मकवानपुर । बागमती प्रदेशको भौतिक पूर्वाधर विकास मन्त्रालयले बाढी पहिरोको अवरोध तत्काल हटाउन द्रुत प्रतिकार्य टोली(क्युआरटी) गठन गरेको छ । बुधबार मन्त्रालयमा प्रदेशभित्र रहेका सडकसञ्जालमा हुने बाढी पहिरोको अवरोध तत्काल हटाउन प्रतिकार्य टोली गठन गरिएकाे हाे ।
भौतिक पूर्वाधार मन्त्री अमन कुमार मास्केले टोलीलाई जिम्मेवारी समेत प्रदान गरे। मन्त्री मास्केले नागरिकप्रतिकाे उत्तरदायित्व सरकारकाे रहेकाे बताए । सानै कुरा गर्दा पनि नागरिक खुसी हुनाले सडक अवरुद्धबारे सूचना दिने, बैकल्पिक सडक प्रयोग गर्न लगाउने र तत्काल अवरुद्ध सडक सञ्चालन गर्न क्युआरटी टोलीले कार्यान्वयन गर्ने बताए ।
तत्काल मोवाईल टिम खटाउनेछौं र सञ्चारमाध्यमबाट सूचना प्रवाह गर्छौं, मन्त्री मास्केले भने ‘हेटौंडा काठमाडौं जोड्ने सडक वर्षामा पहिरोले अवरुद्ध भइरहने भएकाेले निराकरण गर्न मन्त्रालय अघि बढ्ने छ ।’ क्युआरटी टोलीको संयोजकमा यातायात पूर्वाधार निर्देशानालयका निर्देशक पुष्कर प्रसाद पोखरेल रहेका छन् भने सदस्यहरुमा मन्त्रालयको सिनियर डिभिजनल ईन्जिनियर सुजन भण्डारी, मन्त्रालयका विपद् फोकल पर्सन ज्यानेन्द्र प्रसाद पुन, निर्देशानालयका अधिकृत हरीप्रसाद ओझा र जिल्ला स्थित पूर्वाधार विकास कार्यालयका प्रमुख सदस्य रहने मन्त्रालयका सचिव अमृत श्रेष्ठले बताए ।
टोलीले अवरुद्ध भएका मुख्य प्रादेशिक सडकहरुको पहिचान गर्ने कार्य निरन्तर गरिनुका साथै सूचना सम्प्रेषण गर्ने, बैकल्पिक मार्ग पहिचान गर्ने, आकस्मिक रुपमा अवरुद्ध सडकहरु यथाशीघ्र छिटो सुचारु गर्ने अन्तरनिकायसँग समन्वय गर्ने, कार्यालयगत रुपमा आकस्मिक मर्मत सम्भार शीर्षकमा विनियोजित बजेटबाट स्रोत व्यवस्थापन गर्ने र प्रचलित कानूनको अधिनमा रहेर टोली स्वंयमबाट निर्धारित अन्य कार्यक्षेत्रगत शर्तहरुको कार्यान्वयन गर्ने र गर्न लगाउने रहेका छन् ।
निर्देशक पोखरेलले सफलता पूर्वक काम गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । उनले परिणाममुखी काम गर्ने बताउँदै आफ्नो टोलीले शर्त अनुरुप काम गर्नुका साथै मन्त्रालयको निर्देशनलाई पालना गरि नागरिकहरुलाई सहज हुने गरी काम गर्ने बताए ।
बागमती प्रदेशको प्रादेशिक सडक गुरुयोजनामा प्रदेशमा २० वटा प्रादेशिक लोकमार्ग र २ सय ३० वटा प्रादेशिक सडक छन् । प्रदेशमार्गको कुल लम्बाइ एक हजार ११ किमि र प्रदेश सडकको कुल लम्बाइ पाँच हजार तीन सय ३२ किमि रहेको छ ।

मकवानपुर । अहिले देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव रहेको छ । जसको प्रभावले देशभर आंशिक देखि साधरणतया बदली रहेको छ ।
मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानको आसपास अवस्थित रहेको जल तथा मौसम बिज्ञान विभागको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । बागमती र गण्डकी प्रदेशका धेरै स्थानहरूमा तथा बाँकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा हल्का देखि मध्यम वर्षा भइरहेको छ । गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका एक–दुई स्थानमा भारी वर्षा भइरहेको समेत महाशाखाले जनाएको छ ।
बुधबार दिउँसो देशभर साधरणतया बदली रहने छ। सबै प्रदेशका केही स्थानहरूमा चट्याङ्गसहित हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका एक–दुई स्थानमा भारी देखि धेरै भारी वर्षाको पनि सम्भावना रहेको महाशाखाले भनेको छ ।
यसैगरी बुधबार राति देशभर साधरणतया बदली रहने छ। सबै प्रदेशका केही स्थानहरूमा चट्याङ्गसहित हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। कोशी, लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा तथा बागमती, गण्डकी, र सुदूरपश्चिम प्रदेशका एक–दुई स्थानमा भारी देखि धेरै भारी वर्षाको पनि सम्भावना रहेको छ।
कोशी, लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा तथा बागमती, गण्डकी, र सुदूरपश्चिम प्रदेशका एक–दुई स्थानमा भारी देखि धेरै भारी वर्षाको पनि सम्भावना रहेकाले ती क्षेत्रमा हुन सक्ने गेग्रान बहाव, बाढी, पहिरो तथा भूक्षय जस्ता प्रकोपको जोखिम वा क्षतिबाट बच्न आवश्यक सतर्कता अपनाउन महाशाखाले अनुरोध गरेको छ ।
१.
माली गाईको बाक्लो दूधले बाल्टी बिट छुन्छ आज
चुल्ठे चामल दुधमा पाकी कराही भरि हुन्छ आज
नरिवल, किसमिस, काजु, घ्यू चिनी हाली पकाएको,
साउन पन्ध्र खिरले सबको मैलो मन धुन्छ आज।
२.
मागिखाने अल्छिलाई स्वार्थ लुट्ने दाता प्यारो
ओतदिने छानो भन्दा त्यो अर्कैको छाता प्यारो
आफ्नो भन्दा अरुको नै विश्वास लाग्न थालेपछि
कुरै कुरामा मोहित पार्ने पराइको नाता प्यारो।
३.
नजरको तिर लाउँदै थिएँ घायल भइदियौ
रस रङ्गका कुरा सुनाउँदा कायल भइदियौ
गीत गाउँदै इसाराले जब नयन बोल्न थाले,
तिमी छमछम नाचिदिने पायल भइदियौ।
सुर्योदय-१३, लक्ष्मिपुर, इलाम
मकवानपुर । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाले प्रदेश सभामा विश्वासको मत प्राप्त गरेका छन् । साउन ८ मा मुख्यमन्त्री नियुक्त भएका लामाले ३० दिन भित्र प्रदेश सभाबाट विश्वासको मत लिइसक्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था अनुरुप विश्वासकाे मत लिएका हुन् ।
मुख्यमन्त्री लामाले प्रदेश सभामा राखेकाे विश्वासकाे मतकाे पक्षमा ६४ मत परेकाे थियाे । यसैगरी विपक्षमा ३५ मत परेकाे थियो भने तटस्थमा ३ मत परेकाे थियाे । लामालाई नेपाली कांग्रेसका ३७ र एमालेका २७ सांसद जनाले विश्वासकाे मत दिएका हुन् । उनकाे विपक्षमा नेकपा माओवादी, नेकपा एकिकृत समाजवादी राप्रपा र हाम्राे नेपाली पार्टीका सांसदहरुले विपक्षमा मतदान गरे ।
त्यसपछि सभामुख भुवनकुमार पाठकले विश्वासकाे मत सम्बन्धी प्रस्ताव बहुमतले पारित भएकाे घोषणा गरेका थिए । बागमती प्रदेश सभामा ७ दलका ११० सांसद रहेकाेमा मंगलबारकाे बैठकमा १०३ जना सदस्य उपस्थित भएकाे उनले जानकारी दिए ।
लामाले नेपालको संविधानको धारा १६८ को उपधारा (४) तथा प्रदेश सभा नियमावली २०७४ को नियम १४३ को उपनियम (१) बमोजिम प्रदेश सभाबाट विश्वासको मत लिएका हुन् । विश्वासको मतका लागि मंगलबार दिउासो ३ बजेकाे लागि प्रदेशसभा बैठक आव्हान गरिएकाे थियाे ।
मंगलबारकाे बैठकमा विशेष र शुन्य समय नहुने सभामुख पाठकले जानकारी गराए लगत्तै मख्यमन्त्री लामाले आफ्नो धारणासहित विश्वासको मत सम्बन्धी प्रस्ताव पेश पेश गरेका थिए । विश्वासको मतसम्बन्धी प्रस्तावकाे छलफलमा भाग दिदै नेपाली काँग्रेका नेता रामकृष्ण चित्रकार, नेकपा एमालेका संसदीय दलका नेता जगन्नाथ थपलियाले सरकारलाई शुभकामना दिदै विश्वासकाे मतकाे पक्षमा रहेकाे धारणा राखेका थिए ।
यसैगरी नेकपा माओवादी केन्द्रका युवराज दुलालले नयाँ मुख्यमन्त्री र सरकारलाई बधाई दिए । तर उनले सुशासनकाे लागि बनेकाे नयाँ गठनबन्धनकाे सरकारले मन्त्रीकाे संख्या बढाउने र नियुक्ति गरिएका मन्त्रीले सपथ खान नपाउनु हास्यास्पद भएकाे बताए । उनले माओवादी केन्द्र रचनात्मक प्रतिपक्षकाे भूमिकामा रहने बताउँदै विश्वासकाे मतकाे विपक्षमा रहेकाे जानकारी दिएका दिए ।
यसैगरी राप्रपा संसदीय दलका नेता उद्धव थापाले मुख्यमन्त्री लामाको विश्वासको मतसम्बन्धी प्रस्तावमाथिको छलफलमा भाग लिँदै विपक्षमा मतदान गर्ने बताएका थिए । उनले राप्रपा सशक्त प्रतिपक्षको भूमिकामा रहने बताए । संविधान संशोधनको स्पष्ट खाका नबनेकाले राप्रपा वर्तमान गठबन्धन सरकारलाई सघाउने पक्षमा नरहेको उनले बताए । नेकपा एकिकृत समाजवादीका कृष्ण पोखरेलले विश्वासकाे मतकाे विपक्षमा रहने जानकारी सभामा गराएका थिए ।
यस्तै नेमकिपा बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाको विश्वासको मतको प्रस्तावमा तटस्थ बसेकाे छ । संसदीय दलका नेता सुरेन्द्रराज गोसाईंले विगतदेखि नै प्रतिपक्षको भूमिकामा रहेकाले यस पटक पनि प्रतिपक्षमा रहने बताए । उनले बागमती प्रदेश सभा नागपासकाे खेल जस्तो भएकाे बताए । को कतिवेला माथि पुग्छ काे कति वेला तल झर्छ थाहै नहुने खेलमा सरकार गठनमा लागेकाे आराेप लगाए । उनले पुजिँवादी व्यवस्थामा बादशाहले नयाँ नयाँ घोडा फेरिरहने बताउँदै जनता कति घाेडा बनिरहने भन्दै प्रश्न समेत गरे ।
दलगत रुपमा प्रदेश सभा सदस्यले बाेलेपछि मुख्यमन्त्री लामाले उठेका प्रश्नकाे जवाफ दिएका थिए । लामाले आफूलाई विश्वासको मत सम्बन्धी प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्न माओवादी केन्द्र सहितका विपक्षी दलहरुलाई लिखितरुपमा पत्राचार गरेर आग्रह गरेकाे सभामा जानकारी समेत गराएका थिए । त्यसपछि विश्वासको मत सम्बन्धी प्रस्तावमा मत विभाजन भएकाे थियाे । हस्ताक्षर सहितको मत विभाजनमा प्रदेश सभा सदस्यहरुले मुख्यमन्त्री लामाको विश्वासको मत सम्बन्धी प्रस्तावको पक्ष, विपक्ष वा तथस्टमा मत दिएका प्रदेश सभा सचिवालयले जनाएको छ ।
प्रदेश सभाकाे अर्को बैठक बुधबार दिउँसाे बस्ने गरी मंगलबारकाे बैठक सभामुखले स्थगित गरेकाे जानकारी गराए ।
बागमतीमा काङ्ग्रेस र एमालेको सयुक्त सरकार गठन छ । बागमतीमा पहिलो पटक कांग्रेसबाट सरकारको नेतृत्व लिएका लामाले साउन १२ मा एक विना विभागीय मन्त्रीसहित सरकारलाई पूर्णता दिएका थिए । बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा ठुलो दल कांग्रेसका ३७ र एमालेका २७ सांसद छन् । यस्तै, माओवादी केन्द्रका २१, राप्रपाका १३, एकीकृत समाजवादीका ७, नेमकिपाका ३ र हाम्रो नेपाली पार्टीका २ जना सांसद छन् ।
- प्रल्हाद दाहाल
हाम्रो देश धेरै किसिमका रितिरिवाज भएको देश हो । यहाँ सबै जातजाती, धर्म, संस्कृतिलाई समेटेर धेरै किसिमका पर्वहरु मनाइन्छ । सबै कुरालाई समेटेर चाडपर्व मनाइने गरिएकोले नै हाम्रो देशको कला, संस्कृति एवं परम्परा अहिलेसम्म बाँचिरहेको छ । हामी दही, मासु, खिचडी, सेल, घ्युचाकु, दहि चामल, दहि चिउरा, खिर आदि सबै कुरा खाने चाडपर्व हाम्रो देशमा मनाउने गर्दछौं । यि सबै चाडपर्व मनाउँदाका आ–आफ्नै विशेषता छन्।
प्रत्येक वर्ष साउन १५ गते खिर खाने पर्व मनाउने गरिदै आएका छन् । हाम्रा पुर्खाहरुले देशमा यसरी संस्कृतिलाई जोगाइ राखेका छन् । यो हाम्रो लागि ठूलो धन सम्पत्ति हो । यसले देशको पहिचान बढ्नुका साथै पर्यटन क्षेत्रको विकासमा समेत टेवा पुग्दछ । हाम्रो देशको संस्कृति भनेको विश्वमा नमूना बनेका छन् । यस्तो संस्कृति अन्य देशमा छैन् । तर पछिल्लो समय यसको जर्गेना गर्न कठिनाई हुँदै आएकाे छ । यसमा आम नेपालीकाे चासो रहन अत्यन्तै आवश्यक छ । आजसम्म त हामी पुरानो नयाँ दुबै पुस्ता बुझ्ने वर्ग छौं । आजसम्म जे जसरी भए पनि सबै किसिमका चाड, पर्व, रितिरिवाज, धर्म, संस्कृती, परम्परा जोगिरहेको छ ।
तर अबका पुस्ताले यो कुरा सबै बुझेको हुदैनन् । हो, त्यसकारण हाम्रो यो पुस्ताले अबका पुस्तालाई हाम्रा सबै किसिमका कुराहरु हस्तान्तरण गर्न आवश्यक छ । यसो गरिएन भने यी सबै कुराहरु एकादेशका कथा जस्तै हुनेछन् । साउन १५ गतेलाई देशैभर खिर खाने दिनको रुपमा चिनिने गरिन्छ । नेपालमा प्राचिन कालदेखि नै खिरलाई एक उत्कृष्ट खानाको रुपमा लिइने गरिएको पाइन्छ । आर्युवेद विज्ञानमा समेत खिरको महत्व निकै रहेको पाइन्छ ।
साउन १५ गते खिर खाएमा शुभ हुने मान्यता रहेको छ । साउन महिनामा धेरै वर्षा हुने, विभिन्न किसिमका रोग लाग्ने र विरामी पर्ने हुँदा रोगबाट छुट्कारा पाउनको लागि पनि खिर खाने चलन रहेको पाईन्छ । खिरमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता हुने भएकोले खिर खाने चलन रहेको पाईन्छ । वर्षायाममा विभिन्न संक्रमण भई रोग लाग्ने गर्दछ । त्यसैले रोग नलागोस् र संक्रमण नहोस् , थकान नलागोस् , फुर्ति बढोस् आदि भनेर पनि खिर खाने गरेको पाइन्छ ।
साउन गर्मी महिना भएको कारण पहिला – पहिला शरिरमा दाद, खटिरा, घाउ, लुतो जस्ता रोगले दुःख दिने गरेको पाइन्छ। यि यस्ता रोगबाट बच्न प्रतिरोधात्मक शक्ति बढाउन पनि साउन महिनामा दुध र दुधजन्य पदार्थको उपयोग बढी हुने गर्दै आएकाे छ । खिरलाई अत्यन्तै चोखो खाने कुरामा पनि लिइन्छ । हरेक शुभ कार्यमा खिरलाई प्रसादको रुपमा पनि समावेश गरिन्छ ।
पहिला – पहिला गाउँघरमा मिठो मसिनो कमै खाईने र खान पनि कठिन हुने भएकोले खानामा सन्तुलित होस् भनेर शरिरलाई आवश्यक पर्ने सबै खाले खाना खाने चाडपर्वको व्यवस्था भएको पाइन्छ । यसले गर्दा सबै मानिसले दैनिक खान नसक्ने र विशेष चाडपर्वमा मात्र खाँदा पनि निरोगी हुन मद्दत पुग्ने गरेको देखिन्छ । यि सबै कुरालाई मध्यनजर गर्दा नेपालमा हाम्रा पुर्खाहरुले धेरै सोचबुझ गरेर चाडपर्वको महत्व विस्तार गरेको पाइन्छ । अनि आम नेपालीको खानाको प्रकार र मानिसको खानाको बानी जे भएता पनि देशका सबै भागमा खाइने सबै खानेकुराको सबैले स्वाद अनिवार्य लिन सक्ने गरि कम्तिमा वर्षको एकदिन भए पनि खानु पर्ने गरि चाडपर्वको व्यवस्था भएको देखिन्छ। बैज्ञानिक तरिकाले पनि यो अति उत्तम मानिन्छ । यस अर्थमा पनि हाम्रा पुर्खाहरुलाई बुद्धिमान मान्न सकिन्छ ।
आजभोलि सबै किसिमका खानेकुराहरु सबै समयमा पाइने भएता पनि त्यसको सहि उपभोग भएको पाइन्न । यसले गर्दा अन्य समस्या उत्पन्न हुने गरेका छन् । पहिले पहिलेका चाडपर्वले गर्दा सन्तुलन भोजन हुने र लाभदायक समेत रहेकाे देखिन्छ । आजकाल चाडपर्व फेसनको रुपमा पनि मनाउने गरेको पाइन्छ । स्कुल, कलेज, अफिसमा पनि साथीभाईहरु मिलेर खिर खाने चलन बढेको छ । यसरी साउन १५ मा देशैभर खिर खाने चलन भएकोले दुधको खपत पनि अरु दिनको तुलनामा लगभग ४ गुणा बढि हुने गर्दछ । दैनिक उत्पादनको दुधले नपुग्ने भएकोले डेरी उद्योगहरुले दुई चार दिन अगाडिदेखि नै दुध भण्डारण गरि राख्ने र नपुगेमा धुलो दुध मिसाएर बजारमा लाने गर्दछन् ।
यसरी हामी आम नेपाली देशैभरी साउन १५ मा सबैजना खिर खाई साउन १५ भब्य रुपमा मनाउँदछौं । हामी सबै मिलि सबै किसिमका चाडपर्वको संरक्षण गरि हाम्रा भावि पुस्तालाई राम्रोसँग यस्ता सबै किसिमका चाडपर्वको महत्व बुझाउनु पर्दछ । यसले हाम्रो देशको पहिचान दिनेछ । धार्मिक पर्यटनसँग विदेशी पाहुना जाेड्न समेत मद्दत पुग्नेछ । हामीले अरु देशको धर्म संस्कृतीको नक्कल गरेर आफ्नो धर्म संस्कृतीलाई भुल्न हुँदैन । देशका सबै किसिमका चाड पर्व मनाउँ, हाम्रो संस्कृती बचाउँ। साउन १५ मा जहाँ भए पनि खिर अनिवार्य सेवन गरौं ।
अध्यक्ष, नेपाल डेरी एसोसिएसन