मकवानपुर । बागमती प्रदेश स्वास्थ्य मन्त्रालय र मदन भण्डारी प्रतिष्ठान मार्फत हालसम्म सम्पन्न कार्यहरुकाे समिक्षा गरिएकाे छ । मन्त्रालयकाे आयोजना तथा पत्रकार महासंघ मकवानपुरकाे समन्वयमा हेटौंडामा भएकाे कार्यक्रममा स्वास्थ्य मन्त्री किरण थापाले स्वास्थ्य क्षेत्रमा पछिल्लो समय स्वास्थ्य क्षेत्रमा रफ्तारमा काम भइरहेकाे बताए ।
कार्यक्रममा मन्त्रालयका सचिव सुमित्रा गौतमले मन्त्रालयकाे कामकाे समिक्षात्मक प्रस्तुतिकरण गरेकी थिइन् । कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघ केन्द्रिय अध्यक्ष निर्मला शर्मा, उपाध्यक्ष नितु पण्डित, महासचिव रामप्रसाद दाहाल, केन्द्रिय प्रतिनिधिहरु, बागमती प्रदेश समिति अध्यक्ष कृष्ण सारु मगरलगायत उपस्थित थिए ।
मन्त्रालयले प्रस्तुत गरेकाे कार्य समिक्षा बुदाँगत रुपमाः
१) निःशुल्क रक्तसञ्चार कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि संसोधन गरी निःशुल्क रक्तसञ्चार सेवालाई प्रभावकारी रुपमा कार्यान्वयन गरिएको। नेपाल रेडक्रस सोसाइटीसँगको साझेदारीमा गरिब तथा विपन्न नागरिकहरूको लागि निःशुल्क रक्तसञ्चार सेवा प्रादेशिक अस्पतालहरुवाट उपलब्ध हुने व्यवस्था मिलाइएको।
२) मुख्यमन्त्री जनता स्वास्थ्य कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि २०७९ लाई संसोधन गरी प्रदेशका सबै वडाहरुमा नसर्ने रोगको स्क्रिनिङ गर्ने र नसर्ने रोगका संभावित बिरामीहरुलाई उपचारको व्यवस्था मिलाइएको।
३) प्रदेश स्वास्थ्य सहजकर्ता परिचालन कार्यविधि २०८२ तयार गरी सबै जिल्लाहरुमा निश्चित मापदण्ड अनुसार स्वास्थ्य सहजकर्ता परिचालनको व्यवस्था मिलाइएको।
४) स्वास्थ्य संस्था दर्ता, नविकरण तथा स्तरउन्नति सम्बन्धी निर्देशिका परिमार्जन गरी ऐन, नियमावली र मापदण्डबमोजिम स्वास्थ्य संस्थाको अनुमति, नवीकरण, स्तरोन्नति गरिएको।
५) प्रदेश जनसङ्ख्या नीतिको मस्यौदा स्वीकृतिको प्रक्रियामा रहेको।
६) प्रदेशभित्र रहेका हेटौडा उपमहानगरपालिका, चन्द्रागिरी नगरपालिका मेलाम्चि नगरपालिकालाई स्वास्थ्य सहरको अवधारणा कार्यान्ययनको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको।
७) प्रदेशका हरेक जिल्लाका कम्तिमा एक वटा स्वास्थ्य संस्थालाई नमूना स्वास्थ्य संस्थाको रुपमा विकास र विस्तार गर्ने प्रक्रिया शुरुवात गरिएको।
८) भक्तपुर, सिन्धुली, बकुलहर र धादिंग अस्पतालमा नर्सिङ प्रमाणपत्र तह कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रक्रियाको लागि प्रारम्भिक क्रियाकलापहरु सञ्चालन गरिएको।
९) भक्तपुर अस्पतालमा डाइलाइसिस सेवाको सुरुवात गरिएको।
१०) आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालय, मकवानपुरमा अन्तरङ्ग सेवा सञ्चालनको लागि तयारी गरिएको।
११) आयुर्वेद औषधी उत्पादन केन्द्रबाट अश्वगन्धा, सितोपलादि, आमलकि, अविपत्तिकर, त्रिफला, निम्वादि, विल्वादि, हिङ्गवाष्टक, महासुदर्शन, पुष्यानुग गरी १० प्रकारका चूर्ण आयुर्वेद औषधी उत्पादन र निःशुल्क वितरण भएकोमा चालु आ.व.बाट थप ११ प्रकारका औषधिहरु उत्पादनको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको।
१२) सबै प्रादेशिक अस्पतालहरुमा EMR लागू गर्न आवश्यक आवश्यक पूर्वाधारको तयारी गरीएको। सिन्धुली, सिन्धुपाल्चोक र धादिङ्ग अस्पतालमा इलेक्ट्रोनिक मेडिकल रेकड्रिड प्रणाली कार्यान्वयन गरिएको।
१३) मन्त्रालय र मातहतका सबै कार्यालयहरुमा GIOMS लागू गरिएको।
१४) सबै प्रादेशिक अस्पतालहरुको सेवा अनुगमन गर्नको लागि मन्त्रालयमा डिजिटल Information Real Time Dashboard स्थापना र सञ्चालन गरिएको।
१५) स्थानीय तहसँग समन्वय गरी स्वास्थ्य तालिम केन्द्रबाट ग्रामीण क्षेत्रमा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीलाई तालिम दिई स्वास्थ्य आपूर्ति व्यवस्थापन केन्द्रबाट जिल्लाका अतिदुर्गम बटा गाउँपालिकामा पोर्टेबल अल्ट्रासाउण्ड मेसिन उपलब्ध गराइएको।
१६) मदनभण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा MD/MS का ७ वटा कार्यक्रमहरू (Anesthesiology, MDGP, General Surgery, Internal Medicine, Obs and Gynae, Ortho, Pediatrics) मा ८ जनालाई भर्ना गरी अध्ययन अध्यापन भइरहेको यसपटक २७ जना र MBBS कार्यक्रम अन्तरगत ५० जना विद्यार्थिहरुलाई अध्यापन शुरु गरिएको। साथै अध्यापनको नयाँ भवन निर्माणको शिलन्यास गरिएको। मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान अन्तरगतको ३ बटा उसक सहितको भवन उद्घाटन गरीएको। साथै भवन निर्माण, औजार उपकरण खरिद र अस्पताल सेवा सुदृढीकरणको लागि २२ करोड रुपैयाँको व्यवस्था मिलाइएको।
१७) सीमान्तकृत्त, लोपोन्मुख, आश्रममा आश्रित, अपाङ्गता ख वर्गका व्यक्ति, महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका र श्रमजीवि पत्रकारहरुको लागि स्वास्थ्य बिमा गर्ने प्रक्रिया अगाडी बढाइएको।
१८) बाढी पहिरोबाट प्रभावितहरुको निःशुल्क उपचारको व्यवस्था मिलाइएको।
१९) जेन-जी आन्दोलन पश्चात तुरुन्त मातहतका कार्यालयहरुसँग निरन्तर भर्चुअल बैठक गरी कर्मचारीहरुको मनोवल उच्चा राख्न निरन्तर निरन्तर रुपमा भर्चुअल बैठक तथा समन्वय गरिएको।
२०) जेन-जी आन्दोलनका १०५ जना घाइतेहरुको निःशुल्क उपचार गरिएको र सबै प्रादेशिक अस्पतालहरुमा जेन जि क्लिनिक सञ्चालन गरिएको।
२१) जेन-जी आन्दोलनका कारण मन्त्रालय सञ्चालनको भवन पूर्ण रुपमा क्षति भएकोले कार्यालय सञ्चालनको लागि भुटनदेवी माध्यमिक विद्यालयको प्राङ्गणमा बनेको भवनमा कार्यालय सञ्चालनको व्यवस्थापन मिलाइएको।
२२) क्यान्सर रोग लागेका विपन्न नागरिकहरुलाई प्रदेश सरकारले उपलब्ध गराउने थप रु ५० हजार उपचार सहुलियतको लागिको १७ वटा अस्पतालहरुसँग संझौता गरिएको।
२३) हृदयघात रोग रोकथाम, नियन्त्रण, निदान र विरामीहरुलाई रु १ लाख १५ हजार सम्मको उपचारमा सहुलियत प्रदान गर्नको लागि गंगालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्र, काठमाण्डौ, भरतपुर अस्पताल, मनमोहन कार्डियोथोरासिस तथा भास्कुत्तर सेन्टर, काठमाण्डौसँग सम्झौता गरिएको र १३ वटा प्रादेशिक अस्पतालहरुमा रगत पातलो गर्ने औषधि उपलब्ध गराइएको।
२४) आपूर्ति व्यवस्थापन केन्द्र मार्फत प्रदेशको लागि आवश्यक औजार उपकरण, निःशुल्क उपचारको लागि आवश्यक औषधि, कडा रोगको लागि आवश्यक औषधि आदिको विद्युतीय खरिद प्रक्रियाबाट खरिद गरिद गर्ने प्रक्रिया अगाडी बढाइएको।
२५) प्रदेशका विभिन्न कार्यालयहरुमा रहेका औजार उपकरणको Inventory Management को लागि Nick Simon सँग सम्झौता गरिएको।
२६) नीजि-सरकारी साझेदारीमा ल्यान्स क्लवसँग समन्वय गरी रामेछाप, धादिङ, नुवाकोट र बकुलहर रत्ननगर अस्पतालमा ४ लाख डलर बराबरको डायलाइसिस मेसिन हस्तान्तरण गरिएको।
२७) विश्व स्वास्थ्य संगठनको सहयोगमा बकुलहर रत्ननगर अस्पतालमा प्रयोगशात्ता सम्बन्धी सामाग्रीहरु हस्तान्तरण गरिएको।
२८) सबै जिल्लाहरुमा जनस्वास्थ्य कार्यालयहरुले आ.व. २०८०/८१ मा सम्पादन गरेका स्वास्थ्य कार्यक्रमहरुको समिक्षा र मातहतका सबै ४५ वटै कार्यालयहरुको वार्षिक एवं अर्धवार्षिक प्रगति समीक्षा तथा योजना तर्जुमा गोष्ठीको सम्पन्न गरिएको।
२९) प्रदेशका विभिन्न जिल्लाका दुग्रम स्थानहरुमा एकिकृत जनस्वास्थ्य अभियान सञ्चालन गरी विशेषज्ञ उपचार सेवा प्रदान गरिएको।
३०) सिन्धुली जिल्लामा सिन्धुली अस्पताल र फिक्कल आधारभूत अस्पताल तथा ललितपुर जिल्लाको कोन्जोसोम आधारभूत अस्पतालको भवन उद्घाटन गरी प्रभावकारी रुपमा स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरीएको।
३१) अस्पताल सुधार योजना समिति गठन भइ कार्य अगाडि बढेको छ।
३२) मुख्यमन्त्री जनता स्वास्थ्य कार्यक्रमसँग सामञ्जस्यता हुने गरी “मेरो स्वास्थ्य, मेरो जिम्मेवारी एक घण्टा, मेरा लागि” कार्यक्रम समुदायस्तरमा सञ्चालन भइरहेको।
३३) मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएका विरामीहरुलाई प्रदेशका १३ वटै अस्पतालमा निःशुल्क मानसिक चिकित्सकिय उपचार सेवा प्रदान गरिएको।
३४) मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान हेटौडा अस्पतालमा Antimicrobial Stewardship Committee गठन गरी Antibiotic को समुचित प्रयोग गर्न प्रवर्धन गरिएको।
३५) धादिङको खनियाबास गा.पा. अन्तर्गत खनियावास ग्रामिण अस्पतालमा जन्मिएको एक नवजात शिशुको गम्भीर स्वास्थ्य अवस्था देखिएपछि मिति २०८२/११/०६ गते निःशुल्क हवाइ उद्धार गरी कान्ती बाल अस्पताल, काठमाडौं पुर्याइएको र रामेछाप जिल्लाको मन्यलि नगरपालिका बडा नं. १ बाट एक जना सुत्केरी महिला र नवजात शिशुलाई निःशुल्क हवाइ उद्धार स्वी तथा प्रसुति अस्पताल, थापाथलि काठमाडौं पुन्याइएको।
३६) प्रादेशिक योग समिति गठन भई योग, ध्यान, प्रणायामलाई नियमन गरी व्यवस्थित बनाउने कार्य भइरहेको
३७) सामाजिक सेवा इकाइमार्फत विपन्न / असहाय/बेवारिसे, विपद्का घाइतेलगायतका लक्षित वर्ग निःशुल्क उपचारको व्यवस्थापन गरिएको।
३८) ड्रग एण्ड टक्सीकोलोजी केन्द्रको स्थापना तथा प्रादेशिक अस्पतालहरूमा विशेषज्ञ/विशिष्टीकृत आँखा र रोबोटिक्स शल्यक्रिया सेवासहित अन्य सेवाहरूको विकास गर्ने कार्य प्रकृयामा रहेको।
३९) प्रदेश अस्पतालहरु मार्फत ६५ वर्ष माथिका जेष्ठ नागरीकहरुलाई निःशूल्क दन्त सहायता सामाग्री (CDD/RPD) सहयोग प्रदान गरिएको।
४०) जनस्वास्थ्य कार्यालय र स्वास्थ्य तालिम केन्द्रको सहकार्यमा स्थानीय तहहरुका स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई प्रशामक सेवा (Palliative care) सम्बन्धी तालिम प्रदान गरिएको र स्थानीय तहहरुमा सो सेवा सूचारु भइरहेको।
४१) प्रादेशिक अस्पताल, आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालय र स्थानीय स्वास्थ्य संस्थाहरुमा न्युनतम् सेवा मापदण्ड र क्लिनिकल अडिट गरी सेवाको गुणस्तर सुदृढ गरिएको ।
४२) प्रादेशिक स्वास्थ्य विपद् पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना अद्याविधिक भइरहेको। ७ वटा जिल्लामा जिल्ला स्तरीय स्वास्थ्य विपद् पूर्व तयारी तथा प्रतिकार्य योजना तयार भएको। सर्भिलेन्स प्रणाली सुदृढीकरण तथा महामारी नियन्त्रणका लागि प्रादेशिक, जिल्ला स्तरीय एवं स्थानीय तहका द्रुत प्रतिकार्य समूह (RRT) परिचालन गरिएको। प्रदेशभित्र रहेका अस्पतालमा आपत्कालीन अवस्थाको व्यवस्थापनको पूर्वतयारी स्वरुप Drill अभ्यास गरिएको।

