मकवानपुर । वर्षाका कारण पहिरो जाँदा हेटौंडा-काठमाडौंको वैकल्पिक मार्ग सिस्नेरी दक्षिणकाली सडकखण्ड अवरुद्ध भएको छ ।
शुक्रबार रातिबाट परेको वर्षाको कारण सडकखण्ड अन्तर्गत मकवानपुरको इन्द्रसरोवर २ छेपारेमा पहिरो खस्दा बाटो अवरुद्ध भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएको छ । ठुलो पहिरो गएकोले तत्काल पहिरो पन्छाएर बाटो खुलाउन सकिने सम्भावना नरहेको बताइएको छ ।
बाटो सुचारु गर्न सडक डिभिजन र गाउँपालिकासँग समन्वय भईरहेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीले सिस्नेरी हुदै काठमाडौँ जाने बाटो अवरुद्ध भएकाले अन्य बाटो प्रयोग गर्न भनेको छ।
मकवानपुर । नेपाली राजनीतिमा ३-४ महिनाकाे अन्तरालमा सत्ता समिकरण बदलिएपछि त्यसकाे असर सरकारकाे नेतृत्व गरिरहेकाे दल तथा सत्ता साझेदार दलमा समेत पर्ने गरेकाे छ ।
पछिल्लाे पटक २२ फागुन २०८० मा नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले नेपाली काँग्रेससँगकाे समिकरण ताेडी नेकपा एमालेसँग सत्ता समिकरण गरेका थिए । माओवादीसँगकाे सत्ता समिकरणबाट अलग भई एमाले र काँग्रेसकाे नयाँ समिकरण गत सोमबार मध्यरातमा भएपछि यसले राजनीतिमा नयाँ तरङ्ग पैदा गरेकाे छ । एमालेले सरकारलाई दिएकाे समर्थन फिर्ता र सरकारमा सहभागी मन्त्रीले राजिनामा बुझाएका छन् ।
सरकार समर्थित कुनै एक दलले समर्थन फिर्ता लिए स्वतः अल्पमतमा सरकार पर्ने भएकाेले उसले कि त संसदमा विश्वासकाे मत लिनु पर्छ कि राजिनामा दिनु पर्छ । तर प्रधानमन्त्री प्रचण्डले संसदकाे फेस गर्ने भएका छन् । असार २८ गते विश्वासकाे मतकाे प्रस्ताव संसदमा पेश गर्ने छन् । विश्वासकाे मत प्राप्त नभए उनी स्वतः पद मुक्त हुने छन् । सत्ता समिकरणकाे फेरबदलकाे असर प्रदेश सरकारमा समेत देखिएकाे छ । लुम्विनिमा नयाँ मुख्यमन्त्री चयनकाे प्रक्रियाकाे लागि प्रदेश प्रमुख समक्ष लेखि पठाइएकाे छ ।
जनता समाजवादी पार्टीले समेत प्रचण्ड सरकारलाई दिएकाे समर्थन फिर्ता लिदै सरकारमा सहभागी मन्त्रीले राजिनामा बुझाएका छन् । केन्द्रीय सत्ता समीकरण बदलिएसँगै बागमती प्रदेश सरकारमा पनि त्यसले असर पर्ने भएकाे छ । काँग्रेस र एमाले बीच गत सोमबार भएकाे सहमती अनुसार बागमतीमा काँग्रेसकाे नेतृत्वमा सरकार गठन हुने छ । हाल नेकपा माओवादी केन्द्रकाे नेतृत्वमा एमालेसहितका दलकाे सरकार छ । तर एमालेबाट बागमतीमा सहभागी मन्त्रीहरु राजिनामा बुझाउने तयारीमा छन् । बागमती प्रदेश सरकार ढल्ने निश्चित भएसँगै मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेल हेटौडा बाहिर गएकाे बुझिएकाे छ ।
नयाँ समीकरण अनुसार केन्द्रमा सरकार निर्माणको तयारी थालिएसँगै माओवादी केन्द्र नेतृत्वको बागमती प्रदेश सरकारकाे समेत आयु गणना सुरु भएकाे छ । ३ पटकसम्म विश्वासको मत लिएर १८ महिनासम्म सरकार टिकाएका मुख्यमन्त्री शालिकराम जम्कट्टेलले सत्ता समिकरण बदलिएसँगै सत्ता छाड्नुपर्ने परिस्थिति बनेको हो । प्रदेश सरकार निर्माणलगायतका विषयमा निर्णय गर्न बागमतीका सत्ता साझेदार दलहरू केन्द्र सरकार गठन लगत्तै प्रदेश सरकारका विषयमा अघि बढ्ने तयारीमा छन् ।
माओवादी केन्द्र नेतृत्वको बागमती प्रदेश सरकारमा एमालेबाट सहभागी मन्त्रीहरूले मुख्यमन्त्री जम्कट्टेललाई शुक्रबार भेटेरै राजीनामा बुझाउन खोजेपनि उनी हेटौँडा बाहिर रहेका कारण सम्भव नभएकाे बताइएकाे छ । तत्काल राजीनामा बुझाउने एमालेका मन्त्रीहरूको योजना मुख्यमन्त्री हेटौडा आएपछि हुने भएकाे छ ।
केन्द्रीय तहमा एमाले र कांग्रेसको साझेदारीको सरकार बन्ने भएपछि बागमतीमा कांग्रेसले सरकारको नेतृत्व गर्ने छ । सोही समीकरण अनुसार सरकार गठनका लागि जम्कट्टेल नेतृत्वको सरकारबाट एमालेले अलग हुँदै समर्थन फिर्ता लिनु पर्ने हुन्छ । एमालेले नयाँ समीकरण अनुसार सरकार गठनमा पहल गर्न राजीनामाको तयारी गरेपनि मुख्यमन्त्री जम्कट्टेल काठमाडौं भएकाे बुझिएकाेले राजीनामा बुझाउन भने बाँकी रहेकाे एमाले बागमती प्रदेश संसदीय दलका नेता एवम् आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री जगन्नाथ थपलियाले जानकारी दिए । उनले भने, ‘मुख्यमन्त्री हेटौंडा आएलगत्तै राजीनामा बुझाउँछौँ ।’
एमालेका मन्त्रीहरू ३ महिनामा बाहिरिदै
एमालेबाट वर्तमान सरकारमा सहभागी भएकाे ३ महिनामा सरकारबाट बाहिरिने भएकाे छ । २० फागुन २०८० मा केन्द्रमा नेकपा माओवादी र नेकपा एमालेसहितकाे सत्ता समीकरण भएपछि प्रदेशमा १७ चैत २०८० मा एमाले बागमती प्रदेश सरकारमा सहभागी भएको थियो । यसअघि बागमतीमा एमाले करिब १ वर्ष प्रतिपक्षमा रहेको थियाे । माओवादी केन्द्रकाे नेतृत्वमा एकीकृत समाजवादी, हाम्रो नेपाली पार्टीको साझेदारीसहितकाे सरकारमा एमाले सहभागी भएको थियो । एमालेबाट गत चैत १७ मा एक र चैत २० मा ५ जना मन्त्री सरकारमा सहभागी भएका थिए ।
जम्कट्टेल नेतृत्वको सरकारमा एमालेबाट चैत १७ मा आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्री जगन्नाथ थपलिया र चैत २० मा खानेपानी ऊर्जा तथा सिँचाइ मन्त्री एकालाल श्रेष्ठ, स्वास्थ्य मन्त्री रामेश्वर श्रेष्ठ, वन तथा वातावरण मन्त्री केशव प्रसाद पोखरेल र उद्योग वाणिज्य भूमि तथा प्रशासन मन्त्री प्रकाश श्रेष्ठ सहभागी भएका थिए ।
आन्तरिक भेटघाटमा व्यस्त मुख्यमन्त्री
यसैबिच सत्ता समीकरण फेरिने सहमति बनेलगत्तै काठमाडौँ पुगेका मुख्यमन्त्री जम्कट्टेल आन्तरिक भेटघाटमा व्यस्त छन् । पार्टीका शीर्ष नेतासहित अन्य दलका नेताहरूसँग उनले भेटघाट गरिरहेको मुख्यमन्त्रीको सचिवालयले जनाएको छ ।
सत्ता समीकरण र सरकारको भविष्यका विषयमा मुख्यमन्त्री जम्कट्टेलले संसदीय दलका सदस्य र पार्टी कमिटीसँग छलफल गरिरहेको सचिवालयका एक सदस्यले बताए । मुख्यमन्त्री जम्कट्टेलले नयाँ समीकरण अनुसार सरकार निर्माणको प्रक्रिया अघि बढाइएपछि केन्द्रको निर्देशन अनुसार अघि बढ्ने रणनीति तय गरेका छन् । केन्द्रमा प्रधानमन्त्रीले विश्वासको मत लिने गरी तयारी गरेकाेले उनले प्रदेशमा पनि संसदमा प्रक्रियाकाे फेस गर्ने तयारी रहेको बताइएकाे छ ।
जम्कट्टेलको प्रदेश सरकारकाे यात्रा
२५ पुस २०७९ मा एमाले, राप्रपा, माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादीको सत्ता समीकरणबाट मुख्यमन्त्री बनेका जम्कट्टेल समीकरण परिवर्तनसँगै ३ पटक सरकार जोगाउन सफल भए । पहिलो पटक ३ माघ २०७९ मा सो गठबन्धनबाट विश्वासको मत लिएर सरकारलाई निरन्तरता दिएका थिए जम्कट्टेलले । ३ माघ २०७९ मा कुल ११० सांसद मध्ये १०५ सांसदको समर्थन पाएका उनले राप्रपा र एमालेसँगको सहयात्रा टुङ्गिएपछि १० चैत २०७९ मा दोस्रो पटक विश्वासको मत लिँदा ६७ सांसदको समर्थन पाएका थिए । त्यसयता जम्कट्टेलकाे लोकप्रियता निरन्तर खस्कदै गएको देखिन्छ ।
२० फागुन २०८० मा पुनः सत्ता समीकरण परिवर्तन भएकाेमा २३ फागुनमा सरकारबाट कांग्रेस अलग भयो । त्यस लगत्तै बाध्यकारी परिस्थितिका बिच १९ चैत २०८० मा मुख्यमन्त्री जम्कट्टेलले पुनः विश्वासको मत लिएका थिए । उनले एमाले, माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी र हाम्रो नेपाली पार्टीसहितको गरी ५६ मत प्राप्त गरे ।
सत्ता गठबन्धन परिवर्तनसँगै पटक पटक सङ्कटको सामना गरेका मुख्यमन्त्री जम्कट्टेल यसपटक भने निकै अप्ठ्यारोमा परेका छन् । गत सोमबार राति बनेको कांग्रेस र एमालेको गठबन्धनका कारण मुख्यमन्त्री पदबाट अलग हुनु पर्ने भएकाे हाे ।
प्रदेशसभामा अंकगणित
बागमती प्रदेश सभा ११० सदस्यीय रहेकाे छ । बागमती प्रदेश सभामा सात राजनीतिक दलको प्रतिनिधित्व रहेको छ । बागमतीमा सरकार गठनका लागि ५६ सांसदको समर्थन आवश्यक रहन्छ ।
प्रदेशमा सबैभन्दा ठुलो दल कांग्रेसका ३७ र एमालेका २७ सांसद छन् । यस्तै, माओवादी केन्द्रका २१, राप्रपाका १३, एकीकृत समाजवादीका ७, नेमकिपाका ३ र हाम्रो नेपाली पार्टीका २ जना सांसद छन् । कांग्रेस र एमालेसँग गरेर ६४ सांसद रहेकाे छ । यो सरकार बनाउन पुग्ने भन्दा ८ ले बढी हाे । यसमा अन्य दलसमेत सहभागी हुने केन्द्रीय सरकार गठन हुँदा समर्थन गर्ने दलहरुकाे आधारमा तय हुने छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरको भिमफेदीमा जंगली च्याउ खाँदा एकै परिवारका ७ जना बिरामी भएका छन् ।
मकवानपुर प्रहरीका अनुसार बिरामी हुनेमा भिमफेदी गाउँपालिका–६ उर्लाघारी बस्ने ६५ वर्षीया मगंली माया स्याङतान, ३२ वर्षीया बुद्धि बहादुर स्याङतान, ३० वर्षीया पासाङ माया स्याङतान, ७ वर्षीय लासाङ स्याङतान, १९ वर्षीय लक्ष्मी माया स्याङतान, १५ वर्षीया पार्वती स्याङतान र ७ वर्षीया आरती स्याङतान रहेका छन् ।
मगंली र लक्ष्मीको हेटौंडा अस्पताल र बाँकी ५ जनाको भरतपुरको सरकारी अस्पतालमा उपचार भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार लासाङको अबस्था गम्भीर रहेका छ ।
हालसम्म मकवानपुरमा जंगली च्याउ खादा हालसम्म ३ जनाको मृत्यु भएइसकेको छ । प्रहरीका अनुसार मकवानपुरको राक्सिराङ गाउँपालिका ७ दुगुवाङ बस्ने ५५ वर्षीय बल बहादुर प्रजा, कैलाश ९ नामटार बस्ने २५ वर्षीय निरुमाया रुम्बा, नामटारकै बिनोद लामाको छोरा ४ वर्षीय दिपेशको जंगली च्याउ खादा मृत्यु भएको हो ।
असार ३ गतेदेखि असार २० गतेसम्म मकवानपुरको भिन्नाभिन्नै स्थानमा जंगली च्याउ खाँदा ३७ जना रहेको बिमारी भएका छन् । जस मध्ये ८ जना हालसम्म उपचाररत रहेको तथा २६ जना डिश्चार्ज भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
दर्कियो पानी चर्कियो छाती सम्झेर असार
रुझेकी होलिन् ती मेरी आमा गरेर हतार
टाढा छ मूल कुलोमा पानी आयो कि आएन
झिकेर भाका चरीले गीत गायो कि गाएन
थिएन इच्छा छोडेर गाउँ विदेश धाउन
साहुको ऋण, पुगेन राम्रो खान र लाउन
विदेशी भएँ यो मन तर पुगेछ गाउँमा
लेख्दै छु चिठी आँसुको मसी आमाको नाउँमा
कोदालो हलो बोकेर जुवा बेँसीमा झरेको
ओढेर घुम छलेर पानी रोपाइँ गरेको
सानीले रोप्थी हिलोले छ्याप्थी म गर्थेँ बाउसे
साथी र भाइ जिस्किन पाए उस्तै थे रउसे
आमाको माया गाउँको याद सम्झायो असारले
फन्दामा परेँ फर्केर जान दिँदैन कतारले
कस्तो भो गाउँ जन्मेको ठाउँ बिर्से कि साथीले
त्यो बुढो बर रोयो कि कतै हिँड्नेको तातीले
(असारे झ्याउरे)
इलाम
मकवानपुर । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजापछि अहिले सामाजिक सञ्जालका २ प्रकारकाे चर्चा उठिरहेका छन् । एउटा विद्यालय वा विद्यार्थीकाे सफलतापछी बधाईकाे चर्चा अर्काे नकरात्मक नतिजाकाे टिप्पणी । विद्यार्थी वा विद्यालयकाे नतिजा राम्राे नहुनुकाे दाेष कसकाे हाे ? विद्यार्थी, शिक्षक,अभिभावक वा विद्यालय व्यवस्थापन समिती कसकाे कमजाेरीकाे कारण नतिजा अपेक्षाकृत आएन ?
तर कसरी सुधार गर्ने एसईईकाे नतिजा भन्नेबारे भने बहस कतै भएकाे पाइदैन । मकवानपुर जिल्लामा २०८० सालको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजाले जिल्लाको शैक्षिक प्रणाली र शिक्षाको स्तरमा सुधार आवश्यक रहेको देखाएको छ। यस वर्षको एसईई परीक्षामा कुल ५ हजा ९ सय २६ विद्यार्थी सहभागी भएका थिए। तीमध्ये २ हजार १ सय ६७ विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन् भने ३ हजा ७ सय ४१ विद्यार्थी अनुत्तीर्ण भएका छन्। उत्तीर्ण प्रतिशत ३६.६ प्रतिशत मात्र रहेको छ भने अनुत्तीर्ण प्रतिशत ६३.१२ प्रतिशत रहेको छ। यो परिणामले जिल्लाको शैक्षिक स्तरमा व्यापक सुधारको आवश्यकता दर्शाएको छ।
मकवानपुर जिल्लामा २०८० सालको एसईई परीक्षामा सामुदायिक र संस्थागत गरी १३८ विद्यालय सहभागी भएका थिए। तीमध्ये १६ विद्यालयको नतिजा सुन्य रहेको छ, अर्थात् १६ विद्यालयका कुनै पनि विद्यार्थी पास हुन सकेनन्। यो तथ्यले ती विद्यालयहरूको शैक्षिक स्तर र शिक्षण प्रणालीमा सुधारको आवश्यकता छ भन्ने कुरा प्रष्ट हुन्छ।
माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)को नतिजामा मकवानपुरको १० पालिका मध्ये हेटौंडा उपमहानगरपालिका अग्रस्थानमा रहेको पाइएको छ । हेटौंडाका २९ संस्थागतसहित ५८ विद्यालयबाट ३ हजार ५६ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा १ हजार ७ सय ११ अर्थात ५५.९९ प्रतिशत उतीर्ण भएका छन् । हेटौंडाको एक सामुदायिक र एक संस्थागत विद्यालयको नतिजा भने शुन्य रहेको छ ।
जिल्लाको एक मात्र नगरपालिका थाहा जिल्लमै दोस्रो स्थानमा रहेको छ । थाहा नगरपालिकाको ६ संस्थागतसहित १७ विद्यालयबाट ५ सय ३९ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा १ सय ४८ अर्थात २७.४६ प्रतिशत नतिजा हासिल गरेको छ । थाहा नगरपालिकाको कुनै पनि विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छैन । जिल्लामै नतिजा शुन्य नभएको पालिका थाहा मात्र हो ।
जिल्लामा मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिकाले तेस्रो स्थान लिएको छ । मनहरीबाट ३ संस्थागतसहित ११ विद्यालयबाट ४ सय ७७ परीक्षार्थीले एसइई परीक्षा दिएकोमा १ सय १५ अर्थात २४.११ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् । मनहरीको ३ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । यो संख्या शुन्य नतिजा हुने पालिकामध्ये मकवानपुरकै सबैभन्दा बढि हो ।
त्यसैगरी इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाका ६ सामुदायिक विद्यालयका ८४ जनाले एसइई परीक्षा दिएकोमा १४ जना अर्थात १६.६७ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । इन्द्रसरोवरमा एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य भएको छ । भमिफेदी गाउँपालिकाको ८ सामुदायिक विद्यालयबाट २ सय १४ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २१ जना मात्र अर्थात ९.८१ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् ।
भीमफेदीको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य छ । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाबाट १० वटा सामुदायिक विद्यालयका ३ सय जनाले परीक्षा दिएकोमा ४६ जना अर्थात १५.३३ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएका छन् । मकवानपुरगढीका एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य भएको छ । बकैया गाउँपालिकाको ११ विद्यालयबाट ४ सय ४ जना परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा ५२ जना अर्थात १२.८७ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । बकैया गाउँपालिकाको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
त्यसैगरी बागमती गाउँपालिकाका ५ वटा विद्यालयका २ सय ३५ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २७ जना अर्थात ८.६ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भए । बागमतीको पनि २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । कैलाश गाउँपालिकाको ६ वटा विद्यालयबाट १ सय ९९ परीक्षार्थीले एसइई परीक्षा दिएकोमा ११ जना अर्थात ५.५३ प्रतिशत विद्यार्थी मात्र उतीर्ण भए । यो उतीर्ण संख्या जिल्लामै सबैभन्दा कम हो । कैलाको २ वटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
राक्सिराङ गाउँपालिकाको ५ वटा विद्यालयबाट २ सय ३१ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २३ जना अर्थात ९.९६ प्रतिशत परीक्षार्थी उतीर्ण भएका छन् । राक्सिराङको एउटा विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ ।
मकवानपुरमा ३८ संस्थागत र ९९ सामुदायिक विद्यालयबाट ५ हजार ८ सय ३९ परीक्षार्थीले परीक्षा दिएकोमा २ हजार १ सय ६८ अर्थात ३७.१३ प्रतिशत विद्यार्थी उतीर्ण भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । जिल्लाभर १६ विद्यालयको नतिजा शुन्य रहेको छ । हेटौंडा, थाहा र मनहरीमा संस्थागत विद्यालयबाट मात्र विद्यार्थीहरुले एसइई परक्षिा दिएका थिए ।
नतिजा अपेक्षाकृत ल्याउनकाे लागि विद्यार्थी , अभिभावक, शिक्षक,विद्यालय व्यवस्थापन समिती सबैले आ आफ्नाे स्थानबाट आफ्नाे भूमिका पुरा गर्नु पर्ने संस्थागत विद्यालयतफबाट मकवानपुर जिल्ला प्रथम भएकाे प्रगती माविका विद्यालय व्यवस्थापन समित अध्यक्ष ज्ञानेन्द्र लामिछानेले बताए । ‘शिक्षककाे कामलाई विद्यार्थ, अभिभावक, विव्यास सबैले हाेस्टेमा हैंसे गर्नुपर्छ’ उनले भने ‘सफल हुँदा आफैं सफल भएकाे दाबि गर्ने अनि नकरात्मक नतिजा आउँदा एक अर्काेलाई दाेषाराेपण गर्ने गर्नु भएन ।’
हेटौँडा–९, पशुपतिनगरस्थित प्रगति माध्यमिक विद्यालयले एसईईमा ८१ जना विद्यार्थी उतिर्ण गराउन सफल भएकाे हाे । मकवानपुर जिल्लाको सामुदायिक विद्यालयतर्फ सबैभन्दा बढी प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण गराउन सफल विद्यालयले एसईईमा उत्तीर्ण विद्यार्थीलाई सम्मान छ । प्रगति माविबाट एसईईमा १ सय ७ जना विद्यार्थी सहभागी भएकोमा ८१ जना (७५.७० प्रतिशत) विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका हुन् ।