टोलवासीको अनुराेध अनुसार आइसोलेशन भित्र नै सिमित भएर बसेँ
Tags: No Comments

अहिले सबैभन्दा जल्दोबल्दो सवाल बनेको छः स्वास्थ्यको सवाल । कोरोना संक्रमणको कारण गत चैतबाट नेपालमा पनि धेरैजसो निकायहरु बन्द नै छन् । बागमती प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार मकवानपुरमा बुधबारसम्म ८ सय ४ जनामा कोरोना संक्रमणपुष्टि भएको छ । कोरोनाको कारण सबैमा डर तथा अत्यास फैलिरहेको बेला संक्रमितहरुको स्वास्थ्य लाभको लागि झण्डै ६ महिनादेखि लगातार खटिरहनु भएका हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका सिनियर अहेवर /अधिकृत छैटौं भोलानाथ चौलागाईंसँग सहीखबरकर्मी सम्झना घिमिरेले स्वास्थ्यको सेरोफेरोमा रहेर गरेको कुराकानीको सार :
कोरोना संक्रमण सुरुदेखि नै आइसोलेशनमा खटीरहनु भएको छ कसरी बितिरहेको छ समय ?
नेपाल सरकारले विश्वमा फैलिरहेको कोरोना भाईरस संक्रमणको प्रभावलाइ दृष्टिगत गर्दै २०७६ चैत ११ गते मुलुक भर नै लकडाउन जारी ग-यो । त्यसयता मकवानपुर जिल्लाको एक मात्र आइसोलेशनमा बसेर पूर्ण नेतृत्व गरेर बसेको थिएँ । नेपालमा खासै डर त थिएन बाहिरबाट आउनेहरुका कारण नै डर हो । पछिल्लो समयमा अन्य गाउँपालिकाहरुमा पनि आइसोलेशन तथा वार्डहरु स्थापना भएपछि भने सहज छ । नत्र यहि एउटा आइसोलेशनले धान्न सक्ने अवस्था रहेको थिएन । हाल गौरिटारमा स्थापना भएपछि भने आफू सामान्य रेखदेखका लागि बसेको छु । अलि सहज भएको छ पछिल्लो समय ।
अघिल्लो चार महिना चाँही कस्तो रह्यो ?
त्यो चार महिनाको अन्तरालमा मैले आफ्नो घरको लागि समय निकालिन, आफ्नो लागि समय दिइन पूरा समय यसैमा दिएँ, सबैलाइ डर थियो विश्वमा आक्रान्त पारिरहेको थियो । म पनि एउटा मानव नै हुँ, केही डर त थियो नै तर, आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गर्नु मेरो कर्तव्य भएकोले कोरोना भाइरस संक्रमणकै बिचमा रहेर कसरी काम गर्न सकुला भनेर सोचलाई मुख्य महत्व दिए । आफूमा दह्रो आत्मबल बनाएर आएको थिए । आफूले चाहेको खण्डमा नसकिने केही रहेनछ भन्ने लाग्छ अहिले । त्यो साँढे चार महिनामा म एकदिन पनि घर गइन ।
कतिपय स्थानमा आइसोलेशन राख्न नै स्थानीयहरुले रोक लगाउने गरेको, आइसोलेशनमा काम गर्नेहरुबाट स्थानीयहरु संक्रमण सर्ला भनेर डराउने गरेको सुनिने गरेको छ, यहाँको अनुभव चाही कस्तो रह्यो यो सवालमा ?
म यो (आइसोलेशनको) गेटबाट बाहिर पनि निस्किन । एक दिन निस्कदा टोल छिमेकका स्थानीयहरु धेरै डराएको पाएँ, आत्तिएको जस्तो व्यवहार देखाए, टोल विकासमा नेतृत्व तहमा रहेकाहरुले समेत आएर तपाईं गेट बाहिर निस्कदा हाम्रा टोलवासीहरु आत्तिन थाले, ननिस्किदिनुस् भनेर अनुरोध गर्न थाले । त्यसपछि टोलवासीहरु निर्धक्क रहुन भनेर पनि गेट बाहिर निस्कन छाँडे ।
२४ घण्टा खटिनुपर्दथ्यो । भोलिपल्टको लागि तयारी गर्दा गर्दै प्रायः रातको १२ सम्म बज्ने गर्दथ्यो । खासमा हेटौडा अस्पतालको जिम्मेवारी थियो तर हेटौडा अस्पतालका कर्मचारीहरु यहाँ आउन नमानेकाले उपमहानगरपालिकाले मलाइ जान आग्रह गरेपछि म यहाँ आएको थिएँ । तर मैले सोचेको थिईन कि म २४ घण्टा कुनै स्थानमा थुनिएर बस्न सक्छु भनेर । काम र जिम्मेवारी फिल गरेपछि यतिसम्म सकिदो रहेछ भन्ने अहिले लाग्छ । अहिले यतिका समय भयो म यही भित्र सिमित छु । स्वयंप्रति गर्व महसुष गर्छु कि मैले आफूलाइ यहाँको चौघेरामा कैद गर्न सफल भएँ ।

केही भएमा आइसोलेशनकै सेवामाथि प्रश्न आउला भन्ने डर थियो । त्यो पहिलो केस हरेक पक्षबाट अस्पताल, पत्रकार, मन्त्रालयलगायतका धेरै चासो थियो ।, पहिलो संक्रमितलाई राखेपछि उहाँको धेरै पटक पीसीआर गरियो । पाँच पटकसम्म गर्दा पनि कोरोना पोजेटिभ देखिएपछि कतै यहाँ राखेर गल्ति पो गरिएछ कि भन्ने छटपटाहट पनि भयो । तर, २५ औ दिनमा उहाँको पीसीआर टिपोर्ट नेगेटिभ आयो, हामीलाई एउटा युद्व नै जितेजस्तो भयो । उहाँको परिवारभन्दा पनि हामी बढी खुसि थियौ होला त्यो बेला । हामीले गर्न सक्यौ भन्ने खुसीले फुरुङ्ग भयौ हामीसबै ।
पछिल्लो समय साउनको १५ गते देखि घरैबाट आएर सेवा दिन थाले तर राति अबेरसम्म यहि व्यस्त रहने र विहान अँधेरीमे दौडनु पर्ने भएपछि किन जानु भन्ने सोचे । फेरि एक सातादेखि कोरोना संक्रमितहरु ह्वात्तै बढेपछि यहाको ठाउँ अभावका कारण गौरिटरमा सार्ने तयारी भएपछि पुनः यहि बस्दै आइरको छु ।
यहाँ बस्दा सबैभन्दा सम्झन लायक क्षण कस्तो रह्यो ?
म सुरुको कुरा फेरि थप्छु । हुनत यहाँ सुरुमै आइसोलेसन केन्द्र नै भनेर खोलिएको थियो तर संक्रमित कसैलाई पनि राखियको थिएन । मकवानपुर जिल्लाको पहिलो संक्रमितलाई चितवन रिफर गरियो । दोस्रो संक्रमितलाई हामीले आफ्नो जिल्लाको र आइसोलेशनकै गरिमा गिर्ने सोचेर यतै राख्यौ । तर अति डर लागिहेको थियो त्यतिबेला । जति दरिलो र आँटीलो बनेर काम गरेपनि कहि कतै केही भईहाल्छ कि भन्ने डर मनमा गढेर रह्यो । केही भएमा आइसोलेशनकै सेवामाथि प्रश्न आउला भन्ने डर थियो । त्यो पहिलो केस हरेक पक्षबाट अस्पताल, पत्रकार, मन्त्रालयलगायतका धेरै चासो थियो ।, पहिलो संक्रमितलाई राखेपछि उहाँको धेरै पटक पीसीआर गरियो । पाँच पटकसम्म गर्दा पनि कोरोना पोजेटिभ देखिएपछि कतै यहाँ राखेर गल्ति पो गरिएछ कि भन्ने छटपटाहट पनि भयो । तर, २५ औ दिनमा उहाँको पीसीआर टिपोर्ट नेगेटिभ आयो, हामीलाई एउटा युद्व नै जितेजस्तो भयो । उहाँको परिवारभन्दा पनि हामी बढी खुसि थियौ होला त्यो बेला । हामीले गर्न सक्यौ भन्ने खुसीले फुरुङ्ग भयौ हामीसबै ।
उहाँले कोरोनालाई जित्न सक्नुभयो र जुनदिन उहाँलाइ बिदाइ वा डिस्चार्ज गर्दै थियौ त्यो दिन खुसिले आँखा रसाएका थिए मेरा पनि । आफ्नो घर परिवार नभनिकन आफ्नै पनि स्वास्थ्यको जोखिममा आइसोलेशनमा बसेको नै थियो त्यो । धेरैको अविश्वासको घेरामा रहेर संक्रमितलाइ राखेका थियौ । उहाँहरुको विश्वास जित्न सफल भयौ । मान्छेको ज्यान न हो के छ र ग्यारेन्टि जे पनि हुनसक्छ । कुनै ग्यारेन्टि कार्ड लिएर आएको पक्कै हुदैन । संयोग पनि तेस्तै परेको । धेरैतिरको अविश्वास रहनु एकातिर छ अर्कोतिर संक्रमितको रिपोर्ट आज गर्याे पोजेटिभ, भोलि गर्याे पोजिटिभ लगातार पाँच पटकसम्म पनि पोजेटिभ आउदाँ आत्तिएको थियो मन । डरधेरै भएपछि हंसले ठाउँ छोड्छ भनिन्छ नि, मेरो पनि त्यो बेला त झण्डै झण्डै हंसले ठाउँ छोडेकै कै अवस्था थियो ।
जिल्लाको पहिलो संक्रमित महिला पहिचान भइसकेपछि चितवन पठाउने तयारीका लागि एम्बुलेन्स तयार गरियो । त्यो समयमा एम्बुलेन्स पाउन अति समस्या थियो । कस्ले बोक्ने संक्रमित ? सबै भाग्ने, कल नउठाउने, बल्ल तल्ल एउटा एम्बुलेन्स पाएका थियौं संक्रमितले यहाँ टिपाएको मोवाईल नम्बर फेरि स्विच अफ भयो । फेरि अब कसरी घर पत्ता लगाउने त ? समस्या माथि समस्या थपरिहेको जस्तो भइरह्यो । वडाध्यक्ष मार्फत बल्लतल्ल घर पत्ता लगाईयो उहाँहरुको तयारीको लागि पनि समय चाहिने । छोटो अवधिका लागि पाईएको एम्बुलेन्स फेरि फुत्किएला भन्ने कत्रो आपत, हरेक समस्या पहिलो हो भने अति नै हडबडाहट र तनाव धेरै पाइन्छ । यस्ता धेरै कुराहरु छन् जुन हम्मेसी बिर्सन्न होला ।
कोरोना संक्रमितहरुको चौघेरामा बसेर काम गर्दा कतिको रिक्स फिल हुने रहेछ आफूलाई चाँही ?
सबैलाइ उत्तिकै रोग लाग्दैन, अवस्य पनि कसैलाई कम त कसैलाई बढि लाग्छ नै, यदि सबैलाइ उत्तिकै लाग्ने हो भने त सम्पुर्ण पृथ्वि नै रिक्समा हुन्थ्यो, हामीसँग सबैको रोगसँग लड्ने क्षमता बराबरी हुन्न कसैमा रोग प्रतिरोधातेमक क्षमता बढि हुन्छ त कसैलाइ कम हुन्छ । हालसम्म सामान्य सर्जिकल माक्सको भरमा काम गरिरहेँ । सुरुसुरुमा यन ९५ वाला माक्स लगाए । केही दिन तरपछि यहि माक्समा काम चलाईरहेँ । पिपिई पनि यतिका दिनमा एक पटक लगाए त्यो पनि अरु सहकर्मिहरुको करमा ।
कति सेवाग्राहिहरु आत्तिन्थे, प्राय सेवाग्राहिहरु मानसिक रुपमा आत्तिएर नै श्वास फेर्न गाह्रो भो भन्छन । कतिको अवस्था अलि गम्भीर भएर सलाइन चढाउने अक्सिजन चलाउनेसम्म गर्नु पर्छ । म जान्न उपचार गराउन्न भन्न पाइन्न गर्नै पर्छ । त्यसैले मनस्थिति चाहिँ बलियो हुनै पर्छ ।
कोरोना भाइरस कसैको शरिरमा छ र लक्षण देखाएको छैन भने आत्तिनु पर्दैन पोजेटिभ मात्र देखाएको हो, शरीर भित्र प्रवेश गरिहालेमा पनि भाइरसले आफूलाइ बृद्धी गराउने सम्म हुन्न भन्ने जानिसकेपछि यहाँ बसेर काम गरिरहँदा खासै रिक्स महसुस गरिएन । कति सेवाग्राहिहरु आत्तिन्थे, प्राय सेवाग्राहिहरु मानसिक रुपमा आत्तिएर नै श्वास फेर्न गाह्रो भो भन्छन । कतिको अवस्था अलि गम्भीर भएर सलाइन चढाउने अक्सिजन चलाउनेसम्म गर्नु पर्छ । म जान्न उपचार गराउन्न भन्न पाइन्न गर्नै पर्छ । त्यसैले मनस्थिति चाहिँ बलियो हुनै पर्छ ।
४ जना नर्सिङ, २ जन ल्याब प्रावधिकहरू र आफू भएर सेवा दिईरहेको यस आइसोलेसनमा ६ सय ८२ जना लाई सेवा दिन पाएँ । संक्रमितहरु मात्रै डेढ सय भन्दा बढि लाई सेवा प्रदान गरियो । एम्वुलेन्सको अभाव धेरै नै भोगियो, एउटै कोठामा २२ जनालाइ समेत कोचेर राख्नु समेत पर्यो ठाउँ अभावका कारण । १४ गतेदेखि संचालनमा आएको आईसोलेसनबाट करिव ९० प्रतिशतले राम्रो प्रतिक्रिया दिएको छन । यो नै खुसिको कुरा हो ।
यहाँ बसेर काम गरिरहँदा दुःख लागेको पल केही छन् ?
हामी नगरपालिकाको कर्मचारी, यो हेटौडा अस्पतालको पुर्णतया आर्थिक प्रशासनमा चलेको आईसोलेसन थियो । हेटौडा अस्पतालका कर्मचारीहरु नै नआउनु भएका कारण हामी आउनु परेको हो । तर एकपटक यहाँ करारमा कार्यरत हेटौडा उपमहानगरपालिकाका केही स्वास्थ्यकर्मीहरु छोडेर हेटौडा अस्पताल व्यवस्थापनले मेरो र केहि हेटौडा अस्पतालका कर्मचारीहरुको मात्र असार महिनाको कोरोना सम्बन्धी भत्ता र केही रकम हालिदिनुभयो । तर,मेरो मातहतमा आउने रिक्स मोलेर यहाँ बस्ने मेरा कर्मचारीको तलब भत्ता रोकिदिनुभयो जसले गर्दा हामी बिच खल्लो वातावरण सिर्जना भएको थियो । आफूले पैसा पाएर मेरा मातहतका कर्मचारीहरुले पाउनु पर्न जम्मा ५० प्रतिशत रकम पनि गरेको कामको रकम नपाउदा अति तनाव भयो । मेरो आफ्नो तलव भत्ता हटाएर उनीहरुलाइ दिनु भन्दा पनि नहुनेपछि मिलाउछु भनेपछि मेरो नैतिकताले कसरी दिन्छ । उक्त तलव भत्ता एक्लै लिन, त्यसैले उनीहरुको खातामा पैसा परेपछि बल्ल आफुले पनि रकम बुझे मैले पनि त्यो केही दिनको समय अति नरमाइलो लागेको थियो । समूहमा काम गर्दा र आत्मबल उचों राख्दा जस्तासुकै कठिन अवस्थामा पनि सहज ढंगले काम गर्न सकिन्छ । हाम्रो कामको रफ्तार यसैको नतिजा हो ।
अन्तमा केही ?
यो संक्रमणकालीन समय कहिलेसम्म रहन्छ पत्तो छैन । हामी सबैले आफ्नो आनिबानीमा सुधार गरौं, स्वास्थ्य सतर्कता अपनाऔं, मिडियाले पनि आत्मबल र हौसला बढाउने सूचना तथा जानकारी सम्प्रेषण गरिदिओस् । समाजमा सामाजिक मर्यादा, समाजिक सद्भाव काम राखौं । कोही कसैलाई संक्रमण भैहालेमा उसलाई हेला, घृणा हैन माया गरौं, हौसला बढाऔ । दीर्घ रोग भएका तथा बालबालिकाहरुको खानपान र स्वास्थ्यमा बढी ख्याल गरौं । नियमित रुपमा सरसफाइमा ध्यान दिने गरौं भन्न चाहन्छु । मेरो व्यक्तिगत भनाइहरु यहाँको मिडियामा राख्ने अवसरको लागि धन्यवाद ।

एक सातादेखि जंगल बिच गोठमा बस्दै ३ बालिका
Tags: No Comments
मकवानपुर /कोरोना भाइरसको संक्रमण भएको पुष्टि भएपछि आफूमाथि सामाजिक सद्भावपूर्ण व्यवहार नपाएको गुनासो धेरैले गर्ने गरेका छन् । तर यहाँ आफूहरुमा कोरोना संक्रमण नै नभइकन दुर्व्यवहार भोगिरहेका छन् ३ जना बालिकाहरु । मकवानपुरको राक्सिराङ् गाउँपालिका २ सुनारीसौरामा ३ जना बालिकाहरु हेटौंडा बजारबाट फर्केकै कारण एक हप्तादेखि जंगलबीचको गोठमा बस्न बाध्य भएका हुन् । ११ वर्षीकी स्किन मोक्तान तथा १२ वर्षका सुशिला स्याङ्बो र स्वस्तिका दोङ ।
हेटौंडा बजारमा कोठामा बस्दै आएका उनीहरु कोरोना संक्रमणपछि जारी लकडाउन, निषेधाज्ञाको कारण कोठाको खानेकुरा सकिएपछि घर गए मकवानपुरको राक्सिराङ गाउँपालिका २ सुनारीसौरा । लामो समयदेखि हेटौंडा–१० आनन्द टोलको एउटा कोठामा बस्दै आएका उनीहरु घर फर्केर आमा बाबुसँग रमाउने रमाइलो कल्पना गर्दै गाउँ पुगेका थिए । “बजारबाट गाउँ हिडेपछि मन चरी जसरी उडेको थियो, गाउँका पाखाबारीमा आमाबाबाको साथ खुब रमाउँला भन्ने थियो, तर एक साता बित्यो, डरै डरले दिनरात काट्दै आएका छौं” १२ वर्षीया स्वस्तिका दोङले भनिन् ।
“बिहान भएपछि आमाले खाना र पिउने पानी लिएर आउनु हुन्छ, तीन दिदी बहिनी खान्छौ” ११ वर्षीया स्किनले भनिन् “जब रातमा दिदीहरु नै डराउनु हुन्छ मलाई झन् डर लाग्छ ।”
उनीहरुले हेटौंडा बजारबाट घर जानु अगाडि कोरोना संक्रमण भए नभएको बुझ्न पीसीआर जाँच पनि गरेको र रिपोर्ट नेगेटिभ आएपछि घर आएको बताए । “ल्याबबाट रिपोर्ट नेगेटिभ आयो भनेर फोन आयो, अनि दिदीहरुले घर जान सुझाव दिनु भए अनुसार नै हामी घर आएका हौ, तर स्थानीयहरुले पत्याएनन् र हामी गोठमा छौं ।”
जंगलको बिचमा रहेको खरले छाना छाएको गोठमा बस्नुपर्दा डरैडरमा समय काट्नु परेको सुशिला स्याङ्बोले बताइन् । “पानी पर्दा सबै चुहिन्छ, हावा चल्दा गोठ उडाउला जस्तो हुन्छ, कतै बारबेर पनि छैन, खुल्ला छ, राति खुब डर लाग्छ, गाई बस्तुको लागि घाँस राख्ने भुँईमै सुत्ने गरेका छौं, निन्द्रा पटक्कै लाग्दैन” १२ वर्षीया सुशिलाले भनिन् “केही भइहाल्यो भने चिक्याउँदा पनि घरकाले झ्वाट्ट सुनिने ठाउँ छैन ।”
“बिहान भएपछि आमाले खाना र पिउने पानी लिएर आउनु हुन्छ, तीन दिदी बहिनी खान्छौ” ११ वर्षीया स्किनले भनिन् “जब रातमा दिदीहरु नै डराउनु हुन्छ मलाई झन् डर लाग्छ ।” “हामीलाई यसरी वस्तुसँगै घरभन्दा टाढाको गोठमा राखिएला भन्ने सोचेकै थिएनौ” १२ वर्षीया स्वस्तिका दोङले भनिन् । बुबा आमालगायत परिवारका सबै सदस्यहरुले आफूहरुलाई होम क्वारेण्टाइनमा राख्न खोज्दा स्थानीयवासीहरुले परिवारलाई नै गाउँबाट खेद्ने कुरा आएपछि आफूहरुलाई गोठमा गाई वस्तुसँगै राखिएको स्वस्तिकाले बताइन् । “‘सबैले हेटौंडाबाट आको हौ, कोरोना ल्याका छौं, भनेर गालिमात्रै गरे, हाम्रो कुरा कसैले सुनेनन्” उनले भनिन् ।
उनीहरुसँगै कोठामा बस्दै आएकी दिदीलाई कोरोना संक्रमण भएपछि उनीहरु स्थानीयवासीले यस्तो व्यवहार गरेको राक्सिराङ गाउँपालिका वडा २ का वडा अध्यक्ष सुर्यबहादुर मोक्तानले बताए । गाउँपालिकाले क्वारेण्टाइन नबनाएको र, स्थानीयवासीले सम्बन्धित व्यक्तिलाई सम्बन्धित परिवारको जिम्मा लगाएर होम क्वारेण्टाइनमै राख्ने व्यवस्था गर्नै पनि नदिएको कारण बालिकाहरुले दुःख पाएको उनले स्वीकारे ।
कोठामा सँगै बस्दै आएको व्यक्तिमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएसँगै आइसोलेशन पठाए पश्चात ति बालिकाहरुमा पीसीआर टेष्ट गर्दा रिपोर्ट नेगेटिभ आएको सञ्चारकर्मी तथा सुशिलाकी दिदी कुमारी स्याङ्बोले बताइन् । “उनीहरु हेटौंडाबाट गाउँमा आएकै कारण यसरी अमानवीय व्यवहार गर्न पाइन्न,गाउँमा परिवारको पीडा सुन्ने कोही भएन” सञ्चारकर्मी स्याङ्बोले भनिन् “गाउँका मानिसहरुले घरमा आउन निषेध गरे, कोरोनाको कारण डरत्रास मात्रै बढेन,आपसी माया ममता हराए जस्तो लागिरहेको छ ।”
कोरोना संक्रमण पुष्टि भएका बालिकाका दिदीहरु हेटौंडा–६ मारहेको आइसोलेसनमा १७ दिन बसेर निको भएर आफ्नो कार्यक्षेत्रमा फर्केको पनि एक साता हुन लाग्यो तर नानीहरुले घर जान पाएनन्” स्याङ्बोले भनिन् । “दिदीलाई आइसोलेनमा लगिएको दिनदेखि नै हामी कोठामा होमक्वारेन्टाइनमा बसेका थियौं । २१ दिनसम्म होमक्वारेन्टाइमा बसेपछि बल्ल हामी घर आएका हौ सुशिलाले भनिन् यहाँ आएपछि बस्न झन् गाह्रो भो ।”
परिवारका मान्छेले हामीलाई खाना पु-याउन आउँदा पनि भेट्न गएको भन्दै स्थानीयले गाउँबाटै लखेट्नु पर्ने धम्की दिएको कुमारी स्याङ्बोले बताइन् । कोरोना जाँच गर्दा नेगेटिभ आएकै कारण गाउँमा आएको तर गाउँको मान्छेले नबुझ्ने १२ वर्षीया सुशिला बताइन् । उनीहरुले गाईबस्तुसँगै ७ रात काटीसके, अझै कति रात काट्नु पर्ने हो थाहा छैन । “कोरोना पोजेटिभ आएकालाई अपराध गरे जस्तो व्यवहार भयो,त्यो त स्वीकार गरियो, रोगसँग जितियो, यि नानीहरुलाई के को सजायँ हो यो ?” कुमारीले भनिन् । जङ्गल नजिक भएको गोठमा जंगली जनावरभन्दा नानीहरुमाथि यौन दुर्व्यवहार होला भन्ने डर बढी भएको कुमारीले बताइन् । अभिभावहरुलाई पनि यसै विषयको बढी चिन्ता रहेको उनले बताइन् ।
“गोठमा नै भन्दा पनि छुट्टै घरमा राख्ने निधो गरेका थियौ, कसैले घर नदिएपछि यसो गरिएको हो” वडाअध्यक्ष मोक्तानले भने ।
“कोरोना लागेकालाई त घृणा ग-यो ग-यो तर नलाग्नेले पनि घृणा सहेर बस्नुपर्ने अवस्था भयो” अभिभावक धनराजले भने । बाहिरबाट आउने मानिसको क्रम नरोकिएकोले यस्तो भएको राक्सिराङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले बताए । बाहिरबाट आउनेलाई राक्सिराङ गाउँपालिका ३ को श्री सुर्योदय माविमा रहेको क्वारेन्टाइनमा राख्ने गरेको उनले बताए । बालिकाहरुको सवालमा आफूलाई वडा अध्यक्षले जानकारी नगराएको र आफूले अब चाँडै केही गर्ने बताए ।
राक्सिराङ गाउँपालिकामा अहिले सम्म ६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । सबैको अवस्था सामान्य छ । हाल गोठमा बसिरहेका ३ जनालाई बालिकाहरुमा कोरोना नेगेटिभ आएको कारण छुट्टै राख्नु नपर्ने अध्यक्ष मल्लले बताए । “गोठमा राख्नेहरु अब कारबाहीको दायरामा ल्याउँछौं” गाउँपालिका अध्यक्ष मल्लले भने । गाउँपालिकाबाट नै घरमा जान पाउने अनुमति दिएर पठाएको मल्लले जानकारी दिए । तर वडा २ का वडा अध्यक्ष सुर्यबहादुर मोक्तानले स्थानीयवासीको रायको खिलापमा आफू जान नहुने भएकोले गोठमा पठाएको बताए । समाज र समुदायले उनीहरुलाई गाउँमा छिर्न नदिन दबाब दिएको र आफ्नो वडामा क्वारेण्टाइन पनि नभएको कारण गोठमा राखिएको उनले स्वीकार गरे ।
“गोठमा नै भन्दा पनि छुट्टै घरमा राख्ने निधो गरेका थियौ, कसैले घर नदिएपछि यसो गरिएको हो” वडाअध्यक्ष मोक्तानले भने । झण्डै एक महिना अगाडी कोरोना संक्रमण भएर हाल निको भएकी ती बालिकाको दिदीलाई दशै तिहार मान्न समेत गाउँ नआउन स्थानीयवासीहरुले धम्कि दिएको बताइएको छ ।
काठमाडौं । निजामती कर्मचारी दिवसका असवरमा प्रदान गरिने सर्वोत्कृष्ट निजामती सेवा पुरस्कार अाज सोमबार कुनै कर्मचारीले पाउने छैनन् । यो समेत लगातार चौथो पटक पनि निजामती कर्मचारीले सर्वोत्कृष्ट निजामती सेवा पुरस्कार नपाउने भएकाे हो ।
पछिल्लो समय निजामती तर्फको आकर्षण घटेको मात्रै होइन, कतिपय कर्मचारीकै कारण निजामती कर्मचारीलाई हेरिने दृष्टिकोणसमेतमा असर परेको प्रशासनविद्को धारणा छ । सरकारले हरेक वर्ष भदौ २२ गते निजामती कर्मचारी दिवस मनाउँदै आएको छ । निजामती सेवा नियमावली २०५० अनुसार निजामती सेवा पुरस्कारको व्यवस्था गरिएको छ । जसमा दुई लाख रुपैयाँसहित एक जनालाई सर्वोत्कृष्ट, एक लाख रुपैयाँसहित १० जनालाई उत्कृष्ट र ५० हजार रुपैयाँसहित ३० जनालाई निजामती सेवा पुरस्कार दिने व्यवस्था निजामति नियमावलीमा छ ।
संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले असार ३१ गते एक सूचना जारी गर्दै निजामती कर्मचारी कार्यरत सबै मन्त्रालय, सचिवालय तथा आयोगहरूलाई मातहतका कार्यालयका कर्मचारीहरू समेत समेटिने गरी श्रावण १५ गतेभित्र आइपुग्ने गरी पठाउन भनेको थियो ।
निजामति सेवा पुरस्कारको लागि नेपाल सरकारका मुख्य सचिवको संयोजकत्वमा रहने सिफारिस समितिले देशभरिबाट प्राप्त नामहरूमध्य पुरस्कृत हुने निजामती कर्मचारीको नाम सिफारिस गर्ने
गर्छ । जुन समितिमा कानुन मन्त्रालय, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय, नेपाल सरकारले तोकेको नेपाल सरकारको कुनै सचिव (गृह मन्त्रालय) र अवकाशप्राप्त पूर्व मुख्यसचिव
हुन्छन् ।
सर्वोत्कृष्ट निजामति कर्मचारी पुरस्कार कुनै पनि कर्मचारीले नपाउनुमा छनौट संरचना नै त्रुटिपूर्ण भएको र मापदण्ड अपर्याप्त भएको कतिपयको बुझाई छ । लाखौँ कर्मचारीमा एक जना पनि सर्वोत्कृष्ट कर्मचारी नभेटिनु सिंगो निजामती प्रशासन र विशेष गरी कर्मचारी नेतृत्वका लागि लज्जास्पद हो ।
‘स्वच्छ र सक्षम निजामती प्रशासन : समृद्धि र सुशासन’ भन्ने मूल नाराका साथ यस वर्षको दिवस मनाइँदै छ । औपचारिक रूपमा वि.सं. २०१३ साल भदौ २२ गते निजामती सेवा ऐन जारी भएको सम्झना स्वरूप यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।
१७ औँ निजामती सेवा दिवसमा ४० जना कर्मचारी पुरस्कृत गरिएको छ । निजामती दिवसको अवसरमा उत्कृष्ट कार्यसम्पादन गर्ने निजामती कर्मचारीहरूलाई पुरस्कृत गर्ने परम्परा अनुसार १० जनालाई उत्कृष्ट निजामती सेवा पुरस्कार र ३० जनालाई निजामती सेवा पुरस्कारबाट पुरस्कृत गरिएको हो । प्राप्त जानकारी अनुसार उत्कृष्ट निजामती सेवा पुरस्कार पाउने १० जना कर्मचारीहरूमा जनकराज दाहाल, सुशील कुमार लम्साल, मानबहादुर अर्याल, प्रकाश जोशी, डिलाराम पन्थी, सुरतकुमार बम, टामलाल पाण्डे, सुवास श्रेष्ठ, उषादेवी देवकोटा र धनबहादुर लामा रहेका छन् ।
त्यसैगरी ३० जना कर्मचारीलाई निजामती पुरस्कारले पुरस्कृत गरिएको छ । निजामती कर्मचारीबाट पुरस्कृत हुने रघुराम विष्ट, कुवेर नेपाली, गोपालप्रसाद रिजाल, भीमकुमार श्रेष्ठ, खोमराज कोइराला, रोशनी देवी कार्की, अञ्जनकुमार मिश्र, डा. वीरेन्द्रकुमार मिश्र, बाबुराज अधिकारी, टिकाराम ढकाल, रञ्जितकुमार भट्ट, सन्तोष निरौला, सावित्री पौडेल बेलबासे मञ्जु सिंह भण्डारी थापा, सन्तोष दर्जी, इन्दिरा ज्ञवाली, गजराज घिमिरे, नानुका पोखरेल आचार्य रहेका छन् ।
यस्तै प्रकाश प्रेमी गैरे, जयदेव विष्ट, लालबहादुर विष्ट, मनिला मादेन, सुदर्शन खनाल, शिमला श्रेष्ठ, भरतकुमार कार्की, उमेश घटवार, सरस्वतीकुमारी श्रेष्ठ, गेदलाल खत्री, कमला थापा र अनुज फुयाँल ती स्रोतले प्रशासनलाई बतायो ।
सोमबार नामावलीहरू सार्वजनिक गर्ने छ । कोरोना भाइरस सङ्क्रमणका कारण औपचारिक समारोह नगर्ने पुरस्कार समितिको निर्णयसँगै पुरस्कार पछि मात्र वितरण गरिने छ ।
मकवानपुर । जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका प्रमुख रघुनाथ खुलालले ‘कोरोना भाइरस केहि होईन र कोरोनाले सबै समाप्त पार्छ’ भन्नु दुवै अतिवादी सोच भएकाले त्यस्तो भ्रम त्याग्न आग्रह गरेका छन् । समुदायस्तरमै संक्रमण फैलिएपछि हेटौंडाका विभिन्न वडामा सरोकारवाला पक्षसंग भेटघाट र छलफल गर्ने क्रममा कोरोना भाइरसलाई सामान्य तरिकाले लिएर हेलचेक्रयाइँ नगर्न उनलेआग्रह गरका छन् ।
हेटौंडाका विभिन्न वडामा छलफललाई निरन्तरता दिने क्रममा आइतबार वडा नम्बर ३ का जन प्रतिनिधि, राजनैतिक दलका प्रतिनिधि, टोल विकास संस्थाका प्रतिनिधि, स्वास्थ्यकर्मीलगायत सँगको छलफका क्रममा उनले ‘मलाई केही हुन्न, म तन्दुरुस्त छु’ भन्ने भ्रमका कारण कोरोना भाइरसको संक्रमण झन् फैलिँदै गएकाले यस्ता भ्रम त्याग्न र स्वास्थ्य सावधानी अपनाउन आग्रह गर्दै समुदायमा पनि यसबारे जनचेतना अभिबृद्धि गर्न आग्रह गरे ।
प्रमुख खुलालले कोरोना नफैलियोस् भनेर डराउनुपर्छ तर आत्तिन नहुने भन्दै बिशेष रुपमा समुदायलाई सचेत बनाउने तर्फ सबै लाग्नु पर्ने बताए । उनले घरबाहिर निस्कँदा सही तरिकाले मास्क लगाए, भिडभाडमा नगए कोरोनाबाट बच्न सकिने कुरालाई समुदायमा व्यापक रुपमा जानकारी दिनुपर्ने बताए । खोक्दा, हाच्छिउँ गर्दा र बोल्दा थुकमार्फत कोरोना भाइरसको संक्रमण एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सजिलै सर्ने भएकाले खोक्दा, हाच्छिउँ गर्दा नाक, मुख छोप्न र व्यक्ति–व्यक्ति बीचको दुरी कायम राख्न समेत प्रमुख खुलालले आग्रह गरे ।

कोरोना भाइरसको संक्रमणबारे अहिले सामाजिक सञ्जालहरुमा कोरोना केही होइन भन्दै भ्रम छर्ने काम समेत हुने गरेकोले त्यस्ता कुरालाई चिर्न र सत्य कुराका बारेमा समुदायमा सचेतना अभिबृद्धि गर्न जनप्रतिनिधि, राजनैतिक दल, टोल विकास संस्थालगायतले भुमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताए । ‘समुदायमा जनचेतना जगाउँदै जनजीविकालाई सामान्य बनाउने तर्फ लाग्न पर्छ’ खुलालले भने ।
छलफलमा ३ नम्बर वडा अध्यक्ष रामकुमार पुडासैनीले वडामा सबैको सहकार्यमा कोरोना रोमथामको काम भइरहेको जानकारी दिए । वडा अध्यक्ष पुडासैनीले हालसम्म वडामा ५३ जनाको परीक्षण भएकोमा ६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको र अहिले सबै संक्रमण मुक्त भइसकेको समेत बताए । उनले वडामा सबैको सक्रियतामा जनचेतना अभिबृद्धि गर्नेलगायतका काम भइरहेको जानकारी दिँदै वडामै क्वारेन्टाईन समेत सञ्चालन गरेको जानकारी दिए ।
छलफलमा वडाका स्वास्थ्य संयोजकले स्वास्थ्य सामग्रीको अभावमा काम गर्न समस्या भएको समेत
बताए । उपमहानगरपालिकाबाट पर्याप्त स्वास्थ्य सामग्री उपलब्ध नहुँदा समस्या भएको छ स्वास्थ्यकर्मीले गुनासो गरे । छलफलमा वडा सदस्यहरु बिमला बर्तौला, राधा
कुमारी बिश्वकर्मा, बसामाडी स्वास्थ्य चौकीका प्रमुख प्रकाश बर्तौला, विभिन्न राजनैतिक दलका प्रतिनिधि, टोल विकास संस्थाका प्रतिनिधि लगायतको सहभागिता थियो ।
मकवानपुर । संस्थागत विद्यालय शिक्षक युनियन (इस्टु) राष्ट्रिय समिति, प्रकाशन विभागकाे आयाेजनामा “संस्थागत विद्यालय : श्रम र सराेकार” विषयक दुई दिवसीय राष्ट्रव्यापी भर्चुअल कवि गाेष्ठी सम्पन्न भएकाे छ ।
गत भदाै १३ र २० गते दुई दिन आयाेजित कवि गाेष्ठीमा सात वटै प्रदेशबाट संस्थागत विद्यालयमा कार्यरत ५० जना शिक्षक-कर्मचारीले आआफ्ना पेसागत समस्या तथा इस्टुका माध्यमबाट आफूहरूले गरिरहेकाे सङ्घर्षबारे हाइकु, मुक्तक, गजल, गीत, कविता आदि विविध विधाका रचना वाचन गरेका थिए । भदाै १३ प्रदेश न. १,२ र वाग्मती प्रदेश विशेष साथै भदाै २० गते गण्डकी, प्रदेश न. ५, कर्णाली तथा सुदूरपश्चिम प्रदेश विशेष कार्यक्रम गरिएकाे थियाे ।
कार्यक्रममा हरेक प्रदेशबाट अतिथि कविहरूलाई समेत निम्त्याएर प्रत्येक कविका दुई दुई वटा कवितासमेत प्रस्तुत गरिएकाे थियाे । अतिथि कविहरूमा प्रदेश न. १ बाट वीरेन्द्र थाेक्लिहाङ, २ बाट रेणु गुप्ता, वाग्मती प्रदेशबाट पुरुषाेत्तम आचार्य, गण्डकी प्रदेशबाट प्राञ्जल, प्रदेश नम्बर ५ बाट छविलाल काेपिला, कर्णाली प्रदेशबाट सीता यरी र सुदूरपश्चिम प्रदेशबाट साेझाे गाउँलेलाई आमन्त्रण गरिएकाे थियाे ।

संस्थागत विद्यालयकाे शैक्षिक गुणस्तर एवम् पेसागत सुरक्षामा पक्षमा वकालत गर्दै आइरहेकाे संगठन “इस्टु” मा आबद्ध भई पेसागत अधिकारबारे आवाज बुलन्द गर्न उत्प्रेरित गर्ने तथा निकट भविष्यमा प्रकाशन गर्न लागिएकाे स्मारिकामा रचना प्रकाशन गर्ने उद्देश्यले यस किसिमकाे रचनात्मक कार्यक्रमकाे आयाेजना गरिएकाे कार्यक्रम संयाेजक इस्टु राष्ट्रिय समिति सचिव एवम् प्रकाशन विभाग प्रमुख दीपक गाैतमले जानकारी दिए ।
प्रकाशन विभाग प्रमुख गाैतमकाे अध्यक्षता एवम् इस्टु राष्ट्रिय समिति अध्यक्ष हाेमकुमार थापाकाे प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा इस्टु का प्रमुख संरक्षक मुकुन्द गाैतम, प्रमुख सल्लाहकार इन्द्रराज भट्टराई, उपाध्यक्ष एवम् सङ्गठन विभाग प्रमुख देवीदत्त पाैडेल, उपाध्यक्ष एवम् तालिम विभाग प्रमुख अमल राई, महिला विभाग इन्चार्ज अञ्जु गाैतम, महासचिव भाेलानाथ चालिसे, सचिव एवम् महिला विभाग संयाेजक सरिता निराैला लगायतले समीक्षात्मक मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए।
कार्यक्रमकाे सहजीकरण राष्ट्रिय समिति सदस्य एवम् प्रकाशन विभाग सहसंयाेजक ध्रुव पाैडेलले गरेका थिए। भर्चुअल माध्यम (जुम) बाट भएकाे उक्त कार्यक्रममा इस्टु राष्ट्रिय समिति, प्रदेश समिति तथा सम्पूर्ण जिल्ला समितिका पदाधिकारी, सदस्य एवम् देशभरबाट शिक्षक-कर्मचारीकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।