मकवानपुरमा एसइईकाे २८ केन्द्र, कैलाशमा पहिलाे पटक केन्द्र थप
Tags: No Comments
मकवानपुर । २०८१ सालकाे माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसइई) काे लागि मकवानपुरमा २८ वटा परीक्षा केन्द्र निर्धारण गरिएकाे छ । २८ वटा परीक्षा केन्द्रबाट नियमित र ग्रेडवृद्धि गरी ७ हजार ४५६ जना विद्यार्थी एसइईमा सहभागी हुने भएका छन् ।
आगामी ७ चैतबाट सुरु हुने एसइई परीक्षाकाे लागि नियमिततर्फ ५ हजार ८ सय ६५ जना तथा ग्रेडवृद्धितर्फ १ हजार ५ सय ९१ जना विद्यार्थीले परीक्षा फारम भरेकाे शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाई मकवानपुरले जनाएकाे छ । इकाईका अनुसार जिल्लाका सामुदायिक र संस्थागत गरी १ सय ३९ वटा विद्यालयबाट एसइईमा विद्यार्थी सहभागी हुँदैछन् ।
मकवानपुरको कैलाश गाउँपालिकामा पनि यस वर्षदेखि एसईईको केन्द्र निर्धारण गरिएको छ । शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले एसइईकाे लागि कैलाश गाउँपालिका ९ नामटारस्थित कालिका माविमा समेत केन्द्र निर्धारण गरिएको विवरणमा सार्वजनिक गरेको छ । इकाईका अनुसार गत २५ माघमा बसेको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा समन्वय समिति मकवानपुरको बैठकले प्राविधिककाे लागि एक तथा कैलाशमा एक समेत गरी २८ वटा परीक्षा केन्द्र निर्धारण गर्ने निर्णय गरेको इकाई प्रमुख सुदिप गिरीले जानकारी दिए ।
प्राविधिक विषयको लागि एउटा केन्द्र र कैलाशमा एउटा केन्द्र थप भएसँगै मकवानपुर जिल्लामा यस वर्षदेखि एसइईको केन्द्र २८ वटा पुगेको छ ।मकवानपुरका १० वटै पालिकामा परीक्षा केन्द्र कायम भएको छ । गत वर्षको एसइईमा राक्सिराङ गाउँपालिकामा परीक्षा केन्द्र निर्धारण गरिएको थियो । यस वर्षदेखि प्राविधिक विषयका विद्यार्थीका लागि हेटौंडा ४ कर्रास्थित श्रमिक माविमा केन्द्र तोकिएको छ ।
एसइई परीक्षाकाे लागि मकवानपुरकाे बागमती गाउँपालिकाकाे जनता मावि फापरवारीमा केन्द्र ताेकिएकाे छ । उक्त परीक्षा केन्द्रमा ४ वटा विद्यालय नियमित तर्फ १५९ जना तथा ग्रेडवृद्धितर्फ ५६ जना परीक्षार्थीले परीक्षा दिने भएका छन् । यसैगरी बकैया गाउँपालिका हात्तीसुडेस्थित बुद्ध मावि परीक्षा केन्द्रबाट ७ विद्यालयका नियमित तर्फ २४५ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ ११२ जना परीक्षार्थी एसइईमा सहभागी हुने छन् ।
यस्तै बकैया गाउँपालिका महेन्द्र मावि छतिवन परीक्षा केन्द्रमा ६ विद्यालयका २४१ जना नियमित तथा ४३ जना ग्रेडवृद्धि तर्फका परीक्षार्थीले परीक्षा दिने छन् । हेटौंडा उपमहानगरपालिका हटियाकाे जनप्रीय मावि परीक्षा केन्द्रमा ७ वटा विद्यालयका नियमित २०१ जना र ग्रेडवृद्धि तर्फ ६० जना परीक्षार्थी परीक्षामा सहभागी हुने भएका छन् । यसैगरी महेन्द्र मावि भीमफेदी परीक्षा केन्द्रमा ५ विद्यालयका नियमिततर्फ ११३ जना र ग्रेडवृद्धि ६० जना परीक्षार्थीले परीक्षा दिने छन् ।
थाहानगर पालिकास्थित जनकल्याण मावि पालुङ्ग परीक्षा केन्द्रमा ८ विद्यालयका नियमित तर्फका १७२ जना तथा ग्रेडवृद्धि तर्फका ४४ जना परीक्षामा सहभागी हुने छन् भने थाहा नगरकै मत्स्य नारायण मावि परीक्षा केन्द्रमा ३ विद्यालयका १०२ जना नियमित तथा ४५ जना ग्रेडवृद्धिका परीक्षार्थीले परीक्षा दिदैछन् । सरस्वती बालबाेधनी मावि मार्खु परीक्षा केन्द्रबाट ५ विद्यालयका नियमित तर्फ ९० जना र ग्रेडवृद्धि तर्फ २० जना विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी हुँदैछन् ।
मनहरी गाउँपालिकाकाे राष्ट्रिय राेटरी मावि परीक्षा केन्द्रमा ४ विद्यालयका नियमिततर्फ १७३ जना तथा ग्रेडवृद्धि तर्फ २२ जना परीक्षामा सहभागी हुने भएका छन् भने मनहरीकै महेन्द्र किरण मावि ज्यामिरे परीक्षा केन्द्रबाट ४ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ १४८ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ २३ जना विद्यार्थीले एसइई दिने छन् ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिका बसामाडीस्थित महेन्द्र किरण मावि केन्द्रबाट ३ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ १९९ जना र ग्रेडवृद्धि तर्फ ८९ जना विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी हुने भएका छन् । हेटौंडा १९ बस्तिपुरकाे निर्मल मावि परीक्षा केन्द्रबाट ७ वटा विद्यालयका नियमित १९२ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ १२५ जना परीक्षार्थी सहभागी हुनेछन् । हेटौंडा ६ स्थित वंशगोपाल मावि चौघडा परीक्षा केन्द्रबाट ३ वटा विद्यालयका १५७ जना नियमिततर्फ र २२ जना ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थीले परीक्षा दिने भएका छन् ।
हेटौंडाकै आधुनिक मावि परीक्षा केन्द्रबाट ८ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ ३९८ र ग्रेडवृद्धितर्फ ७५ जना विद्यार्थीले परीक्षा दिने भएका छन् भने बालज्योति मावि हेटौंडा पिप्ले परीक्षा केन्द्रबाट ३ वटा विद्यालयका नियमित ४२९ र ग्रेडवृद्धितर्फ २४ जनाले एसइई परीक्षा दिदैछन् । हेटौंडा १० ज्ञानदा मावि परीक्षा केन्द्रबाट ३ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ १९२ र ग्रेडवृद्धि ३ जना परीक्षार्थीले परीक्षा दिदैछन् । हेटौंडा ४ स्थित भुटनदेवी मावि परीक्षा केन्द्रबाट ७ वटा विद्यालयका ३९३ जना नियमिततर्फ र ४० ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थीले परीक्षा दिने भएका छन् ।
हेटौंडा २ स्थित सिद्धार्थ मावि परीक्षा केन्द्रबाट ७ वटा विद्यालयका ३४२ जना नियमिततर्फ र ७३ जना ग्रेडवृद्धितर्फका विद्यार्थीले एसइई दिने भएका छन् । मकवानपुरका २ वटा संस्थागत विद्यालयमा समेत एसइईकाे परीक्षा केन्द्र निर्धारण गरिएकाे छ । हेटौंडा ५ स्थित जीएस निकेतन परीक्षा केन्द्रबाट ३ वटा विद्यालयका २३० जना नियमिततर्फ र ५७ जना ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थी परीक्षामा सहभागी हुँदै छन् भने हेटौंडा १० स्थित साेलिड्यारिटी इङ्गलिस एकेडेमी परीक्षा केन्द्रबाट ६ वटा विद्यालयका ११९ जना नियमिततर्फ र ३० जना ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थी सहभागी हुनेछन् ।
हेटौंडा ९ स्थित प्रगति मावि परीक्षा केन्द्रबाट ६ वटा विद्यालयका नियमित तर्फ २७९ र ग्रेडवृद्धितर्फ १०८ जना विद्यार्थी एसइईमा सहभागी जनाउँदै छन् । थाहा नगरपालिका स्थित बज्रवाराही मावि परीक्षा केन्द्रबाट ७ वटा विद्यालयका २०६ जना नियमित तर्फ र ३३ जना ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थी एसइईमा सहभागी हुने छन् । हेटौंडा १ स्थित अमर मावि परीक्षा केन्द्रबाट २ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ २२३ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ २१ जना विद्यार्थीले परीक्षा दिनेछन् ।
मकवानपुरगढी ६ स्थित जालपादेवी मावि परीक्षा केन्द्रबाट ६ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ १३१ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ ५९ जना विद्यार्थीले परीक्षा दिने छन् । हेटौंडा ८ स्थित चन्द्रोदय मावि परीक्षा केन्द्रबाट ६ विद्यालयका २१४ जना नियमिततर्फ र ४० जना ग्रेडवृद्धितर्फका परीक्षार्थीले एसइई दिने भएका छन् । प्रजा जागृति मावि राक्सिराङ परीक्षा केन्द्रबाट ५ वटा विद्यालयका नियमिततर्फ १३९ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ १०७ जना परीक्षामा सहभागी हुने भएका छन् ।
यस्तै यस वर्ष थप गरिएकाे कैलाश गाउँपालिका–९, नामटारस्थित कालिका मावि परीक्षा केन्द्रमा ५ वटा विद्यालयका नियमित तर्फ १४९ र ग्रेडवृद्धितर्फ ६७ जना एसइईमा सहभागी हुने भएका छन् । यस्तै प्राविधिक तर्फका परीक्षार्थीहरुकाे लागि थप गरिएकाे हेटौंडा ४ स्थित श्रमिक मावि परीक्षा केन्द्रबाट १० वटा विद्यालयका नियमिततर्फका २२९ जना र ग्रेडवृद्धितर्फ १३३ जना विद्यार्थी एसइईमा सहभागी हुदैछन् ।
एसईईका लागि शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाईले उत्तरपुस्तिका परीक्षा केन्द्रमा पठाउने कार्य २४ फागुन शनिबारबाट सुरु गरेको जनाएको छ । परीक्षा केन्द्रका केन्द्राध्यक्षहरुका लागि अभिमुखीकरणको कार्यक्रम समेत गरिने इकाई प्रमुख गिरीले जानकारी दिए । उनका अनुसार एसईईका लागि सम्पूर्ण तयारी अन्तिम चरणमा पुगेकाे छ ।
मकवानपुर । आज फागु पुर्णिमा । फागुन शुक्ल पुर्णिमाका दिन पहाडी समुदायले रंगसँग सद्भाव साट्दै फागु पर्व मनाउँने गरिन्छ । वसन्त ऋतुको आगमनसँगै आपसी मेलमिलाप र सद्भावनाको सन्देश लिएर आउने फागु पर्व आज हिमाली एवम् पहाडी जिल्लामा हर्षोल्लासका साथ एकआपसमा रङ र लोला खेली मनाइँदैछ ।
फागु, होली, फागु पूर्णे अनेकन नामले यो पर्व चिनिन्छ । आनन्द अनि उत्साहको यो बसन्त ऋतुको चाडमा आफ्ना लागि केही समय निकालेर आफन्तजनसँग भेटघाट गरी शुभकामना आदान प्रदान गर्दै मनाउने गरिन्छ । यो चाडले वसन्त ऋतुको आगमनको शङ्खघोष गर्दछ । होली रङ्गहरूको चाड हो । होलीको दिन मानिसहरूले एक अर्कामाथि विभिन्न प्रकारका रङ्गहरू हालेर एक अर्कालाई रङ्गिन बनाउँछन् ।
होली पर्व मनाउनुको पौराणिक कारण र इतिहास छ । होली खेल्ने दिन भन्दा एक दिन पहिला राती होलीका दहन गरिन्छ । राती होलीका दहन गरिसके पछि बिहान पानीमा रङ्ग घोलेर एक अर्कामाथि फाल्ने चलन छ । सानासाना बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म सबैले होलीमा रमाइलो गर्छन् । युवा-युवतीहरू गीत गाउँदै-नाच्दै होली खेल्छन् । भनिन्छ कि होलीको दिन पुरानो कटुता समाप्त गरेर, दुस्मनी बिर्सेर मान्छे एक-अर्कासित एक अदित्तिय सम्बन्ध स्थापित गर्दछन् ।
उतिबेलाका अयोध्या राज्य होस् या अवध राज्य, मिथिला राज्य होस् या २२ से या २४ से राज्यहरु नै किन नहुन्, बसन्त ऋतुको यो महान पर्व होलीका पृष्ठभूमिहरु अनि मनाइएका चलनहरु प्रशस्तै इतिहासमा वर्णित छन् । त्रेतायुगमा भगवान विष्णुका परम भक्त प्रह्लादसँग होलीलाई जोडेर हेरिन्छ । दत्यराज हिरण्यकशिपुका पुत्र प्रह्लादलाई उनको आफ्नै फुपु होलिकाले आगोमा भष्म पार्न लाग्दा उनी आफै आगोमा भष्म भएको दिनका रुपमा ‘होली–पर्व’ मनाउँदै आएकाे मानिन्छ । दैत्यराज्य हिरण्यकशिपु आफ्नै पुत्र प्रह्लाद भगवान भक्त भएकामा क्रोधी बनेका थिए । होलीकाबारे नेपाल अनि भारतमा विभिन्न कालखण्डमा धेरै कालजयी कृतिहरु अनि गीतहरु रचना गरिएका छन् ।
भगवान बिष्णुको नरसिंह अवतारको वर्णन अनि उत्पत्ति पनि होली अनि भगवानभक्त प्रह्लादका घटना क्रमसँग सम्बन्धित छ । नारद पुराण र भविष्य पुराणमा होलीको महत्व अनि चलनको चर्चा गरिएको छ । भगवान श्रीकृष्णलाई दूध खुवाएर मार्न आएकी राक्षसनी पुतनाको पनि आजकै दिन बालक कृष्णले वध गरेको उल्लेख गरिएको छ । यसरी पुतनाको बध भएपछि गोपालबासीहरुले जयजयकार गर्दै आजको दिनको रङ्गीन उत्सव मनाएको कथा पनि धार्मिक ग्रन्थहरुमा पढ्न पाइन्छ ।
होलीका बेला शौभाग्यको सूचक रातो रङ्गको प्रयोग गरिन्छ । फागुमा प्रयाेग गरिने नीलो रङ्गले मानवता र धैर्यतालाई दर्शाउछ भने पहेलो रङ्ग भगवान श्रीकृष्णको प्रिय रङ्ग मानिन्छ । शुक्ल पक्षको ठूलो चन्द्रको छत्रछाँयामा होली–गीत गाउँदै रातभरि कार्यक्रम आयोजना गर्ने चलन पनि छ । वास्तवमा भन्ने हो भने होलीले मानिस अनि रङ्गहरुबीचको सम्बन्ध अनि रङ्गले पार्ने उत्साहजनक प्रभाव पार्छ भन्ने मान्यता राखिन्छ । के बालक ? के बृद्ध ? अनि के वयस्क ? होली सबैको पर्व हो । धार्मिक मान्यता एकातिर होला, केवल उत्साह अनि सद्भावका रुपमा हेरेरै त होला नेपालीजन चाहे जुनसुकै धर्म या समुदायका हुन्, होलीमा एउटै आँगन र तालमा झुम्मिन्छन् ।
बाल–बालिकाले पिच्कारी अनि स–साना बेलुनका साथमा मज्जा लिन्छन् । फेरि पिच्कारी बजारमा किन्न पाउने मात्र नभई तराईतिर बाँस काट्दै बनाइएका पिच्कारीहरु अथवा प्रयोग गरिसकेका पुराना प्लास्टिकका बोत्तलबाट बनाइएका पिच्कारीहरु पनि हुन्छन् । वयस्कका निम्ति होली रङ्गहरु अनि भातृत्व र साहसको पर्व हो । शुरु–शुरुमा जो कोही पनि यसपाला म रंग खेल्दिन भनी बस्छन् । तर सुस्तरी रङ्गीन माहौल अनि साथी–भाइको रङ्ग भरिएका हात अनि पानीका फोहोराबाट बच्न हम्मे हम्मे पर्छ । पुराना यादहरु सँगाल्दै अनि अबिर र केसरीको चुटुक्क टिकाका साथमा बृद्ध पुस्ताले दिएका आशिषको पनि होलीमा विशेष महत्व रहन्छ ।
तराईतिर त झन् पोखरी नै रङ्गीन पुग्छन्, रङ्गहरुले । खेल्न नमान्ने अनि आनाकानी गर्नेहरुलाई चोपलेर पोखरीमै फालिदिने चलन पनि छ । पहाडमा भन्दा एक दिनपछि मात्र तराईमा होली मनाउने चलन छ । यो पर्वमा खाने कुराहरुमा आज मालपुवाको विशेष महत्व रहन्छ भने तराईतिर भने तरुवा, भरुवाको विशेष महत्व हुन्छ । सरसुको दानालाई सिलौटोमा पिसेर अनि मरमसला मिसाएर भान्टाभित्र राखी तारिएको भरुवाको आज विशेष महत्व हुन्छ । अर्कोतर्फ भाँङको घोटा अर्थात् गाँउतिर पाइने भाँङको दानाको धुलो बनाई दूध अनि चिनीको मिश्रणमा हालेर बनाइएको घोटा खाँदै अनि खुवाँउदै जोगीरा सररर…. को तालमा नाँच्नुको विशेष महत्व हुन्छ ।
पहिले–पहिले होलीका दिनमा लोला अनि फोहोर पानीहरु मिसाएर पदयात्री अनि काममा निस्केका मान्छेहरुलाई ताकेर हानिने चलन धेरै थियो । तर बिस्तारै यसरी होली मनाउने चलन घट्दै गएको छ । कोरोना संक्रमण जोखिमका कारणले पछिल्लो वर्ष हाेलीकाे उमङ्ग थिएन् । फागु अर्थात होलीको उल्लासमा यो वर्ष पहाड र तराईका जिल्लाहरुमा कमी आउने छैन ।
यस पर्वलाई फाल्गुण पूर्णिमाको दिनमा मनाउने भएकाले यसलाई फगुआ पनि भनिन्छ । होली पर्व घरपरिवार-साथीभाइ आपसमा रङमा रङ्गिएर उल्लासपूर्वक मनाउने फागुन पुर्णिमाको अवसरमा पहाडदेखि तराई र गाउँदेखि सहरसम्मका केटाकेटी, युवायुवती तथा प्रौढहरूका हूल तथा जत्थाहरू हातमा रङ र रङ्गीन घोल पदार्थ लिएर गाउँदै, बजाउँदै, रमाइलो र होहल्ला गर्दै आपसी रिसईबीलाई बिर्सेर उत्साह र उमङ्गका साथ मनाइने रङ्गीन पर्वको रूपमा लिइन्छ । फागुन शुक्ल अष्टमीको दिन काठमाडौँको वसन्तपुर दरबार अगाडि चीर-विशेषरूपले सजाएको लिङ्गो गाडेपछि होली सुरू भएको मानिने फागुपर्व पूणिर्माको राति उक्त चीर -लिङ्गोलाई ढालेर जलाएपछि समाप्त भएको ठानिन्छ ।
आजै काठमाडौंको वसन्तपुरमा गाडिएको चीरलाई विधिपूर्वक ढाली बाजागाजाका साथ टुँडिखेलमा लगेर जलाइन्छ । आजै राति टुँडिखेलमा ‘गुरुमापा’ नामक राक्षसलाई इटुम्बहालदेखि कहीँ पनि नबिसाइ ल्याइएको दश पाथी चामलको भात र मासु खुवाएर सैनिक अस्पतालभित्र रहेको ‘जधु’ नामक धारामा चुठाउने चलन छ ।
पहाडी तथा हिमाली जिल्लमा र उपत्यकामा आज अर्थात् फागुन पूर्णिमाकै दिन सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएकाे छ भने भाेली तराई मधेसका क्षेत्रमा हाेली मनाउने भएकाेले सार्वजनिक बिदा दिएकाे छ ।
शान्तिपूर्ण रुपमा मनाउन प्रशासनको आग्रह
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले आज परेकाे रंगहरुको पर्व होली शान्तिपूर्ण र अनुशासित भएर मनाउन आग्रह गरेको छ । कार्यालयले एक सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै होली पर्व सामाजिक सद्भाव र भाइचारा कायम राख्दै मनाउन आग्रह गरेकोे हो ।
सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी राजेन्द्र प्रसाद कडेंलद्वारा हस्ताक्षरीत सूचनामा होली पर्वलाई सभ्य, शिष्ट, स्वस्थकर र मर्यादित तवरले मनाउन सबैलाई अनुरोध गरिएको छ । सूचनामा आत्मीयरूपमा नजिक भएका व्यक्ति वा आफन्तसँग मात्र होली खेल्न र होली पर्वको नाममा उच्छृङ्खल क्रियाकलाप नगर्न चेतावनी दिइएको छ ।
सूचनामा होली पर्वको अवसरमा विभिन्न खर्चिला र भड्किला कार्यक्रमका कारण सार्वजनिक स्थलहरूमा अशान्ति र विवाद उत्पन्न हुने गरेको भन्दै पर्वको नाममा कसैले सार्वजनिक स्थानमा होहल्ला, झगडा वा अनावश्यक गतिविधि गर्ने, पानीको बेलुन वा लोला हान्ने, जबरजस्ति रंग दल्ने, मादक पदार्थ सेवन गरी सवारी साधन चलाउने जस्ता गतिविधिहरू नगर्न भनिएको छ ।
आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्दा अरुको अधिकार र स्वतन्त्रता संकुचित नगर्ने तवरले होली पर्वलाई मर्यादित र व्यवस्थित रूपमा आग्रह गर्दै कुनै व्यक्तिले प्रशासनको सूचनालाई अटेर गरी अमर्यादित, उच्छृङ्खल, अवाञ्छित र गैरकानूनी क्रियाकलाप गरेमा उक्त कार्यलाई कानूनी कारबाहीको दायरामा ल्याइने चेतावनी पनि दिइएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले समेत फागु पर्वमा कुनै पनि व्यक्तिको इच्छा विपरीत फोहर पानी तथा लोला, मोविल केमिकल, प्रयोग नगर्न आग्रह गरेकाे छ । यस्तै मादक पदार्थ तथा लागू पदार्थ सेवन नगरी सभ्य र सुरक्षित तरिकाले होली मनाउन समेत प्रहरी प्रशासनले आग्रह गरेकाे छ । मर्यादित र शिष्ट रुपमा आफन्त र चिनजानका साथीसँग मात्र होली खेल्न जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता डीएसपी श्यामु अर्यालले अनुराेध गरेका छन् । होली पर्वलाई मध्यनजर गर्दै प्रहरीले सुरक्षा व्यवस्था मलाइएकाे बताइएकाे छ ।
केही वर्षदेखि रङको पर्व फागु अर्थात होली सभ्य बन्दै गएको छ । केही वर्षअघिसम्म फागु सुरु नहुदै १ हप्ता अघी देखि नै लोला हान्ने प्रवृत्ति थियो । तर केही समयदेखि फागु पर्वलाई अनुशासित भएर मनाउने गरिएको छ । सडकमा काम विशेषले हिँड्नेलाई इच्छा विपरीत रङ र लोला हान्ने क्रम बन्द हुँदै गएको छ ।
मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले प्रदेश बालअधिकार समितिकाे सदस्यमा ५ जनालाई मनोनित गरेको छ । मंगलबारकाे मन्त्रिपरिषद् बैठकले मकवानपुरका प्रकाश खतिवडा र झविन्द्र ज्ञवाली, काठमाडौंका अञ्जनी श्रेष्ठ र राजाराम सापकोटा तथा चितवनकी मन्जु बैरागीलाई उक्त समितिकाे सदस्यमा मनोनित गरिएको हाे ।
प्रदेश सरकारका निमित्त प्रवक्ता खानेपानी, ऊर्जा तथा सिंचाईमन्त्री श्यामबहादुर खड्काले सामाजिक विकास मन्त्रालयकाे प्रस्तावमा उक्त ५ जनालाई मनोनित गरिएकाे जानकारी दिए । यसैगरी, मंगलबारकाे मन्त्रिपरिषद् बैठकले चेपाङ समुदायको उत्थानका लागि चिउरी र चमेरो संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन निर्देशिका पहिलो संसोधन स्वीकृत गरेको छ ।
मन्त्रिपरिषद् बैठकले नेपाल सरकारको नाममा भक्तपुरको नखेलस्थित १० रोपनी जग्गामध्ये ५ रोपनी जग्गा र सूर्यविनायक नगरपालिका–७, स्थित ७ रोपनी ७ आना दुई पैसा जग्गा प्रशासनिक कार्य सञ्चालनका लागि भौतिक पूर्वाधार निर्माण गर्न सकिने देखिएकाले जग्गाको स्वीकृति प्रदानका लागि संघीय सरकारलाई सिफारिस गर्ने निर्णय गरेको छ ।
यसैगरी बैठकले खानेपानी क्षेत्रगत सूचना प्रणालीमा आधारित बागमती प्रदेशको स्थानीय तहको खानेपानी सरसफाई तथा स्वच्छता योजना तर्जुमा सम्बन्धी कार्यविधि २०८१ स्वीकृत गरेको खड्काले जानकारी दिए । यस्तै, संघीय सरकारले प्रदेशमा खटाएका सहसचिव बिनु बज्राचार्य र कृष्णबहादुर शाहीलाई जिम्मेवारी दिने निर्णय गरेको छ । बज्राचार्यलाई मन्त्रालय ताेकिएकाे छैन भने शाही हाजिर हुन बाँकी रहेको उनले बताए ।
यस्तै प्रदेश सरकारले कामको अनुगमन र मूल्यांकनका लागि छुट्टै कानून बनाउने भएकाे छ । मंगलबारकाे मन्त्रिपरिषद् बैठकले अनुगमन तथा मूल्यांकनका लागि कानून निर्माण गर्न मस्यौदा तर्जुमाका लागि सहमति दिने निर्णय गरे सँगै छुट्टै कानून बन्ने भएकाे हाे ।
प्रदेश सरकारबाट भएका कामको प्रभावकारिता जाँचका लागि कानून बनाएर अनुगमन तथा मुल्यांकन गर्न कानून निर्माणको तयारी गरिएको निमित्त प्रवक्ता खडकाले जानकारी दिए । मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयको प्रस्तावमा प्रदेश अनुगमन तथा मूल्यांकन सम्बन्धी विधेयकको मस्यौदा तर्जुमाका लागि सैद्धान्तिक सहमति दिने निर्णय गरेको हाे ।
अनुगमन तथा मूल्यांकन विधेयक आएपछि सरकारले कानून कार्यान्वयनको अवस्थादेखि प्रदेशको विकास नीति र मुख्यमन्त्रीसँग मन्त्रीहरूको कार्यसम्पादन सम्झौताअनुसार कामको मूल्यांकन गर्न सहज हुने छ ।
बागमतीमा मुख्यमन्त्रीले मन्त्रीहरुसँग, मन्त्रीहरुले सचिवसँग र सचिवहरुले कार्यालय प्रमुखहरूसँग कार्यसम्पादन सम्झौता गरेका थिए । तर, कार्यसम्पादन सम्झौताअनुसार कामको मुल्यांकन भने सरकारले गर्न सकेको थिएन । कानून निर्माण भएपछि प्रदेश सरकारले स्थानीय तहमा दिने समपुरक र विशेष अनुदानको कार्यान्वयन र प्रभावकारिताको अनुगमन र मूल्यांकनसमेत हुने बताइएकाे छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे बकैया गाउँपालिकामा माेटरसाइकल दुर्घटना हुँदा १ जनाकाे मृत्यु भएकाे छ । बा ४० प ५३०६ नम्बरकाे माेटरसाइकल दुर्घटना हुँदा चालक बकैया ४ बस्ने ३३ वर्षीय रुपक दियालीकाे उपचारकाे क्रममा मृत्यु भएकाे मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ ।
हात्तिसुडेबाट ठुलोदमार तर्फ आउँदै गरेकाे उक्त माेटरसाइकल मंगलबार बिहान बकैया जुरेली बजारस्थित मदन भण्डारी लोकमार्गमा घुम्तिमा मोडने क्रममा दुर्घटना हुँदा दियालीकाे टाउकोमा चोट लागि घाईते भएका थिए । उनलाई उपचारको लागि बकैया अस्पताल पठाएकोमा थप उपचारको लागि हेटौडा अस्पताल ल्याइएकाे थियाे । जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका अनुसार मंगलबार बिहानै दियालीलाई डाक्टरले मृत घोषणा गरेका हुन् ।
मकवानपुर । जीवनको सरल यात्रा त सहजै पार हुन्छ, कठिक परिस्थितीमा आइपर्ने समस्याको लागि समयमै पूर्वतयारी गर्नु आवश्यक छ । यस्तो पुर्वतयारी सहज बनाउनको लागि स्थानीय सरकारले सहजिकरण गरिदिएपछि मकवानजपुरको भिमफेदी गाउँपालिकाका श्रमिकहरु मख्ख छन् ।
औपचारिक क्षेत्रमा कार्यरतहरुको सुरक्षित भविष्यको लागि विभिन्न तयारी रहन्छ । आर्थिक रुपमा समेत धेरथोर जोहो हुने भएपछि प्राय समस्याको तार लाग्छ पनि । तर अनौपचारिक सेवामा कार्यरत श्रमिक मजदुरहरुलाई दिनभर काम गर्यो साँझ बिहान छाक टार्यो गर्नुपर्ने भएकोले उनीहरुको सुरक्षित भविष्यमा चुनौती छ ।
यस्तै अवस्थामा रहेका श्रमिक मजदुरहरुको लागि स्थानीय सरकारले अभिभावकत्व गरिदिएपछि श्रमिक मजदुरहरुको लागि खुसीकै पाटो भयो । मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिकाले यस वर्ष अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत ९९ श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध गराएको छ । सिकर्मी, डकर्मी, कृषि मजदुर र सवारीसाधनमा काम गर्ने श्रमिकलाई गाउँपालिकाले कोषमा आबद्ध गराएपछि मजदुरहरुले आफ्नो भविष्यको उपचार सुविधा पाउने अवस्था बनेको भन्दै खुसी प्रकट गरे । गाउँपालिकाले गत वर्ष अनौपचारिक क्षेत्रका ९८ श्रमिकलाई कोषमा आबद्ध गराएको थियो ।
सामाजिक सुरक्षा योजनामा आबद्ध धेरै श्रमिक निर्माण क्षेत्रका छन् । अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा योजनामा आबद्ध गराउने भीमफेदी गाउँपालिका देशकै पहिलो रहेको सामाजिक सुरक्षा कोषका निर्देशक उत्तमराज नेपालले बताए ।
अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध गराउन नेपाल सरकारले औद्योगिक क्षेत्रका लागि तोकेको न्यूनतम आधारभूत पारिश्रमिकको ११ प्रतिशत अर्थात १ हजार १९० रुपैयाँ र गाउँपालिकाको तर्फबाट ९ दशमलव ३७ प्रतिशत अर्थात् १ हजार १४ रुपैयाँ थप गरी जम्मा २० दशमलब ३७ प्रतिशत अर्थात् २ हजार २०४ रुपैयाँ मासिक गाउँपालिकाको कोषमा जम्मा गरिने व्यवस्था मिलाएको छ ।
भीमफेदीले यसअघि १३ माघ २०८० मा ९८ जना श्रमिकलाई कोषमा आबद्धता गराएको थियो । जसमा ८७ जनाले कोषमा निरन्तर रकम जम्मा गराउँदै आएका छन् । दुई वर्षमा १ सय ९७ जनालाई कोषमा समावेश गराइएको अध्यक्ष हिदम लामाले जानकारी गराए ।
गाउँपालिकाले आगामी वर्ष महिला स्वयंमसेविकालाई कोषमा आबद्धता गराउने योजनाअनुसार बजेटको व्यवस्था गरिने अध्यक्ष लामाले प्रतिबद्धता जनाएका छन् । उनले भीमफेदीले अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकलाई कोषमा आबद्धता गराएपछि काठमाडौं महानगरदेखि भरतपुर महानगरसम्मले चासो देखाएको बताए ।
अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकका लागि तोकिएको मासिक १० हजार ८२० रुपैयाँ (महंगी भत्ताबाहेक) मा पारिश्रमिकबाट ११ प्रतिशत अर्थात १ हजार १९० रुपैयाँ र भीमफेदी गाउँपालिकाले ९ दशमलव ३७ प्रतिशत अर्थात १ हजार १४ रुपैयाँ गरी २ हजार २०४ रुपैयाँ सामाजिक सुरक्षा कोषमा जम्मा हुने गाउँपालिकाको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत जीवन कुँवरले बताए ।
गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कोषमा श्रमिकलाई आबद्धता गराउन २५ लाख बजेट विनियोजन गरेको थियो । गत आव २०८०÷८१ मा १३ लाख बजेटबाट कार्यक्रम कार्यान्वयन गरिएको गाउँपालिका उपाध्यक्ष सञ्जिव श्रेष्ठले बताए ।
सामाजिक सुरक्षा योजनामा आवद्ध भएपछि श्रमिकहरुले औषधि उपचार, स्वास्थ्य तथा मातृत्व सुरक्षा योजना, दुर्घटना तथा अशक्तता सुरक्षा योजना, आश्रित परिवार सुरक्षा योजना र वृद्ध अवस्था सुरक्षा योजनाबाट सुविधा उपभोग गर्न सकिने कोषका निर्देशक नेपालले बताए ।
श्रमिकका दम्पति र कोषमा आवद्ध भएका परिवारका १८ वर्ष मुनिका बालबालिका जस्ता विभिन्न योजनाहरुमा सहभागी भई योजनामा उल्लेख सेवासुविधा हासिल गर्न सकिने उनले बताए । भिमफेदी गाउँपालिका र सामाजिक सुरक्षा कोषबीच ३० साउन २०८० मा सम्झौता भएको थियो । कोषले ११ मंसिर २०७७ सालदेखि योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम सुरु गरेको थियो ।
चालु आवमा अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्ध गराउने कार्यक्रमको शुभारम्भ गर्दै बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामाले यो उदाहरणीय कार्य गरेको बताए । यसले उनीहरुको जीवन र परिवारमा सहजता आउने उनको भनाइ थियो । यो कार्य भीमफेदी गाउँपालिकाले मात्र होइन प्रदेशका १ सय १९ वटै पालिकाले अनुसरण गर्नुपर्ने मुख्यमन्त्री लामाले बताए ।
प्रतिनिधिसभाका सांसद महेश बर्तौलाले सरकारले संगठित वा असंगठित क्षेत्रका श्रमिकको जीवन र उनीहरुको परिवारलाई सबल बनाउन विभिन्न योजना ल्याएको दाबी गरे । प्रमुख जिल्ला अधिकारी स्किम श्रेष्ठले आफ्ना पालिकाका बासिन्दालाई सक्षम बनाउन चालिएका यस्ता कार्यले सबै क्षेत्रमा सकारात्मक सन्देश पुग्ने बताइन् ।
भीमफेदी गाउँपालिकाले गत आवदेखि योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजनालाई समावेश गर्दै आइरहेको छ । चालु आर्थिक वर्षका लागि योगदानमा आधारित श्रमिक कोष शीर्षकमा २५ लाख बजेट विनियोजन गरेको गाउँपालिका अध्यक्ष हिदम लामाले जानकारी दिए ।