मकवानपुर । मकै खेती राम्राेसँग नफस्टाएपछि आजित भएका राघब हुमागाई अब काेदाे खेती तर्फ आकर्षित भएका छन् । स्थानीय सरकारले रैथाने बालीलाई प्राेत्साहन गरेपछी उनी त्यसतर्फ आशावादी भएका हुन् ।
स्थानीय सरकारले स्थानीय हावा पानी र माटाे सुहाउँदाे अन्न तथा नगदे बालीलाई प्राेत्साहन गर्ने नीति लिएपछि किसानमा केही आशा बढेकाे भिमफेदी गाउँपालिका ५ की कान्छीमाया बजुले बताइन् । अघिल्लाे कार्यकालका जनप्रतिनिधिहरुले तरकारी र फलफूलमा अनुदान दिएपछि मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका कृषकहरु तरकारी खेतीतर्फ आकर्षित भएका थिए । अहिले स्थानीय रैथाने प्रजातिकाे बालिमा न्युनतम समर्थन मुल्य ताेक्दै अनुदानकाे समेत व्यवस्था गाउँपालिकाहरुले गरेका छन् ।
मकवानपुरकाे २ वटा गाउँपालिकाले काेदाे,धानकाेदाे, फापर तथा जुनेलाेकाे न्युनतम समर्थन मुल्य ताेक्दै अनुदानकाे समेत व्यवस्था गरेकाे हाे । गाउँपालिकाले किसानलाई अनुदान समेत दिने भएकाे छ । मकवानपुरको मकवानपुरगढी र भीमफेदी गाँउपालिका काेदाे,धानकाेदाे, फापर तथा जुनेलाे खेती गर्ने किसानलाई अनुदान प्रदान गर्ने घोषणा गरेपछि स्थानीय किसानहरु उत्साहित भएका हुन् ।

मकवानपुरकाे हेटाैंडा उपमहानगरपालिका मकवानपुरगढी गाउँपालिका बैकैया गाउँपालिका बागमती गाउँपालिकाहरुमा ताेरी लगाउने किसान बढेका छन् ।
तोरीखेतीतर्फ मकवानपुरका कृषकहरुको आकर्षण बढ्न थालेपछी आलु काउलीलगायतकाे तरकारी खेती घटेकाे छ । तोरीको तेलको माग तथा मूल्यमा पछिल्लो समय वृद्धि हुँदै गएपछि तोरी खेतीतर्फ मकवानपुरकाे कृषककाे आकर्षण बढ्न थालेकाे हाे ।

मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको हटिया र हर्नामाडीलगायतमा पनि ताेरीकाे खेती बढेकाे छ । गहँ लगाउने र बाली उठाउने झण्झट बढी भएकाे र आम्दानी समेत काम भएपछी ताेरी लगाउन थालेकाे मकवानपुरगढी गाउपालिका ५ कि लक्ष्मि संजेलले बताइन् । ‘गहुँ लगायाे उठाउन झण्झट आलु काउलीमा मेहनत धेरै ताेरी लगाउँदा अलि सहज हुन्छ तेलकाे मुल्याे बढेकाे बढेइ छ किनेर खानु पर्ने समस्या पनि ताेरीले टार्छ’ उनले भनिन् ।
यस वर्ष तोरी खेतीकाे क्षेत्रफल बढेकाे मकवानपुरगढी गाउँपालिकाका कृषि अधिकृत चौधरी बताउँछन् ।अहिले हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको पूर्वी क्षेत्र हटिया, हर्नामाडी, मकवानपुरगढी गाउँपालिका क्षेत्रका धेरै किसानका खेतमा तोरी फुल्न थालेको छ ।
मकवानपुरका किसानले विकास, प्रगती, प्रिती, उन्नती, चितवन जस्ता स्थानीय जातका तोरी लगाउँदै आएकाे चौधरीले बताए । कृषकहरु अन्य हिउँदे बाली छाडेर तोरीखेती लगाउन थालेको किसानहरु बताउँछन् । हिउँदे बालीको रुपमा लगाइने तोरीखेतीलाई धेरै मेहनत नपर्ने हुँदा कृषकहरुको आकर्षण तोरी खेतीतर्फ बढ्दै गएको हो ।
तोरी समशीतोष्ण जलवायु बाली भएकाले यसले धेरै चिसो र कुहिरो सहन सक्दैन । बढी चिसो र कुहिरो हुँदा उत्पादन कम हुन्छ । तोरीमा ४० देखि ४५ प्रतिशत तेल हुने गर्दछ भने पनि पशु आहाराको रुपमा र प्राङ्गारिक मलको रुपमा प्रयोग हुँदै आएको छ । तोरी कात्तिक, मङ्सिरमा छरेर माघ, फागुनमा बाली भित्र्याउने गरिन्छ । अहिले किसानले मकैकाे भित्रिबालीकाे रुपमा समेत ताेरी छरेका छन् याे तरकारीकाे लागि साग र गुन्द्रुककाे रुपमा विक्री हुन्छ ।

