
१.
भोक र रोगले अकालमै जनता मर्ने गरेका छन्
उता दिन दहाडै देशका सिमाना सर्ने गरेका छन्
देश बनाउछु भन्नेको पटक्कै ध्यान जादैन त्यता
खै कस्ले यिनलाई जालमा पारी कनिका छरेका छन् ।
२.
बैरीको सामु डरले मुन्टो नलुके हुन्थ्यो
लाचार भई अर्काको ढोका नढुके हुन्थ्यो
पुर्खाको बिडो थाम्ने हो भने नेताज्युहरु
कम्तिमा अब बिदेशी सामु नझुके हुन्थ्यो ।
कानेपोखरी २ मोरङ्ग
हाल: मधेस प्रदेश

मलाई सधैं जून बिनाको रात अधुरो लाग्छ
भँवरा हैन फूल बिनाको पात अधुरो लाग्छ
भोक छैन पेटमा रत्ति चैन छैन मनमा
तिमी साथ नहुँदा हर बात अधुरो लाग्छ
पानी काट्यो समाजले अछुत भनि तिमीलाई
मलाई तिम्रो थर बिना जात अधुरो लाग्छ
न आफ्नो भन्न सक्छु न पराई नै मान्न सक्छु
तिम्रो मौन स्वीकृतिको घात अधुरो लाग्छ
हरेक साँझ मन्द जहर पिउन थालेकी छु
नशाको विहोशीमा पनि मात अधुरो लाग्छ।
मकवानपुर । माघे संक्रान्तिका अवसरमा बागमती प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्मा र मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले शुभकामना व्यक्त गरेका छन् ।
प्रदेश प्रमुख शर्माले प्रेस विज्ञप्ती जारी गर्दै माघे संक्रान्तिको शुभकामना व्यक्त गरेका हुन् । उनले जारी गरेको विज्ञप्तीमा सूर्य धनु राशीबाट मकर राशीमा प्रवेश गर्ने दिनलाई मकर संक्रान्ति वा माघी पर्वका रुपमा मनाइने गरिएकाले यसको आफ्नै विशेषता र सांस्कृतिक महत्व रहेको उल्लेख गरिएको छ ।
नेपालमा मनाइँने सबै पर्व राष्ट्रिय पर्व भएको उल्लेख गर्दै शर्माले यस्ता पर्वले नेपालीहरुलाई एउटै सुत्रमा बाँध्ने काम गरेको बताए । जारी विज्ञप्तीमा भनिएको छ, ‘भौगोलिक, जातीय र सांस्कृतिक विविधताले भरिपूर्ण हाम्रो देश नेपालमा सबै समुदायले मनाउने चाडपर्वहरु राष्ट्रिय पर्व हुन्।’प्रमुखको शुभकामना सन्देशमा भनिएको छ,‘हाम्रा पर्वहरुले हामी नेपालीलाई सहिष्णुतापूर्वक एउटै सुत्रमा बाँध्ने काम गरेको छ।’
माघी पर्वले एक आपसमा सद्भाव,सहिष्णुता र प्रगाढ पारस्परिक सम्बन्ध अभिवृद्धि गराउन थप मदत पुग्नेछ भन्ने विश्वास लिएको बताए ।

मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले दिए माघे/मकर संक्रान्तिको शुभकामना
यसैगरी बागमती प्रदेश मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले नेपालमा मनाइने चाड माघे/मकर संक्रान्तिको अवसरमा शुभकामना दिएका छन । मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले माघी पर्व तथा मगर समुदाय लगायत अन्य समुदायहरुले मनाउने चाड माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) को अवसरमा शुभकामना दिएका हुन।
आइतबार विज्ञप्ती निकालेर उनले शुभकामना दिएका हुन । शुभकामनामा भनिएको छ ‘हाम्रो देश नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, बहुसांस्कृतिक, बहुधार्मिक विशेषताहरुले भरिएको सुन्दर देश विभिन्न सांस्कृतिक पर्व तथा चाडहरु हाम्रा सांस्कृतिक सम्पतिको रुपमा रहेका छन् । साथै यस किसिमका पर्वहरु हामी नेपालीहरुको अनेकतामा एकता र राष्ट्रिय स्वाभिमान हाम्रा साझा पहिचानका रुपमा स्थापित भएका छन्।’
विज्ञप्तीमार्फत जम्कट्टेलले अघि भनेका छन थारु समुदायको महान् चाड माघी पर्व तथा मगर समुदाय लगायत अन्य समुदायहरुले मनाउने चाड माघे संक्रान्ति (मकर संक्रान्ति) को अवसरमा सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरुमा सुख, शान्ति र समृद्धिका लागि शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।
‘नेपाल भित्र रहेका विभिन्न जातजाति र धर्मावलम्बीहरुका आ- आफ्नै सांस्कृतिक महत्वका मौलिक चाडपर्वहरु रहेका छन्। यी चाडपर्वहरुले हामी बिच सामाजिक एकता स्थापित गर्न सफल भएको अनुभूति गरेको छु’ उनले शुभकामना दिदै भनेका छन ‘सबै जाति, भाषा, धर्म र समुदाय बिचको सामाजिक तथा राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्दै जनचाहना अनुरुप आर्थिक समृद्धिको दिशामा देशलाइ अघि बढाउनु आजको आवश्यकता हो । यस पर्वका अवसरमा बागमती प्रदेश भित्रका विभिन्न स्थानहरुमा लाग्ने मेला पर्व महोत्सव जस्ता संस्कृतिहरुको संरक्षण र विकास गर्न बागमती प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध रहेको छ ।’

मकवानपुर । नेपालीहरू आज माघे सङ्क्रान्ति पर्व मनाउदै छन । सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्ने सङ्क्रान्ति भएकाले माघ १ गतेलाई मकर (माघे) सङ्क्रान्ति भनिन्छ ।
माघ १ गतेदेखि उत्तरायण सुरु हुने भएकाले दिनभन्दा रात छोटा हुँदै जान्छन् । उत्तरायण सुरु हुने दिनको स्नान, जप, तप, ध्यान साधना, दान आदिलाई पुण्यदायक मानिन्छ । यसैले आजको दिन मकवानपुरको त्रिवेणीधाम सहित देशका देवघाट, त्रिशूली, कालीगण्डकी, वाग्मती, इन्द्रावती, त्रिवेणी, रिडीलगायतका स्थानमा माघ स्नान गर्ने भक्तजनको भीड लाग्छ । यी ठाउँमा आज विशेष मेलासमेत लाग्ने गर्छ ।
त्रिवेणीधाममा मकर मेला शुरु
हेटौँडास्थित कुष्माण्ड सरोवर त्रिवेणी धाममा आजबाट एक महिने मकर मेला शुभारम्भ भएको छ । हरेक वर्ष माघ १ गतेदेखि माघ मसान्तसम्म मकर मेला सञ्चालन हुने गरेको हो । पौष ३० गते पुर्वाङ्ग गरी मकर सङ्क्रान्तिका दिनबाट एक महिनासम्म यो मेला लाग्ने गर्छ ।
मेलामा १०८ गौमुखी धारा तथा रत्ना, कर्णा, कौशवाही उत्तरगङ्गासमेत त्रिवेणी स्नान, विद्वान गुरूपण्डितहरूबाट श्रीमद्धभागद पारायण वेद गीता रूद्री चण्डी पाठ तर्पण मार्जनलगायतका कार्यक्रम हुने त्रिवेणी धाम विकास समितिका अध्यक्ष ईश्वरीप्रसाद न्यौपानेले बताए ।
मकर मेलाको पहिलो दिन १ गते सामूहिक व्रतबन्धको कार्यक्रम समेत रहेको छ ।
यसैगरी ७ गते औंसी सांझ गंगा आरती, १२ गते भूमिदान र ब्रतबन्ध, २७ गते भूमि दानसंकल्प र ब्रतबन्ध, २८ गते लक्ष्यवर्ती दिप प्रज्वलन २९ गते तिलार्चण पुर्णाहुति गरी मेला कार्यक्रम समापन गर्ने योजना हेको अध्यक्ष न्यौपानेले जानकारी दिए ।
यस्तै तराईवासीले माघ १ लाई नहान अर्थात् नुहाउने पर्वका रूपमा मनाउँछन् । वर्षभर नुहाउने वातावरण नमिल्ने तराईवासीले पनि आज भने अनिवार्य नुहाउनुपर्ने मान्यता राख्छन् । बिहानै तीर्थस्थलमा गई स्नान गरेर तिल दान गर्नाले सुन दान गरेसरहको पुण्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ ।
उत्तरायण भएपछि शुभकर्म गर्न उत्तम मानिन्छ । आज स्नान, दान, व्रत, ध्यान गर्ने व्यक्तिले पुण्य प्राप्त गरी मनकामना पूर्ण हुने जनविश्वास छ । माघे सङ्क्रान्तिका दिन घ्यू, चाकु, तिलका परिकार, तरुल, पालुङ्गो, खिचडी आदि खाने चलन छ । यी परिकारले जाडोमा न्यानो प्रदान गर्ने भएकाले चिसो समयमा पर्ने पर्वमा ताता परिकार खाने गरिएको हो । यी खानाले त्रिदोष नाश हुने आयुर्वेदका चिकित्सकको भनाइ छ ।
तरुल पुसको अन्तिम दिनमा पकाएर राखी माघमा खाने प्रचलनसमेत विभिन्न ठाउँमा छ । यसलाई ‘पुसमा पाके, माघमा जाके’ भन्ने उखानका रूपमा समेत प्रयोग गरिन्छ ।
आजका दिन शरीरमा तिलको तेलले मालिस गर्दा दूषित पदार्थ बाहिर निस्कन्छ भन्ने विश्वास छ । शरीरका नाडी, स्नायुमण्डल र हड्डीलाई तिलको तेल मालिसबाट सुदृढ र स्वस्थ राख्न सकिने आयुर्वेद शास्त्रीय मान्यता छ ।
माघ महिनामा माघमाहात्म्यको पनि ठूलो महत्त्व छ । स्कन्द पुराणको माघ माहात्म्यअन्तर्गत केदारखण्डको कुमार र अगस्त्यबीच भएको संवाद अर्थात् स्वस्थानी सुन्ने सुनाउने क्रम पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु हुन्छ । यो क्रम माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म जारी रहन्छ ।
यसै गरी माघे सङ्क्रान्तिका अवसरमा यस वर्षदेखि कृषि तथा पशु पंक्षी विकास मन्त्रालयले राष्ट्रिय कृषि जैविक विविधता दिवस पनि मनाउने भएको छ । माघ १ गते तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, वनतरुलजस्ता कन्दमूलको सेवन गरिने भएकाले यो दिवस मनाउन लागिएको जनाइएको छ ।
आठौँ राष्ट्रिय योग दिवस मनाइदै
‘स्वस्थ जीवनको चाहना : योग, शिक्षा र साधना’ भन्ने नाराका साथ आठौँ राष्ट्रिय योग दिवस देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ ।
मन्त्रिपरिषद्को विसं २०७२ साउन २८ गतेको बैठकले माघ १ गते राष्ट्रिय योग दिवस मनाउने औपचारिक निर्णय गर्दै यसको संयोजन गर्ने जिम्मेवारी शिक्षा मन्त्रालयलाई दिएको थियो । तत्कालीन शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्री नरहरि आचार्यको प्रस्तावमा मन्त्रिपरिषद्ले माघ १ गतेलाई राष्ट्रिय योग दिवस घोषणा गरेको हो ।
यसअघि विसं २०३६ देखि उत्तरायण सुरु हुने दिन पारेर नेपालमा डा हरिप्रसाद पोखरेलको सक्रियतामा योगको क्षेत्रमा काम गरेका संस्थाको सहभागितामा विश्व योग दिवस मनाउन थालिएको थियो ।
वैदिककालमा हिमालयको काखमा ऋषिमुनिले अध्ययन अनुसन्धान गरी प्रतिपादन गरेको योग नेपालमै लुप्तप्रायः बनेको थियो । यही क्षेत्रबाट पुनर्जागरण गर्न दिवस घोषणा गरी जनचेतना जगाउने काम सुरु भएको हो ।
प्राचीनकालमा योग, ध्यान र आयुर्वेदका माध्यमबाट मानसिक शान्ति एवं स्थिरता र आरोग्यता प्राप्ति हुन्थ्यो । आधुनिक युगको प्रभावमा यसलाई चटक्क बिर्सिएका नेपाली युरोप र अमेरिकामा उपचार र सुख शान्तिका लागि बढी प्रयोगमा आउन थालेपछि योगतिर आकर्षित हुन थालेका हुन् ।
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्रदामोदरदास मोदीले संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ६९औँ महासभामा योग सबैका लागि सधैँका लागि आवश्यक भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको घोषणा गर्न प्रस्ताव गरेका थिए । सो प्रस्तावमा नेपालका तत्कालीन प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले पहिलो समर्थन गरेपछि युरोपियन युनियनलगायत संयुक्त राष्ट्रसङ्घका स्थायी सदस्य राष्ट्रले समर्थन गरेका थिए ।
सङ्घले घोषणा गरेका दिवसमध्ये ९० दिनमा १७७ देशले समर्थन गर्ने कीर्तिमान योग दिवसले कायम गरेको छ । सन् २०१६ देखि २१ जुनमा अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवस विश्वभर मनाइएकोे थियो ।
माघ १ गते मनाउने गरिएको विश्व योग दिवस २१ जुनमा मनाइएपछि नेपालका अभियानकर्मीहरूले माघ १ लाई राष्ट्रिय योग दिवस घोषणा गर्न शान्ति तथा पुनर्निर्माण मन्त्रालयमार्फत् मन्त्रिपरिषदमा प्रस्ताव गरेका थिए ।
मकवानपुर । नेपाली साहित्यआकाशमा लघुकथा संग्रह ओजन थपिएको छ । कथाकार निशा केसीको लघुकथा सङ्ग्रह “ओजन” लोकार्पण भए सङै साहित्यले अर्को कृति प्राप्त गरेको हो ।
नेपाल स्रष्टा समाजको आयोजनामा पुस ३० गते शनिबार काठमाडौंमा केसीको पहिलो कृति ओजन लोकर्पण गरिएको हो । कथाकार केसी मुक्तक बिधामा समेत राम्रो दख्खल राख्छिन ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि प्राडा. लक्ष्मणप्रसाद गौतमले निशा केसी राम्रो मुक्तककार भएकै हुनाले ओजनमा राम्रो लघुकथा आएको बताए । ‘आख्यानमा लोकप्रिय लघुकथा हो’ गौतमले भने ‘शैलीगत सृजना ओजन लघुकथा भित्र असी प्रतिशत राम्रा भएकै हुनाले राम्रो कृति भएको छ ।’ गौतमले निशाले कथा लेख्दा आफ्नो रचनाको प्रतिस्पर्धा आफ्नै सृजनासँग हुने पनि अझ राम्रो लेख्नु पर्ने बताए ।
यसैगरी प्राडा ज्ञानु पाण्डेले निशा केसीको साहित्य प्रेम र साहित्य प्रतिको लगाव रहेकोले नै साहित्यकारको रुपमा स्थापित भएको बताइन् । साहित्यकार मन्दिरा मधुश्रीले लोकार्पित सङ्ग्रहबाट लघुकथा वाचन गरेको कार्यक्रममा लघुकथा समाजका अध्यक्ष गोपाल अश्कले लघुकथाकार केसीलाई लघुकथा शैलीमा शुभकामना ! बधाई दिएका थिए।
कथाकार केसीले ओजान कथा बाचन गरी लेखनलाई निरन्तरता दिने बताईन । उनले आयोजक नेपाल स्रष्टा समाज सहित पुस्तक प्रकाशन गर्ने सबैलाई धन्यवाद समेत दिइन्।
नेपाल स्रष्टा समाजका अध्यक्ष श्रीओम श्रेष्ठ “रोदन”को सभापतित्वमा भएको कृति लोकार्पण कार्यक्रममा वरिष्ठ समालोचक प्राडा. ज्ञानु पाण्डे, लघुकथा समाजका अध्यक्ष गोपाल अश्क, प्राज्ञ विवश पोखरेल, लेखक निशा केसीलगायतले आआफ्नो मन्तव्य राखेका थिए ।

