मकवानपुर । बाल अधिकार संरक्षण नीतिमाथी भएको तयारी बारे प्रसार कार्यक्रम हेटौंडामा भएको छ ।
प्लान इन्टरनेशनलको आर्थिक सहयोगमा राडो नेपाल र हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको आयोजनामा यस्तो कार्यक्रम गरिएको थियो ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला तथा बालबालिका महाशाखा निर्देशक बिष्णुकुमारी लामिछाने बालश्रमिक र बाल विवाहको समस्या अहिले पनि चुनौतीको रूपमा रहेको बताइन् । बालमैत्री स्थानीय शासन घोषणाको तयारीमा लागेको हेटौंडा उपमहानगरमा यसबारे गरिदै आएको कार्यक्रम बारे समेत जानकारी गराइएको थियो ।
“बालमैत्री अभियान बालबालिकासंग मात्रै जोडिदैन,यो सवाल समग्र क्षेत्रमा जोडिएको छ” निर्देशक लामिछानेले बताइन् ।
बालमैत्री स्थानीय शासनको लागि वडा तहमा समिती बनाएर निरन्तर काम थालेको लामिछानेले बताइन् । वडा तहदेखि बाल अधिकार समिति निर्माण गरेर, बालबालिकाको आवश्यकतालाई सम्बोधन गर्न सकिने उनले बताइन् ।
कार्यक्रममा हेटौंडाको विभिन्न वडाका वडा सदस्य तथा बालमैत्री सम्पर्क व्यक्तिहरूको उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रम हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला तथा बालबालिका शाखा प्रमुख बिना ठिकेले स्थानीय तहहरूसंगै गैससहरू बालमैत्री अभियानमा लागिपरेको बताइन् ।
सन् २०३० सम्म नेपाल बालमैत्री घोषणा गर्ने तयारी लागेको छ । मकवानपुरमा हालसम्म ३ वटा स्थानीय तहहरू बालमैत्री स्थानीय शासन लागू भएको घोषणा भैसकेको छ ।
बाल संरक्षणसंगै बाल अधिकार प्रत्याभूतको लागि अभिभावक शिक्षा, बालमैत्री बिद्यालय निर्माणमा राडो नेपालले योगदान गर्दै आएको छ । बालमैत्री स्थानीय तह घोषणाको लागि पूरा गर्नुपर्ने सूचकमाथी छलफल तथा कार्यान्वयनमा संस्थाले भूमिका निर्वाह गर्दै आएको राडो नेपालका कार्यक्रम अधिकृत राजेन्द्र लामाले बताए ।
कार्यक्रममा निर्देशक लामिछानेले बाल संरक्षण नीति, समस्या कार्यन्वयनको पाटो बारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरेकी थिइन् ।
मकवानपुर । हेटौंडा उपमहानगरपालिका उपप्रमुख राजेश बानियाँले टोल विकास संस्था स्थानीय विकासको बाहक भएको बताएका छन् ।
हेटौंडा ५ मा रहेको मनकामना पार्क टोल विकास संस्थाको २१ औ बार्षिक साधारण सभामा उपप्रमुख बानियाँले यस्तो बताएका हुन् । साधारण सभाले पुन जानुका संजेलको अध्यक्षतामा नयाँ कार्य समिति चयन गरिएको छ । समितिको उपाध्यक्षमा ध्रुबप्रसाद देवकोटा, सचिव भिमादेवी गुरागाईं, सहसचिव बालकुमारी डल्लाकोटी, कोषध्यक्ष विश्वप्रसाद गौतम चयन भएका छन् ।
यसैगरी भिमसेन तिमल्सेना, अप्सरा ढकाल, रमिता दाहाल र अमिता सुनार सदस्यमा चयन भएका छन् ।
साधारण सभामा टोल विकास संस्था नगर समन्वय समितिको महासचिव शिवहरी दाहालले आर्थिक पाटो र सामाजिक सशक्तीकरणको पाटोमा लागिपर्नु पर्ने बताए ।
यसैगरी मकवानपुर बहुमुखी क्याम्पस प्रमुख डाक्टर शंकर उपाध्याय, मनकामना खानेपानी उपभोक्ता समितिको अध्यक्ष कृष्णप्रसाद देवकोटालगायतले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए ।
संस्थाले साधारणसभाको क्रममा संस्थाका सदस्य तथा प्रभा अनुज शैक्षिक पुरस्कार अक्षयकोषका संस्थापक कृष्ण धिताललाई सम्मान गरेको थियो । उक्त कोषबाट यसबर्ष ३ जना पुरस्कृत भएका छन् । संस्थागत र सामुदायिक विद्यालयबाट शैक्षिक सत्र २०७८/ ०८९ मा उत्कृष्ट अंक ल्याएको आधारमा उनीहरूलाई पुरस्कृत गरिएको हो ।

यस टोल विकास संस्थामा आवद्ध स्नेहा दाहाल (संस्थागत विद्यालयतर्फबाट), रिया संजेल र गगन अधिकारी (सामुदायिक विद्यालयतर्फबाट) उत्कृष्ट अंक ल्याए बापत पुरस्कृत भएका हुन् ।
हेटौंडा वडा ५ मा २८ वटा र नगरभरी ३६५ वटा टोल विकास संस्थाहरू छन् ।
कमलामाई (सिन्धुली)- पूर्वमा सेल्फी डाँडा, एक पोज फोटो डाँडामाथिको बुट्टेदार पर्खालको कभर लाएर खिच्न मन लाग्ने । पश्चिममा मन थिचेर राख्ने घनाजङ्गल, सुन्दर पहाडी प्राकृतिक दृश्य, सधैँ हेरिरहन मन लाग्ने ।
उत्तरमा ऐतिहासिकस्थल सिन्धुलीगढी, दक्षिणको थुम्कामा धार्मिक महत्व बोकेको भद्रकाली मन्दिर । यात्राका लागि आकर्षक नागबेली घुम्तीले रमणीय विपी राजमार्ग र दायाँबायाँको बस्तीले मोहित बनाउने ढुङ्ग्रेभज्याङ ।
सिन्धुलीको कमलामाई नगरपालिका–२ मा ३० परिवारको बसोबास छ । मगर जातिको बाहुल्यता रहेको यस बस्तीमा १२ परिवारले सामूहिकरूपमा घरबास (होमस्टे) सञ्चालन गरेका छन् । जिल्लाकै पहिलो घरबासका रूपमा स्थापित भएको ‘भद्रकाली सामुदायिक होमस्टे’मा प्राकृतिक सौन्दर्यता, स्वच्छ हावापानी, स्थानीय अग्र्यानिक परिकार, स्थानीयको सरलता, निश्चलता, सहयोगीपन, मुस्कानसहितको बोली र व्यवहारले सबैलाई लठ्ठ बनाउने गर्दछ ।
विसं २०७६ चैत २९ गतेदेखि सुरु भएको उक्त होमस्टे कोभिड–१९ को त्रासका कारण दुई वर्ष थलियो । अहिले पुनः पुरानै लयमा फर्किँदैछ । होमस्टेका अध्यक्ष चेतबहादुर थापामगरका अनुसार हालसम्म आन्तरिक र बाह्य गरी दुई सय पर्यटकले यहाँको आतिथ्यता ग्रहण गरिसकेका छन् । एक साँझ बिताउन आएका पर्यटक चार दिनसम्म बसेर जाने गरेका उनले सुनाए ।
जनमैत्री क्यापस भक्तपुरबाट नवराज गुरागाईँको नेतृत्वमा आएको २२ जनाको टोली होमस्टेमा एक साँझ बिताउन चाहन्थ्यो । तर यहाँको आतिथ्यता, वातावरण र प्राकृतिक सौन्र्दयताबाट मोहित भएर चार दिन बसेर फर्कियो । “होमस्टेमा आउने पर्यटक स्थानीय अग्र्यानिक परिकार खान रुचाउँछन् । लोकल कुखुरा, ढिडो, कोदोको सेलरोटी, फापरको फुलाउरा, मकै र भटमास, गुन्द्रुकको अचार, दही, दूध रोजाइमा पर्दछ”, अध्यक्ष थापामगरले भने, “एकपटक आएका पाहुना पटक–पटक आउनुहुन्छ ।”
होमस्टेमाथिको सेल्फी डाँडालाई व्यापारिक केन्द्र बनाइएको छ । होमस्टेअन्तर्गतको कार्यक्रम अनुरुप १७ परिवारले जिल्लामा पाइने स्थानीय कृषिजन्य उत्पादन बिक्री गर्नुहुन्छ । जुनार, जुनारको जुस, सुन्तलतासहित मौसमी फलफूल, तरकारी, चिया, कफी, खाजाका विभिन्न परिकार यहाँ पाइन्छ । टाढाको यात्राबाट थाकेर आएका यात्रु होमस्टेमा बस्न पाएनन् भने यही स्थानमा एकछिन रोकिएर जुनार जुस पिउँछन्, खाजा खान्छन्, केहीबेर यात्राको थकान मेट्छन् र पोजपोजका तस्बिर खिचेर पुनः यात्रा तय गर्दछन् ।
पर्यटक होमस्टेमै आएर बस्छन् । एकपटकमा ५० जनासम्म अटाउने क्षमता छ । पर्यटकको चाहनाअनुसार बेलुकाको खानापछि यहाँ विशेषगरी मगर जातिको मौलिक नाच हेर्न पाइन्छ । होमस्टेले पर्यटकलाई सस्तो, सुलभ र पारिवारिक वातावरणले सहजतामात्रै थपिदिएको छैन । स्थानीयलाई रोजगारी पनि दिएको छ । स्थानीय उत्तमकुमारी आलेमगर अरु व्यवसायभन्दा होमस्टेमा फाइदा देख्छन् । होमस्टे सञ्चालन तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम तथा अन्य जिल्लाका होमस्टेको अवलोकन भ्रमण गर्नुभएकी उहाँ ढुङ्ग्रेभज्याङवासीको भविष्य होमस्टे व्यवसायले राम्रो बनाउनेमा विश्वस्त हुन् ।
ढुङ्ग्रेभज्याङको विकासमा विपी राजमार्ग वरदान सावित भएको छ । तीस वर्षअघिसम्म नुनदेखि सुनसम्म किन्न सिन्धुलीमाढी बजार पुग्नुको विकल्प थिएन । “राजमार्ग निर्माण अगाडि बढेपछि अन्यत्र ठाउँबाट आएका व्यक्तिले यहाँ किराना पसल चलाएका थिए । लगानी गरेर व्यापार, व्यवसाय गर्ने क्षमता भइनसकेका केही पुरुष वैदेशिक रोजगारीमा हानिए, कोही निर्वाहमुखी खेतीमा खटिए । गृहस्थी महिला घर धानेर बसे”, आलेमगरले भने ।
राजमार्गमा सवारीसाधनको चाप बढ्न थालेसँगै घर–घरमा पानी, बत्तीको सुविधा थपियो । ठाउँको विकास भएसँगै स्थानीयमा चेतनाको स्तर बढ्यो । आफूले खाएर बचेको स्थानीय कृषिजन्य उत्पादन राजमार्ग छेउमा बसेर बेच्न थालेका छन् । तीन वर्षअघि मात्रै पर्यटकीय सम्भावना बोकेको यस बस्तीमा सामूहिक होमस्टे सञ्चालन गरिएको हो । यसका लागि कमलामाई नगरपालिका, कन्दमूल विकास केन्द्र, कृषि ज्ञान केन्द्र, उद्योग वाणिज्य सङ्घ, सिड्स नेपाल, श्री सिन्धुलीलगायत सङ्घसंस्थाको साथ र सहयोग रहेको उनले बताए ।
“सबै परिवार मिलेर सामूहिक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याएका हौँ”, आलेमगरले भने, “लगानी गर्नु नपर्ने, आफ्नो गाउँठाउँमा उत्पादन भएको सागसब्जी, फलफूल, लोक कुखुरालगायतका अन्य परिकार, जो परिवारको लागि दैनिक बनाइन्छ । होमस्टेमा आउने अतिथि यसैमा रमाउँछन् । काम खोज्दै भौँतारिनु नपर्ने, अरु व्यापार, व्यवसायभन्दा सजिलो, हरेक दृष्टिकोणले फाइदा र सुरक्षित यसैमा भएकाले हामी उत्साहित छौँ ।”
होमस्टे सञ्चालन तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम लिनुभएको र विभिन्न जिल्लामा रहेका होमस्टे भ्रमण गर्नुभएको उहाँलाई आफ्नो ठाउँमा पनि होमस्टेले आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक रुपान्तरणमा टेवा पुग्ने, स्थानीयको जीवनस्तर उकासिने र दैनिक जीवनयापनमा परिर्वतन देखिन थालेको देख्दा खुसी लाग्छ । विमला थापामगरले २७ अतिथिको सेवा गरेर रु ३३ हजार सात सय आम्दानी भएको सुनाइन् । चुलोचौकामै सीमित भएकी उनी होमस्टेमा सक्रिय भएर लागेपछि घरपरिवारको खर्च आफ्नै कमाइले धान्नसक्ने भएकी छन् ।
चन्द्रकुमारी जर्गामगरलाई पहिलोपटक अतिथि आउँदा अत्यास लागेको थियो । तर अहिले उहाँमा धेरै परिर्वतन आएको छ । तालिम र अभ्यासले उनलाई साहसी बनाएको छ । घरदेखि टोलसम्म सरसफाइदेखि अतिथि सत्कार, थरिथरिका परिकार बनाउन सिकाएको छ । छ कठ्ठा पाखो बारीमा कोदो, फापर, दलहनको खेती, बाख्रा, कुखुरापालनदेखि जुठेल्नोमा सागसब्जी लगाउन जर्गामगर आफैँले भ्याइरहेकी छन् । “यहाँको उत्पादन बिक्री गर्न कतै धाइरहनु पर्दैन । स्थानीयले सजिलै आम्दानी लिन सकिरहेका छन्”, उनले भने ।
होमस्टेमा चार दिन बसेर फर्किएकी भक्तपुरकी सुभेच्छा भट्टराई यहाँको वातावरण, गाउँलेको व्यवहार र प्राकृतिक सुन्दरताले लोभ्याइरहने बताउनुहुन्छ । स्याङजाको सिरुबारीबाट २०५४ सालमा सुरु भएको होमस्टे व्यवसाय हाल देशभरी फैलिएको छ । होमस्टे महासङ्घ बागमती प्रदेशका अध्यक्ष गोविन्दप्रसाद हुमागाईँका अनुसार हालसम्म सिन्धुलीसहित ६८ जिल्लामा होमस्टे सञ्चालनमा छन् । एक हजार पाँच सय होमस्टे संस्थागतरुपमा दर्ता छन् ।
देशभर २२ हजार घरमा होमस्टे सञ्चालनमा रहेको उहाँ बताउनुहुन्छ । बागमती प्रदेशमा मात्रै एक सय २५ होमस्टे संस्थागतरूपमा दर्ता छन् । यसमध्ये ७५ होमस्टे सामुदायिक र अन्य निजीरूपमा चलेको तथ्याङ्क छ । इकागजबाट ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले विश्वकप क्रिकेट छनोटमा पुग्न सफल नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका खेलाडीलाई जनही एक लाख रुपैयाँ दिने भएको छ ।
प्रदेशका आर्थिक माामिला तथा योजना मन्त्री एवं प्रवक्ता जगन्नाथ थपलियाका अनुसार प्रदेश सरकारले प्रोत्साहन स्वरुप खेलाडीहरुलाई जनही एक लाख रुपैयाँ दिएर सम्मान गर्न लागेको हो ।
आजै बिहान केन्द्र सरकारले समेत राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका खेलाडीहरुलाई बधाई तथा सम्मान कार्यक्रम गर्दै जनही तीन लाख दिने घोषणा गरेको थियो ।
बिहीबार आइसिसी विश्वकप लिग-२ त्रिकोणात्मक ओडिआई सिरिज अन्तर्गत अन्तिम खेलमा यूएईलाई ९ रनले हराउँदै नेपाल विश्वकप छनोटमा पुगेको थियो ।
मकवानपुर । हिमराइट्स मकवानपुरले सिमान्तकृत समुदायका लागि शिक्षा तथा नेतृत्व विकास कार्यक्रम अन्तर्गत मकवानपुरको प्राजा आधारभूत विद्यालयमा खाद्यान्न वितरण गरेको छ ।
कोर इन्टरनेशनल क्यानडाको आर्थिक सहयोग तथा हिमराइट्स मकवानपुरको आयोजनामा विद्यालयहरुमा निरन्तर शैक्षिक छात्रावृत्ति सहयोग गर्दै आइरहेको संस्थाले बालबालिकाहरुलाई खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको हो । हिमराइट्सले विहीबार मनहरीको प्रजा आधारभुत विद्यालय हाडिखोलामा अध्ययनरत विद्यार्थीहरुलाई खाद्यान्न वितरण गरिएको संस्थाकी प्रमुख कुमारी वाइबाले बताइन् ।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक तुलबहादुर सुनारको सभाध्यक्षता तथा मनहरी गाउंपालिका वडा नं ३ का वडा कार्यवाहक अध्यक्ष हिराबहादुर प्रजाको प्रमुख आतिथ्यतामा कार्यक्रम गरिएको हो ।

शिक्षण प्रणालीमा सुधार, तथा समसामयिक विषयमा छलपल गर्दै शिक्षक अभिभावकबिच बैठक गरेर खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको थियो । कार्यक्रममा सिमान्तकृत समुदायका २७ जना विद्यार्थिहरुलाई चामल, दाल, तेल, मसला, नुनलगायतका अत्यावश्यकीय सामग्री वितरण गरिएको वाइबाले बताइन् ।
यसै गरी अन्य तिन वटा विद्यालयहरु सगरमाथा आधारभुत विद्यालय, राक्सीराङ्ग गाउंपालिकाका वडा नं ५ स्थित प्रजा जागृति आधारभुत विद्यालय, सूर्योदय माध्यमिक विद्यालय सरिखेतमा पनि क्रमश शिक्षक अभिभावक बैठक र खाद्यान्न सामग्री वितरण कार्यक्रम संचालन गरिने उनले बताइन् ।
सिमान्तकृत समुदायका बालबालिकाहरु परिक्षका समयमा अभिभावक मजदुरी कामका लागि बाहिर जाने र बालबालिका पनि साथै लैजाने हुनाले पढाइ छाड्ने प्रवृति रहिआएकोले विद्यालय छाड्नु पर्ने बाध्य नहोस भनेर खाद्यान्न वितरण गरिएको उनले बताइन् ।
“बालबालिका नियमित रुपमा परिक्षामा सामेल होस भन्ने हेतुले परिक्षाको पूर्व सन्ध्यामा यसरी खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको हो” हिमराइट्सकी इन्दु गोलेले भनिन् ।
