मकवानपुर । बागमती प्रदेशको निर्माणधिन प्रदेश सभा सचिवालय अपाङमैत्री बनाउन माग गरिएको छ । राष्ट्रिय अपाङ्ग महासंघ बागमती प्रदेशले प्रदेशसभा सचिवालयको संरचना अपाङ्गमैत्री बनाउन माग गरेको हो ।
महासंघले प्रदेशसभा सचिवालयका सचिव कृष्णहरि खड्कालाई ध्यानाकर्षण पत्र बुझाउँदै प्रदेशसभाको संरचनालाई अपांगमैत्री बनाउन माग गरेको हो । हालको सचिवालय अपाङगमैत्री छैन । प्रदेश सभामा हाल रहेको भवन न्यूनतम पूर्वाधार समेत पुरा नभएको कारण समस्या भएपछि अहिले नयाँ भवन निर्माण कार्य जारी छ ।
महासंघका अध्यक्ष अश्विन लम्सालले बागमती प्रदेश सभामा पनि शारीरिक अपांगता भएका ह्विलचियर प्रयोगकर्ता सदस्यलाई सहज हुने गरी प्रदेशसभाको संरचना निर्माण हुनुपर्ने माग गरेका हुन् ।
४ मंसिरमा सम्पन्न प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनबाट बागमती प्रदेशमा समानुपातिकतर्फबाट १ जना सदस्य अपाङ्गता भएको व्यक्ति छन् ।
स्पाइनल कर्ड इन्जुरीको कारण ह्विलचियर प्रयोगकर्ता सांसदलाई समेत सहज हुने गरी सचिवालय निर्माण गर्न ध्यानाकर्षण गराइएको हो ।
महासंघको ध्यानाकर्षणपत्रमा भनिएको छ, ‘यस प्रदेशमा पनि यसपटक शारीरिक अपांगता भएका प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएकाले प्रदेश सभा कार्यस्थल मापदण्डसहित निर्माण गरी प्रदेश सदस्यलाई सम्मानजनक, मर्यादित र स्वतन्त्रतापूर्वक संसद् सचिवालयसम्म आवतजावत गर्ने वातावरण मिलाउन माग गर्दछौँ ।’
यस्तै, ध्यानाकर्षणपत्र बुझ्दै प्रमुख सचिव खड्काले नयाँ बन्ने प्रदेशसभा बैठकको निर्माण कार्य तिब्र गतिमा भइरहेको र उक्त भवनलाई अपाङ्गमैत्री बनाउनतत्काल पहल थाल्ने प्रतिबद्धता ब्यक्त गरे ।
यसपटक बागमती प्रदेश सभामा रामेछापबाट समानुपातिकतर्फ प्रदेशसभा सदस्यमा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट लक्ष्मी घिमिरे निर्वाचित भएकी छन् । बागमती प्रदेश सभाको सचिवालय गत बैशाखमा निर्माण सम्पन्न हुनुपर्नेमा काम नसिएपछि आगामी जेठसम्मको लागि म्याद थप गरिएको छ ।
मकवानपुर । मंसिर ४ गतेकाे प्रतिनिधि सभा र प्रदेशसभा निर्वाचनकाे लागि लागू भएकाे आचार संहिता मंसिर २६ गतेबाट हटाइने भएकाे हाे । गत असाेज १२ गतेदेखि नेपाल राज्यभर लागू रहेकाे निर्वाचन आचार संहित निर्वाचन आयाेगले हटाउने भएकाे हाे ।
मन्त्रिपरिषद्को गत ४ साउनकाे निर्णयबाट प्रतिनिधि सभा सदस्य र प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचन मंसिर ४ गते एकै पटक गर्ने निर्णय गरे पछि निर्वाचन कानूनले दिएकाे अधिकारकाे प्रयाेग गर्दै निर्वाचन आचार संहिताऽ २०७९ जारी भएकाे थियाे । निर्वाचन आयोग ऐन, २०७३ को दफा २२ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी जारी गरिएको निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा १ को उपदफा (२) बमोजिम मिति २०७९/०६/१२ देखि मुलुकभर लागू रहेको निर्वाचन आचारसंहिता संवत् २०७९ साल मङ्सिर २६ गतेदेखि लागू नरहने निर्णय निर्वाचन आयोगले गरेको छ ।
साडे २ महिना लागू भएकाे निर्वाचन आचार संहिता मङ्सिर २६ गतेदेखि लागू नरहने आयोगले गरेको निर्णयकाे जानकारी प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय, सम्पूर्ण मन्त्रालयहरू तथा संवैधानिक निकायहरूमा गराइएको छ आयाेगले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । प्रतिनिधिसभामा बागमती प्रदेशबाट ५ दलका २९ जना समानुपातिक सांसद निर्वाचित हुने भएका छन् । आगामी ५ वर्षे कार्यकालका लागि बागमती प्रदेशबाट ५ दलले समानुपातिक तर्फ २९ जना सांसद सिफारिस गरेका हुन् ।
७ राष्ट्रिय दल मध्ये प्रतिनिधि सभातर्फ बागमती प्रदेशबाट नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले, नेकपा माओवादी केन्द्र, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र राप्रपाले समानुपातिक तर्फ प्रतिनिधत्व गर्ने छन् । निर्वाचन आयोगमा बुझाएको समानुपातिक तर्फको सांसदहरूको सिफारिस सूचीमा बागमती प्रदेशबाट १० जिल्लाकाे प्रतिनिधित्व गर्दै २९ जनाकाे नाम समेटिएकाे छ ।
नेपाली कांग्रेसबाट ९ जना, एमालेबाट ७ जना, माओवादी केन्द्रबाट ४ जना, रास्वपाबाट ५ जना र राप्रपाबाट ४ जना प्रतिनिधिसभा समानुपातिक सांसद सिफारिस हुँदा प्रदेशकाे १० वटा जिल्लाकाे प्रतिनिधित्व गरेकाे छ । ५ दलले सिफारिस गरेकाे नाममा काठमाडाै, लतितपुर, भक्तपुर, काभ्रेपलाञ्चाेक, सिन्धुपाल्चाेक, नुवाकाेट, चितवन, धादिङ, दाेलखा र सिन्धुली समेटिदाँ प्रदेश राजधानी भएकाे जिल्ला मकवानपुर सहित रसुवा र रामेछाप ३ जिल्लाबाट प्रतिनिधित्व छैन ।
कांग्रेसले खसआर्य पुरुष तर्फ डा.प्रकाशशरण महत (नुवाकोट), खस–आर्य महिलातर्फ अम्बिका बस्नेत (काठमाडौँ), प्रतिमा गौतम (काठमाडौँ), रमा कोइराला (भक्तपुर)लाई प्रतिनिधि सभा सदस्यका लागि सिफारिस गरेको छ । उसले आदिवासी जनजाति महिलातर्फ सुशीला थिङ (सिन्धुली), सपना राजभण्डारी (काठमाडौँ), अञ्जनी श्रेष्ठ (चितवन), दलित महिलातर्फ शान्ति विक (चितवन) र सीता मिजार (नुवाकोट) लाई सिफारिस गरेको छ ।
यस्तै एमालेले आदिवासी–जनजातितर्फ देवीप्रसाद भट्टचन (ललितपुर), नैनकला थापा मगर (चितवन), रणकुमारी बलम्पाकी मगर (सिन्धुली), शान्ति श्रेष्ठ (काठमाडौँ)लाई सिफारिस गरेको छ । एमालेले खस आर्य पुरुष कोटामा रघुजी पन्त (काठमाडौँ), दलित पुरुष कोटामा ईश्वरबहादुर रिजाल (दोलखा) र दलित महिला कोटामा रुक्मिनी राना बराइली (काभ्रे)लाई सिफारिस गरेको छ ।
माओवादी केन्द्रले बागमती प्रदेशबाट समानुपातिक सांसदकाे लागि आदिवासी महिलातर्फ मिना तामाङ (काभ्रे) को नाम समावेश गरिएको छ । यस्तै खस आर्य महिला कोटामा ज्ञानु बस्नेत सुवेदी (चितवन), विमला सुवेदी (नुवाकोट) र दलित पुरुष कोटामा रणेन्द्र बराली (चितवन) लाई सांसद पदका लागि सिफारिस गरेको छ ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले समानुपातिक सांसद्का लागि आदिवासी–जनजाति तर्फ सुमना श्रेष्ठ (काठमाडौँ), खस–आर्य महिला तर्फबाट डा.चन्दा कार्की (ललितपुर), खस आर्य पुरुष तर्फ डोलप्रसाद अर्याल (काठमाडौँ), दलित पुरुष तर्फ सन्तोष परियार (भक्तपुर) र मुस्लिम तर्फ असिम शाह (काठमाडौँ) लाई सिफारिसमा गरेकाे छ ।
बागमती प्रदेशबाट राप्रपाको समानुपातिक सांसदका लागि खस आर्य कोटामा पशुपति शमशेर जबरा (सिन्धुपाल्चोक), आदिवासी जनजाति पुरुषतर्फ बुद्धिमान तामाङ (धादिङ), आदिवासी जनजाति महिला तर्फ बिना लामा (धादिङ) र खस आर्य महिलातर्फ रोशन कार्की (ललितपुर) को नाम सिफारिस भएकाे छ ।
सिफारिस गरिएका समानुपातिक सांसदहरुकाे नामावलीमा दलहरुले निर्वाचन आयाेगमा पेश गरेकाे बन्दसूची भिडाइ याेग्य अयाेग्य रहेकाे हेरिन्छ । निर्वाचन कानून सम्बन्धी प्रक्रिया पुरा गरे पछी साेमबार आयाेगले समानुपातिक सांसद निर्वाचित भएकाे घाेषणा गर्ने भएकाे छ ।
मकवानपुर । प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन २०७९ अन्तरगतकाे समानुपातिक तर्फकाे मत गणना सकिए लगत्तै दलहरुले समानुपातिक सांसद चयन गरेका छन् । निर्वाचनमा भएकाे मतदानमा समानुपातिककाे सदर मतकाे ३ प्रतिशत बढी ल्याउने दलहरुकाे लागि समानुपातिक सांसद संख्या निर्वाचन आयाेगले ताेकेकाे आधारमा दलहरुले सांसद चयन गरेका हुन् ।
आयोगले मंसिर २१ गते दलहरुले प्रतिनिधि तथा प्रदेश सभा तर्फ समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्राप्त गरेको सिट संख्या ताेकेकाे थियाे । सोही अनुसार दलहरुलाई समानुपातिक बन्द सूचीमा रहेका मध्येबाट सांसदकाे नाम सिफारिस गर्न ३ दिनकाे समय दिएकाे थियाे । आयाेगकाे निर्देशन बमाेजिम दलहरुले समानुपातिक चयन गर्दै सिफारिस गरेका छन् ।
निर्वाचन आयोगले समानुपातिकतर्फको प्रदेश सभा र प्रतिनिधिसभाको नाम सिफारिस गरेर पठाउन शनिबारसम्मकाे म्याद दिएको थियो । हालै सम्पन्न निर्वाचनमा संघीय संसदमा नेकपा एमालेले ३४ सिट, नेपाली काँग्रेसले ३२ सिट, माओवादी केन्द्रले १४ सिट, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले १३ सिट, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले ७ सिट, जनता समाजवादी पार्टी र जनमत पार्टीले ५/५ सिट समानुपातिकतर्फ सिट संख्या प्राप्त गरेका थिए ।
कांग्रेसले सिफारिस गर्याे ३२ सांसद
नेपाली कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ ३२ संघीय सांसदको टुंगो लगाएको छ । शनिबार कार्यसम्पादन समितिको बैठकबाट समानुपातिकमा सिफारिस भएका उम्मेदवार मध्ये ३२ जनाको नाम टुंगो लगाएको हो । समानुपातिकतर्फ २९ महिला र ३ जना पुरुषको नाम टुंगो लगाएको कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयले जनाएको छ । मंसिर ४ गते भएको निर्वाचनमा कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ २७ लाख १५ हजार २ सय २५ मत प्राप्त गरेको थियो ।
काँग्रेसले सिफारिस गरेकाे नामावली
आदिवासी जनजातितर्फ :
१. सरस्वती बजिमय २. लिलादेवी बोखिम ३. सिता कुमारी राना ४. सुशीला थिङ ५, सपना राजभण्डारी ६ माया राई ७. कुसुम थापामगर ८ मनोरमा सेरचन
खस आर्यतर्फ
१. अम्बिका बस्नेत २. सरिता प्रसाईं ३. आरजु राणा देउवा ४. ईश्वरी न्यौपाने ५. प्रतिमा गौतम ६. मञ्जु खाँण ७. रमा कोइराला पौडेल ८. कान्तिका सेजुवाल ९. मैना रावल कार्की
मधेसी तर्फ
१. नागिना यादव २. मुक्ता कुमारी यादव ३. चन्दा चौधरी ४. संगिता मण्डल ५. निनुकुमारी कर्ण
दलित तर्फ
१. शान्ति विक २. रुपा विक ३. सीता मिजार ४. आशा विक
थारु तर्फ
१ कल्पना चौधरी २. विना कुमारी थनेत
मुस्लिम तर्फबाट
१ जावेदा खातुन् जागा
तीन जना पुरुष विकल्पसहित
१. जीवन परियार २. विमलेन्द्र निधि ३. प्रकाशशरण महत
नेकपा एमालेकाे सिफारिस गर्याे ३४ सांसद
नेकपा एमालेले प्रतिनिधि सभातर्फ ३४ समानुपातिक सांसद चयन गरेको । शनिबार पार्टी कार्यालय च्यासलमा बसेको सचिवालय बैठकले ३४ सांसदको टुंगो लगाएको हो । ३४ जनामा १२ पुरुष र २२ महिला रहेका छन् ।
एमालले सिफारिस गरेकाे सांसदकाे नामावली
आदिवासी जनजातितर्फ
पुरुष–
देवीप्रसाद भट्टचन, हेमराज राई, कालुराम राई
महिला–
नैनकला थापा,,सूर्यकुमारी श्रेष्ठ, उर्मिला थेवे, ईश्वरी घर्ती, रणकुमारी बलाम्पाकी, शान्ति श्रेष्ठ , सरस्वती सुब्बा
खसआर्यतर्फ–
पुरुष–
रघुजी पन्त, एकनाथ ढकाल, दयालबहादुर शाही
महिला–
मेनका पोखरेल, सरिता भुसाल,शोभा ज्ञवाली, विजुला रायमाझी, निर्मला कोइराला, सम्झना थपलिया, दीपा शर्मा , सुनीता बराल
थारू–
आश्माकुमारी चौधरी, शान्ति चौधरी
दलित–
ईश्वरबहादुर रिजाल,प्रभु हजारा पासवान,चन्द्रबहादुर विश्वकर्मा,रुक्मणी राना बराइली,हर्कमाया विश्वकर्मा
मधेशी–
गंगाप्रसाद यादव,,अमृतलाल राजवंशी, विना देवी,अमृता अग्रहरि, प्रतीक्षा तिवारी मुखिया
मुस्लिम
सराज अहमद खान
माओवादी केन्द्रले छान्यो १४ सांसद
माओवादी केन्द्रले प्रतिनिधिसभाको समानुपातितर्फ १४ सांसदको टुंगो लगाएको छ । केन्द्रले १४ जनाको नाम निर्वाचन आयोगमा सिफारिस गरेको हो ।
माओवादीले सिफारिस गरेकाे सांसदकाे नामावली
खसआर्यतर्फ
हितराज पाण्डे, विमला सुवेदी, ज्ञानु बस्नेत सुवेदी र नारायणी शर्मा
आदिवासी जनजातितर्फ
दुर्गा राई, मिना तामाङ, उर्मिला माझी पौडेल र छिरिङ ल्यामु लामा तामाङ
मधेसीतर्फ
मिना यादव र उमरावती देवी यादव,
दलित पुरुषमा
रणेन्द्र बराली
महिलातर्फ
सुशीला श्रीपाली ठकुरी
थारु महिलातर्फ
रुपा सोसी चौधरी
मुस्लिम महिलातर्फ
कल्पना मियाँ
जनमत पार्टीले गर्याे सांसद सीफारिस
जनमत पार्टीले समानुपातिक सदस्यको नाम निर्वाचन आयोगमा बुझाएको छ । प्रतिनिधिसभा सदस्यमा प्रत्यक्षतर्फ एक सिट जितेको पार्टीले समानुपातिकतर्फ ५ सिट प्राप्त गरेको थियो ।
पार्टीले प्रतिनिधिसभा समानुपातिक सदस्यमा मधेसीतर्फ अनिता साह र वशन्तकुमार कुशवाहा आादीवासी जनजातितर्फ सोनु मुर्मर र बिनिताकुमारी सिंह खस आर्यतर्फ गोमा लामा सापकाेटा मुस्लिम तर्फ अब्दुल खानलाई सिफारिस गरेको छ ।
जनमत पार्टीले प्रत्यक्षतर्फ प्रतिनिधिसभामा एक सिट र प्रदेशसभामा मधेस प्रदेशमा छ र लुम्बिनीमा एक गरी सात प्रदेशसभा सदस्य जितेको थियो ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले टुंग्यायो १३ समानुपातिक सांसद
रवि लामिछाने नेतृत्वको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले समानुपातिकबाट सांसद बन्ने अन्तिम नामावली टुंग्याएको छ । शनिबार बसेको बैठकले समानुपातिकको नामावली टुंग्याएको पार्टीकी नेतृ निशा डाँगीले जानकारी दिइन् ।
अन्तिम नामावली बुझाउनका लागि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेता निर्वाचन आयोग पुगिसकेको उनले बताइन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले १३ वटा सिट पाएको थियो ।
समानुपातिक सूचीमा परेको नामावली
दलित
सन्तोष परियार र शिव नेपाली
आदिवासी÷जनजाति
डा. ढाकाकुमार श्रेष्ठ, इन्दिरा रानामगर र सुमना श्रेष्ठ
खस आर्य
डा. चन्दा कार्की, डोलप्रसाद अर्याल र निशा डाँगी
मधेसी
लक्ष्मण तिवारी र मनिष झा
थारू
अशोककुमार चौधरी
दलित महिला
कल्पना रोक्का
पिछडिएको वर्ग महिला
विनीता कठायत
राप्रपाबाट ७ समानुपातिक सांसद सिफारिस
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले समानुपातिकबाट सांसद बन्ने उम्मेदवारहरू नाम सिफारिस गरेकाे छ । राप्रपाले नेता पशुपति शम्शेर जबराकाे नाम पहिलाे नम्बरमा सिफारिस गरेकाे छ ।
खस आर्य
पशुपति शम्शेर जबरा र प्रकाशचन्द्र लोहनी
आदिवासी जनजाति
विना लामा र विनिता मगैया
दलित
अनिसा नेपाली
मधेशी
विना जयसवाल
मुस्लिम
नाजीया खातुन
जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालले गर्याे ५ सांसद सिफारिस
जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालले समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ निर्वाचित हुने सांसदहरूको नाम निर्वाचन आयोगमा बुझाएको छ । शनिबार उनीहरूको नामावली बुझाएको हो ।
यही मंसिर ४ गते भएको निर्वाचन जसपा प्रतिनिधिसभामा छैटौँ दल बनेको छ । जसपाले समानुपातिकबाट प्रतिनिसभातर्फ पाँच र प्रदेशसभातर्फ नौ सिट जितेको छ ।
जसपाबाट छानिएका सांसद
१. प्रकाश अधिकारी २. सुशीला श्रेष्ठ ३. रेखा यादव ४. रञ्जु ठाकुर ५. सहनाज रहमान
२६ मंसिरमा समानुपातिक सांसद निर्वाचित भएको घोषणा गरिने
निर्वाचन आयोगले मंसिर २६ गतेसम्म समानुपातिकतर्फका सांसद निर्वाचित भएको घोषणा गर्ने भएको छ । राजनीतिक दलहरूले शनिबार बुझाएको नामावली जाँचबुझ गरी सोमबार समानुपातिकतर्फका सांसदहरू पनि निर्वाचित भएको घोषणा हुने निर्वाचन आयोगले जनाएकाे छ ।
मंसिर ४ गते सम्पन्न निर्वाचनमा संघीय संसदमा नेकपा एमालेले ३४ सिट, नेपाली काँग्रेसले ३२ सिट, माओवादी केन्द्रले १४ सिट, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले १३ सिट, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीले ७ सिट, जनता समाजवादी पार्टी र जनमत पार्टीले ५/५ सिट समानुपातिकतर्फ सिट संख्या प्राप्त गरेका थिए ।
निर्वाचन आयोगले समानुपातिकतर्फबाट सांसदहरू पनि निर्वाचित भएको एक हप्ता भित्र निर्वाचन सम्बन्धी सम्पूर्ण प्रतिवेदन राष्ट्रपति विद्या भण्डारी समक्ष बुझाउने स्पष्ट पारेको छ । समानुपातिकतर्फको सांसदहरू निर्वाचित भएको घोषणा भएको मितिले ७ दिन भित्र राष्ट्रपति समक्ष निर्वाचन सम्बन्धी प्रतिवेदन बुझाई सक्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था रहेकाे छ ।
मकवानपुर । आमनिर्वाचन मतपरिणाम पूर्ण रूपमा आइसकेपछि राजनीतिक दल समानुपातिक उम्मेदवार टुंगो लगाउने सकसमा छन् । समानुपातिक उम्मेदवारको नामावली टुंगो लगाउने क्रममा व्यापक चलखेलसमेत भइरहेको बुझिएको छ । शक्ति र पैसाको बलमा समानुपातिक सांसद बन्न उम्मेदवार शीर्षनेताका घरदैलो धाउन व्यस्त छन् ।
निर्वाचन आयोगले समानुपातिक सिट बाँडफाँट गरेर ‘दलहरूलाई समावेशी क्लस्टरअनुसार नाम बुझाउन’ पत्राचार गरेपछि शीर्षनेताका घरदेखि पार्टी कार्यालयसम्म दौडधुप बढेको हो । समानुपातिक उम्मेदवार रहेका नेता अहिले राजनीतिक दलका शीर्षनेता एवं घरमा पुगेर ‘सांसद सुनिश्चितता’का लागि दबाब दिइरहेका छन् ।
आयोगले आज शनिबारसम्ममा ३३ प्रतिशत महिला तथा अपांगता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक र पिछडिएको क्षेत्रसमेतको प्रतिनिधित्व हुनेगरी ‘समावेशी समूह’अनुसार बन्दसूचीबाट नाम माग गरेको हो । संविधानले सुनिश्चित गरेको समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तअनुसार दलहरूले पाएको सिट ६ वटा समावेशी समूहमा बाँडेर प्रतिनिधित्व गराउनुपर्छ ।
खस–आर्य ३१.२५ प्रतिशत, आदिवासी जनजाति २८.७५ प्रतिशत, थारू ६.६५ प्रतिशत, दलित १३.८५ प्रतिशत, मधेसी १५.३५ प्रतिशत र मुस्लिम ४.४५ प्रतिशत प्रतिनिधित्व गराउनुपर्छ । तर, महिला छनोट गर्दा कुनै निश्चित ‘क्लस्टर’बाट यति नै पु¥याउनुपर्छ भन्ने बाध्यकारी व्यवस्था नभएकाले राजनीतिक दलले ‘चलखेल गर्न पाउने’ अवस्था रहन्छ ।
संघीय संसद्मा एकतिहाइ महिला सुनिश्चित हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ, तर समानुपातिकबाट महिला छान्दा ‘कुन क्लस्टरबाट कति ल्याउने ?’ भन्ने किटान नभएकाले दलहरूलाई खेल्ने ठाउँ रहेको छ । ‘कुन क्लस्टरबाट कति महिला छनोट हुने हो ?’ त्यसको असर अन्य क्लस्टरमा पनि पर्छ। त्यसैले समानुपातिकतर्फ बन्दसूचीमा रहेका नेताको दौडधुप भइरहेको छ ।
आयोगका अनुसार ‘समावेशी समूहअनुरुप नामावली पठाउन’ भनिए पनि संविधानले सुनिश्चित गरेको एकतिहाइ महिला, अपांगता भएका व्यक्ति, अल्पसंख्यक र पिछडिएको क्षेत्रको प्रतिनिधित्वका हकमा दललाई विशेषाधिकार छ । यही टेकेर नेतृत्वले खेल्न पाउने भएपछि बन्दसूची माथिल्लो क्रममा रहेका उम्मेदवारले ‘आफू सांसद बन्न दलभित्र लबिङ’ थालेका हुन् । कतिपय दलका उम्मेदवारले सार्वजनिक रूपमै असन्तुष्टि पोख्दै नेतृत्वलाई खबरदारीसमेत गरेका छन् ।
प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलिया दलहरूलाई ‘खेल्ने ठाउँ भए पनि बढीभन्दा बढी समावेशी प्रतिनिधित्व होस्’ भन्नेमा आयोगको जोड रहेको बताउ“छन्। ‘कुन क्लस्टरबाट कति संख्या आउने ? भन्ने कुन क्लस्टरबाट कसलाई छनोट गर्छन्, त्यसले निर्धारण गर्छ । दलहरूलाई बन्दसूचीमा खेल्ने यही ठाउँ हो । तर, आयोगको चाहना बढीभन्दा बढी समावेशी प्रतिनिधित्व गरुन् भन्ने हो ।’
जनमतको टुंगियो
जनमत पार्टीले समानुपातिकमा पाएको सिटमा प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा सदस्यको नामावली टुंगो लगाएको छ । काठमाडौं कोटेश्वरस्थित होटलमा शुक्रबार बसेको केन्द्रीय समिति बैठकले समानुपातिक सांसदको नाम टुंगो लगाएको हो । बैठकले प्रतिनिधिसभामा पाँच जनाको नाम टुंगो लगाएको छ । निर्वाचन आयोगमा पेस सांसदको क्लस्टरमा चार महिला र एक मुस्लिम समुदायका छन् ।
धनुषाबाट अनितादेवी साह, मोरङबाट सोनु मुर्मु, सिराहाबाट विनिताकुमारी सिंह, महोत्तरीबाट गोमा सापकोटा र बर्दियाबाट अब्दुल खान समानुपातिकतर्फका सांसद बनेका छन् । दुई आदिवासी जनजाति, एक मधेसी, एक खस–आर्य र एक मुस्लिम समुदायको प्रतिनिधित्व रहेको जनमत पार्टीका महासचिव चन्दन सिंहले जानकारी दिए ।
त्यस्तै, केन्द्रीय समिति बैठकले मधेस प्रदेशतर्फ समानुपातिकबाट बाँडफाँट गरी प्राप्त सिटमा नाम टुंगो लगाएको छ । बैठकले निर्वाचन आयोगले गरेको पत्राचारकै आधारमा क्लस्टर छुट्याउँदै सात जनाको नाम टुंगो लगाएको हो । मधेसी महिलाबाट बबिता राउत, अल्पसंख्यकबाट पार्टीका महासचिव चन्दन सिंह, दलितबाट रञ्जुकुमारी खंग (खत्वे), मधेसी महिलामा अनिताकुमारी साह, मधेसी पुरुषमा पार्टीका उपाध्यक्ष वसन्तकुमार कुशवाह, मुस्लिममा हसिना खातुन र आदिवासी जनजातिमा भाग्यश्रीकुमारी चौधरीलाई पठाउने निर्णय भएको छ ।
यसैगरी, लुम्बिनी प्रदेशमा समानुपातिकतर्फ पाएको दुई सिटमा खस–आर्यबाट सुमन रायमाझी र आदिवासी जनजातिबाट गीता गुरुङको नाम टुंगो लगाएको छ ।
कांग्रेस, एमाले, माओवादी, रास्वपा, राप्रपा, जसपाले आज टुंगो लगाउने
निर्वाचन आयोगको पत्राचारअनुसार जनमत पार्टीले समानुपातिकतर्फको नाम टुंगो लगाए पनि प्रमुख राजनीतिक दल अझै आन्तरिक छलफलमै छन् । नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले), नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र), जनता समाजवादी पार्टी नेपाल (जसपा), राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)ले अझै टुंगो लगाउन सकेका छैनन् ।
यी दल आज शनिबारसम्ममा टुंगो लगाउनेगरी आन्तरिक छलफलमा छन् । शनिबार बैठक बसेर नामावली टुंगो लगाउने’bout छलफल हुने जनाएका छन् । कांग्रेसले केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति, एमालेको केन्द्रीय सचिवालय र जसपा केन्द्रीय कार्यकारिणी समितिको बैठक शनिबार बस्न लागेको हो । माओवादी केन्द्रको बैठकको टुंगो छैन । रास्वपा र राप्रपाले पार्टी बैठकबाटै टुंगो लगाउँने जनाएका छन् ।
कांग्रेस सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले निर्वाचनपछि पहिलोपटक शनिबार बस्नेगरी केन्द्रीय कार्यसम्पादन समिति बैठक बोलाएका छन् । बैठकमा कांग्रेसले समानुपातिकतर्फ प्राप्त ३२ सांसदमा क–कसलाई पठाउने भन्ने’ निर्णय गर्ने कांग्रेस केन्द्रीय कार्यालयका मुख्यसचिव कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए । कांग्रेसलाई निर्वाचन आयोगले २९ महिला र तीन पुरुष सांसद पठाउन सूचित गरेको छ । त्यस्तै, प्रदेश सांसद’bout पनि सोही बैठकले निर्णय गर्ने भएको छ ।
कांग्रेसले प्रदेशमा १ सय ११ सिट पाएको छ । यसैगरी, एमाले केन्द्रीय सचिवालय बैठक शनिबारका लागि सरेको छ । शुक्रबार बोलाईएको सचिवालय बैठक स्थगित भएको एमालेका प्रचार विभाग उपप्रमुख विष्णु रिजालले बताए । उनले आवश्यक गृहकार्य नपुगेको भन्दै बैठक स्थगित गरिएको जानकारी दिए । शुक्रबारको बैठकमा समानुपातिकतर्फका सांसदको छनोट, निर्वाचन समीक्षालगायतका विषयमा छलफल हुने बताइएको थियो ।
एमालेले ३४ सिट पाएको छ । जसमा उसले १५ पुरुष र बाँकी महिला सांसद पठाउनुपर्ने छ । एमालेले प्रदेशमा ९१ सिट पाएको छ । त्यस्तै, शनिबार बिहान ८ बजे जसपा केन्द्रीय कार्यकारिणी समिति बैठक बस्ने प्रचार विभाग प्रमुख पूर्णबहादुर बस्नेतले बताए ।
बैठकले समानुपातिकतर्फका सांसद’काे निर्णय गर्ने भएको छ । जसपाले समानुपातिकमा पाँचजना पाएको छ । रास्वपाले १३ र राप्रपाले ७ सिट समानुपातिकमा पाएको छ । राजधानी दैनिकबाट