लक्ष्मी सुवाल
आमाले भन्छिन् तातो भात त खाएर जा छोरी
चिसो लाग्छ यो जाडोमा न्यानो लाएर जा छोरी
अरुको मात्र कति ख्याल गर्छस आफ्नो नि गर्नु है
मानिसको सेवा धर्म हो ठानि अगाडि बढ्नु है ।
पानी त पिउने फुर्सद हुन्न के खाना खाउ आमा
पी पी ई लगाई नै सके म के न्यानो लाउ आमा
दिन र रात अनि चाडपर्ब भुलि अस्पताल आइन्छ
जति आफ्नो सोचि सेवा गरेनी न त जस पाइन्छ ।
आँखामा आँसु लुकाई, मनलाई ढुङ्गा झै बनाउछु
जीवन र मरण रितै हो सोची आफूलाई मनाउछु
आतिन्छ मन पीडितका आँसु जमिनमा पोखिदा
निर्जिब झै त्यो मृत शरीर सेतो कात्रोले छोपिदा ।
म दिन्थे सबैलाई औषधि पाए अमर रहने
साहास मिलोस सबै दुखिलाई पिडा त्यो सहने
दुखेको घाउमा मलमपट्टि सधैभर लाउने छु
नर्सको चिनारी बोकेर म अगाडि आउने छु ।
चाँगुनारायण, भक्तपुर
मकवानपुर । आज माघ १६ गते । प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते ज्ञात अज्ञात शहीदहरुकाे सम्झनामा शहीद दिवस मनाउने गरिन्छ । शहीद दिवस प्रजातन्त्र स्थापना एवं पुनःस्थापना तथा विभिन्न कालखण्डका स्वतन्त्रताका लागि जीवन आहूति दिने शहीदको सम्झनामा विविध कार्यक्रम गरी मनाउने गरिएकाे हाे ।
हरेक वर्ष माघ १० देखि १६ गतेसम्म शहीद सप्ताहकाे कार्यक्रमका साथ सहिद दिवसमा विविध कार्यक्रम हुँदै आएको छ । स्वतन्त्रताको माग गर्दा विसं १९९७ मा सहिद शुक्रराज शास्त्रीलाई माघ १० गते काठमाडौँको टेकुस्थित पचलीमा, माघ १३ गते धर्मभक्त माथेमालाई सिफलमा र गंगालाल श्रेष्ठ एवं दशरथ चन्दलाई माघ १५ गते शोभाभगवतीमा राणा शासकले मृत्युदण्ड दिएका थिए ।
माघ १६ गते आइतबार सहिद दिवसका अवसरमा सघ प्रदेश र स्थानीय सरकारले विभिन्न कार्यक्रम गरि मनाउने छन् । यसैगरी लखन थापादेखि पछिल्ला स्वतन्त्रताका आन्दोलनमा शहादत प्राप्त गर्ने शहीदको सम्झनामा राष्ट्रिय सहिद स्मारक गोकर्णेश्वरमा निर्माण भइरहेको छ । काठमाडाैकाे शहीदगेटमा सरकारकाे तर्फबाट विशेष कार्यक्रम गरी दिवस मनाइने गरिएकाे थियाे । अहिले भने लैनचौरस्थित सहिद स्मारकमा विशेष कार्यक्रम हुन थालेको छ । शहिदगेट भने विभिन्न सङ्घ संस्थाले कार्यक्रम गरी दिवस मनाउने गरेका छन् । पछिल्लो समय नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय परिसरमा निर्माण भएको गणतन्त्र स्मारकमा सहिदप्रति श्रद्धाञ्जलि गर्ने स्थल राखिने घोषणा गरिएको छ । हेटाैडकाे शहीद स्मारकमा रहेकाे शहीदकाे स्मारकमा समेत शहीदकाे सम्झनामा कार्यक्रम गर्ने गरिकाे छ ।
राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, मन्त्री प्रदेशका प्रदेश प्रमुख लगायत मन्त्रीहरु तथा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि सहभागी भएर गरिने कार्यक्रमहरुमा शहीदकाे सम्झनामा माैन धारण गर्ने प्रचलन रहे पनि अरु समयमा शहीदलाई सम्झने र श्रद्धाञ्जलि अर्पण गर्ने गरेकाे पाइदैन् । शहीद स्मारक पार्कहरु सहिदको सम्झना स्वरुप पुष्पगुच्छा अर्पण गर्ने स्थलमा हुने गरेका छन् । शहीदको स्पष्ट परिभाषा नभएकाे अवस्थामा पछिल्लो समय जोसुकैलाई घोषणा गरिँदा सहिदको गरिमा नै घटेको टिप्पणी पनि हुने गरेको छ ।
ज्ञातअज्ञात अमर शहीदहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण
राष्ट्रपतिद्वारा विद्यादेवी भण्डारीले ज्ञातअज्ञात अमर शहीहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेकी छिन् शहीद दिवस, २०७८ को अवसरमा एक सन्देश दिदै राष्ट्रपति भण्डारीले महान् शहीदहरूको बलिदानद्वारा प्राप्त भएको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन व्यवस्थाको माध्यमद्वारा दिगो शान्ति, सुशासन, विकास र समृद्धिको आकाङ्क्षा पूरा गर्नेतर्फ अग्रसर हुनु नै सहिदप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुने विश्वास व्यक्त गरेकी छिन् ।
उनले यस दिवसले सम्पूर्ण राजनीतिक दल, आम जनसमुदाय र सम्बद्ध सबैलाई नेपाल राष्ट्र र नेपाली जनताको हित र अधिकारका लागि सहादत प्राप्त गरेका सहिदको आकाङ्क्षा साकार पार्न मन, वचन र कर्मले समर्पित हुने आँट र हौसला प्रदान गर्न सकोस् भन्ने कामना गरेका छन् ।
सहिद दिवस, २०७८ को अवसरमा नागरिक स्वतन्त्रता, लोकतन्त्रको स्थापना र राष्ट्रियताको रक्षाका लागि आफ्नो अमूल्य जीवन उत्सर्ग गर्नुहुने महान् सहिदहरू शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द, गङ्गालाल श्रेष्ठलगायत सम्पूर्ण ज्ञातअज्ञात अमर सहिदहरूप्रति राष्ट्रपतिले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेकी छिन् ।
यसैगरी प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले व्यक्तिगत स्वार्थ नराखी समग्र मुलुकको विकास र रूपान्तरणका लागि अहोरात्र संघर्षमा खटिने शहीदको सहादत, बलिदान र त्यागले नै मुलुकमा ठूला राजनीतिक परिवर्तन सफल भई आज जनताको शासन स्थापित हुनसकेको उल्लेख गरेका छन् ।
शहीद दिवसका अवसरमा शुभकामना सन्देशमार्फत उनले वि.सं. २००७ सालको एकतन्त्रीय जहाँनिया राणाशासनविरुद्धको क्रान्तिदेखि २०४६ मा प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाका लागि भएको जनआन्दोलन तथा २०६२र६३ मा लोकतन्त्र स्थापनाका लागि भएको आन्दोलनलगायत विभिन्न राजनीतिक परिवर्तन शहीदकै त्याग, तपस्या र बलिदानबाट सफल भएको बताएका छन् ।
प्रधानमन्त्री देउवाले नेपालमा प्रजातन्त्र र लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाको स्थापनाका लागि आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाएका सम्पूर्ण ज्ञात–अज्ञात शहीद प्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै लोकतन्त्र प्राप्तिको संघर्षमा घाइते भई स्वास्थ्योपचार गराइरहेका सम्पूर्णको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन् । प्रधानमन्त्री देउवाले यस दिवसले सहिदहरूले देखाएको सत्य, न्याय र समानताको बाटोमा हिँड्न तथा उनीहरूले देखेको सुन्दर नेपालको सपनालाई साकार पार्न सबैलाई प्रेरणा प्रदान गरोस् भन्ने कामना गरेका छन् ।
प्रधानमन्त्री देउवाले सहिदले आम नेपालीलाई रैतीबाट नागरिक बनाउन, मुलुकमा राजनीतिक सामाजिक परिवर्तन ल्याउन तथा नागरिकलाई स्वतन्त्र र अधिकारसम्पन्न तुल्याउन गरेको उच्च योगदानको कदर गरेका छन् । उनले मुलुकमा प्रजातन्त्र स्थापना गर्न ज्यानको आहुति दिने महान् शहीद दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा र गंगालाल श्रेष्ठदेखि विभिन्न कालखण्डमा भएका राजनीतिक आन्दोलनमा आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाउने सम्पूर्ण ज्ञात–अज्ञात शहीदमा श्रद्धासुमन अर्पण गरेका छन् ।
मकवानपुर । हेटौंडा ७ मा रहेको न्युरेनी चिसापानी सामुदायिक वन उपभोक्ता समुहको ३१ औं वार्षिक साधारणसभा शनिबार भएको छ ।
संस्थाका अध्यक्ष ज्ञान बहादुर क्षेत्रीको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा ७ नम्बर वडा अध्यक्ष राजन थापाको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि वडा अध्यक्ष थापाले वन समुहले विभिन्न समयमा तालिममार्फत उपभोक्तालाई आयआर्जनमा अघि बढाएको भन्दै समुहको प्रशंसा गरे ।
कार्यक्रममा संस्थाका अध्यक्ष क्षेत्रीले समुहको वार्षिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गरेका थिए भने संस्थाका सचिव शान्ति चौलागाईंले प्रगति प्रतिवेदन र कोषाध्यक्ष बिजय गौतमले आर्थिक प्रतिवेदन सभामा पेश गरेका थिए ।
संस्थाले साधारणसभाको अवसरमा विभिन्न क्षेत्रमा सम्मान तथा पुरस्कृत समेत गरेको छ । संस्थाले जेष्ठनागरिक तर्फ भानुभक्त पौडेल र धनकुमारी दाहाललाई पौष्टिक आहार, दोसल्ला र प्रमाणपत्रले सम्मान गरेको छ ।
यस्तै कृषि र पशुपालन तर्फ सुर्य बहादुर पाख्रीनलाई कृषि औजार र सरसफाइ तर्फ कृष्ण बहादुर थापालाई सरसफाइ सामाग्री सहित प्रमाणपत्रले सम्मान गरिएको थियो भने संस्थाको गतिविधिलाई संचारमाध्यममार्फत प्रचारप्रसार गरेको भन्दै पत्रकारद्वय पुष्पराज अधिकारी र भिमसेन पौडेललाई नगद पुरस्कारसहित दोसल्ला र प्रमाणपत्रद्वारा सम्मानित गरिएको छ।
यसैगरी बनक्षेत्रमा लागेको डडेलो नियन्त्रणमा उल्लेखनीय भुमिका निर्वाह गर्ने उपभोक्ता सुभद्रा घिसिङ र सरिता घलानलाई पनि सम्मान पत्रद्वारा सम्मान गरिएको छ ।
कार्यक्रममा सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह मकवानपुरका अध्यक्ष साधुराम चौलागाईं, अस्मिता नेपालकी अध्यक्ष आरती पाठक, रानी वन उपभोक्ता समुहका उपाध्यक्ष केशव धिताल, समुहका सल्लाहकार रघु आचार्य लगाएतले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए । ७१ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको समूह २०७३ सालमा सर्वमान्य गणेशमान सिं वन पुरस्कार तृतीयबाट पुरस्कृत भएको थियो ।
मीना चौलागाईं
पहाडको एउटा छेउमा
गजधम्म परेर बसेको
ढुङ्गा जस्तै ढुङ्गा हुँ म
कसैलाई विश्राम लिनु परे
छाती थापिदिन्छु
बाटाे हिँड्नेले
ममाथि बुट बजार्दा पनि
चुपचाप बसिदिन्छु
हत्याराहरू आउँछन्
खुकुरी उदाउँछन्
मेरै शिरमाथि
आवाराहरू आएर
घन बजार्छन्
मेरो मेरुदण्दमाथि
वर्षौंदेखि
असिना सहेको छु
आँधीहुरी सहेको छु
गर्मी जाडो सहेको छु
तैपनि
हेर त कान्छा
म कत्ति विचलित छैन
पल्लाघरे साहिँली दिदी
मसँग दु:ख बिसाउँछिन्
माथ्लाघरे माहिली भाउजू
आएर टाउको ठोक्छिन्
तल्लाघरे अन्तरी आमा
ममाथि आँशुको भल
बगाउँछिन्
म त ढुङ्गा न हुँ
कसैको पिरले
मलाई के छुन्थ्यो र
म सबैको व्यथा
टुलुटुलु हेर्न मात्रै सक्छु
सदियौँदेखि पुरुषहरूले
आफ्नो दास बनाएर
चाहेअनुसार
प्रयोग गर्दैआएका
कठपुतली न हुन् नारी
दु:ख सुनिदिने
समस्या बुझिदिने
आखिर को नै छ र
समयले कोल्टे फेर्यो
विकासले गति लियो तर
पुरुष मन फेरिने कहिले
नारामा जस्तै समानता
हुने कहिले
मान्छे मान्छेमा विभेद
देख्ने आँखा
फेरिने कहिले
रुनु हुँदैन आमा
विचलित हुनु हुँदैन भाउजू
आफूलाई कमजोर
देखाउनु हुँदैन दिदी
हामी त सृष्टि हौँ
जब मूल सुक्छ
अनि थाहा हुन्छ
तिर्खा के हो
अहिले त
मान्छे हुनुभन्दा
आफूलाई ढुङ्गा
बनाउनुस्
जब कि सबै चोट
सहन सजिलो होस्
त्यसैले म बनेको हुँ ढुङ्गा
ताकि भोलि मलाई
टुक्र्याउन खोज्नेले नै
मैमाथि आँसु बगाउनु परोस्
रुँदै टाउको ठोक्नु परोस्
र माफी माग्नु परोस्
अनि माटो भएर
ढुङ्गाको भर खोज्नु परोस्
त्यसैले म ढुङ्गा
ठ्याक्कै ढुङ्गाजस्तै ढुङ्गा !
पाँचखाल, काभ्रे
मकवानपुर । नर्सिङ दिवसको अवसरमा मकवानपुरका अग्रज नर्सहरु सम्मानित भएका छन् । ६० औं नर्सिङ दिवसको अवसरमा शनिबार मकवानपुरका अग्रज ३ जना नर्सहरुलाई सम्मान गरिएकाे हो ।
मकवानपुर सहकारी अस्पतालले मकवानपुरका अग्रज नर्सहरु बुनु शर्मा, चम्पा कोजु र धन राईलाई सम्मान गरेको छ । सहकारी अस्पतालका अध्यक्ष विष्णु गोपाल महर्जनको अध्यक्षता तथा मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति प्राध्यापक डाक्टर विश्वराज जोशीको प्रमुख आतिथ्यमा अग्रज नर्सलाई सम्मान गर्नुका साथै स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरका निमित्त प्रमुख भिमसागर गुरागाईंलाई स्वागत एवम् सम्मान गरिएको थियो ।
यस्तै सहकारी अस्पतालमा लामो समयदेखि कार्यरत शान्ति लामा र पुस महिनाको उत्कृष्ट कर्मचारी सोनु पौडेललाई पनि सम्मान गरिएको छ।