मकवानपुर । कानून निर्माणको क्रममा संभव भएसम्म पर्याप्त छलफल गर्ने गरेको बागमती प्रदेश सभा सदस्य प्रेम बहादुर पुलामीले बताउनुभएको छ ।
पर्याप्त छलफल बिना बनेका कानून कार्यान्वयनमा समस्या हुनेगरेको भन्ने गुनासो आइरहेको बेला बागमती प्रदेश सभा सदस्य पुलामीले यस्तो बताउनु भएको हो ।
बागमती प्रदेश सरकारद्वारा निर्माण गरिएका कानून र कार्यान्वयनको अवस्था बिषय अन्तरक्रियामा उहाँले यस्तो बताउनु भएको हो । कानून कार्यान्वयनमा ल्याउन समाज र परिस्थितिले पनि अफ्ठ्यारो भोग्नु परेको उहाँले बताउनु भयो ।
मुख्यन्यायधिवक्ताको कार्यालय बागमती प्रदेश र अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्रिय (इन्सेक) बागमती प्रदेशको संयुक्त आयोजनामा भएको कार्यक्रममा २०८२ माघसम्म जारी भएका ऐन, नियम, निर्देशिका, कार्यविधिलगायतको बारेमा बागमती प्रदेशको मुख्य न्यायधिवक्ता अप्सरा बस्नेतले जानकारी गराउनु भएको थियो । बस्नेतका अनुसार प्रदेश सरकार स्थापनापछि बागमती प्रदेशमा हालसम्म २६५ वटा ऐन, अध्यादेश, नियमावली,विनियमावली, निर्देशिका, कार्याविधी, मापदण्ड, आदेशहरू निर्माण भएका छन् ।
प्रदेशमा साझा अधिकार सुचिमा रहेका अझै १९ वटा कानून बन्न बाँकी रहेको बस्नेतले बताउनु भयो। कानून कार्यान्वयन भएमात्रै कानूनमा प्राण भरिने बस्नेतले बताउनु भयो ।
प्रदेश सरकारले कानुन बनाउँदा नेपालको संबिधानको धारा ५७ को उपधारा (२) (३) र (५) को अधिनमा रही प्रदेश सरकारले आफ्नो अधिकारक्षेत्र अन्तर्गत ऐन, कानुन निर्माण गर्ने र लागु गर्ने गर्दछ । यसै अन्तरगत ऐन कानूनहरू बनाउने गरिएको छ ।
कानून निर्माण हुने प्रक्रियामा सरोकारवाला वर्गको सहभागिता रहेको वा नरहेको बारे छलफल गरिएको थियो । आगामी दिनमा बन्ने कानूनमा नागरिक संलग्नता बढाउने बारे छलफल भएको थियो ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग बागमती प्रदेश कार्यालयका जागेश्वर चापागाईं, जिल्ला प्रहरी प्रमुख श्याम बहादुर खत्री, प्रदेश बाल अधिकार परिषय सदस्य झविन्द्र ज्ञवलि, माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया लामा, हिमराइट्स मकवानपुर प्रमुख कुमारी वाइबालगायत सरोकारवालाहरूको उपस्थिति रहेको थियो ।
कानून कार्यान्वयन नहुनुमा छलफलको अभाव मात्रै हैन, कानूनी ज्ञानको अभाव पनि हो । नागरिक समाजको सोच , राजनीतिक सामाजिक अवस्थाको कारण पनि समस्या रहेको सहभागीहरूले औल्याउँनु भएको थियो ।
कतिपय कानूनहरू कमजोर अनुगमनको कारण पनि कार्यान्वयनमा समस्या रहेकोले चौतर्फी सुधारले मात्रै कानून कार्यान्वनमा सहजता हुनेछ इन्सेक बागमती प्रदेशको प्रमुख शिव खकुरेलले बताउनुभयो ।
चितवन । चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२३ बेलहट्टामा जङ्गली हात्तीको आक्रमणबाट आमा–छोराको मृत्यु भएको छ ।
हात्तीले घरमै पसेर आक्रमण गर्दा २५ वर्षीया आशिका बोटे र उनका चार वर्षीय छोरा भरत बोटेको मृत्यु भएको चितवन प्रहरीले जनाएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनका अनुसार शनिबार राति ११ बजे स्थानीय पूर्ण बोटेको घरमा जङ्गली हात्ती प्रवेश गरी घरभित्र सुतिरहेका आमाछोरामाथि आक्रमण गरेको थियो । हात्तीको आक्रमणबाट दुवै जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ ।
घटनाको जानकारी प्राप्त हुनासाथ प्रहरी टोली घटनास्थल पुगेको थियो । दुवै शव पोस्टमार्टमका लागि भरतपुर अस्पताल ल्याइएको प्रहरीले जनाएको छ ।
मकवानपुर । ज्ञानदीप शिक्षा निकेतन माध्यमिक विद्यालयले फिफा विश्वकप-२०२६ काे अवसरमा ‘फ्यान फुटबल प्रतियोगिता’ आयाेजना गरेकाे छ ।
हेटाैँडा-५ स्थित पिप्ले-क्याम्पा रङ्गशालामा सञ्चालित खेल असार १४ गतेदेखि सुरु भएकाे हाे । खेलकाे उद्घाटनका सत्रमा विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष डा. निमेष निखिलकाे अध्यक्षता एवम् हेटाैँडा उपमहानगरपालिका वडा न. ५ का अध्यक्ष सुशील घिमिरेकाे प्रमुख आतिथ्य रहेकाे थियाे ।
कार्यक्रममा सञ्चालक समितिका अध्यक्ष ऋषिराम पाेखरेल, शिक्षक-अभिभावक सङ्घका अध्यक्ष प्रकाश बानियाँ, विद्यालयका प्रधानाध्यापक ईश्वरप्रसाद लामिछाने, सहायक प्रधानाध्यापक दीपक गाैतमलगायत दर्जनबढी शिक्षक-कर्मचारीकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।
फुटबल प्रतियोगिताअन्तर्गत कक्षा ८-१० काे सिनियर टिममा पाेर्चुगल ‘ए/बी, अर्जेन्टिना ‘ए/बी’ र ब्राजिल गरी ५ वटा टिमकाे सहभागिता रहेकाे छ । त्यस्तै कक्षा ६-७ काे जुनियर टिमअन्तर्गत ‘पाेर्चुगल ‘ए/बी’, अर्जेन्टिना ‘ए/बी’ र ब्राजिल ‘ए’ गरी ५ टिमकाे सहभागिता रहेकाे छ ।
नकआउट नियमानुसार खेलाइएकाे खेलमा जुनियरतर्फ पाेर्चुगल ‘ए’ ले अर्जेन्टिना र ब्राजिलले पाेर्चुगल ‘बी’ लाई पराजित गर्दै पाेर्चुगल ‘ए’ र ब्राजिलले फाइनल खेल्ने भएका छन् भने सिनियर टिमअन्तर्गत अर्जेन्टिना ‘ए’ ले पाेर्चुगल ‘ए’ लाई र पाेर्चुगल ‘बी’ ले अर्जेन्टिना ‘बी’ लाई पराजित गर्दै सेमिफाइनल चरणमा प्रवेश गरेकाे थियाे भने ब्राजिलले अर्जेन्टिना ‘ए’ लाई पराजित गर्दै फाइनल प्रवेश गरेकाे छ ।
फाइनल खेल पाेर्चुगल ‘बी’ र ब्राजिलबिच हुने भएकाे छ । फाइनल खेल असार २१ गते बिहान पिप्ले-क्याम्पा खेल मैदानमा हुने जानकारी विद्यालयका सहायक प्रधानाध्यापक तथा अतिरिक्त क्रियाकलाप संयाेजक दीपक गाैतमले गराउनुभयाे ।
मकवानपुर । आज असार १५ गते । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । असारे भाकामा लोकलयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ ।
‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’…। असार महिना किसानकाे लागि महत्वपूर्ण पर्व नै हुन्छ । अहिले मध्य असार चलिरहेकाे छ । खेतका गराहरु पानीले भरिएका स्थानमा रोपाई सकिए पनि पानीकाे अभावमा कतै सुरु भएकाे छैन । आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाने खुवाउने गरिन्छ ।
कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने गर्छन् भनिन्छ । यस बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् । आफ्नो खेतीपाती नहुनेहरू पनि अरूको खेतमा रोपाईं गरी हिलो छ्यापेर रमाइलो गरी दही चिउरा खान पछि पर्दैनन् । दोहोरी रोपाईं गीतको रन्कोमा रोपाईं गर्नु असारको अर्को आकर्षण हो ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्त्वपूर्ण छ । शुभ कार्यका लागि घरबाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्त्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकामना निस्कनुअघि सगुनका रूपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ । निस्कने बेलामा दही खाएर हिँडे साइत पर्ने जनविश्वास रहिआएको छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्य वर्द्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेका थिए भनिन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ ।
भोजनान्ते पिबेत् तक्रं वैद्यस्य किं प्रयोजनम्’ भन्नेजस्ता वाक्य पनि आयुर्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ । पखाला लागेका बेला दही चिउरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही चिउरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहत् रूप लिएको छ ।
धान दिवस
आज धान दिवस । नेपालमा धान दिवस मनाउन थालेकाे २३ वर्ष भएकाे छ । किसानको मनोबल उच्च राखी उनीहरूको श्रमको सम्मान गर्ने उद्देश्यले विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते मन्त्रीस्तरीय निर्णय गरी २०६२ असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् २००४ मा संयुक्त राष्ट्र संघले ‘धान नै जीवन हो’ (Rice is Life) भन्ने नाराका साथ धान वर्ष मनाएपछि नेपालमा असार १५ लाई धान दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो ।
कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नैपर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
यस वर्ष असार मध्यसम्म पनि देशका सबै भागमा पर्याप्त मात्रामा वर्षा नभएका कारण हुनुपर्ने जति रोपाइँ हुनसकेको छैन । कति ठाउँमा रासायनिक मलको पनि अभाव भएको गुनासो किसानले गर्ने गरेका छन् । नेपालमा ८५ प्रतिशत मनसुन जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्ममा र १० प्रतिशत हिउँदमा हुने गरेको छ।
नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ । जुम्लामा लगाइने धानखेतीलाई विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा धानखेती भएको मानिन्छ । पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ । तथ्याङ्क अनुसार धान खेतीको ७९ प्रतिशत क्षेत्रफल विकासे जातका धानखेतीले ओगटेको बताइन्छ ।
असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
- छुपु र छुपु धान नै रोपौँ हातैको बर्माले,
- झ्यालमा बस्ने ज्यान थियो मेरो दिएन कर्मले…..।
- पुर्वकी दिदी, पश्चिमकी बहिनी भेट हुन्छ भनेर,
- पटुकी कसी, घुम ओढी आएँ रोपार बनेर…….
मकवानपुर । बागमती प्रदेशमा अपाङ्गताकाे क्षेत्रमा काम गर्ने अधिकारकर्मी आन्दोलित भएका छन् । बागमती प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ काे बजेटमा अपाङ्गता भएकाको क्षेत्रका नियमित कार्यक्रम तथा बजेट कटौती गरेको भन्दै अपाङ्गता अधिकारकर्मीहरूले चरणबद्ध आन्दोलनका कार्यक्रम घोषणा गरेका छन् ।
प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्षकाे बजेटमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि प्रदान गरिँदै आएका सहायक सामग्री निःशूल्क वितरण तथा क्षमता विकास, पुनःस्थापना, सीप विकास, सशक्तीकरणका कार्यक्रम कटौति गरेको अधिकारकर्मीको भनाइ छ । प्रदेश सरकारको यस्तो निर्णयले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार, दैनिकी, जीवनयापन तथा सामाजिक सहभागिता र सशक्तीकरणमा गम्भीर असर पर्ने भन्दै अपाङ्गता भएकाहरुको स्वतन्त्र आन्दोलन परिचालन समिति बजेट पुनरावलोकन गरी आफ्ना सात बुँदे माग तत्काल सम्बोधन गर्न आग्रह गरेको छ ।
अपाङ्गता भएकाहरुको स्वतन्त्र आन्दोलन परिचालन समितिले आन्दोलनका कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको हो । असार ८ गते नै सात बुँदे मागसहित प्रदेश सरकारलाई असार १३ गतेभित्र माग सम्बोधन गर्न आग्रह गरिएको भए पनि प्रदेश सरकारको तर्फबाट हालसम्म कुनै ठोस पहल, संवाद वा सकारात्मक प्रतिवद्धता नआएको भन्दै आन्दोलनलाई थप सशक्त र चरणबद्ध रूपमा अघि बढाउने निर्णय गरिएको आन्दोलन परिचालन समितिका संयोजक अश्विन लम्सालले बताउनु भयो ।
सार्वजनिक कार्यक्रमअनुसार असार १४ गते आइतबार (आज) हेटौंडाको संगमचोकदेखि बुद्धचोकसम्म सिठ्ठी जुलुससहित कोणसभा आयोजना गरिनेछ । असार १५ गते सम्बन्धित मन्त्रालयहरूमा धर्ना दिँदै मन्त्रीहरूको मन्त्रालय प्रवेशमा अवरोध गरिने आन्दोलन परिचालन समितिका उपसंयोजक गणेशचन्द्र दवाडीले जानकारी दिनुभयो ।
त्यसैगरी असार १६ गते प्रदेश सभा सचिवालय परिसरमा धर्ना दिँदै प्रदेश सभा सदस्यहरूको सभा प्रवेश अवरोध गर्ने कार्यक्रम तय गरिएको छ ।असार १७ गतेदेखि २० गतेसम्म रिले अनशन सञ्चालन गरिने तथा असार २१ गतेदेखि माग पूरा नभएसम्म अनिश्चितकालीन आमरण अनशन सुरु गरिने समितिले चेतावनी समेत दिएको छ ।
समितिले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार कुनै दया वा अनुदानको विषय नभई संविधानतः सुनिश्चित मौलिक अधिकार भएको उल्लेख गर्दै आफ्ना माग तत्काल सम्बोधन गर्न प्रदेश सरकारसँग आग्रह गरेको छ । अन्यथा आन्दोलन सडकदेखि सदनसम्म थप सशक्त बनाइने र त्यसबाट उत्पन्न हुने सम्पूर्ण परिस्थितिको जिम्मेवारी प्रदेश सरकारले नै लिनुपर्ने बताएकाे छ ।