडाकी ६५ वर्षीय भावाना तिमल्सिनाले बताईन । हरितालिका तीजमा पानी पनि नखाई व्रत बस्ने गरिन्छ । त्यस दिन महिलाले नाचगान पनि गर्छन् । त्यसैले, शक्ति आवश्यक हुने भएकाले गुलिया र शरीरमा फुर्ति दिने खालका वस्तु सेवन गरिन्छ । कतै कतै साँझमा अन्य चिज नखाई दर खाने प्रचलन छ भने कति ठाउँमा पहिले खाना खाएर मध्यरातमा दर खाने गरिन्छ । दर पकाउन महिलालाई श्रीमान, दाजुभाइ, छोराले पनि सहयोग गर्ने र रातको समयमा नाचगान गर्दै रमाइलो गर्ने परम्परा पनि यथावतै छ ।
हिन्दु महिला दिदीबहिनीले निराहार व्रत बसी हरितालिका तीज भने मंगलबार मनाउँदै छन् । पछिल्लो समयमा व्रत बस्ने तरिकामा भने परिमार्जन हुँदै आएको छ । दरको नाममा कतिले माछा–मासु तथा मादक पदार्थ सेवन गरेकोे पाइन्छ । ती परिकारमा उच्च क्यालोरीयुक्त भएको यस्ता खानेकुरा चाँडै भोक लाग्न नदिने र शक्तिवर्धक हुन्छन् ।
तीजका दिन बिहानै नुहाइधुवाइ गरी भगवान शिवको आरधना गर्दै महिला नाचगान र रमाइलो गर्नमा व्यस्त हुने गर्छन् । पौराणिक कालमा हिमालय पर्वतकी पुत्री पार्वतीले भगवान् शिवलाई पतिका रूपमा पाउन बसेको व्रतसँग यो हरितालिका तीज जोडिएको पाइन्छ । तीजका दिन विवाह भएका महिलाले मात्र नभई अविवाहिता महिलाले सुयोग्य वर प्राप्त होस् भन्ने कामनाका साथ व्रत बस्ने गर्छन् । कति भने मनमा शान्तिका लागि व्रत बस्ने गरेका छन् । धार्मिक दृष्टिकोणले राम्रो मानिएको उपवास स्वास्थका लागि पनि उत्तिकै राम्रो हुन्छ । व्रतले शरीरमा भएको विकार हटेर जान्छन् । यसले शरीरका नराम्रो कोलेस्ट्रोल हट्नुका साथै यसले तौल नियन्त्रणमा पनि सहयोग गर्दछ ।
तिजमा खाइने खाद्यवस्तुले स्वास्थ्य बिग्रन सक्ने तर्फ समेत सजेत हुन जरुरी छ । अहिले तिज सुरु हुनु महिनौ अघि दर खाने चलन सुरु भएको छ । टोल छिमेक संघ सस्था लगायतको तीज मनाउने कार्यक्रमले होटेल पार्टी प्यालेस भरिभराउ हुने गरेको छ । यसरी तीज मनाउदा आफ्नो सस्कृतिलाई समेत जगेर्ना गर्ने गरि मनाउन सस्कृतिविद हरु सुझाव दिन्छन ।
दर खाने निहुँमा आफ्नो स्वास्थ्य बिग्रने खालका खाद्यवस्तु नखान चिकित्सकले सुझाव दिएका छन् । दरका रूपमा विभिन्न अखाद्य वस्तु, रंग हालेका मिठाई, विषादी हालेका तरकारी र फलफूल खानाले स्वास्थ्यमा नराम्रो असर गर्न सक्छ ।
मकवानवुर । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्वर ९ एचआइडीमा सवारी दुर्घटना हुँदा १ जनाको मृत्यु भएको छ । दुर्घटनामा अन्य २ जना घाइते भएका छन् ।
मृत्यु हुनेमा मोटरसाइकलमा सवार नेपाली सेना राजदल गण खैरहनीटार तनहुमा कार्यरत २५ वर्षीया श्रृजना बिक रहेकाे मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ । हेटौंडाबाट बारातर्फ जाँदै गरेको ग २२ प ६१३ नम्वरको मोटरसाइकल सोही दिशातर्फ जाँदै गरेको ना ४ ख ९६०३ नम्वरको ट्रकलाई ओभरटेक गर्ने क्रममा आफै अनियन्त्रित भई दुर्घटना हुँदा श्रृजनाकाे मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जानकारी दिएकाे छ ।
दुर्घटनामा परेर गम्भीर घाइते भएका श्रृजनाको हेटौंडा अस्पतालमा उपचारको क्रममा मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी नायव उपरीक्षक टेकबहादुर कार्कीले बताए । यस्तै, सोही दुर्घटनामा परेर मोटरसाइकलका चालक पर्सा ठोरी गाउँपालिका–२ घर भई नेपाली सेना राजदल गण खैरहनीटार तनहुमा कार्यरत २९ वर्षीय आदर्श बिक र उनका ५ वर्षीय छोेरा आशिक बिक घाइते भएको उनले बताए ।
प्रहरीका अनुसार, मृतक श्रृजना र आदर्श श्रीमान् श्रीमती हुन् । घाइते आदर्श र आशिकको हेटौंडा अस्पतालमा उपचार भइरहेको र स्वास्थ्य अवस्था सामान्य रहेको बताइएकाे छ । ट्रक तथा चालकलाई नियन्त्रणमा लिई घटनाको अनुसन्धान गरिरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
मकवानपुर । साहित्यकार प्रीति आत्रेय ज्ञवालीकाे कविता संग्रह अनुभूतिकाे ईन्द्रेणी सार्वजनिक भएकाे छ । भाद्र ११ गते शनिबार ज्ञवालीको कविता संग्रह “अनुभूतिको इन्द्रेनी” सार्वजनिक भएको हाे । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि प्राध्यापक डाक्टर दुर्गाप्रसाद अर्याललगायत अतिथिहरुले “अनुभूतिको इन्द्रेनी” विमाेचन गरेका हुन् ।
शब्दार्थ प्रकाशनबाट प्रकाशित ‘अनुभूतिको इन्द्रेनी’ प्राध्यापक डाक्टर विष्णुराज आत्रेय लाटोसाथी स्मृति प्रतिष्ठानको आयोजनामामा शनिबार कुशे औँसी तथा पिता सम्मान दिवसको दिन काठमाडाैंमा विमाेचन गरिएकाे हाे । साहित्यकार आत्रेयले आफ्ना कीर्ति स्वर्गिय पिता विष्णुराज आत्रेय लाटोसाथीलाई समर्पण गर्दै सम्झनामा प्रकाशन गरिएकाे बताइन् ।
नेपाल वेद विद्याश्रमका पाँच वटुकहरूको स्वस्ति वाचनबाट शुरू भएको कार्यक्रममा आज्ञा आत्रेय न्यौपानेले आफ्नै पिताको संस्कृत महाकाव्य“हनूमदयनम्” बाट केही संस्कृत श्लोकहरू वाचन गरी मंगलाचरण गरेकी थिइन् । प्रमुख अतिथि अर्यालबाट दीप प्रज्वलन एवं कार्यक्रमको निमन्त्रणा पढी कार्यक्रमको उद्घाटन गरिएको थियो । प्राध्यापक रामप्रसाद ज्ञवाली र डाक्टर यज्ञेश्वर निरौलाले समीक्षात्मक शुभकामना दिनु भएकाे कृति विमाेचन कार्यक्रममा आयोजक संस्थाका संरक्षक एवं कृतिकारकी आमा आर्या आत्रेयले सबैलाई धन्यवाद मन्तव्य राखेकी थिइन ।
कार्यक्रममा साइनोकार बालकुमार क्षेत्रीबाट शुभकामना कविताका साथै सार्वजनिक कृतिबाट कविता वाचन, प्राप्ति अर्यालबाट सार्वजनिक कृतिबाट कविता वाचन, आज्ञा आत्रेयबाट पिताको सम्मानमा आफ्नै कविता वाचन, टुक्का अभियन्ता ताराप्रसाद चापागाईँबाट पितासम्बन्धी टुक्का वाचन प्रस्तुत गरिएको थियो । कार्यक्रम आयोजकका तर्फबाट साहित्यकार पार्वती शर्माले शुभकामना मन्तव्यसहित धन्यवाद ज्ञापन गरेकी थिइन् । शेखर अर्यालले मधुर लयका साथ शुभकामना प्रकट गर्दै तीज गीतका टुक्का वाचन गरेका थिए ।

प्राध्यापक पुरुषोत्तम दाहालकाे सभाध्यक्षता तथा प्राध्यापक डाक्टर अर्यालको प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे कृति विमोचन कार्यक्रममा अतिथिहरु डाक्टर सोमनाथ अर्ज्याल, प्राध्यापक डाक्टर कमला सुवेदी, उमा शर्मा न्यौपाने, अरुणा पोखरेल, प्रवीणराज अर्याल एवं साहित्यकार पार्वती शर्मा रहेका थिए ।
कार्यक्रममा दायित्व वाङ्मय प्रतिष्ठानका अध्यक्ष रामप्रसाद पन्त, प्राध्याक गाेविन्दराज खनियाँ, रिएण्डा बिज सर्भिसका अध्यक्ष भरत रिजाल, रिएण्डा बिज सर्भिसका निर्देशक पुरुषोत्तम मैनाली, किताब यात्राका अध्यक्ष ऋषिराम अधिकारी, विश्व स्वास्थ्य संघका राष्ट्रिय पेशागत अधिकारी सुदन पन्थीकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
यसैगरी सार्थक कंक्रिट प्राइभेट लिमिटेडका प्रबन्ध निर्देशक आशिष सुवेदी, नेबिल बैंककी प्रमुख जोखिम अधिकारी, नमिता दीक्षित, अच्युत जोशी, गजलकार एम पी पाण्डे, केशव न्यौपाने, चारु अर्याल, अनिता पाण्डे, चिन्तामणि अधिकारी, कंचन दीक्षित, गरिमा पन्थी, रेखा पाण्डेलगायत साहित्य तथा अन्य संघसंस्थाका व्यक्तित्वहरूको उपस्थिति रहेको थियाे ।