मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौंडा उपमहानगरपालिका–४ ओम्याक्स हल नजिक स्कुटरको ठक्करबाट गम्भीर घाइते भएका १ जनाकाे क्रममा मृत्यु भएको छ। मृत्यु हुनेमा हेटौंडा उपमहानगरपालिका–४ निवासी ४८ वर्षीय सन्तोष दास रहेका छन्।
मकवानपुर प्रहरीका अनुसार असार २० गते दिउँसो १ बजे कर्रा चोकबाट सिमाचोकतर्फ जाँदै गरेको बागमती प्रदेश ०३–०४४ प २३९६ नम्बरको स्कुटरले सडक किनारमा उभिरहेका दासलाई ठक्कर दिएको थियो। मकवानपुरगढी गाउँपालिका–६ डुम्रेकुना स्थायी घर भई हाल हेटौंडा–४ नेपालचोकमा डेरा गरी बस्ने १८ वर्षीय मनिष गौतमले चलाएकाे उक्त स्कुटरकाे ठक्करबाट दास घाइते भएका थिए।
दुर्घटनामा दासको टाउकोमा गम्भीर चोट लागेको थियो। उनलाई स्थानीयकाे सहयोगमा तत्काल उपचारका लागि हेटौंडा अस्पताल लगिएकाेमा थप उपचारका लागि काठमाडौंस्थित अन्नपूर्ण न्यूरो अस्पताल रिफर गरिएको थियो। उपचारकै क्रममा असार २४ गते बिहान अन्नपूर्ण न्यूरो अस्पतालमा दासको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ।
दुर्घटनामा संलग्न स्कुटर चालक गौतमलाई प्रहरीले घटनालगत्तै नियन्त्रणमा लिएको छ भने घटना सम्बन्धमा अनुसन्धान भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ।
मकवानपुर । ज्ञानदीप शिक्षा (जी. एस.) निकेतन माध्यमिक विद्यालयद्वारा फिफा विश्वकप-२०२६ का अवसरमा आयाेजित फ्यान फुटबल प्रतिस्पर्धाकाे उपाधि ब्राजिल र पाेर्चुगलले जितेका छन् ।
हेटाैँडा-५ स्थित पिप्ले-क्याप्पा रङ्गशालामा सम्पन्न सिनियर टिमकाे फाइनल खेलमा ब्राजिलले पाेर्चुगललाई १०-० ले पराजित गर्दै उपाधि जितेकाे हाे भने जुनियर टिमअन्तर्गत पाेर्चुगलले ब्राजिललाई ४-० ले पराजित गर्दै उपाधि जितेकाे हाे ।
प्रतियोगितामा विजेता र उपविजेता टिमलाई ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र प्रदान गरिएकाे छ । साथै हरेक खेलका म्यान अफ द म्याच, उत्कृष्ट खेलाडी, उत्कृष्ट गाेलरक्षक, उत्कृष्ट डिफेन्डर, उत्कृष्ट फरवार्डर तथा उत्कृष्ट गाेल स्काेररलाई समेत ट्रफीसहित सम्मानित गरिएकाे थियाे ।
असार १४ गतेदेखि सञ्चालित प्रतियोगिताकाे समापन समाराेह विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष डा. निमेष निखिलकाे अध्यक्षता तथा हेटाैँडा उपमहानगरपालिका ५ न. वडाअध्यक्ष सुशील घिमिरेकाे प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न कार्यक्रममा सञ्चालक समितिका अध्यक्ष ऋषिराम उपाध्याय पाेखरेल, उपाध्यक्ष राजेश घिमिरे, काेषाध्यक्ष माेहनप्रसाद न्याैपाने, पूर्वअध्यक्ष पिताम्बर बास्ताेला, विद्यालयका प्रिन्सिपल ईश्वरप्रसाद लामिछाने, सहायक प्रधानाध्यापक दीपक गाैतमलगायतकाे उपस्थिति थियाे ।
विश्वभर महाउत्सवका रूपमा मनाइने विश्वकप फुटबलकाे उत्सवलाई अझ विशेष बनाउन र खेल क्षेत्रप्रति नयाँ पुस्तालाई आकर्षित गर्न फ्यान फुटबल प्रतियोगिता आयाेजना गरिएकाे विद्यालयका सहायक प्रअ तथा अतिरिक्त क्रियाकलाप संयाेजक दीपक गाैतमले जानकारी गराउनुभयो ।
मकवानपुर । आज असार १५ गते । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । असारे भाकामा लोकलयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ ।
‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’…। असार महिना किसानकाे लागि महत्वपूर्ण पर्व नै हुन्छ । अहिले मध्य असार चलिरहेकाे छ । खेतका गराहरु पानीले भरिएका स्थानमा रोपाई सकिए पनि पानीकाे अभावमा कतै सुरु भएकाे छैन । आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाने खुवाउने गरिन्छ ।
कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने गर्छन् भनिन्छ । यस बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् । आफ्नो खेतीपाती नहुनेहरू पनि अरूको खेतमा रोपाईं गरी हिलो छ्यापेर रमाइलो गरी दही चिउरा खान पछि पर्दैनन् । दोहोरी रोपाईं गीतको रन्कोमा रोपाईं गर्नु असारको अर्को आकर्षण हो ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्त्वपूर्ण छ । शुभ कार्यका लागि घरबाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्त्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकामना निस्कनुअघि सगुनका रूपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ । निस्कने बेलामा दही खाएर हिँडे साइत पर्ने जनविश्वास रहिआएको छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्य वर्द्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेका थिए भनिन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ ।
भोजनान्ते पिबेत् तक्रं वैद्यस्य किं प्रयोजनम्’ भन्नेजस्ता वाक्य पनि आयुर्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ । पखाला लागेका बेला दही चिउरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही चिउरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहत् रूप लिएको छ ।
धान दिवस
आज धान दिवस । नेपालमा धान दिवस मनाउन थालेकाे २३ वर्ष भएकाे छ । किसानको मनोबल उच्च राखी उनीहरूको श्रमको सम्मान गर्ने उद्देश्यले विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते मन्त्रीस्तरीय निर्णय गरी २०६२ असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् २००४ मा संयुक्त राष्ट्र संघले ‘धान नै जीवन हो’ (Rice is Life) भन्ने नाराका साथ धान वर्ष मनाएपछि नेपालमा असार १५ लाई धान दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो ।
कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नैपर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
यस वर्ष असार मध्यसम्म पनि देशका सबै भागमा पर्याप्त मात्रामा वर्षा नभएका कारण हुनुपर्ने जति रोपाइँ हुनसकेको छैन । कति ठाउँमा रासायनिक मलको पनि अभाव भएको गुनासो किसानले गर्ने गरेका छन् । नेपालमा ८५ प्रतिशत मनसुन जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्ममा र १० प्रतिशत हिउँदमा हुने गरेको छ।
नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ । जुम्लामा लगाइने धानखेतीलाई विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा धानखेती भएको मानिन्छ । पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ । तथ्याङ्क अनुसार धान खेतीको ७९ प्रतिशत क्षेत्रफल विकासे जातका धानखेतीले ओगटेको बताइन्छ ।
असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
- छुपु र छुपु धान नै रोपौँ हातैको बर्माले,
- झ्यालमा बस्ने ज्यान थियो मेरो दिएन कर्मले…..।
- पुर्वकी दिदी, पश्चिमकी बहिनी भेट हुन्छ भनेर,
- पटुकी कसी, घुम ओढी आएँ रोपार बनेर…….
क्षितिज समर्पण मकवानपुरमा सम्मानित
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा साहित्यकार क्षितिज समर्पण सम्मानित हुनु भएकाे छ । शनिबार साहित्य सङ्गम मकवानपुरले ‘मकवानपुर कृति सम्मान २०८२’ बाट जाजरकोटका क्षितिजलाई सम्मान गरेकाे हाे ।
उहाँको पहिलो उपन्यास ‘तोरकीन’ का लागि ३५ हजार नगद राशीसहित ‘साहित्य सङ्गम मकवानपुर कृति सम्मान २०८२’ प्रदान गरिएको संगम अध्यक्ष डीबी बर्तौलाले जानकारी दिनुभयो । गत वर्ष उक्त सम्मानकाे पुरस्कार राशी २५ हजार रहेकाेमा यस वर्ष बढाएर ३५ हजार पुर्याइएकाे हाे ।
यसअघि साहित्य संगम मकवानपुरले कृति सम्मानका लागि आव्हान गरेको थियो । २०८२ सालभित्र प्रकाशन भएको कृति आव्हान गरिएकाेमा समर्पणको तोरकिनसहित बसन्त पराजुलीको ‘बखान’, सीमा आभाषको ‘महायुग’, निष्प्रभा सजीको ‘याली’, गणेश खनितको ‘लाफा’ र झम्क तिमल्सिनाको ‘विमुक्ति’ लाई अन्तिम सूचिमा अटाएका थिए ।
समर्पणका ‘आगोका फुलहरु’ (एकल गजल सङ्ग्रह २०६७), ‘कैफियत’ (संयुक्त गजल सङ्ग्रह, २०७०) प्रकाशित छन् । उहाँ बाह्रखरी कथा लेखन प्रतियोगिता २०७६ र २०७७ मा समेत पुरस्कृत हुनुभएको थियो । साहित्यकार क्षितिज समर्पण तथा उहाँको कृति तोरकीन माथि मकवानपुरे साहित्यकार सुवास खनालले समीक्षा गर्नुभएको थियो ।
यसैगरी सङ्गमले ३६८ औं नियमित साहित्य सन्ध्या कार्यक्रम गरेकाे छ । मकवानपुरे साहित्यकार डा. केशव श्रेष्ठको प्रमुख आतिथ्यमा भएको कार्यक्रममा दिवंगत मकवानपुरे साहित्यकारहरु गोविन्द खड्का, डा. गणेश कुमार पौडेल, दीपक मुडबरीको स्मृति विशेष रुपमा उहाँहरुको जीवनका स्मरणीय घटनाहरु चर्चा गरिएको थियो । प्रमुख अतिथि श्रेष्ठले मकवानपुरे साहित्यको इतिहास तथा परिवेशबारे चर्चा समेत गर्नुभएको थियो ।
मकवानपुर। मकवानपुरकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिकामा भएको घरफोडी चोरी प्रकरणमा संलग्न रहेको आरोपमा १ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका–७ मा भएको घरफोडी चोरी प्रकरणमा संलग्न रहेको आरोपमा रामेछापको हिमागंगा ४ स्थायी घर भई हाल हेटौंडा १५ फारलाइन बस्ने २५ वर्षीय मनोज पुलामी मगरलाई मकवानपुर प्रहरीले पक्राउ गरेकाे हाे । जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका अनुसार असार १० गते दिउँसो हेटौंडा–७ क्याम्पडाँडा नजिक सनउड कोलोनी बस्ने कृष्णप्रसाद गौतमको घरकाे पूर्वतर्फको ढोका फुटाई चोरी भएको थियो।
चोरीमा करिब एक तोला सुन, २५.५ तोला चाँदी १५ वटा चाँदीका सिक्का तथा नगद चार लाख रुपैयाँ चोरी भएको प्रहरीले जनाएको छ। मगरलाई बस्दै आएकाे घरबाट पक्राउ गरिएकाे बताइएकाे छ । प्रहरीका अनुसार उनको कोठामा खानतलासी गर्दा चाँदीका सिक्का, नगद, गरगहना, सुनजस्तो देखिने पहेँलो धातुका विभिन्न गरगहना तथा अन्य सामान बरामद गरेको छ।
प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ परेका मगर यसअघि जेन्जी आन्दोलनका क्रममा भीमफेदी कारागारबाट फरार भएका व्यक्ति रहेको समेत खुलेको प्रहरीले जनाएको छ। पक्राउ परेका व्यक्तिलाई बरामद सामानसहित आवश्यक कानुनी कारबाहीका थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
यसैबीच प्रहरीले सर्वसाधारणलाई घरमा धेरै नगद तथा गरगहना नराख्न, घर छोड्दा छिमेकी वा आफन्तलाई जानकारी गराई आवश्यक निगरानीको व्यवस्था मिलाउन आग्रह गरेको छ।