उत्सव चौलागाईं
विज्ञानले भन्यो, यो मुटुभित्र चारकोठा छन्
तर ती सबै जीर्ण छन् इसिजिले भन्यो
भत्किन सक्छ ओखती खाऊ
डाक्टरको प्रेस्क्रिप्सनले भन्यो
मैले भनेँ, असीम आनन्द छ सम्झना
र ओखती खोज्न तिम्रो देशमा आइपुगेँ
प्रियतमा !
तिम्रो अभावले लखेटिएको
एक बेपत्ता योद्धा हुँ मायाको
तिम्रो तस्विरभित्र हराउन थालेको
आजकै दिनबाट हो
शब्दमा तिम्रो आवाज बोकेर
तिम्रै देशभित्र तिमीलाई खोजिरहेको छु
मेरो हातमा घडी छैन
तर हरेक पल तिमी मेरो समय बनेकी छौ
सुर्योदयदेखि सुर्यास्तसम्म ।
परेवाका कुरकुर आवाज सुनेपछि
परेवालाई पनि सोधेँ तिम्रो ठेगाना
कोइलीको कुहुकुहु सुनेपछि
कोइलीलाई पनि सोधेँ तिम्रो सञ्चोविसञ्चो
उनीहरू सबै अनभिज्ञ रहेछन्
सितल हावाको स्पर्श पनि
तिम्रै नरम हत्केलाजस्तै लाग्दो छ
जरुवाको चिसो पानी पनि
तिम्रै भिजेकाे ओठजस्तै छ
मैले पधेँरोलाई पनि सोधेँ तिम्रो ठेगाना
उसले भन्यो, पानी ओबाउँदा
अचेल सुनिँदैन तिमीलाई पर्खिबसेको गीत
उकालोओरालोले पनि
तिम्रो पाउजुको आवाज नसुनेको धेरै भएछ
प्रियतमा !
तिमी आफ्नै देशभित्र हराइरहेकी छौ
तिमी घरभित्रै छौ ग्यासच्याम्बरमा जस्तै
तिमी अपरिचित छौ तिम्रै देशमा
तिम्रो पहिचान तिम्रै देशभित्र छैन
तिम्री आमा तिम्रो परिचय दिन अक्षम छिन्
तिम्रो देशलाई आमा चाहिन्छ
तर तिमीलाई चिनाउन तिम्रा बा जरुरी छ
मैले तिमीलाई तिम्रै देशभित्र भेटाउन सकिनँ प्रियतमा !
मलाई माफ गर
तिमी जालो तोडेर बाहिर निस्क
मलाई तिम्रो महत्व अचाक्ली छ
एउटा बिरामी मन बोकेर
म बिद्रोहको बाटो कुरिरहेको छु
तिमी हिम्मत गरेर
मसाल बोकेर बाहिर निस्क
र झोस यो पितृसत्ताको अँध्यारोमा ।
हेटौडा ६ मकवानपुर ।
- शुक्रराज कुँवर
म जागिरे मान्छे । घर छेउमा सानो पसल पनि थापेको थिँए । चौकोचुलोको काम सकेर पत्नी नीराले पसल सम्हाल्ने गर्थिन् । शनिबार र अरु छुट्टीको बेला पसलमा म पनि बस्ने गर्थेँ ।
म बुवाआमा सङ्गै बस्थेँ । घरमा पढ़दै गरेका भाइ बहिनी अनि मेरो आफ्नै एउटा छोरा पनि थियो । पसल,घर दुवै हेर्नु पर्दा नीरालाई काममा धावा धावा पर्थ्यो । तथापी उनी रमाएर बसेकी थिईन् । म खुसी थिएँ । घरपरिवार का सबै खुसी थिए ।
शनिबारको दिन थियो । म पसलमा थिएँ । साढ़े नौ बजे तिर नीरा पसलमा आईन् र भनिन् ” म महिला समुहको मिटिङ्गमा जाँदैछु ,भातभान्सा सबै तयार छ,आउन ढिलो हुन्छ । आफै पनि खानु अनि सबैलाई पस्केर खुवाउनु है ।” अनि आमालाई मही मन पर्छ , नबिर्सी दिनु नि फेरि ” उनले भनिन् ।
एघार बजे तिर उनले भने अनुसार सबै काम गरेँ । उनी एक बजे आईन् । ” भोक लाग्यो होला खाना पस्किँउ ?” मैले भनेँ ।
” हुन्छ नि ” उनले भनिन् ।
मैले दुइटा थालमा खाना पस्कदै गरेको देखेर उनले भनिन्
” तपाईँ आफू चाहिँ खाना खानु भा को छैन कि क्या हो ?”
” हो त ! खा को छैन “
” किन नि ?”
” तिमीलाई पर्खेर बसेको “
बलभद्रपथ , धरान १० सुनसरी
मकवानपुर । कवि जुनु घिमिरेको कविता संग्रह “पसिनाको घर ” शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको छ । कवि घिमिरेद्वारा रचिएका ४२ वटा कविता समेटिएको संग्रह धनकुटामा शुक्रबार सार्वजनिक गरिएको हो ।
कविता संग्रहलाई प्रमुख अतिथि साहित्यकार, समाजसेवी गर्गाचार्य समुदायिक विश्वभाषा पुस्तकालयका संरक्षक टिकाप्रसाद लामिछाने,बिशेष अतिथि धनकुटा बहुमुखी क्याम्पसका प्राध्यापक डा यज्ञप्रसाद गुरागाई, कविकी आमा बिमला घिमिरे लगायतबाट सार्वजनिक गरिएको हो ।
बिशेष अतिथि डा.गुरागाईले पसिनाको घरमा जिवन भोगाइका बिषयलाई समेटेकोले कविता संग्रह उत्कृष्ट रहेको बताए ।

जीवनचक्रमा देखेका सुनेका र भोगेका बिषय बस्तुलाई सिर्जना गरेर कविता संग्रह तयार पारिएको कवि घिमिरेले बताइन ।
सल्लेरी साहित्य संगमको आयोजनामा भएको लोकार्पण कार्यक्रमको संयोजन जेष्ठ नागरिक संघ धनकुटा नगरपालिका वडा न ७ ले गरेको थियो ।
कार्यक्रममा साहित्यकार भोलानाथ घिमिरे, गर्गाचार्य विश्वभाषा पुस्तकालयका अध्यक्ष घनश्याम बराल, धनकुटा बहुमुखी क्यापसका सहायक क्यापस प्रमुख मानबहादुर भण्डारी, शिक्षासेवी दामोदर दाहाल, जेष्ठनागरिक टिकाप्रसाद घिमिरे लगायत विभिन्न संघ संस्थाका प्रतिनिधी, साहित्यकारहरुको उपस्थिती रहेको थियो ।
सल्लेरी साहित्य संगमका अध्यक्ष रमेशचन्द्र अधिकारीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रमको संचालन देबकला कार्कीले गरेकी थिइन ।
जुनु घिमिरे
यो गग्रेटो,
जसले आफ्नो पहिचान जोगाउन
भरपुर कोसिसमा थियो
तर, ऊ पनि
म जस्तै खस्किएको छ
न म गग्रेटोमा गाग्री ठ्याउन सक्छु
न गाग्रीले मेरो कम्मर ठ्याउन सक्छ
मसँग अब, केही बाँकी छन् भने
यिनै एकजोर धमिला आँखाहरू
अनी शून्यतामा हराएका कानहरू
र, मनभरी स्मृतिका बगर
सुतेका छन् लम्पसार भएर
जहाँ पुगेर म ,
हरेक दिन भिज्ने कोशिस गर्छु यादहरूले
तर बिडम्बना
जसरी तातो घाममा डडेको बालुवाले
पैतालामा डाम बस्ने गरि पोल्छ
हो ठ्याक्कै त्यसरी नै
मेरा अतितहरूले
पिल्सिने गरि पोलिदिन्छ मन
र पनि ,
बारम्बार म त्यही पुग्न चाहन्छु
हिजै जस्तो लाग्छ
यो घरका कुना कुनाले
मान्छेको आवाज निकालेर
जीवित भएको प्रमाण पेस गरेको ।
ती अम्बा,आरू,लिचि,आँपका बोटहरू,
चिचिलामै लुछिएका
गोठमा खाँबो पिच्छे
दाम्लोले श्वास फेरेको,
आगनको डिलले
भुइँ चर्किने गरि पिङ मचाएको
अनी,
गग्रेटोले घैलाका घैला पानी पिएको।
आज त्यहि घर
जीवित मान्छेको शोक मनाई रहेछ
बोटमै लटरम्म पाकेर फलफूलले
यो मृत घरलाई
जिस्क्याउँदै गलेर झरिरहेछन्
गोठ अनी दाम्लो अब यो घरका लागि मरिसके
आगनको डिल टुडिखेल भन्दा ठूलो भैदियो
गग्रेटो हिजोआज तिर्खाउँन छोड्यो
घैला बोक्ने कम्मर बुढो भएर
साना बोतल ठ्ड्याएको छ
र पनि
म पात झरेको सिक्रो रुख झै ठडिएर
यी धमिला आँखाहरू पर परसम्म फिजाइ रहन्छु
मुना पलाउने आशमा ।
यस्तो लाग्छ कहिलेकाही त
यी मेरा आँखामै केही खोट छन्
नत्र यो ढुक्ढुकी चलाईराख्ने घुट्को
श्वासमा मिसिएका आकृति
आँखाले देखाउँन किन कन्जुस्याइँ ?
यी मेरा कान बन्द भएकोमा
मनलाई बिस्मात लागि रहेछ
र बारम्बार भन्छ मनले
एक दिन त
यो घर बौरिने छ
र भन्ने छ
आमा ढोका खोल्नुस् न
हामी आयौँ
त्यो बेला मैले नसुन्न सक्छु ।
चागुनारायण २ दुवाकाेट भक्तपुर
‘चिउरी, चेपाङ र चमेरोः एक नयाँ आयामको खोजी’ सार्वजनिक
Tags: No Comments
मकवानपुर । ‘चिउरी, चेपाङ र चमेरोः एक नयाँ आयामको खोजी’ पुस्तक सार्वजनिक गरिएकाे छ । बुधबार बागमती प्रदेश सरकार वन तथा वातावरण मन्त्री मसिना खड्काले डिभिजन वन कार्यालय राप्तीका प्रमुख बिष्णुप्रसाद आचार्यद्वारा लिखित पुस्तक सार्वजनिक गरेकी हुन् ।
पुस्तक सार्वजनिक गर्दै चेपाङको संस्कृतिसँग जोडिएको चिउरीको रुख जोगाउन सके पश्चिम मकवानपुरमा बसोबास गर्ने चेपाङ समुदायको आर्थिक समुन्नति हुने बागमती प्रदेशको वन तथा वातावरण मन्त्री मसिना खड्काले बताइन् । मनहरीस्थित डिभिजन वन कार्यालय राप्ती परिसरमा बुधबार पुस्तक सार्वजनिक कार्यक्रममा मन्त्री खड्काले चिउरी बहुउपयोगी बृक्ष भएकाेले यसको संरक्षणसँगै उपयोगितामा बारे जनचेतना आवश्यक भएकाे बताइन् । खड्काले चिउरीको संरक्षण गर्दै यसका लागि आवश्यक पर्ने बजेट व्यवस्थापन र नीतिगत व्यवस्थाका लागि प्रदेश सरकारको तर्फबाट पहल गर्ने प्रतिबद्धता जनाइन् ।
त्यसैगरी बागमती प्रदेश सरकारका पूर्व राज्यमन्त्री एबम् चेपाङ अगुवा सन्तबहादुर चेपाङले चिउरी प्रवर्धनका लागि आफूले पटक पटक पहल गरेको बताउँदै अहिले वन तथा वातावरण मन्त्रालयमार्फत बजेट बिनियोजन हुनुपर्ने चिउरी संरक्षणको लागि अन्य मन्त्रालयले कार्य गर्न लागेकामा असन्तुष्टि समेत जनाए ।
वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव यज्ञनाथ दाहालले २८ बर्ष अघि आफू कबुलियती वनको प्राविधिकको रुपमा आउँदा पनि चिउरी संरक्षणकै बहस भइरहेको र अहिले पनि त्यही बिषयमा बहस भइरहेको पाइएकाले सरकारले गर्नुपर्ने काम र समुदायले निर्वाह गर्नुपर्ने भूमिका स्पष्ट नभएसम्म प्रश्न उठिरहने बताए । दाहाले चिउरी संरक्षणलाई आर्थिक पाटोसँग जोडेर अध्ययन गरिनुपर्ने भन्दै हरेक दृष्टिकोणले चिउरीको संरक्षण हुनुपर्नेमा जोड दिए ।

जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख ललित घलानले चिउरी संरक्षण, सालक संरक्षणमा डिभिजन वन कार्यालय राप्तीले अग्रसरता देखाइ काम गरिरहेकाे बताए । कार्यक्रममा डिभिजन वन कार्यालय चितवनका प्रमुख लोकराज नेपाल, चिउरीको बिषयमा पिएचडी अध्ययन गरिरहनु भएका श्रीहरि भट्टराई, राक्सिराङ गाउँपालिका ८ नम्बर वडाध्यक्ष हविल प्रजा, ५ नम्बर वडाध्यक्ष हरि प्रजा, कार्यपालिका सदस्य सिंगलाल प्रजासहितका जनप्रतिनिधिहरु, विभिन्न सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका अध्यक्षहरु, चिउरी व्यवस्थापनमा ध्यान दिइरहेका विभिन्न सामुदायिक वनका प्रतिनिधिहरु र उपभोक्ताहरुले चिउरीको जगेर्ना, विकास र बजार व्यवस्थापनमा चासाे व्यक्त गरेका थिए ।
डिभिजन वन कार्यालय राप्ती र राक्सिराङ गाउँपालिकाको संयुक्त पहलमा प्रकाशित पुस्तक मन्त्री खड्काले चेपाङ समुदायलाई हस्तान्तरण गरी सार्बजनिक गरेका थिए । पुस्तकका सन्दर्भमा लेखक एबम् डिभिजन वन कार्यालय राप्तीका प्रमुख बिष्णुप्रसाद आचार्यले स्पष्ट पारेका थिए । कार्यक्रम सुरु हुनुअघि डिभिजन वन कार्यालय राप्तीको परिसरमा मन्त्री खड्काले चिउरीको बिरुवा रोपेका थिए ।
राक्सिराङ गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा चितवनको राप्ती नगरपालिका, मकवानपुरको राक्सिराङ गाउँपालिका क्षेत्रबाट चिउरी संरक्षणकर्मी सहभागिता रहेकाे थियाे ।