मकवानपुर । चितवनमा नेपालमै पहिलोपटक सालक सम्मेलन हुने भएकाे छ । बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्रालयको आयोजना तथा डिभिजन वन कार्यालय चितवनकाे संयोजनमा २६ माघमा चितवनकाे माडीमा सालक सम्मेलन हुने भएकाे हाे ।
बागमती प्रदेशका डिभिजन वन कार्यालय प्रमुखहरु, राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, जिल्लाका सामुदायिक वनका प्रतिनिधि र संरक्षणकर्मीहरूको सक्रियतामा सालक सम्मेलन गर्न लागिएको डिभिजन वन कार्यालय चितवन प्रमुख विष्णुप्रसाद आचार्यले जनाकारी दिए ।
सम्मेलनमा संरक्षित वन्यजन्तु सालकको अहिलेको अवस्था, संरक्षण गर्नुपर्ने कारण, चुनौतीलगायतका विषयमा छलफल गरिने छ । ‘संरक्षणमा हातेमालो गर्ने विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरू, विज्ञसहित २०० भन्दा बढीको सहभागितामा सालक सम्मेलन गर्न लागेका छाैं’ उनले भने ।सम्मेलनमा सालकको अहिलेको अवस्था, संरक्षणमा देखिएका चुनौती र भावि कार्यदिशाका विषयमा छलफल गरिने छ ।
छलफलसँगै सालक संरक्षणका लागि माडी घोषणा पत्र जारी गर्दै सम्मेलन सम्पन्न हुने उनले बताए । सालक किसानको साथी भएकाले पनि यसको संरक्षण अपरिहार्य रहेको उनले जानकारी दिए । राष्ट्रिय निकुञ्ज ऐन २०२९ ले संरक्षित वन्यजन्तुका रूपमा सालकलाई राखेको र सालक अहिले लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेको पाइन्छ । यसको संरक्षणका लागि सबैको हातेमालो आवश्यक रहेको उनले बताए ।
बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव केदार बरालले वन्यजन्तु संरक्षण भन्ने बित्तिकै ठूला वन्यजन्तुहरूलाई प्राथमिकता दिइने गरिएको भए पनि साना वन्यजन्तु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण रहेको बताए । ‘ठूला वन्यजन्तुकाे संरक्षणमा धेरैको ध्यान जाने गरेकाे छ’ उनले भने ‘प्रदेश सरकारले सालकको संरक्षणका लागि नीति तथा कार्यक्रम नै बनाएर काम अघि बढाएको छ ।’
आगामी वर्षदेखि नियमित रूपमा सालक संरक्षणका लागि काम गरिने उनले बताए । केही वर्षपछि सालक हेर्नका लागि बागमती प्रदेश जाउँ भन्ने बनाउनका लागि यो कार्यक्रम महत्वपूर्ण रहेको बताए । सामुदायिक वन र सालक संरक्षणमा लागेका सबैलाई एकीकृत गर्न यो कार्यक्रम फलदायी हुने छ । स्थानीय समुदाय, सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिसँग सालकको बासस्थान, खाने कुरा संरक्षणलाई अभियानका रूपमा अघि बढाइने उनले जानकारी दिए ।
सालक परिचयः
सालक एक लोपोन्मुख वन्यजन्तु हो। यो जनावर प्राय नेपाल, भारत, चीन लगायतका दक्षीण एसियाली राष्ट्रहरू तथा अफ्रिकाका उष्ण भू-भागमा पाइन्छ। यसको शरीरमा ठुलाठुला कत्लाले ढाकको हुन्छ। यस बाहेक खबटा मुनि पहेँला जगरजस्ता रौं पनि उम्रेका हुन्छन्। यि रौं कत्लाको बीचबाट बाहिर निस्केको देखिन्छ र रौं धेरै हुँदा सालक सुनौलो पहेँलो रंगको देखिन्छ। यसले पुच्छरको सहायताबात रुखको हाँगामा झुन्डिन सक्छ।
समुद्री सतहदेखि करिब दुई हजार मिटरसम्मको उचाइका वनजङ्गलमा सालक पाइन्छ । अति लजालु, संवेदनशील एवं शान्त वातावरणमा बस्न रुचाउने सालकले मानिसलाई कुनै क्षति गर्दैन । एक बेतमा एउटा मात्र बच्चा जन्माउने सालकको बच्चाको जन्मदर अत्यन्तै कम हुन्छ । यो जनावरले आफुलाई खतरा महसुस भएमा त्यसबाट जोगिन गुँडुल्किएर भकुण्डो जस्तै डल्लो पर्छ। यसरी जोगिन आफ्ना बलिया मांसपेशीको पकडले एकै ठाउँमा टाँसिएर गुँडुल्किरहन सक्छ।
विश्वभर आठ जातिका सालक पाइन्छन् । नेपालमा भने संकटग्रस्त कालो सालक र लोपोन्मुख तामे सालक मात्र पाइन्छन् । तर पनि धादिङको थाङसिङ बेसी, काभ्रेको बलथली, काठमाडौंको नागार्जुन साथै रामेछापका केही स्थानमा सेतो सालक पनि पाइने वन्यजन्तुविज्ञ बताउँछन्। २ हजार ५ सय मिटर उचाइको सालको जंगलमा भेटिने सालकको दाँत हुँदैन । तर, ६० देखि ७० सेन्टिमिटरसम्म फैलने यसले जिब्रोले धमिरा र कमिलाको प्रायः धमिरा र कमिला खान्छ। राति आहार खोज्न निस्कने सालक माटोकै रंगको भएकाले छुट्टयाउन मुस्किल पर्छ। कतैबाट आक्रमणको चाल पाउँदा डल्लो परेर बस्छ ।
बासस्थानः
सालक मध्य पहाडी क्षेर्त्रको ओसिलो भेकमा पाइन्छ। नेपालमा यिनीहरू चुरे पहाडको छेउँछाउँमा भेटिन्छन्। महाभारत पर्वत र यस श्रृङ्खलाका भित्री खोंचहरू मकवानपुर, धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक,गोर्खा, रामेछाप, संखुवासभा र सिन्धुली आदि जिल्लाका पारिला भीरहरू, नदी किनार र बेसीहरूमा पनि पाइएका छन्। धादिङको केवलपुर थानसिङबीचको बेँसीमा, काभ्रेको बलथलीमा र सिन्धुलीको नाकाझोजीमा करीब दुई फिट लामा सालक पाइएकाे छ । त्यस्तै काठमाडौैंको नागार्जुन क्षेत्रमा पनि सेता सालक पाइएका छन् ।
आहाराः
सालकले मुख्य रूपमा धमिरा खान मन पराउँछ। तर यसले कमीला लगायत साना कीराहरू पनि खान्छ । खास गरेर धमिरालाई नियन्त्रण गर्न सक्ने जीव हो सालक । सालक धमिराको शत्रु हो । यौटा सालकले वर्षमा ७ करोडभन्दा बढी धमिरा र कीरा कमिला खान्छ । सालकले किसानहरूको बालीनाली नोक्सान गर्ने कीरा, कमिला र धमिरा खान्छ ।
हामीलाई नोक्सान गर्न सक्ने कीरा धमिरालाई प्राकृतिक तरिकाले नियन्त्रणमा लिने हुँदा सालक मानव समुदायका लागि हितकारी जीव हो । तर केही वर्षयता यो जीव संकटमा छ । आकारमा न्याउरी मुसोजस्तो देखिने सालकका शरीरभर बाक्ला र कडा कत्ला हुन्छ । रातिमा मात्रै चर्न निस्कने हुनाले यसलाई कमैले देख्ने गरेका छन् । राष्ट्रियनिकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐनले सालकलाई संरक्षित वन्यजन्तुको सूचीमा राखेको छ ।
सालक लोप हुने कारणः
साइटिसले यसको व्यापार व्यवसायलाई दण्डनीय बनाएको छ । तर केही वर्षअघिसम्म मासुका लागि मारिने सालक पछिल्लो समय कत्लाका लागि विदेश चोरी निकासी हुने गरेको छ । तस्करी गर्नेहरूले सालकको पिछा गर्दै यसलाई मारेर छाला र कत्ला बेच्छन् । यसले गर्दा सालकको संख्या घट्दै गएको छ । आईयूसीएनले सालकलाई जोखिमपूर्ण र लोपोन्मुखजीवको सूचीमा राखेको छ । यसको संरक्षणमा चेतना जगाउन हरेक वर्ष सालक दिवस पनि मनाइन्छ ।
संरक्षित जनावर सालक प्रकृति र मान्छे दुबैको मित्र जनावर हो । यसले बाली नास्ने कमिला धमिरा खाने गर्दछ । सालकलाई हानी पुय्राउनु वा बेचबिखन गर्नु अपराध हो । १५ वर्ष जेल र १० लाख सम्म जरिवाना हुन सक्छ । लोप हुने अवस्थामा पुगेको सालक संरक्षणमा सबैले सकेको सहयोग गर्नुपर्ने सरोकारवाला बताउँछन् ।
मकवानपुर । प्रहरीले मकवानपुरको कैलाश गाउँपालिकाकाे १४ विगाहा क्षेत्रमा गरिएको गाँजा तथा अफिम खेती नष्ट गरेकाे छ ।
माघ १६देखि माघ १८ सम्म बागमती प्रदेश प्रहरी गण, हेटौंडा तथा जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुर र मातहत प्रहरी कार्यालयबाट खटिएको टोलीले मकवानपुरको उत्तरी भेगस्थित कैलाशकाे वडा नम्बर १, २, ५, ६, ७ र ८ का विभिन्न स्थानहरूमा अवैध रूपमा गरिएको लागूऔषध गाँजा र अफिम खेती फँडानी गरेको हाे ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका अनुसार २ बिगाहा क्षेत्रफलमा लगाइएको गाँजा खेती तथा १२ बिगाहा क्षेत्रफलमा गरिएको अफिम खेती गरी १४ बिगाहा क्षेत्रफलमा गरिएकाे खेती फँडानी गरी पूर्ण रूपमा नष्ट गरिएको हाे ।
लागूऔषध गाँजासहित तीनजना भारतीय नागरिक
मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका–९, ज्यामिरेबाट लागूऔषध गाँजासहित ३ जना भारतीय नागरिकलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ । सोमबार लागूऔषध ओसारपसार भइरहेको भन्ने सूचनाका आधारमा इलाका प्रहरी कार्यालय मनहरीबाट खटिएको प्रहरी टोलीले युपी ३२ एफएफ ००५५ नम्बरको भारतीय कारलाई सुरक्षाजाँच गर्दा लागूऔषध गाँजा बरामद भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जानकारी दिएको छ ।
प्रहरीले कारको डिकी भित्र लुकाई ल्याएको १० किलो १२४ ग्राम लागूऔषध गाँजासहित कारचालक भारत उत्तर प्रदेश, मुजफ्फरनगर जिल्लाको सिखेडा गाउँका २३ वर्षीय मुसिर, सोही गाडीमा सवार २४ वर्षीय मौ जुबेर तथा भारत उत्तर प्रदेशको मुजफ्फरनगर अम्बा बिहारका ४४ वर्षीया साबीरालाई पक्राउ गरेको छ ।
बरामद गरिएको लागूऔषधसहित तीनै जनालाई पक्राउ गरी लागुऔषध सम्बन्धी मुद्दामा थप अनुसन्धान कार्य भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।
१ ग्राम ३५० मिलिग्राम खैरो हेरोईन सहित एक जना पक्राउ
हेटौंडा–१५, रातोमाटेबाट प्रहरीले लागूऔषध खैरो हेरोईनसहित १ जना पक्राउ गरेकाे छ । आइतबार बिहान पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत रातोमाटे प्रहरी चेकपोष्ट रातोमाटेबाट खटिएको प्रहरी टोलीले वीरगञ्जबाट हेटौंडातर्फ आउँदै गरेको बा प्र ०३–००१ ज ०९२८ नम्बरको यात्रुवाहक गाडीलाई रोकेर जाँच गर्दा लागूऔषध खैरो हेरोईन बरामद हाे ।
लागूऔषधसहित बाग्लुङ जिल्लाको हल्लिङचोक नगरपालिका–३ का १९ वर्षीय विवेक घर्ती मगरकाे साथबाट १ ग्राम ३५० मिलिग्राम खैरो हेरोईन फेला परेकोले पक्राउ गरिएकाे जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ । लागूऔषधसहित विवेकलाई नियन्त्रणमा लिई मकवानपुर जिल्ला अदालतबाट म्याद थप गरी अनुसन्धान तथा कारवाहीको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ ।
२०८० असार १० मा पुनः सूचना प्रकाशित गरिएको तर १४ जना सरोकारवालाबाट उत्प्रेषणसमेतको आदेश माग भएकाले काम रोक्नु परेको थियो । सडक डिभिजनले २०७३, २०७६, २०८० र २०८२ मा गगरी अवैध संरचना हटाउन आग्रह गरेको थियो ।
मकवापुर । नगरस्तरीय महिला शिक्षक मैत्रीपूर्ण भलिबलको उपाधि आधुनिक राष्ट्रिय माध्यमिक विद्यालयले हात पारेकाे छ ।
शनिबार हेटौंडा–१८ स्थित ज्योति माध्यमिक विद्यालयको खेलमैदानमा भएको फाइनल खेलमा हेटौंडा–१८, हर्नामाडीस्थित ज्योति माविलाई सोझो सेटले हराउँदै हेटौंडाा-४ काे आधुनिकले उपाधि जितेको हो । प्रतियोगितामा हेटौंडा–५, पिप्लेस्थित बालज्योति मावि तृतीय भएको छ । बालज्योतिले हेटौंडा–१४ स्थित भृकुटी माविलाई २–१ को सेटले पारजित गरेको हाे ।
शनिबारै भएको सेमिफाइनल खेलबाट आधुनिक मावि भृकुटी माविलाई पराजित गर्दै फाइनल प्रवेश गरेको थियो । ज्योति माविले बालज्योति माविलाई पराजित गर्दै फाइनल प्रवेश गरेको थियो ।प्रतियोगितामा प्रथम, द्वितीय, तृतीय र चौथो हुने विद्यालयहरुले क्रमशः २० हजार, १५ हजार, १० हजार र ५ हजार रुपैयाँ नगदसहित शिल्ड, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गरेका छन् ।
नगरस्तरीय शैक्षिक समन्वय समिति हेटौंडाको व्यवस्थापन तथा हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १८ को आयोजनामा भएको प्रतियोगितामा २ वटा आधारभूत विद्यालय र १८ वटा माध्यमिक विद्यालय गरी २० वटा सामुदायिक विद्यालयहरुको सहभागिता रहेको थियो ।
मकवानपुर । झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरले सातौं बकैया-कला साहित्य महोत्सव-२०८२ मा विभिन्न विधामा ११ स्रष्टालाई सम्मानित गर्ने भएकाे छ ।झरनाले ३२३ औं साहित्य शृङ्खला एवम् ३३ औं वार्षिक उत्सवका अवसरमा आयोजना गर्ने महाेत्सवमा उनीहरुलाई पुरस्कारसहित सम्मान गर्ने भएकाे हाे ।
शनिबार हेटौंडामा पत्रकार भेटघाट गर्दै झरनाले उक्त पुरस्कार तथा महाेत्सवमा बारेमा जानकारी दिएकाे हाे । झरना साहित्यिक परिवारले आगामी ५ र ६ फागुनमा महेन्द्र मावि, बकैयामा ३२३ औं साहित्य शृङ्खला एवम् ३३ औं वार्षिक उत्सव र महाेत्सव कार्यक्रम गर्ने झरनाकी अध्यक्ष गायत्री रुपाखेतीले जानकारी दिइन् । उनका अनुसार महाेत्सवमा पुरस्कार समर्पण, चित्रकला प्रदर्शनी, पत्रिका विमोचन, विभिन्न जातजातिका नृत्यहरू, बकैयाको काव्य महक, समकालीन गजल मुक्तक उत्सव, पालिका अध्यक्षलाई ७ प्रश्न, समकालीन काव्य उत्सव, सम्मानित स्रष्टाको रचना वाचन, नवसर्जक रचना वाचनलगायतको कार्यक्रम हुनेछ ।
झरनाले साहित्यमा योगदान गरेबापत प्रदान गरिने नगद २१ हजार १ सय २१ रुपैयाँ राशि सहितको होमनाथ–टीकामाया प्रतिभा सम्मान–२०८२ बाट पाँचथरका रमेश शुभेच्छुकलाई सम्मानित गर्ने भएकाे छ । बकैयाका साहित्यसेवी नुरप्रसाद गौतमले मातापिताको सम्मानमा स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघी भैरहवाका प्रा. डा. कपिल प्रसाद लामिछाने (२०८१), काठमाडौंका डा. गीता त्रिपाठी (२०८०), प्रा.डा. जीवेन्द्रदेव गिरी (२०७९), प्रा.डा.देवी नेपाल (२०७८), प्रा.डा. भीम खतिवडा (२०७७), डा. नवराज लम्साल (२०७६) सम्मानित भएका छन् ।
यस्तै मुक्तक विधामा योगदान गरेवापत प्रदान गरिने नगद १५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ राशि सहितको शिव–सावित्री अधिकारी स्मृति मुक्तक सम्मान–२०८२ बाट रुकुम पश्चिमका कर्णबहादुर खत्रीलाई सम्मानित गरिने भएकाे छ । साहित्यकार रमेशमोहन अधिकारीले मातापिताको नाममा स्थापित गरेकाे यो पुरस्कारबाट यसअघि इलामका शिव अधिकारी (२०८१), मोरङका बाबुराम पोखरेल (२०८०), रुद्र अधिकारी (२०७९), वियोगी बुढाथोकी (२०७८), ज्ञानुवाकर पौडेल (२०७७), उषा शेरचन (२०७६) सम्मानित भइसकेका छन् । यो पुरस्कार चैतको चौंथो शनिबार हेटौंडामा आयोजना हुने मुक्तक साँझमा प्रदान गरिनेछ आयोजकले जनाएकाे छ ।
यसैगरी जिल्लामा साहित्यिक संस्था स्थापना र जगेर्ना गर्न योगदान गरेबापत प्रदान गरिदै आएकाे नगद १५ हजार ५ सय ५५ राशिको बाबुलाल–भोजमाया स्मृति साहित्य सम्मान–२०८२ बाट मकवानपुरका साहित्यकार डा. निमेष निखिल सम्मानित हुने भएका छन् । साहित्यसेवी विनोद सुवेदीले मातापिताको नाममा स्थापित गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि देवराज खरेल (२०८१), साम्ब ढकाल (२०८०), कथाकार नवराज शर्मा (२०७९), साहित्यकार आर.सी. रिजाल (२०७८), कवि आर.आर. चौलागाईं (२०७७), व्यङ्ग्यकार रामचन्द्र आचार्य (फुर्सती) (२०७६) सम्मानित भएका छन् ।
साहित्यमा योगदान गरेका युवा साहित्यकारलाई प्रदान गरिने नगद ८ हजार ५ सय रुपैयाँ राशिको खडानन्द–मनमाया प्रतिभा सम्मान–२०८२ बाट नेपालगञ्जकी ऋचा लुइटेल सम्मानित हुने भएकी छिन् ।साहित्यसेवीहरू अर्पण पराजुली र दर्पण पराजुलीले मातापिताको सम्मानमा स्थापित गरेकाे यो सम्मानबाट यसअघि मकवानपुरका बिर्खे अञ्जान (२०८१), स्याङ्जाका मिलन समीर (२०८०), सिन्धुलीका अमला अधिकारी (२०७९), धादिङका यात्रीप्रकाश पाण्डे (२०७८), नुवाकोटका सुमित्रा सुमी (२०७७), काठमाडौंका विनोदविक्रम केसी (२०७६) सम्मानित भएका छन् ।
यस्तै मकवानपुरका महिला साहित्यकारलाई प्रदान गरिने नगद ७ हजार ७ सय ७७ राशिको सुशीला दङ्गाल स्मृति सिर्जनशील नारी सम्मान–२०८२ बाट मकवानपुरकी संगीता थापा सम्मानित हुने भएकी छिन् । साहित्यसेवी राजन दङ्गालले आफ्नी छोरीको स्मृतिमा स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि गजलकार बबी थापा (२०८१), गजलकार बिमला कार्की “सुसं” (२०८०), कवि अनिता न्यौपाने (२०७९), कवि शान्ति प्रियवन्दना (२०७८), साहित्यकार रुकु कार्की (२०७७), कवि विना थिङ तामाङ (२०७६) सम्मानित भएका छन् ।
मकवानपुरको साहित्यकाे सेवा गरे वापत प्रदान गरिदै नगद ७ हजार ७ सय ७७ रुपैंया राशिकाे सञ्जीवन-बुटी साहित्य सम्मान–२०८२ बाट मकवानपुरका डा. अर्पण पराजुली सम्मानित हुने भएका छन् । साहित्यसेवी तुलसी गिरीले स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि बाराकी नियात्राकार अप्सरा पुडासैनी (२०८१), भरतप्रसाद सापकोटा (२०८०), कृष्ण प्रसाद चौलागाईं (२०७९), बेल प्रसाद दाहाल (२०७८), मनहरी लामिछाने (२०७७), साहित्यसेवी मुक्तिगोविन्द वैद्य (२०७६) सम्मानित भएका छन् ।
मकवानपुरमा रही संस्थाको गतिविधिलाई पत्रकारिताका माध्यमबाट सहयोग गरेवापत पत्रकार प्रदान गरिदैं आएकाे नगद ११ हजार १ सय ११ रुपैंया सहित गोकर्ण गौतम स्मृति पत्रकारिता सम्मान–२०८२ बाट मकवानपुरका पत्रकार दीपक अधिकारी सम्मानित हुने भएका छन् । गोकर्ण गौतमको परिवारद्वारा स्थापना गरिएको उक्त सम्मान यसअघि मकवानपुरका ज्योति न्यौपाने (२०८१), मकवानपुरका रामकुमार एलन(२०८०), भानुभक्त आचार्य (२०७९) सम्मानित भएका छन् ।
बकैयाका नवप्रतिभाको सम्मान गर्ने उदेश्यले स्थापना भएकाे नगर ५ हजार ५ सय ५५ रुपैयाँ राशिको झरना–बकैया नवप्रतिभा पुरस्कार–२०८२ बाट बकैया ३ स्थित बुद्धमावि हात्तीसुढेकी मोनिका नेगी सम्मानित हुने भएकी छिन् । बकैयाका चन्द्रकुमार राईले स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि सन्तोष वि.क.(२०८१), अजर फुयाँल (२०८०), स्वस्तिका दाहाल (२०७९), विजय दोङ (२०७८), दीपशिखा घिमिरे (२०७७) सम्मानित भएका छन् ।
बकैयामा रही कला क्षेत्रकाे माध्यमबाट योगदान गरेवापत प्रदान गरिदै आएकाे नगद ७ हजार ७ सय ७७ रुपैयाँ राशिकाे खिमबहादुर खत्री स्मृति कलाकारिता सम्मान–२०८२ बाट मकवानपुरका सूर्य सन्यासी सम्मानित हुने भएका छन् । बकैया गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष भक्तबहादुर खत्रीले आफ्ना पिताको नाममा स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि मुर्तिकार ओमभक्त भण्डारी (२०८१), बाँसुरी बादक विष्णु घतानी (२०८०), ऋषि केवि (२०७९), कलाकार बाबुलाल वाईवा (२०७८) सम्मानित भएका छन् ।
यसैगरी छन्द कवितामा योगदान गरेवापत प्रदान गरिदै आएकाे नगद ९ हजार ९ रुपैयाँ राशिकाे ऋषेश्वर–रुक्मिणी–लक्ष्मीदेवि खनाल साहित्य सम्मान–२०८२ बाट भैरहवाकी सिर्जना खनाल सम्मानित भएकी छिन् । जर्नादन खनालले आफ्ना मातापिताको नाममा स्थापना गरेकाे उक्त सम्मानबाट यसअघि ललितपुरका रत्न विरही घिमिरे (२०८१) सम्मानित भएका छन् ।
यस वर्ष स्थापना भएकाे ‘कुलकुमारी झलकनाथ लोक साहित्य सम्मान-२०८२’ बाट साहित्यकार एवं लोकगायक बझाङका नन्दकृष्ण जोशी सम्मानित हुने भएका छन् । आफ्ना मातापिताको सम्मानमा झरना साहित्यिक परिवार मकवानपुरका संरक्षक उद्धव सापकोटा तथा भरत सापकोटाद्वारा स्थापित नगद ११ हजार १११् राशिकाे उक्त सम्मान लोक गीतसंगीतमा सेवा गरेबापत प्रदान गरिने छ ।
बकैया ४ स्थित महेन्द्र माविकाे सहकार्य तथा बकैया गाउँपालिकाकाे सहयोगमा साहित्यिक महाेत्सव हुने भएकाे हाे । पत्रकार भेटघाटमा झरनाकी अध्यक्ष गायत्री रूपाखेती, उपाध्यक्ष कृष्ण घतानी, सचिव नीलहरि ढुङ्गेल लगायत उपस्थित थिए ।