अरुको छोरी तरुणी देख्नेले आफ्नो छोरीको सुरक्षा कसरी गर्लान्
Tags: No Comments
- सम्झना घिमिरे
प्यारि छोरी निकुञ्ज,
तिमी मेरो जिवनमा आएको पनि ११ बर्ष पुरा भइसकेछ । म आफु २१ वर्षको उमेरमा तिमीलाइ जन्म दिएकी थिएँ । आज स्वयम् जन्मदिन मनाइरहँदा तिम्रो र आफनो जीवनको परिकल्पनासँगै तुलना गदैछु ।मैले मेरी आमालाई पुर्ण नारी बनाएकी, हैन किनकी मभन्दा अघि आमाले दुइ सन्तानलाई जन्म दिनुभयो ।
तर तिमीले मलाई पुर्ण नारी बनाएकी हौ । तिमी कोखमा आएदेखि मातृत्वको अनुभूति गरेकी मैले । तिम्रो भ्रुण अवस्थाको पहिलो भिडियो एक्सरे गर्दा तिम्रो मुटुको चाल महसुस गरिरहँदा आँखाले खुसि मनाएको अनुभूति अझै ताजा छ । तर तेही अनुभूति मेरी आमाले गर्न पाएनुभएन । जब तिमी यही अनुभूति गरिरहेकी हुन्छौ त्यो परिस्थिति भने अर्कै हुनेछ ।
मेरो कोखभित्र भइरहने तिम्रो सलबलाईसँगै मेरा आँखामा धेरै सपनाहरु सजिएका थिए । तिम्रो हुर्काइसँगै मेरा सपनाहरु पनि हुर्किरहेका छन्। थाहा थिएन मेरो कोखमा तिमी छौ तर चाहना भने मेरो तिमी नै थियो । मनमा छोरी सुरक्षित छैनन् भन्ने बोध हुदै गर्दा मेरो मनमा आफु हुनु प्रतिको गर्व पनि उत्तिकै उच्च थियो र छ पनि । म जस्तै तिमीलाई पनि आफु प्रति गर्व महसुस होस् ।
त्यो दिन २०६६ श्रावण ३१ गते रातको समयमा म हस्पिटलको बेडमा छटपटाइरहेको थिएँ । प्रसव पीडाले छटपटाइरहँदा समेत तिम्रै कुशल जन्मको कामना थियो । नेपालमा सुरक्षित रुपमा सुत्केरी नहुँदा कयौ आमाहरुले ज्यान गुमाइरहेका छन् । जब समय आयो तिमीले यस धर्तिमा पाइला टेक्ने तब म मात्र हैन तिमी पनि बल प्रयोग गर्दै थियौ ।
तिम्रो आवाज सुने, मेरो आत्माले ठुलो सन्तुष्टि पायो । नर्सले सोधिन् ‘के चाहनुहुन्छ ?’ मैले भए भरको स्वास बटुलेर भने ‘छोरी’ । नर्सले बधाइ दिदै तिमीलाई मेरो छातिमा टासिदिदै रहर पुरा भो तपाईंको ल हेर्नुस भन्दै थिइन । मेरा हर्षले एकछीन अघि टुटेका शरिरका २० वटै हड्डिहरु जोडिएर निको भएको झै भए । मेरो हातका हत्केलामा अट्ने तिम्रो स्वरुप यति तिक्ष्ण थिए की लाग्दैथ्यो तिमी जति राम्री यो संसारमा मैले आज अघि न कैले देखेकी थिए न त देख्नेछु ।
तिमीलाई हत्केलामा खेलाउँदै गर्दा मनमा यो समाजमा छोरीले जुनसुकै उमेरमा पनि आफ्नो ज्यान यसरी नै आफ्नै हत्केलामा राखेर हिड्नु पर्ने सम्झेर मन ढक्क फुल्छ । जन्मिएको २ महिनाका शिशु देखि ७५ वर्षसम्मका वृद्धा समेतले बलात्कार जस्तो घिनलाग्दो अपराधको सिकार हुनुपरेको छ ।
तिमी हुर्कदै गयौं । मेरो मनमा डर र रहर सँगसँगै हुर्किरहेका छन् । एकैपल आँखाबाट ओझेल भए आत्तिने मन अझ पनि उस्तै छ । समाजमा धेरै घटना ‘क्लोज रिलेसनसिप’ बाटै हुने गरेका छन् । आफ्नैलाई बलात्कार गर्दा घटना बाहिर जाँदैन भन्ने मनसायको कारण पनि बालिका/महिला
असुरक्षित छन् ।
प्रहरी प्रधान कार्यालयको तथ्यांकअनुसार गत आव २०७६।७७ मा २ हजार १ सय ४४ वटा बलात्कारका मुद्दा दर्ता भएका थिए । यो वर्ष सुरु भएयता देशभर साउनमा मात्र २ सय ६० वटा बलात्कारका मुद्दा दर्ता भएका छन् । पछिल्लो तथ्यांकलाई हेर्दा साउनमा सबैभन्दा बढी बलात्कारका घटना भएको पाइएको छ । समाजमा सायद सुरक्षित भएर बाँच्ने अवस्था यदि थियो भने मैले तिमीलाई बारम्बार भनिरहँनु पर्ने थिएन ‘म नआउन्जेल ढोकाको चुकुल नखोल्नु है, तिमी पढ्न होस या अन्य कामले बाहिर जाँदा बाटोमा परिचित या अपरिचित जो कोहिले दिने खानेकुरा नखानु है, कुनै केटा साथीहरुसँग हिमचिम नबढाउनु है, साथीहरुको घर नजानु है, साथमा पिन या कलमहरु सदा सहज भेटिने गरि राख्नु है ताकि कसैले छुन खोजे हतियारको रुपमा प्रयोग गर्न काम आउँछ । तिमीलाइ मैले आत्मरक्षाको सिप दिइराख्नु पर्ने थिएन । तिमीलाइ मैले दिनहुँ जीवनको पाठहरु र छोरी भएकै कारण आउन सक्ने चुनौतीको बारेमा पढाउनु पर्ने थिएन । तिमीलाइ बारबार समयको परिधिमा राख्नु पर्ने थिएन ।
पारिवारिक होस या शिक्षकहरुबाट हुने हर व्यवहारहरुको बारेमा सोधिरहनु पर्ने थिएन । आफ्नै शरिरका संबेदनशील अंगहरुको राम्रो संग ज्ञान नभइकनै तिमीलाई तिम्रो यौनाङ तथा बक्षस्थलमा कसैले एकोहोरो हेरिरहे या त छुने प्रयास गरे उक्त व्यक्तिको आचरण र सोचाइ गलत छ है सम्हालिएर हिड्नु भन्नु पर्ने थिएन । मेरी आमाले झैं तिमीलाई हरसमय साथमा राखेर हुर्काउन पाउने परिवेशमा कहाँ थियौ र हामी । तिम्रो बाबा र म पालैपालो कुरेर हुर्काएका छौ जतनले । मेरी आमाले जसरी मेरो सुरक्षा गरेकी थिइन तेसैगरी मैले तिम्रो सुरक्षामा कसर छोडेकी छैन । पुरुषप्रधान मुलुकमा तिमी र म सुरक्षित रहन सक्ने अवस्था छैन भनेर पढाउन पनि सक्दिन किनकी प्रधान पुरुष मात्र भो पुरुषको सोच प्रधान भएन यहाँ ।
पुरुषप्रधान मुलुकमा तिमी र म सुरक्षित रहन सक्ने अवस्था छैन भनेर पढाउन पनि सक्दिन किनकी प्रधान पुरुष मात्र भो पुरुषको सोच प्रधान भएन यहाँ
कोरोनाको करह आइलाग्यो । यसले पनि बलात्कृत हुनेको संख्या ह्वात्तै बढ्यो । चैत ११ गते यता देशभर हरेक दिन कम्तीमा पनि २ वटाका दरले बलात्कारका घटना भएका छन् । अझ सबैभन्दा धेरै उपत्यका र प्रदेश ५ मा बलात्कारका घटना भएका छन् । प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार चैतदेखि साउन मसान्तसम्म प्रदेश–५ मा सबैभन्दा धेरै ९० भन्दा बढी मुद्दा दर्ता भएका छन् भने उपत्यकामा ८७ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । यसबाहेक उपत्यकामा १२ वटा बालयौन दूराचारका घटना भएका छन् ।
मंशिर ३ गते मात्र मकवानपुरको पुर्वी बागमती गाउँपालिका वडा नंबर ७ लामिटारकी स्थानीय ४ वर्षीया बालिका रुविना पाख्रिन साँझ ६ बजेदेखि हराएकीमा पाख्रिनकै घरबाट उत्तर तर्फको ह्वाङ्ग खोल्सामा मृत अवस्थामा ६ः४० बजेको समयमा फेला परेकी थिइन । निजको शरिरको टाउकोमा गहिरो चोट देखिनुका साथै रगत लतपतिएको, विभिन्न अङहरुमा चोट भएकी ति बालिकाको बलात्कार पश्चात हत्या भएको आशंकामा दुइ युवाहरुलाइ नियन्त्रणमा लियो । तिमीले यही समाचार झट्ट सुनेपछि म सामु बालिका मारेको रिसमा झोक्किदै आएर मामु यो बलात्कार भन्या चाहि के हो भनेर प्रश्न ग-यौ । मलाई फेरी पीडाबोध भयो ।
तिमी प्रति मेरो थप जिम्मेवारी बढेको छ । बलात्कार के हो भन्ने शब्दको ज्ञान नहुदै अधिकांश बालिकाहरु यसको शिकार हुनुपरेको छ । अरुका छोरी चेलिलाइ तरुण देख्ने पुरुषले आफ्ना छोरी चेलिलाइ कसरी सुरक्षित राख्न सक्लान् ? के सिकाउलान् आफ्ना प्यारा प्यारा छोरी र छोराहरुलाई ? मनभरी यस्तै पश्न आइरहन्छन् ।
मैले मेरो छोरालाइ राम्रो संस्कार सिकाउनु पुर्व, आमा बुबा शब्द सिकाउनु पुर्व नै बलात्कार शब्दको पहिचान गराउनु पर्ने भान परिरह्यो । मैले जन्माएर विरूपका तिम्रा कोमल तेल लगाउदै सेकेका अंगहरुलाइ मानवता नभएका पुरुषको नजरबाट विवाह नहुन्जेलसम्मका लागी कसरी बचाउने र सोच्दैमा बिताउनु पर्ने अवस्था आएको छ । तिमी जीवनको दोस्रो सिँढीमा छौ । तिमीलाइ रजस्वला के हो भन्ने समेत थाहा नहुदै शारीरिक परिपक्कता देखियो । मानसिक रूपमा कोमल तिमी शारीरिक रुपमा सबैको तारो बन्ने बेला आएको छ । नेपालमा बलात्कारको सिकार हुनेमध्ये सबैभन्दा धेरै पीडित कम उमेरका छन् ।
१५ वर्षमुनिका ६० प्रतिशत यो अपराधको सिकार हुने गरेको पाइएको छ । त्यस्तै ११ देखि १५ वर्ष बिचका पीडित सबैभन्दा धेरै छन् । गत आवमा यो उमेर समूहभित्रका ७ सयभन्दा बढी व्यक्ति पीडित रहेको प्रहरी तथ्यांकमा उल्लेख छ । तिमी प्रति मेरो थप जिम्मेवारी बढेको छ । बलात्कार के हो भन्ने शब्दको ज्ञान नहुदै अधिकांश बालिकाहरु यसको शिकार हुनुपरेको छ । अरुका छोरी चेलीलाई तरुण देख्ने पुरुषले आफ्ना छोरी चेलीलाई कसरी सुरक्षित राख्न सक्लान् ? के सिकाउलान् आफ्ना प्यारा प्यारा छोरी र छोराहरुलाई ? मनभरी यस्तै पश्न आइरहन्छन् ।
मकवानपुर / लैङ्गिक हिंसा अन्त्यको लागि व्यक्ति व्यक्ति लाग्नु पर्ने मनहरी गाउँपालिका अध्यक्ष एकराज उप्रेतीले बताएका छन् । व्यक्ती व्यक्तिको व्यवहारबाट समाजले सिकाई गर्ने भएकोले व्यक्ति पहिले हिंसा विरुद्ध लाग्नुपर्ने अध्यक्ष उप्रेतिले बताए । लैङ्गिक हिंसा विरूद्व १६ दिने अभियान अन्तरगत मनहरीमा भएकाे कार्यक्रममा उनले यस्ताे बताएका हुन् ।
लैङ्गिक हिंसा पुरुषलाई पनि हुनसक्ने भएकोले महिला मात्रैको सवाल नभई सामाजिक सवाल भएको उनले बताए । ‘हामीले आफ्नो व्यवहारमा सुधार गर्नुपर्छ’ उनले भने । अभियान मनाईदै गर्दा बिगतको अभियानको मुल्यांकन गर्नु पर्ने उनले बताए । महिला र पुरुषले गर्न हुने नहुने भनेर काम बाड्ने गर्न नहुने उनले बताए । अभियान अन्तरगत विभिन्न टोलमा सचेतना कार्यक्रमपछि अभियानको समापन तथा जनप्रतिनिधि र स्थानीय महिलाबिचको लोक दोहोरी कार्यक्रममा अध्यक्ष उप्रेतिले यस्तो बताएका हुन् ।
‘हिंसा पिटेर मात्रै है नपिटेरै, नबोएरै पनि हुन्छ’ उप्रेतिले भने ‘अरुलाई हिंसा नगर्न भन्ने तर आफूले चै त्यही व्यवहार गर्ने हो भने समाजलाई सिकाई सकारात्मक बन्न सक्दैन हामी आफ्नै व्यवहारमा सुधार गरौं ।’ कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला बिष्टले हिंसा सहेर बस्न नहुने बताइन् । मनहरी गाउँपालिकाले महिला,बालबालिका, बालश्रम, हिंसा, बिचबिखन विरुद्धको कार्यक्रमसँगै आय आर्जनको कार्यक्रम जोडर अगाडि बढाएको बताइन् । घर परिवार कार्यालय सबै क्षेत्र हिंसा रहित हुनुपर्छ उनले बताइन् ।
पालिकाले हिंसा न्यूनीकरणको लागि सधै सचेतना मुलक कार्यक्रम राखेको उनले बताईन । कार्यक्रम जनप्रतिनिधि तथा स्थानीय सहकारी तथा महिलाको बिचमा प्रतियोगिता गरिएको थियो । प्रतियोगितामा जनप्रतिनिधिले आफ्नो कर्तव्यको बारेमा गित गाएका थिए भने स्थानीय प्रतियोगी समूहले हिंसाको भोगाईको बारेमा गित गाएका थिए ।

कामक्रममा ग्रामीण महिला सेवा केद्र मकवानपुर अध्यक्ष उर्मिला कार्कीले अभियानको ऐतिहासिक बिषयमा प्रष्ट पारेकी थिइन्। एकै घरका ३ दिदी बहिनीलाइ त्रिजुलाे सरकारले सामुहिक हत्या गरेकाे र उनीहरूकाे साहसकाे प्रशंसा तथा स्मरणमा याे अभियान मनाउने गरेकाे कार्कीले बताइन् ।
कार्यक्रममा प्रहरी सहायक निरीक्षक रमशरण दुलालले हिंसाको विरुद्ध लाग्न सबैलाई आग्रह गरे । कार्यक्रम गाउँपालिका वडा ८ का अध्यक्ष दीलबहादु स्याङ्तानले बालमैत्री शासन लागुहुदा हिंसाका घटना नहुने बताए । प्रतियोगीतामा रामप्रसाद पौडेल, प्रलय चौलागाईं र दिपक अधिकारीले मुल्यांकनको भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।
कार्यक्रममा गाउँ कार्यपालिका सदस्यहरु कृष्ण बिडारी पम्फा रोक्का र गीता प्रजालगायतको उपस्थिति रहेको थियो । प्रतियोगितामा गाउँपालिकाका संघसंस्थाहरुको प्रतिनिधित्व गर्ने टोली प्रथम भएको छ । जनप्रतिनिधिहरुको टोलीले द्वितिय स्थानमा हासिल गरेको प्रतियोगिताका निर्णायक प्रलय चौलागाईंले जानकारी दिए । प्रथम र द्वितिय हुने टोलीलाई सम्मान गरिएको थियो ।
मकावनपुर । १७ औं राष्ट्रिय महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविका दिवसकाे अवसरमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले शनिबार ५ जना महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई सम्मान गरेको छ ।
वर्षभरी आफ्ना क्षेत्रमा महत्वपुर्ण काम गरेको भन्दै हेटौंडा ५ की मिना चौरेल, हेटौंडा १० की भागिरथी चालिसे, हेटौंडा १२ का पार्वती नगरकोटी, हेटौंडा १४ की पार्वती नगरकोटी र हेटौंडा १५ की सोविता थापालाई उपमहानगरपालिकाका मेयर हरि बहादुर महतले सम्मान गरेका हुन् ।
‘कोभिड–१९ को रोकथाम र स्वास्थ्यका लागि संयुक्त कार्यः महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयम्सेविकाको भूमिका अपरिहार्य’ भन्ने मुलनाराका साथ कार्यक्रम गरिएको हो । कार्यक्रममा उपमेयर मिना कुमारी लामा, प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत नबराज घिमिरे, सामाजिक विकास महासाखाका प्रमुख भिम तिमल्सिना, स्वास्थ्य अधिकृत भोला चौलागाई लगायतको उपस्थिती रहेकाे थियो ।
सामाजिक जिम्मेवारी र धारणाले मानसिक हिंसा पुरुषहरुमा बढी
Tags: No Comments
मकवानपुर/ मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकाले संभवत पहिलो पटक मनोविमर्श कार्यक्रम गरेको छ । लामो समय कोरोनाको कारण अस्तव्यस्त भएको दैनिकीले मानसिक समस्या आइपर्नसक्ने भन्दै गाउँपालिकाले लैङ्गिक हिंसा विरुद्धको १६ दिने अभियानमा मनोविमर्श कार्यक्रम गरेको हो । गाउँपालिकाका सिमान्तकृत समुदाय (राई, माझी) स्थानीय सहकारीका प्रतिनिधि, महिला स्वास्थ्य स्वयमसेविका, जनप्रतिनिधि तथा पालिकाका कर्मचारीहरुलाई लक्ष्यित गरेर मनोविमर्श कार्यक्रम गरेको हो ।
कोभिड–१९ का कारण महिला तथा बालबालिकामा परेको मनोसामाजिक असर न्युनिकरण गर्ने उद्देश्यले १ दिने कार्यशाला आयोजना गरेको गाउँपालिका अध्यक्ष दामोदर खनालले बताए । जात, वर्ग, लिङ्ग कुनैपनि आधारमा कसैले पनि कसैमाथि हिंसा गर्न नहुने बताउँदै गाउँपालिका अध्यक्ष खनालले मनोविशर्म कार्यक्रममा सहभागीहरुको सहयोगमा आगामी दिनमा हिंसामुक्त गाउँपालिका निर्माण अभियानमा सहयोग पुग्ने आशा व्यक्त गरे ।
‘नबोलेरै पनि हिंसा हुन्छ,मानसिकतामा परेको चोटले शारिरको चोटभन्दा बढी पीडा दिन्छ,व्यक्तिलाई आत्महत्यसम्म पु-याउँछ’ नेपालको पहिलो दुर मनोविमर्शकर्ता प्रतिमा शर्माले भनिन् । कोरोनाको कहरपछि महिलाभन्दा पुरुषहरु बढी प्रभावित भएको उनले बताइन् । समाजले पुरुषलाई घरपरिवार चलाउने जिम्मेवारी दिएको कारण परिवारिक जिम्मेवारी सहर्ज चलाउन समस्या भएपछि पुरुषहरुले आत्महत्या बढी गरेको विमर्शकर्ता शर्माले बताइन् ।
“‘घर चलाउने जिम्मेवारी महिला–पुरुष दुबैलाई समाजले दिएको भए, अफ्ठ्यारो परिस्थितीमा पुरुषले ज्यान फाल्ने थिएनन्” उनले भनिन् “यो पनि समाजले पुरुषमाथि गर्दै आएको हिंसा कै रुप हो ।” कोभिडपछि मानसिक हिंसाको रुप भयावह हुँदै आएको उनले बताइन् । “कोभिडका कारण दैनिक २० जनाको मृत्यु हुँदा ठुलो रुपमा लिइयो तर कोडिको कारण मानसिक तनाव लिएर दैनिक २२ जनासम्मले आत्महत्या गरेको कुरा खासै चासोको रुपमा लिइएन” उनले भनिन् ।
मनोविशर्मको क्रममा महिलाभन्दा बढी पुरुषहरु हिंसाको शिकार भएको आफूले पाएको उनले बताइन् । समाजले पुरुषलाई पीरचिन्तामा मन खोलेर रुन समेत नदिएको,मनको कुरा आपसमा शेयर गर्न पनि नदिएको कारण मनमा कुण्ठा हुँदाहुँदा पुरुषहरुको हार्ट आट्याक्टको कारण ज्यान जाने गरेको उनले बताइन् । परम्परागत भनाईलाई आधार मानेर छोरा/ पुरुषलाई बन्देज गरिएका संस्कार तथा पुरूषालाइ मात्रै दिइएकाे जिम्मेवारीले पुरुषमाथि हिंसा भएको उनले बताइन् ।
कोरोना महामारीका कारण पुरुषसँगै महिला तथा बालबालिकामा तनाव, एक्लोपन महशुस, डर, त्रास चिन्ता, डिप्रेशन र रक्सी तथा लागूऔषधको प्रयोग बढेकोले मनोसामाजिक असर परेको परेको उनले बताइन् । कार्यशाला गोष्ठिमा सहजिकरण गर्दै विमर्शकर्ता शर्माले कोभिडले पारेको मनोसामाजिक असर न्युनिकरणका लागि नियमित योग अभ्यास, ब्यायाम वा थेरापीलाइ पनि नित्यकर्म कै रुपमा लिन सुझाव दिएकी छन् ।
कार्यक्रममा गाउँपालिका उपाध्यक्ष सरला बोलखेले महिला–पुरुष, बालबालिका वा जो कोहिलाई पनि हिंसा हुन नुहने र हिंसाको कारण भविष्यमा हुने ठुलाक्षतिलाई कम गर्न पहल स्वरुप मनोविमर्श कार्यक्रम गरिएको बताइन् । कामको चापको कारण दैनिक जीवनलाई व्यवस्थित गर्नतर्फ समय दिन नसक्दा पनि मानसिक रुपमा विक्षिप्त हुने अवस्था आउने भन्दै उपाध्यक्ष बोलखेले हिंसात्मक व्यवहार कोही कसैबाट गर्न नहुने बताइन् ।
सिबिन बाल हेल्पलाइन, शान्ति फाउण्डेशनलगायतका संस्थाहरुको समन्वय र सहकार्यमा गाउँपालिकाले कार्यशाला गोष्ठी आयोजना गरेको हो ।
कार्यक्रममा गाउँपालिकाका करिब १ सय भन्दा बढी महिला तथा बालबालिकाको सहभागिता थियो । कार्यक्रममा गाउँकार्यपालिका सदस्य लक्ष्मी माया माझि, निर्मला राई, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत लक्ष्मण पुडासैनी, महिला विकास शाखा प्रमुख कविता भट्टलगायतकाको उपस्थिति रहेको थियो ।
“सरकार मानव अधिकारका मुद्दामा पूर्ण जिम्मेवार भएन”
Tags: No Comments
मकवानपुर/ बागमती प्रदेशसभा सदस्य मुनु सिग्देलले सरकार मानव अधिकारका विषयप्रति पूर्ण रुपमा जिम्मेवार हुनुपर्ने बताउनु भएको छ ।
अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) बागमती प्रदेश कार्यालय हेटौंडाको आयोजनमा शुक्रबार भएको मानव अधिकारसम्बन्धी (पाँचौँ) राष्ट्रिय कार्ययोजना परामर्श तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रममा साँसद सिग्देलले यस्तो बताएकी हुन् । “सरकारले मानव अधिकारका विषयलाई प्राथमिकतामा नराख्दा नेपाल मानव अधिकार रक्षाको अभियानमा कमजोर हुँदै गएको छ” उनले भनिन् ।
अहिले देशमा दुइतिहाईको स्थायी सरकार हुँदापनि मानव अधिकारका बिषयलाई पूर्ण रुपमा कार्यान्वयन गर्न नसकेको उनले बताइन् । मानव अधिकारको विषयलाई समय सापेक्ष रूपमा रूपान्तरण नगर्दा मानव अधिकारको अवस्था कमजोर हुँदै गएको उनको भनाई थियो ।
राजनीतिक नेतृत्वले आफूलाई आवश्यक परेको बेला मानव अधिकारका मुद्दालाई अघि बढाउने तर कार्यान्वयन गर्नुपर्ने अवस्थाका राजनीतिक नेतृत्व नै अनिच्छुक देखिने गरेको उनले बताइन् ।
साथै मानव अधिकारको कार्यान्वयन गराउन सरकारलाई नागरिक समाज तथा राजनीतिक दलहरुपनि एकबद्ध बन्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन् ।
बागमती प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयका सचिव मदनकुमार भुजेलले मानव अधिकारको संरक्षण,प्रवर्दन तथा कार्यान्वयनको बिषय निरन्तर सुधारको बिषय भएको बताए । राज्यको केही नीतिगत समस्याका कारण चाहेर पनि पूर्ण कार्यान्वयन गर्न नसकिएको उनले बताए । मन्न्त्रालयका सचिव भुजेलले संघीय सरकारले नागरिकता विद्येयक नल्याउँदा नागरिकता वितरणमा समस्या भइरहेको बताए ।
यस्तै अझैपनि न्यायालयहरुबाट समयमै न्याय सम्पादन नहुँदा पीडितहरुले थप पीडा महशुर गर्नुपर्ने अवस्था विद्यमान रहेको उनले बताए । कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिकी उपप्रमुख भगवती पुडासैनीले मानव अधिकारको पाँचौं कार्ययोजनामा समेटिएका बुँदाहरु कार्यान्वयनको लागि जिसस प्रतिवद्ध रहेको बताइन् । साथै जिल्लाका सबै पालिकाहरुमा मानव अधिकार कार्यान्वयनका लागि सबै क्षेत्र र वगलाई समेटेर सहभागीतामूलक समिति निर्माण गराउन तथा अनुगमनको पाटोमा जिससले पहल गर्ने बताइन् ।
यस्तै उपप्रमुख पुडासैनीले मानव अधिकारका विषयमा सरकारले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा सन्धि तथा सम्झौता गरेकाले गरिएका सम्झौताहरूलाई कार्यान्वयन गर्नका लागि नागरिक सङ्घसंस्थाले हस्तक्षेपकारी भूमिका निर्वाह गर्न आवश्यक रहेको पनि बताइन् ।
कार्यक्रममा सामाजिक विकास मन्त्रालयका निमित्त सचिव खुबीराम अधिकारीले मानव अधिकारसम्बन्धी पाँचौँ राष्ट्रिय कार्ययोजनाका अधिकांश मुद्दा प्रदेश सरकारको कार्ययोजना भित्र पनि पर्नेहुुनाले बागमती प्रदेशमा मानव अधिकारका बिषय कार्यान्वयन गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । यस्तै आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयका कानुन सचिव नारायणप्रसाद पोखरेलले संघीय कानुन नबन्दा प्रदेशका कतिपय कानुनहरु बनाउन असहज भएको बताए ।
इन्सेक बागमती प्रदेशका कार्यक्रम संयोजक गणेश भण्डारीले नेपालमा मानव अधिकार रक्षाका लागि नागरिक समाजको भूमिका महत्वपूर्ण भएको बताउँदै संविधानले प्रदान गरेका मौलिक हकलाई कार्यान्वयन गर्नका लागि राज्यलाई जवाफदेही बनाउन आवश्यक रहेको बताए ।