- बबिता बस्नेत
समुन्द्रको गहिराई थाहा पाउन के गर्नुपर्छ तपाईंलाई थाहा छ ? आफै डुबेर हेर्नु पऱ्यो नि !’ खोटाङ्ग र भोजपुरको सिमानामा पर्ने चखेवा भञ्जाङ्गका सेन्मिखाले ‘हेर्ने कथा’की निर्माता/निर्देशक पत्रकार विद्या चापागाईंसँग भनेको यो कुराले अहिले सामाजिक सञ्जाल भरिएको छ ।
सेन्मिखाको कथा हेर्ने जो-कोहीले उनलाई एकपल्ट मात्र हेरेर चित्त बुझाएका छैनन्, पटक-पटक हेरेका छन् । कतिले त निदाएर बिउँझिदा पनि सेन्मिखालाई सम्झिएका छन् । उनको जीवनकथा, उनी बाँचिरहेको परिवेश र उनको जीवनशैलीले मानिसहरूको मनमा अनेक प्रश्न खडा गरिदिएको छ । प्रत्येक वाक्यमा स्लोगन बोल्ने सेन्मिखा गाउँमा बसेर भेडा चराइरहेका पढेलेखेका युवा हुन् जोसँग कृषिसम्बन्धी प्राविधिक र ब्यवहारिक ज्ञान छ । उनले कृषि पढेका छन् । विभिन्न वनस्पति र माछाहरूको वैज्ञानिक नाम मात्र जानेका छैनन्, ब्यवहारमा तिनलाई कहाँ कसरी फैलाउने भन्ने ज्ञान र सिप पनि छ । उनको नाम सपनासँग जोडिएको छ । राईभित्र पनि फरक समूदायमा फरक भाषाहरू छन्, तीमध्ये बान्तावा भाषामा सेन्मि भनेको सपना र खा को अर्थ देखेको भन्ने हुन्छ । आफ्ना हजुरबुबाले सपनामा नाति देखेपछि उनी जन्मिएकाले नामै सेन्मिखा राखिएको रहेछ ।
सेन्मिखाका बाबु वैदेशिक रोजगारमा छन् । आमाले अर्को विवाह गरेको घटनाले उनको हृदयमा गहिरो चोट पुऱ्याएको छ । उनकै सल्लाहले बाबुले अर्को विवाह गरे । बाबुले दोश्रो विवाह गरेको घटना उनका लागि सामान्य झैँ भए पनि आमाको विवाह पीडादायी भएर मनमा गढेको छ । उनी गाउँमै बसेर वर्षको चार-पाँच लाख आम्दानी गर्छन् । भेडा अर्थात् पशुपालन उनको आम्दानीको प्रमुख श्रोत हो । उनका प्रत्येक शब्दमा ब्यवहारिक ज्ञान छ । उनले गाउने गीतले जीवनका पीडादायी यथार्थलाई लयबद्ध बनाएका छन् । आफूले गरिरहेका तमाम कामकाबीच उनको एउटा सपना छ, लोकसेवा दिएर राष्ट्रसेवक कर्मचारीको रूपमा राष्ट्रलाई योगदान गर्ने ।
सुदूर गाउँको २३ वर्षे युवा सेन्मिखालाई हेर्दै र सुन्दै गर्दा जब उनले लोकसेवा दिने आफ्नो सपना बताए यो पङ्क्तिकारको कानमा झड्का परेझैँ भयो । मनमा अनेक प्रश्नहरू उब्जिए, के हाम्रो लोकसेवा आयोग सेन्मिखा जस्ता प्रकृतिको नियमलाई बुझ्दै हुर्किएका, गहिरो चिन्तन बोक्ने, सम्भावनाले भरिएका युवाहरूका लागि हो ?
सुदूर गाउँको २३ वर्षे युवा सेन्मिखालाई हेर्दै र सुन्दै गर्दा जब उनले लोकसेवा दिने आफ्नो सपना बताए यो पङ्क्तिकारको कानमा झड्का परेझैँ भयो । मनमा अनेक प्रश्नहरू उब्जिए, के हाम्रो लोकसेवा आयोग सेन्मिखा जस्ता प्रकृतिको नियमलाई बुझ्दै हुर्किएका, गहिरो चिन्तन बोक्ने, सम्भावनाले भरिएका युवाहरूका लागि हो ? लोकसेवा आयोगको परीक्षामा जे-जस्ता प्रश्नहरू सोधिइन्छ ती प्रश्नले मुलुक बनाउने भिजन समेट्छन् ? खासमा अहिलेसम्म जसरी लोकसेवा आयोगका परीक्षाहरू चलिरहेका छन ती केका लागि ? कर्मचारी हुनु भनेको कहिले को जन्मियो कहिले मऱ्यो ? या विश्वको कुन स्थानको लम्बाइ, उचाइ कति हो भनी जानकारी राख्नु हो ? कर्मचारी हुनका लागि देशको कुन क्षेत्रलाई कसरी अघि बढाउने आफ्नै भिजन चाहिँदैन ? ब्यवहारिक ज्ञान, सीप चाहिँदैन ? लोकसेवाको जाँचमा जे-जस्ता प्रश्न गरिन्छन् खासमा तिनले मुलुक बनाउन कहाँ, के मद्दत गर्छ ? त्यस्ता प्रश्नको जवाफ दिएर लोकसेवा पास गरेकाहरूबाट के कुराको अपेक्षा गर्ने ? ती प्रश्नका उत्तर दिएर सेन्मिखा जस्ता युवाले लोकसेवा पास कहिले गर्ने ? यदि पासै गरे भने पनि उपलब्धि के ? उनले आफ्नो ज्ञान, सीपको सदुपयोग कसरी गर्ने ? मुलुकलाई सामान्य ज्ञान कण्ठ पार्ने कर्मचारी चाहिएको छ कि आफूभित्रको ज्ञानलाई ब्यवहारमा उतार्ने ?
यी प्रश्नहरू अहिलेसम्म राष्ट्रसेवक कर्मचारी हुनका लागि लोकसेवा आयोगले सोध्दै आएका प्रश्नहरूले उब्जाएका हुन् । नेपालको कर्मचारीतन्त्र चुस्त, दुरुस्त र ब्यवहारिक भएन भन्ने गुनासो बढिरहेको बेला हामीले यस्तो कर्मचारीतन्त्र कसरी भयो भन्नेतर्फ भने छलफल र बहस गरेका छैनौँ । लोकसेवामा कस्ता प्रश्न सोधिन्छन् ? उदाहरणका लागि २०७३ साल माघ २९ गते शाखा अधिकृतका लागि लिइएको परीक्षामा आएका केही प्रश्नहरू हेरौँ- साँढेजुधाई कसको पालामा सुरु भएको हो ? डोनाल्ड ट्रम्पले कति इलेक्ट्रोल मत प्राप्त गरेका थिए ? प्रद्युम्नका पिता को हुन् ? कोलम्बियाको शान्तिसम्झौता संसदबाट कहिले पारित भएको थियो ? पहिलो घण्टी प्रत्येक १५ मिनेटमा, दोश्रो १८ मिनेटमा र तेश्रो २४ मिनेटमा बज्छन्, ती घण्टीहरू एकैपटक बिहान ८ बजे सँगै बजे भने अब कति बजे सँगै बज्लान् ? बिग ब्रदर ल रसियाको कस्तो कानून हो ? डोनाल्ड ट्रम्पले कति मत प्राप्त गरे ? (ट्रम्पसम्बन्धी तीन वटा प्रश्न छन्) । यी र यस्ता प्रश्नको उत्तर दिएर भएका शाखा अधिकृतहरूबाट मुलुक र जनताले के अपेक्षा गर्ने ?
वर्षौंदेखि लोकसेवामा यस्तै प्रश्नहरू सोध्ने गरिएको छ । खासमा यस्ता प्रश्न सोध्नुको उद्देश्य के हो भनेर अहिलेसम्म प्रश्न उठाइएको छैन । कुनै खास विषयका ज्ञाता र आफ्नै मौलिक भिजन भएका मानिसहरू यस्ता प्रश्नका उत्तर पढेर लोकसेवा दिन चाहँदैनन, सम्भव पनि छैन । डोनाल्ड ट्रम्पले ल्याएको भोटले हाम्रो ब्युरोक्र्यासीमा के अर्थ राख्छ ? रसियाको कानून हामीले जान्नुपर्ने किन ? आवश्यक पऱ्यो भने गुगलमा खोज्दा भेटिन्छ ।
कसले, कहिले, कहाँ साँढे जुधायो भन्ने ज्ञानका आधारमा लोकसेवाको परीक्षा पास गरेर कर्मचारी हुने परिपाटी अब बन्द गरिनुपर्छ । नेपाल सरकारको कर्मचारी हुन चाहनेले आफ्नो मौलिक भिजन र विषयगत रणनीति प्रस्तुत गर्ने खालको पाठ्यक्रम तय गरिनुपर्छ ।
कसले, कहिले, कहाँ साँढे जुधायो भन्ने ज्ञानका आधारमा लोकसेवाको परीक्षा पास गरेर कर्मचारी हुने परिपाटी अब बन्द गरिनुपर्छ । नेपाल सरकारको कर्मचारी हुन चाहनेले आफ्नो मौलिक भिजन र विषयगत रणनीति प्रस्तुत गर्ने खालको पाठ्यक्रम तय गरिनुपर्छ । अब लोकसेवा आयोगले ब्यवहारिक ज्ञान, सीपसँग सम्बन्धित प्रश्नहरू तय गरेर परीक्षा लिनुपर्छ । अहिलेकै पाठ्यक्रमलाई जारी राख्ने हो भने नेपालको कर्मचारीतन्त्रलाई सिर्जनशील र जनमुखी बनाउन सम्भव छैन । यही ‘सिस्टम’मा रहेर लिइने परीक्षाले सेन्मिखाहरूको सपना पूरा गर्न सक्दैन । उनीहरूको सपना पूरा गर्नका लागि त सीपको प्रतिस्पर्धा हुनुपर्छ । उनीजस्ता प्रकृतिको नियमलाई बुझ्दै हुर्किएका युवाको ज्ञानको सदुपयोग गर्नका लागि सोहीअनुरुपको लोकसेवा आयोग चाहिन्छ ।
लोकसेवा आयोगलाई अहिले आमनेपालीले आफ्नो भविष्य जोडिएको आयोगका रूपमा लिन सकेका छैनन् । आयोग साँच्चिकै लोकको सेवाका लागि गठन भएको हो भने सबै नेपालीलाई अपनत्व महसूस गराउन सक्नुपर्छ । विभिन्न पाखा, पखेरामा रहेका सेम्निखाहरूदेखि विश्वका नामी विश्वविद्यालयमा पढेका युवाहरूसम्मले लोकसेवाको सपना देख्ने वातावरण नबनाउञ्जेल कर्मचारीतन्त्रमा सुधार टाढाको लक्ष्य मात्रै रहने छ । तिम्रा सपना र मेहनतका लागि सलाम सेम्निखा !
मकवानपुर । मकवानपुरे साहित्यकार दीपक गौतमको पहिलो साहित्यिक कृति मुक्तक सङ्ग्रह ‘विसङ्गत वर्तमान’ विमाेचन सहित सार्वजनिक भएको छ । शुक्रबार हेटौंडामा एक कार्यक्रमकाबीच गौतमको मुक्तक सङ्ग्रह ‘विसङ्गत वर्तमान’ विमोचन गरिएको हो ।
झरना साहित्यिक परिवारले प्रकाशन गरेको मुक्तक संग्रहकाे विमाेचन कार्यक्रम सर्जक सञ्जाल मकवानपुरको आयोजनामा भएको हाे । १ सय ५१ वटा मुक्तक समेटिएको मुक्तक विमोचन तथा विमर्श कार्यक्रममा पुस्तकमाथि टिप्पणी गर्दै साहित्यकार विश्वनाथ सञ्जेलले गौतमका सङ्ग्रहमा शृङ्गारिक भावका मुक्तक समेटिएको बताए । रुवाइयात शैलीको मुक्तक संग्रहमा जीवन बोधका अभिव्यक्तिका साथै सामाजिक विसङ्गती मनोविज्ञानलाई पनि उजागर गरिएका छन् ।

सङ्ग्रहमाथि प्यानल डिस्कसनसमेत गरिएको थियो । राम अविकासको सहजीकरणमा घनश्याम घिमिरे, शान्तिप्रिय बन्दनाले पुस्तकमाथि टिप्प्णी गरेका थिए । लेखक गौतमले आफ्ना कृतिमाथि उठेका जिज्ञासा र प्रश्नकाे जवाफ दिएका थिए ।
कार्यक्रममा लोकेन्द्र डहरे, सन्तोष अमगाईं, बिर्खे अन्जान र आरसी रिजालले मुक्तक बाचन गरेका थिए । सञ्जालका अध्यक्ष निमेष निखिलको अध्यक्षतामा भएकाे हाे । साहित्यकार सरुभक्त प्रमुख अतिथि रहेको कार्यक्रममा मुक्तककार हरिकृष्ण काफ्ले विशिष्ट अतिथिको रुपमा रहेका थिए । कार्यक्रममा लेखक गौतमका पिता बलराम गौतमलगायतको आतिथ्यता रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटाैडाबाट काठमाडाैं प्रवेश गर्ने हेटाैडा–कुलेखानी–फाखेल– काठमाडाैं छाेटाे मार्ग अन्तरगत कुलेखानी–फाखेल सडकखण्ड आज चैत २८ शनिबारदेखि एक महिना बन्द हुने भएको छ ।
इन्द्रसरोवर गाउँपालिका अन्तरगत पर्ने कुलेखानी–फाखेल सडकखण्ड पुनः मर्मत गर्नको लागि अाज चैत्र २८ गतेदेखि २०७८ साल बैशाख २८ गतेसम्मका लागि बन्द हुने यातायात पूर्वाधार विकास निर्देशनालय बागमती प्रदेशले जनाएको छ ।
निर्देशनालयका अनुसार कुलेखानीको हेबीदेखि महालक्ष्मी हुँदै फाखेल र काठमाडौंकाे सिमाना फर्पिङसम्मको सडकको मर्मत गरिने भएकाे हाे । मर्मत अन्तरगत ढलान, ढल निकास र कालोपत्रे गर्ने कार्यको लागि कुलेखानी हुँदै काठमाडौंतर्फ जाने सबै प्रकारको यातायात सेवा बन्द गर्न लागिएकाे निर्देशालयले जनाएकाे छ ।
तर, हेटाैडा– कुलेखानी– सिस्नेरी–दक्षिणकालिका काठमाडाैं सडकखण्डमा भने सवारी यातायात संचालन हुने बताइएकाे छ । प्रदेश यातायात पूर्वाधार निर्देशनालय, यातायात व्यवसायी, जिल्ला प्रशासन र भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयका पदाधिकारीहरुको शुक्रबार बसेको संयुक्त बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो ।
मकवानपुरकाे कुलेखानीदेखि सिस्नेरी र दक्षिणकालिकासम्मकाे सडक ढल निकास र कालो पत्र निर्माण गर्ने प्रयोजनका लागि केही हप्तापछि मात्रै बन्द गर्ने सहमति भएको प्रदेश यातायात पूर्वाधार निर्देशनालयले जनाएको छ ।
मकवानपुर । बागमती नगरपालिका सर्लाहीकाे आयाेजनामा चैत २१ गते शनिबारबाट सूरू भएकाे पाँचौ राजहर्षि जनक कप फुटबल प्रतियोगिता–२०७७ मा हेटौंडाको पिप्ले युवा क्लब फाइनलमा प्रवेश गरेकाे छ । चैत २७ गतेकाे भएकाे पहिलाे सेमिफाइनल खेलमा अफ्रिकन रुट्स एसोसिएसन क्यामरुनलाई २–१ गाेल अन्तरले हराउँदै पिप्ले फाइनलमा प्रवेश गरकाे हाे ।
निकै प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा पिप्ले युवा क्लबका जर्सी नं. १४ का राजेन्द्र रावलले २ गाेल गरेका थिए । अफ्रिकन रुट्सले खेलकाे अन्तिम समयमा जवाफी १ गाेल फर्काएर खेल २–१ गाेलमा सिमित गरेकाे थियाे । प्रतियाेगिताकाे उद्घाटत खेलमा चन्द्रागिरी नगरपालिका काठमाडौंलाई २–० गाेलले हराउँदै पिप्ले क्लब सेमिफाइनल प्रवेश गरेकाे थियाे । पिप्ले युवा क्लबले चैत २८ गते शनिबार हुने दाेस्राे सेमिफाइनल खेलकाे विजेतासँग फाइनल खेल्नेछ ।

दाेस्राे सेमिफाइनल खेल शशस्त्र प्रहरीकाे एपीएफ क्लब र बागमती नगरपालिकाकाे टिम बीच हुने आयाेजकले जनाएकाे छ । सेमिफाइनलमा क्यामरून विरूद्ध २ गाेल गरेका पिप्ले युवा क्लबका राजेन्द्र रावल खेलको म्यान अफ दी म्याच घोषित भए । उनले नगद १० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरेका छन् ।
विदेशी र नेपालका चर्चित खेलाडीको समिश्रण रहेको पिप्ले टोली उपाधि जित्ने गरी प्रतियोगितामा सहभागी भएको प्रशिक्षक सुविन घिमिरेले बताए । स्थानीय केही खेलाडीलाई समेत प्रतियोगितामा पिप्लेले सहभागी गराएको छ । घिमिरेले खेलाडीको मेहेनतका कारण जीत सम्भव भएको बताए ।

आगामी चैत्र ३० गते फाइनल खेल हुने प्रतियोगितामा कञ्चनजंघा एफसी सिलगुढी, बागमती युवा क्लब सर्लाही, अफ्रिकन रुट्स एसोसिएसन क्यामरुन, सेन्ट्रल कलेज बीएफसी चितवन, एपीएफ क्लब, नवजनजागृति युवा क्लब सिमरा, सुदुरपश्चिम ११ र बागमती नगरपालिका सर्लाहीले सहभागिता जनाएका छन् ।
प्रतियोगिताको विजेताले १० लाख १ हजार र उपविजेताले ५ लाख ५ सय रुपैयाँसहित ट्रफी प्राप्त गर्नेछ । सर्लाहीका सर्वोत्कृष्ट खेलाडीले पल्सर मोटरसाइकल र प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीले ५१ हजार तथा विधागत उत्कृष्ट खेलाडी एवम् प्रशिक्षकले नगदसहित ट्रफी प्राप्त गर्नेछ ।
मकवानपुर । नेकपा एमाले प्रवेश पश्चात माओवादी केन्द्रले कारवाही गरेर सांसद पद गुमाएका चार नेताहरु टोपबहादुर रायमाझी, लेखराज भट्ट, प्रभु साह र गौरीशंकर चौधरीले आज फेरि मन्त्री पदको शपथ लिने भएका छन् । एमाले केन्द्रीय सदस्यमा मनोनीत भएका उनीहरुलाई नेकपा माओवादी केन्द्रले दलबाट निश्कासनको कारबाही गरेको थियो । राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनमा सांसदलाई निर्वाचित भएका लाइ सम्बन्धित दलले निश्कासन गरेपछि सांसदबाट पनि पदमुक्त हुने व्यवस्था छ ।
माओवादी केन्द्रले कारबाही गरेको सूचना सभामुख अग्निप्रसाद सापकोटाले संसद बैठकमा वाचन गरेपछि चारैजना मन्त्रीको सांसद पद खारेज भएको थियो भने, सांसदहरुको हैसियतमा पाएको मन्त्री पदबाट पनि पदमुक्त भएका थिए ।
माओवादी केन्द्र छाडेर हालै एमाले प्रवेश गरेका रायमाझी, भट्ट, साह र चौधरीलाई प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले मन्त्री पदमा पुनर्नियुक्तिको सिफारिस गरेका हुन् । उनीहरुको शपथ कार्यक्रम आज साँझ ५ बजे तोकिएको प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार सूर्य थापाले बताएका छन् । सांसद नरहेको व्यक्ति पनि ६ महिनासम्म मन्त्री बन्न सक्ने संवैधानिक व्यवस्था अनुसार पदमुक्त भएका उनीहरुलाई प्रधानमन्त्री ओलीले पुनः नियुक्तिका लागि सिफारिस गरेका हुन् ।
गत फागुन २३ गतेको सर्वोच्च अदालतको फैसलाले नेकपा विघटन गरिदिएर केपी शर्मा ओली र पुष्पकलम दाहाल नेतृत्वको नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रमा विभाजित भएको थियो । नेकपा नाम भने अदालतले ऋषि कट्टेललाई दिएको थियो । त्यसपछि ब्युँतिएका एमाले र माओवादी सांसद विगतमा जुन पार्टीबाट जितेका हुन् त्यतैतिर लागेका थिए ।
भट्ट कैलाली निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएका हुन् । रायमाझी अर्घाखाँचीबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका थिए । रौतहट ३ बाट साह र कैलाली ३ बाट चौधरी निर्वाचित भएका थिए । भट्ट उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति, रायमाझी ऊर्जा, साह सहरी विकास र चौधरीले श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन् ।
गृहमन्त्री बादल परे माओवादी केन्द्रकाे कारबाहीमा
यसै बीच राष्ट्रियसभा सदस्य एवं गृहमन्त्री रामबहादुर थापा बादल समेत नेकपा माओवादी केन्द्रकाे कारबाहीमा परेका छन् । केन्द्रले गृहमन्त्री बादललाई कारबाही गरेको सूचना संघीय संसदलाई दिएको छ ।

नेकपा एमाले प्रवेश गरेका थापाकाे माओवादी केन्द्र दल परित्याग गरेको सूचना संसद सचिवालयमा पठाएकोले अब बस्ने राष्ट्रयसभा बैठकमा राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐनअनुसार उनको राष्ट्रियसभा सदस्य पद रिक्त हुने माओवादी केन्द्र, राष्ट्रियसभा संसदीय दलका नेता दिनानाथ शर्माले जानकारी दिए ।
यसअघि बिहीबार मात्र एमाले प्रवेश गरेका टोपबहादुर रायमाझी, लेखराज भट्ट, प्रभु साह र गौरीशंकर चौधरीको प्रतिनिधिसभा सदस्य पद खारेज भएको थियो ।