नेपाली साहित्यमा परिचित नाम हो आर.आर. चौलागाईं । साहित्य विधाकाे लघुकथामा समेत राम्राे दख्खल राख्ने चौलागाईं हालै सम्पन्न लघुकथा दिवसमा पुर्ण प्रसाद ब्राह्मण लघुकथा सम्मानबाट सम्मानित हुनु भएकाे छ । प्रस्तुत छ लघुकथा कै सेरोफेरोमा रहेर हाम्रो लघुकथा केन्द्रका संरक्षक एवं व्यवस्थापक राजु क्षत्री अपुरोले चौलागाईंसँग गरेको कुराकानीकाे सम्पादित अंशः
प्रश्नः आफ्नो व्यक्तिगत र साहित्यिक परिचय ।
– मेरो वास्तविक नाम रेवतीरमण चौलागाईं हो भने साहित्यिक नामचाहिँ आर.आर. चौलागाईं हो । मैले सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको सुन्दरीपुर गाउँमा २०१८ साल चैत्र ११ गते शनिवार पहिलोचोटि आँखा खोलेको हुँ । मेरो परिवार २०२२ सालमा हेटौंडाको ४ नम्बर वडामा बसाइँ सरेको हो र मेरो स्थायी बसोवास अहिलेसम्म यहीँ छ । कविताचाहिँ मैले १४ वर्षको उमेरदेखि लेख्न थालेको हुँ । त्यसपछि २०३४ सालका भएको अन्तरमाध्यमिक जिल्लास्तरीय कविता प्रतियोगितामा म प्रथम भएँ । मेरो कविताको शीर्षक ‘इच्छा’ थियो । मेरा ८ आठ वटा कवितासङ्ग्रह, एउटा लघुकथासङ्ग्रह, एउटा गीतसङ्ग्रह र एउटा हाइकु, छोक र मुक्तकसङ्ग्रह गरी जम्मा ११ वटा पुस्तकहरू प्रकाशित भैसकेका छन् । अझै विभिन्न विधाका ११ वटा पुस्तकहरू प्रकाशित हुन बाँकी छन् । म कविता प्रतियोगितामा जिल्ला प्रथम र राष्ट्रियस्तरमै सान्त्वना, द्वितीय र प्रथम भैसकेको छु । प्रथम राष्ट्रव्यापी खुला मुक्तक प्रतियोगितामा प्रथम र राष्ट्रव्यापी खुल्ला लघुकथा प्रतियोगितामा उत्कृष्ट भएको छु । मेरा लेखनका प्रमुख विधाहरू कविता र लघुकथा हुन् । यसबाहेक गीत, गजल, कथा, निबन्ध, सूत्रकथा, एलाक र बाछिटा पनि लेख्छु । पुस्तकको समीक्षा पनि गर्छु । मैले जिल्लादेखि राष्ट्रियस्तरसम्मका अनगिन्ती सम्मान र पुरस्कारहरू पाएको छु । मैले आधा दर्जनभन्दा बढी पुस्तक र पत्रिकाहरूको सम्पादन पनि गरेको छु । म खास गरी समाज परिवर्तन र जनचेतनाका लागि लेख्छु । परिवर्तनका लागि लेख्दा र लड्दा धेरै पटक जेल परेको छु र जागीर पनि गुमाएको छु । म थुप्रै साहित्यिक संस्थाहरूको संस्थापक पनि भएर काम गरिरहेको छु।
प्रश्नः हालैमात्र पूर्णप्रसाद ब्राह्मण लघुकथा सम्मानबाट सम्मानित हुनु भयाे । यसमा तपाईकाे प्रतिक्रिया ?
– नेपाली साहित्यको पहिलो लघुकथासङ्ग्रह ‘झिल्का’ का स्रष्टा पूर्णप्रसाद ब्राह्मणजस्तो उच्च साहित्यकारका नामबाट मैले सम्मान पाउनु भनेको मेरा लागि अत्यन्त खुसीको कुरा हो । पूर्णप्रसाद ब्राह्मण नेपाली लघुकथाका कोसेढुङ्गा हुन् । मैले पाएको खुसीको त सीमा नै छैन । यो सम्मानले गर्दा मलाई अझै राम्राराम्रा लघुकथाहरू लेख्न हौसला र प्रेरणा मिलेको छ । मैले यही अनुभव गरेको छु ।
प्रश्नः अचेल कति स्थापित लघुकथाकारहरूले लेख्न छाडेका र लेखिएका लघुकथाहरू पनि कालजयी हुन नसकेका गुनासा पनि सुनिन थालेको छ । यहाँलाई कस्तो लाग्छ ?
– सबै होइनन् तर केही हदसम्म यी गुनासाहरू जायज पनि छन् । मचाहिँ थोरै लेखौँ तर राम्रो लेखौँ भन्छु । लघुकथा अहिले धनी हुने क्रममा छ । यसको भविष्य उज्ज्वल छ । केही अग्रज साहित्यकारहरूले यसलाई सम्पन्न बनाएर जानु भएको छ । वर्तमानमा असङ्ख्य लघुकथाकारहरूले यसमा हात हाल्नु भएको छ । थुप्रै सङ्ग्रहहरू निस्किरहेका छन् । अब हामीले यो बगैँचालाई गोडमेल गरेर हराभरा बनाउनुपर्छ ।
प्रश्नः केही व्यक्ति या संस्थाहरूले लघुकथा उँचाइमा लैजाने नाममा ह्रासको बाटो त अपनाइरहेका त छैनन् ? त्यस्तो महसूस गर्नुभएको छ ?
– हो, मैले पनि केही विवादहरू सुनेको छु । एकले अर्काको अस्तित्व नस्वीकार्ने यस्ता हल्लाखल्लाले हामीलाई नै हानि पु¥याउँछ । साहित्य, गुट र उपगुटले चल्ने चिज हैन । अध्ययन, लेखन, प्रस्तुति र समर्पणले चल्ने चिज हो । हामी आफैँले पनि नकारात्मक हल्ला नगरौँ, हल्लाको पछाडि नलागौँ, खूब लेखौँ, कालजयी लेखौँ यत्ति भए पुग्छ ।
प्रश्नः हाम्रो लघुकथा केन्द्रका गतिविधिलाई कसरी नियालिरहनु भएको छ ? हामीले सुधार्नैपर्ने हाम्रा कमजोरी भए आवश्यक सुझाव केही छन् कि ?
– मैले भ्याएसम्म हाम्रो लघुकथा केन्द्रका गतिविधिलाइ नियालिरहेको छु । यहाँहरूले लघुकथाको लागि एउटा चौतारी बनाउनुभएको छ । यो स्तुत्य कार्य हो । अझै परिष्कृत गरेर अगाडि बढ्नुहोला । यहाँहरूलाई मेरो सतत् शुभकामना छ ।
प्रश्नः हालैमात्र दुई दर्जन कृति एकै साथ विमोचन गरियो । यसका सकारात्मक र नकारात्मक पाटा केलाइदिनोस् न !
– यत्तिका धेरै कृतिहरू एकै साथ बाहिर आउनु भनेको सकारात्मक पाटो हो । यो नकारात्मक पाटो हुँदै होइन । यसलाई हामीले लघुकथाको मूल फुटेको र अब यो बाढीको रूपमा अगाडि बढ्छ भनेर बुझ्नुपर्छ । यो बाढीले हाम्रो आँगनमा झार र पत्कर होइन, फूलैफूल ल्याएर छोडोस् । मेरो यही अपेक्षा छ ।
प्रश्नः अन्तमा मैले भन्न छुटाएका तर यहाँले भन्न चाहेका लघुकथासंग सम्बन्धित केही कुरा भए बताइदिनोस् न !
– नेपाली साहित्यमा अहिले लघुकथा एउटा अलग्गै विधाको रूपमा स्थापित भइसकेको छ । पहिला पहिला कतिपय पत्रिकाहरूले लघुकथा भनेपछि नाक खुम्च्याउँथे । लघुकथाकारहरू थोरै थिए । लघुकथा पनि थोरै लेखिन्थे । कुनै कुनै पत्रिकाले मात्र ठाउँ दिन्थे । यसको मानक पनि बनेको थिएन । लघुकथा भनेर छोटा कथा लेखिन्थे र त्यसलाई नै लघुकथा भनिन्थ्यो । तर अहिले त्यस्तो अवस्था छैन । लघुकथा बलियो भइसकेको छ । तन्नेरी भइसकेको छ । लघुकथाको मानक पनि बनिसकेको छ । लघुकथा लेख्ने ठूलै जमात तयार भइसकेको छ । तर हामीले यत्तिमै चित्त बुझाउनु चाहिँ हुँदैन । हामीले सङख्यामा होइन गुणमा ध्यान दिनुपर्छ । कार्यशाला गोष्ठीहरू चलाउनुपर्छ, प्रतियोगिताहरूको आयोजना गर्नुपर्छ, अन्तरक्रियाहरू गर्नुपर्छ, कम्तिमा पनि लघुकथासम्बन्धी एउटा नियमित पत्रिका निकाल्नुपर्छ अनिमात्र लघुकथाको गरिमा अझ बढ्दै जान्छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरगढी गाउँपालिकामा अवैध तवरले नदीजन्य पदार्थ (ढुंगा) ओसारपसार रोक्न राष्ट्रिय युवा संघ नेपाल मकवानपुर गढी कमिटीले ध्यानाकर्षण गराएको छ ।
गाउँपालिका अध्यक्ष दोर्जे लामा स्याङ्तान र प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नवीन गङतान लामालाई युवा संघले ढुंगाको अवैध निकासी रोक्न ध्यानाकर्षण गराएको हो । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको ७ नम्बर वडास्थित सुकौराबाट कर छलेर ढुंगा बाहिर निकासी भइरहेकोको विषयमा गाउँपालिकादेखि प्रशासनसम्मको मौनता देखिनु र दोषिलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन नसक्नुले कानुनी राज्यको उपहास भएको युवा संघ गढी अध्यक्ष विष्णु सिलवालले बताए ।
युवा संघले प्राकृतिक स्रोतको स्टक प्रमाणित नगरी गैरकानुनी तवरले चोरी निकासी भएकोप्रति व्यवास्था गरिनुले राजश्व अपचलन भएको आशंका गरेको छ । २०८१ श्रावण यता मात्र कान्तिलोकपथ सडक निर्माणका लागि भन्दै टिपरमा एक हजार टिप भन्दा बढी निकासी भएको युवा संघको आरोप छ । उक्त घटनाको सत्यतथ्य छानबिन गरी राजश्व जम्मा हुनुपर्ने माग राखिएको अध्यक्ष सिलवालले बताए ।
यसअघि गतवर्ष २०८०/८१ को अन्तिममा सामरी खोलाअन्तर्गत मकवानपुरगढी गाउँपालिका वडा नम्बर–५ कालिवन, गढी–४ घट्टेदमार, गढी–६ ठुलोबेसी र गढी–२ कुर्लेदमार लगायतका क्षेत्रमा माछापालनको नाममा उत्खन्न् गरिएको कच्चा पदार्थको हिसावकिताब सार्वजनिक नभएकोप्रति पनि युवा संघले गाउँपालिका कार्यालयको ध्यानाकर्षण गराएको छ । उक्त कच्चा पदार्थको राजश्व (आम्दानी) तत्काल सार्वजनिक गरिनुपर्ने सिलवालले बताए ।
प्राकृतिक स्रोत तथा अन्य क्षेत्रको राजश्व संकलन बोलपत्रको माध्यमबाट संकलनको माग राख्दै संघले अमानतबाट नदीजन्य पदार्थ संकलन गर्दा हुने आर्थिक अपचलनलाई पूर्ण रुपमा निरुत्साहित गरिनुपर्ने माग राखेको छ । प्राकृतिक स्रोतसाधनको बिक्रीका नाममा जग्गाको मुल्यांकन तथा सबै खाले क्षेत्रमा भएको राजश्व बृद्धिले जनतामा ठुलो आर्थिक भार थपिएको संघको धारणा छ । करको दरलाई घटाएर जनतालाई सर्वसुलभ सेवा प्रवाह गरिनुपर्ने माग राखिएको उनले जानकारी दिए ।
संघले हालसम्म आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ को बजेट सार्वजनिक नगरेकोले तुरुन्त सार्वजनिक गर्न गाउँपालिकासँग माग गरेको छ । युवा संघले उठाएको माग सम्बोधनका लागि ७ दिनको अल्टिमेटम दिएको सिलवालले बताए । माग सम्बोधन नभए गाउँपालिका कार्यालयमा तालाबन्दी गर्नुपर्ने बाध्यता सिर्जना नगर्न ध्यानाकर्षण गराइएको उनले बताए ।
ज्ञापन पत्र बुझ्दै गाउँपालिका अध्यक्ष स्याङ्तानले युवा संघले उठाएका विषय र आफ्नो चिन्ता र चासो साझा रहेको प्रतिक्रिया दिए । उनले नदीजन्य पदार्थको अवैध ओसारपसार र चोरी निकासी नियन्त्रण गरेरै छाड्ने बताउँदै यसअघि प्रयास गर्दा धम्कीको सामना गर्नुपरेको बताए । नदीजन्य पदार्थको अवैध ओसारपसारमा एउटा ठूलै माफिया सक्रिय रहेको उनले बताए । ‘तपाईहरुको चिन्ता र चासोलाई सम्बोधन हुने गरी म काम गर्छु । जस्तोसुकै परिस्थति आएता पनि यसको नियन्त्रण गरेरै छाड्छु’ उनले भने ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा जारी तेस्रो रोटरी मकवानपुर पिप्ले–क्याम्पा राष्ट्रिय भेट्रान्स फुटबल प्रतियोगिता अन्तर्गत मङ्गलबार भएको खेलमा हरिवन भेट्रान्स सर्लाही र निजगढ भेट्रान्सले विजयी सुरुवात गरेका छन् ।
रोटरी क्लव अफ मकवानपुरको आयोजनामा भएकाे प्रतियोगिताकाे मङ्गलबार भएको पहिलो खेलमा घरेलु टिम हेटौंडा भेट्रान्सलाई ४–० को गोल अन्तरले पराजित गर्दै हरिवन भेट्रान्सले विजयी भएकाे छ । यसैगरी मंगबारकै दोस्रो खेलमा आयोजक रोटरी पिप्ले भेट्रान्सलाई ट्राइबेकरमा ३–१ को गोल अन्तरले पराजित गर्दै निजगढ भेट्रान्सले विजयी शुरुवात गरेको छ । निर्धारित समय गोलरहित भएपछि टाइब्रेकरमार्फत निर्णय लिइएको हो ।
प्रतियोगिता अन्तर्गत बुधबार युनिटी भेट्रान्स विरगंज र फ्रिडम फाईटर भेट्रान्स काठमाडौंबीच खेल हुने आयोजकले जनाएकाे छ । यसैगरी बुधबार नै अभिषेक चर्च भेट्रान्स नवलपुर र सिमरा भेट्रान्स बाराबीच प्रतिष्पर्धा हुनेछ । यस अघि साेमबारकाे उद्घाटन खेलमा चितवन भेट्रान्सले विजय सुरुवात गरेकाे छ । प्रतियोगिताको उद्घाटन खेलमा हेटौंडाको नागस्वती भेट्रान्सलाई टाइब्रेकरमा ४–३ गोलले हराउादै साविक विजेता चितवन विजयी भएको हो ।
भदौ ३१ गतेसम्म सञ्चालन हुने प्रतियोगिताको १५ टिमले सहभागिता जनाएको प्रतियोगिताको विजेताले २ लाख २ हजार २२२ रुपैयाँ र उपविजेताले एकलाख १ हजार १११ रुपैयाँसहित ट्रफी, मेडल र प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नेछ । यसैगरी सर्वोत्कृष्ट प्रशिक्षकले १० हजार, सर्वोत्कृष्ट खेलाडी, सर्वोत्कृष्ट किपर, सर्वोत्कृष्ट डिफेन्स सर्वोत्कृष्ट मिडफिल्डर तथा सर्वोत्कृष्ट फरवार्डले जनही ५/५ हजार रुपैंया प्राप्त गर्ने छन् ।
आयोजकका अनुसार सामाजिक एवम् मानवीय सहयोगको साथसाथै खेलकुदमा पनि रोटरी भन्ने नारालाई आत्मसाथ गर्दै रोटरी क्लव अफ मकवानपुरले आठ वर्षपछि जलन प्राथमिक उपचार केन्द्र निर्माणलाई सहयोगकाे लागि प्रतियोगीता आयोजना गरेकाे हाे ।
प्रतियोगीताका लागि करिब १६ लाख रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान आयोजककाे छ । रोटरी मकवानपुरको आयोजनामा २०७२ सालमा पहिलो पटक राष्ट्रिय र २०७३ सालमा दोस्रो पटक अन्तराष्ट्रिय प्रतियोगिता संचालन भएकाे थियाे । हेटौडामा नै पहिलो पटक आयोजना गरिएकाे ८ ए साईड भेट्रान्स प्रतियोगिताकाे पहिलाे र दोस्राे संस्करण चितवन भेट्रान्स क्लबले हात पारेकाे थियाे ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे बकैया गाउँपालिकास्थित बकैया खोलाले बगाएर बेपत्ता भएका एक जना मंगलबार मृत अवस्थामा फेला परेको छ । रौतहट चन्द्रपुर नगरपालिका–२ जुडिबेलाका ४२ वर्षीय अकले माझीको शव बाराको कोल्बी नगरपालिका–२ बकैया खोलाको बगरमा फेला परेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
इलाका प्रहरी कार्यालय निजगढ बाराको समन्वयमा बेपत्ता माझीको खोजतलास गर्ने क्रममा मंगलबार खोलाकाे किनारमा शव फेला परेको हाे। बकैया गाउँपालिका–६ स्थित जसपालमा निर्माण भइरहेको द्रुत मार्गमा काम गर्दै आएका रौतहट चन्द्रपुर–२ जुडिबेलाका माझी २१ भदौमा बकैया–६ जुनाइस्थित खोला तर्ने क्रममा बगाउँदा बेपत्ता भएका थिए ।
इलाका प्रहरी कार्यालय निजगढ बाराबाट खटिएको टोलीले माझीकाे शव प्रादेशिक अस्पताल कलैया बारा पठाइएकोमा पोष्टमार्टम पछि आफन्तकाे जिम्मा लगाइएकाे मकवानपुर प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी नायब उपरीक्षक लक्ष्मी भण्डारीले जानकारी दिए ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौडामा जारी जिल्ला लिग फुटबल प्रतियोगिता अन्तर्गत सोमबार ४ खेल खेलाइएकाे छ । मकवानपुर जिल्ला फुटबल संघकाे आयोजनामा भएकाे खेलमा गोर्खा ब्वाइज, एफसी इन्टरनेट र रियलस्टार क्लव विजयी भएका हुन् ।
साेमबारकाे खेलमा एक खेल बराबरीमा सकिएकाे छ । गोर्खा ब्वाइजले हेटौंडा फुटबल एकेडेमीलाई ६–० ले हराएको हो । यसैगरी रियलस्टार क्लब इन्टरनेट सिटीलाई ३–० ले हराउँदै विजयी हुँदा अर्को खेलमा एफसी इन्टरनेटले हेटौंडा भेट्रान्सलाई १–० ले हरायो । सोमबार भएकाे परेली युवा क्लव र आरआर एफसी बीचको खेल एक/एक गोलको बराबरीमा सकिएकाे हाे ।
आरआर एफसीले नियम विपरितका खेलाडी खेलाएको भन्दै परेलीले उजुरी गरेकाे छ । परेलीले टिम दर्ता गर्दा पेस गरेको भन्दा अर्कै खेलाडी खेलाएकाे, फोटो र नाम अर्कै भएकाे तर मैदानमा अर्कै खेलाडी खेलाएकाेलगायतकाे विषयमा उजुरी गरिएकाे बताइएकाे छ ।
उजुरीका विषयमा आवश्यक छानविन भइरहेकाे आयोजकले जानकारी दिएको छ । उजुरीका विषयमा आयोजकले २४ घण्टा भित्र निर्णय लिनु पर्ने व्यवस्था रहेकाे छ ।