मकवानपुर । नेपालको कानुनमा बेश्यावृति भन्ने शब्द प्रयोग हुँदै आएकोमा यस्तो शब्दमा शंसोधन गर्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ । कानूनमा ‘बेश्यावृति’ शब्दको सट्टा ‘यौनपेशा’ शब्दको प्रयोग गर्नुपर्ने माग गरिएको हो ।
यसैगरी मानव बेचविखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण ऐन, २०६४) ले बेश्यावृतिलाई शोषणको रुपमा परिभाषित गरेको छ तर स्वेच्छिक यौनपेशा सम्बन्धमा मौन रहेकोले कानुन यसबारे पनि स्पष्ट हुनुपर्ने माग गरिएको हो ।
मनोरञ्जन तथा अतिथि सत्कार सेवासँग सम्बन्धित क्षेत्रमा गरिने कामको नियमन र उक्त क्षेत्रको अनुगमन गर्नलाई कानून बनाउनु पर्ने माग गरिएको महिला कानून तथा विकास मञ्चले हेटौंडामा आयोजना गरेको कार्यक्रममा यस्तो सुझाव दिइएको हो । यौन पेशामा संलग्न भएकै कारणले अभियोजन नगरिने सुनिश्चितता कानूनमा हुनुपर्ने माग पनि गरिएको छ ।
यसैगरी यौनपेशामा संलग्न महिलाहरूलाई दुव्र्यवहार गर्ने र धम्क्याउनेहरूका सम्बन्धमा अनुसन्धान गर्ने, अभियोजन गर्ने र सजाय दिने कानूनको निर्माण र उचित कार्यान्वयनको माग गरिएको छ । यौन पेशामा संलग्न व्यक्तिलाई पक्राउ गर्न र थुनामा राख्ने कानुनले बन्देज गरेकोमा अन्य कानुनको आधारमा पक्राउ गर्ने र थुनामा राख्ने कार्य बन्द गर्नुपर्ने माग गरिएको अधिवक्ता नविनकुमार श्रेष्ठले बताए । मञ्चले नीतिपत्रको लागि यस्तो सुझावहरु दिएको श्रेष्ठले बताए ।
संविधानले राज्यले नागरिकहरुको बीच उत्पति, धर्म, वर्ष, जातजाति, लिन आर्थिक अवस्था, भाषा, क्षेत्र, वैचारिक आस्था वा यस्ता अन्य कुनै आधारमा भेदभाव गर्ने छैन भनी व्यवस्था गरेको छ। तर सामाजिक वा सास्कृतिक दृष्टिले पिछडिएका महिला, दलित, आदिवासी, आदिवासी जनजाति, मधेशी, थारू, मुस्लिम, उत्पीडित वर्ग, पिछडावर्ग, अल्पसख्यक, सीमान्तकृत, किसान, श्रमिक, युवा, बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसंख्यकलगायत नागरिकका संरक्षण र विकासको लागि कानून बमोजिम विशेष व्यवस्था गर्न रोक लगाएको नमानिने भन्ने समेत व्यवस्था गरेको छ ।
तर कार्यान्वयमा यस्तो नभएको अधिवक्ता ललिता श्रेष्ठ बताउँछिन् । यौनपेशामा संलग्न रहेका महिलाहरूको अधिकारको सवालमा कानून नै शंसोधन गर्नुपर्ने श्रेष्ठले बताइन् । यौनपेशालाई सामाजिक, राजनैतिक, नागरिक, आर्थिक र कानुनी अधिकारलाई पहुँच योग्य बनाउनु पर्ने उनले बताइन् ।
यौनपेशामा संलग्न रहेका व्यक्तिहरूको सशक्तिकरणका लागि कार्यदल गठन गर्नुपर्ने, यौनपेशामा संलग्नको उजुरी हेर्न छुट्टै प्रहरीको एकाइ गठन गर्नुपर्ने जसले पीडितहरूलाई लैगिक संवेदनशील ढंगले सुरक्षा र सहयोगको सुनिश्चित गर्नुपर्ने सुझाव दिइएको श्रेष्ठले बताइन् ।
यसैगरी यौन पेशा छोड्न चाहने महिलाहरुको लागि बहिर्गमन कार्यक्रमको शुरुवात गर्नुपर्ने, यौनपेशामा संलग्न व्यक्तिको मानवधिकारको सम्मान संरक्षणमा नागरिकको रूपमा प्रदान गरेको अधिकारलाई सुनिश्चित गर्नुपर्ने, ति व्यतिहरुको अधिकारहरु उचित रूपमा सुनिश्चित गर्न राज्याले कानुनमा नै विशेष व्यवस्था गर्नुपर्ने सुझाव पनि दिइएको छ ।
यौनपेशा छेड्न चाहने व्यक्तिलाई शिक्षा र सिपमूलक तालिम प्रदान गरी वैकल्पिक व्यवसाय गर्न उत्प्रेरित गर्ने योजनाको विकास, लक्षित वर्गको लागि आर्थिक सशक्तिकरण, नेतृत्व विकासलगायतका कार्यक्रम गर्नुपर्नेमा सहभागीहरुले थप सुझाव दिएका छन् ।
महिला कानुन तथा विकास मंचको आयोजनामा हेटौंडामा भएको मनोरञ्जन क्षेत्र (यौन पेशामा) संलग्न व्यक्तिको अधिकार सम्बन्धी स्थानीय तहमा छलफल कार्यक्रममा अधिवक्ता नवीन कुमार श्रेष्ठले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । कार्यक्रममा मकवानपुर जिल्ला सरकारी वकिलको कार्यालय, हेटौंडा उपमहानगरपालिका, माइती नेपाल, जिल्ला प्रहरी कार्यालयलगायत सरोकारवाला निकायका प्रमुख तथा प्रतिनिधिहरुको सहभागीता रहेको थियो । यौन पेशामा संलग्नहरुको उचित व्यवस्थापन, अधिकारको संरक्षण तथा सुरक्षाको सवालमा सहभागीहरुले नीतिगत सुधारको लागि सुझाव दिएका थिए ।
पाँचथर — पाँचथरको फालेलुङ गाउँपालिका-५ प्राङवुङको डाडागाउँ टोलमा विस्फोटमा घाइते थप १ बालकको मृत्यु भएको छ ।
विस्फोटमा परी गम्भीर घाइते स्थानीय दिलिप साँवाका ११ वर्षीय छोरा दिप्सनको मृत्यु भएको हो । बिहीबार दिउँसो माओवादी कार्यकर्ता आइतराज केरुङ (आईबी) को घरमा बस्दै आएका ज्ञानबहादुर राईका १० वर्षीय छोरा पवन, स्थानीय दिलीप साँवाका ११ वर्षीय छोरा दिप्सन र अढाई वर्षीया छोरी प्रिन्सा घाइते भएका थिए ।
घाइते बालक पवनको भने पाँचथर अस्पतालमै उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । उनको अवस्था सामान्य रहेको उपचारमा संलग्न चिकित्सक किरण गौतमले जनाए ।
उनीहरू घरेलु ग्रिनेड पड्केर घाइते भएको हुन सक्ने जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाँचथरका प्रमुख डीएसपी हेमन्त भण्डारी क्षेत्रीले बताए । घटनास्थलमा अर्को एउटा शंकास्पद वस्तु पनि भेटिएकाले बम हो होइन यकिन गरी डिस्पोज गर्न नेपाली सेनाको डिस्पोजल टोली त्यसतर्फ प्रश्थान गरेको पनि भण्डारीले बताए ।
ग्रिनेड कहिले र कसले राख्यो भन्ने नखुलेकाले अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । विस्फोट भएको घरका धनी आइतराज माओवादी कार्यकर्ता हुन् । त्यो घरमा अहिले ज्ञानबहादुर राईको परिवार बस्दै आएको छ । बम द्वन्दकालमा लुकाइएको हुन सक्ने स्थानीयले आशंका गरेका छन् ।
ईकान्तपुरबाट
मकवानपुर । सामुदायिक विद्यालय माध्यमिक तहस्तरीय हाजिरी जवाफ प्रतियोगितामा ज्योति माध्यमिक विद्यालय प्रथम भएको छ ।
नगरस्तरीय शैक्षिक समन्वय समिति हेटौंडाको आयोजनामा भएको हाजिरी जवाफ प्रतियोगितामा हेटौंडा–१८ स्थित ज्योति माविका सलिना सुवेदी, शान्ती गोले र समिप घिमिरेको समुह प्रथम भएको हो । त्यसैगरी, हेटौंडा–१७ को बालबोध माविका श्रृष्टि भुजेल,स्मृति तिमल्सिना र सकृना पुडासैनीको समुह द्वितीय भए । त्यस्तै हेटौंडा–१६ को जनप्रिय माविका रामकृष्ण आचार्य, एरिना चौलागाई र कौस्तुभ सुवेदीको समुह तृतीय भएका थिए ।
विजेता समूहले क्रमशः ७ हजार, ५ हजार र ३ हजार नगद पुरस्कार र प्रमाणपत्र प्राप्त गरे । प्रतियोगितामा हेटौंडा नगरका २१ वटा सामुदायिक विद्यालयको सहभगागिता रहेको थिए ।
कार्यक्रममा हेटौंडा १६ का वडा अध्यक्ष रामकृष्ण कोईरालाले यस्ता प्रतियोगिता विद्यार्थीको समग्र विकासमा महत्त्वपूर्ण भूमिका हुने बताए । शैक्षिक समन्वय समिति अतिरिक्त क्रियाकलाप संयोजक बालकुमार श्रेष्ठले प्रतियोगिताले विद्यार्थीहरूको व्यक्तित्व, सामाजिक र बौद्धिक विकासमा योगदान र्पुयाउनुका साथै उनीहरूलाई आफ्नो ज्ञान र क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसर प्रदान गरेको बताए । ‘यस्ता प्रतियोगिताहरूले विद्यार्थीहरूमा स्वस्थ प्रतिस्पर्धाको भावना जगाउदै र उनीहरूको बौद्धिक क्षमता अभिवृद्धि गर्न मद्दत पुर्याउँछ’ उनले भने ।
कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका शिक्षा विकास महाशाखा प्रमुख सीताराम कोईराला, शिक्षा अधिकृत हरिचन्द्र सापकोटा , जनप्रिय मावि विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष मोहन वस्ताकोटी, प्रधानाध्यापक भुपेन्द्र चौलागाईले सहभागी विद्यालय र विद्यार्थीहरूको सहभागिताको प्रशंसा गर्दै यस्ता कार्यक्रमको निरन्तरताले भविष्यमा स्थानीय शैक्षिक वातावरणलाई थप सुदृढ बनाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरे।
समन्वय समिति अध्यक्ष भोगेन्द्र लुईटेलको सभाध्यक्षतामा भएको प्रतियोगिता हेटौंडा १६ का वडा अध्यक्ष एवम् सामाजिक विकास समिति प्रमुख कोईरालाको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको हो ।
समिति उपाध्यक्ष प्रतिमा गौतमले स्वागत गरेको कार्यक्रमको सहजीकरण सचिव जनकप्रसाद घिमिरेले गरेका थिए।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर १० बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा हुने भएकाे छ । ८ भदौमा बालमैत्री वडा घोषणा गरिने सोमबार पत्रकार भेटघाट गरी वडा अध्यक्ष फुर्वा दोर्जे तमाङले जानकारी दिए ।
वडाअध्यक्ष तमाङले भने ‘१० नम्बर वडा बालश्रम मुक्त, बाल विवाह मुक्त र बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त हुनेछ।’ बालमैत्री घोषणाका लागि आवश्यक ५१ सूचकमध्ये ४९ वटामा शतप्रतिशत, एउटा सूचक ९५ प्रतिशत र अर्को एउटा सूचक ८१ प्रतिशत पुरा भएपछि बालमैत्री वडा घोषणा गरिन लागेकाे हाे । यसअघि नै यो वडालाई पूर्ण खोप वडा, पूर्ण साक्षर वडा र खुला दिसामुक्त वडा घोषणा गरिसकिएको छ।
वडामा १८ वर्षमुनिका १ हजार ८९५ बालबालिका रहेकाेमा जसमध्ये ५२.६ प्रतिशत बालक र ४७.४ प्रतिशत बालिका रहेका छन्। ४ वटा विद्यालय रहेकाे वडामा १० वटा बाल समूह र एउटा बाल सञ्जाल छन्। यी समूहमा २५० बालबालिका आबद्ध छन्।
प्रेस विज्ञप्तिः
बालबालिकामा लगानी; सुनिश्चित भविष्यको थालनी भन्ने मूल नाराका साथ यही मिति २०८१ भाद्र ८ गते शनिबार हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १० लाई निकृष्ट बालश्रम मुक्त, बाल विबाह मुक्त तथा बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा कार्यक्रम समारोहको पूर्वसन्ध्यामा यो पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरिएको हो । बागमती प्रदेशको राजधानी समेत रहेको यस हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको १९ वटा वडा रहेकोमा यस १० नं. वडाले बालमैत्री स्थानीय शासन अभियान सञ्चालन गरी विभिन्न चरण पार गर्दै घोषणाको तयारी गरिरहेको छ।
यस वडा नम्बर १० को क्षेत्रफल २.४ वर्ग कि.मी. रहेको छ भने वडाको पूर्वि सिमानामा त्रिभुवन राजपथ, पश्चिम सिमानामा राप्ती खोला, उत्तरमा महेन्द्र राजमार्ग, र दक्षिण भागमा कर्रा खोला रहेको छ।यस वडाका अधिकांश भागहरु शहरी क्षेत्र रहेको छ। यस वडामा घरधूरी तथ्याङ्क संकलन सर्वेक्षण, २०७९ अनुसार १८ वर्ष मूनिका बालबालिकाको जनसंख्या १८९५ रहेको छ जस्मा ९९६ बालक र ८९९ बालिका रहेका छन् । कूल बालबालिकाको जनसंख्यालाई आधार मान्दा ५२.६ प्रतिशत बालक र ४७.४ प्रतिशत बालिक रहेका छन । यस वडामा सामुदायिक र संस्थागत गरी जम्मा ४ वटा विद्यालयहरु सञ्चालनमा रहेका छन् । यसैगरी १० वटा बालसमूहरु र १ वडा बाल सञ्जाल रहेको छ जसमा २५० जना बालवालिकाहरु आवद्ध छन् भने विभिन्न संरचनागत समितिहरु समेत गरी जम्मा २६२ जना बालबालिकाहरुको प्रत्यक्ष सहभागिता रहेको छ
वडामा बालमैत्री स्थानीय वडा समिति, वडा बालअधिकार समिति, बालसमूहरु, बालसमूह सञ्जाल, टोल विकास संस्थाहरु, युवा क्लब, आमा समूह साथै विभिन्न सामुदायिक संस्थाहरु क्रियाशील छन् । पूर्ण खोप वडा घोषणा, पूर्व साक्षर वडा घोषणा, खुल्ला दिसामुक्त वडा घोषणा भई सकेको यस वडालाई नेपाल सरकारको मापदण्डको आधारमा तयार भएको बालमैत्री स्थानीय शासन घोषणा गर्न आवश्यक ५१ वटा सूचकहरुमा अभ्यास गरी ५१ वटा सूचकहरुमध्ये ४९ वटा सूचकहरु १०० प्रतिशत, १ वटा सूचक ९५ प्रतिशत, १ वटा सूचक ८१ प्रतिशतसम्म नतिजा हासिल गर्दै बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा गर्ने अवस्थामा आईपुगेका छौं । आजका बालबालिका भविष्यका राज्यका नेतृत्वकर्ता हुन्। आज हामिले बालबलिकालाई आवश्यक शिक्षा, स्वास्थ्य, हेरचाह, अवसर, वृद्दिविकास र सहभागिताको अवसर दिन सकेमा मात्र भविषयमा राज्यले एउटा असल, सभ्य र सझम नागरिक पाउनसक्दछ। बालबालिकाको व्यक्तित्व तथा वृद्दि विकासको लागि दिईने वातावरण, अवसर र व्यवहार नै बालमैत्री हो।बालबालिकाहरुको मौलिक तथा आधारभूत अधिकारलाई सुनिश्चित गर्न ल्याईएको शासकीय अवधारणा नै बालमैत्री स्थानीय शासन हो ।
बालमैत्री स्थानीय शासन अभियान स्थानीय शासन राष्ट्रिय रणनीति, २०६८ को कार्यान्वयन सँगै विभीन्न स्थानीय तहहरुले शुरुवात गरी कार्यान्वयनको प्रक्रिया अगाडी बढाईएकोमा हाल बालमैत्री स्थानीय शासन कार्यान्वयन निर्देशिका, २०७८ र बालमैत्री स्थानीय घोषणा कार्यविधि, २०७९ कार्यान्वयनमा रहेको छ। नेपाल सरकाले २०८७ सम्ममा सबै स्थानीय तहहरुलाई बालमैत्री स्थानीय तहको रुपमा घोषणा गर्ने लक्ष लिएको छ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले पनि बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त उपमहानगरपालिकाको रुपमा घोषणा गर्न २०७९ भाद्र ५ गते सरोकारवालाहरुको उपस्थितिमा प्रतिबद्दतामा हस्ताक्षर गरी भाद्र २४ गते नगर कार्यपालिकाबाट निर्णय गरीएकोमा यो महान अभियानलाई आत्मासात गर्दै कार्यान्वयनको लागि प्रत्येक वडाले विद्यालय, टोल, समुदायहरुमा विभिन्न सचेतनामूलक कार्यक्रमहरु संचालन गर्दै आएको छ। हाम्रो वडा नं १० ले पनि नेपाल सरकारले निर्धारण बाल अधिकारका महत्वपूर्ण पक्षहरु बाल बचाउ, बाल संरक्षण, वाल विकास, र बाल सहभागिता साथै यसको लागि संस्थागत विकासका ५१ वटा सूचकहरु पूरा गर्दै बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणाको अन्तिम तयारीको अवस्थामा पुगेका छौ। सूचक पूरा भएको सन्दर्भमा सरोकारवाला निकायहरुसँग बसी अन्तरक्रिया, अनुगमन तथा समीक्षा गरिएकोमा हाल बालमैत्री स्थानीय शासन कार्यान्वयन तथा दिगोपना कायम गर्नको लागी अन्तिम सूचक मापनको प्रतिवेदन, स्थिती पत्र, वडाको पञ्च वर्षिय रणनीतिक योजना समेत तयार भईसकेको अवस्था छ भने जिल्ला स्तरीय अनुगमन समितिबाट अनुगमन गरी बाल मैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडाको रुपमा घोषणा गर्नको लागि जिल्ला समन्वय समितिबाट अनुमति प्राप्त भइसकेको अवस्था छ। यस अभियानलाई सफल पार्न यस वडाका सम्पूर्ण वडावासीहरु लगायत विद्यालय, टोल विकास संस्था, नागरिक समाज, सवै सरकारी तथा गैरसरकारी संघसंस्थाहरुले आ-आफ्नो स्थानबाट सक्दो साथ सहयोग दिनु भएको कारणले नै हामि घोषणाको अन्तिम चरणमा पुग्न सफल भएको हौ। हामिसँग हातेमालो गर्दै हाम्रो अभियानमा साथ सहयोग दिनु हुने सम्पूर्णमा हार्दिक कृतज्ञता ज्ञापन गर्दछु।अन्त्यमा भाद्र ८ गते शनिवार १० नं वडा निकृष्ट बालश्रम मुक्त, बाल विवाह मुक्त, बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा कार्यक्रम टि.सि. एन. चौरबाट विहान १० बजे बृहत प्रभातफेरी सहित शुरु भई वडा परिक्रमा पश्चात सोलिड्यारिटि ईन्टरनेशनल एकेडेमीको सभाहलमा सञ्चालन हुन गईरहेको हुदाँ यो घोषणा कार्यक्रमलाई १० नं वडाको गौरव र शानको विषयको रुपमा लिई यस महान अभियानलाई सभ्य र भव्य रुपमा सम्पन्न गर्न सम्पूर्ण वडावासीहरुले आ-आफ्नो स्थानवाट साथ, सहयोग र सहभागिता र अभियानमा ऐक्यबद्वता जनाईदिनु हुन सम्पूर्ण आदरणीय वडाबासीहरुमा वडा कार्यालय हार्दिक अपिल समेत गर्दछ।
फुर्वा दोर्जे तामाङ
१० नं. वडा अध्यक्ष एवं बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा मूल समारोह समिति संयोजक
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १७ बालमैत्री स्थानीय शासनयुक्त वडा घोषणा गरिने भएको छ । आगामी भदौ ७ गते एक कार्यक्रमकाबीच बालमैत्री वडा घोषणा गर्न लागिएको वडा अध्यक्ष उद्घब सत्यालले जानकारी दिए ।
वालमैत्री घोषणाको लागि तोकिएको ५१ वटा सूचकहरुमध्ये ४८ वटा सूचक सतप्रतिशत, एउटा सूचक ९८ प्रतिशत, अर्को सूचक ८१ प्रतिशत र अर्को एउटा सूचक ८० प्रतिशतसम्म पूरा भएकोले वालमैत्री वडा घोषणा गर्न लागिएको शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमा वडा अध्यक्ष सत्यालले जानकारी दिए ।
घरधुरी तथ्याङ्क संकलन सर्वेक्षण, २०७९ अनुसार १७ नम्बर वडामा १८ वर्ष मुनिका बालबालिकाको जनसंख्या २ हजार एक सय १० जना रहेको छ । जसमा १ हजार १३० बालक र ९८० बालिका रहेका छन् ।
वडामा सामुदायिक र संस्थागत गरी ६ वटा विद्यालयहरु रहेकोमा सबै विद्यालयमा बालमैत्री र अपाङ्गमैत्री संरचना र व्यवहार लागु भइसकेको जनाइएको छ । वडामा २२ वटा बालसमूहरु र एक वडा बाल सञ्जाल रहेकोमा ५५० जना बालवालिकाहरु आवद्ध रहेका छन् ।
वडाध्यक्ष सत्यालले बालबालिकाको क्षेत्रमा वडाले लगानी गरिरहेको बताए । बालबालिकाको बाच्न पाउने अधिकार, संरक्षणको अधिकार, विकासको अधिकार र सहभागिताको अधिकारको विषयमा सबै सरोकारवाला निकाय जिम्मेवार बन्नुपर्ने उनले जानकारी दिए ।
७ भदौमा वडा कार्यालयको प्राङ्गणबाट बिहान १० बजे प्रभातफेरी सहित वडा परिक्रमा पश्चात नेपाल चौर टोल विकासको फुटसल हलमा बालमैत्री वडा घोषणा कार्यक्रम समारोह राखिएको बताइएको छ ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका २०८१ साल भित्र वालमैत्री नगर घोषणाको क्रममा रहेकोले वडा वालमैत्री घोषणा हुँदैछ । ८ नम्बर वडा पहिलो र २ नम्बर वडा दोस्रो वालमैत्री वडा घोषणा भएको छ । १ भदौमा ७ नम्बर वडा घोषणा हुदैछ ।