मकवानपुर । आज वैशाख कृष्ण औंसीको दिन । नेपालमा हिन्दू संस्कृति अनुसार आमाको मुख हेर्ने दिन वा मातातीर्थ औंसी पर्वको रूपमा मनाइने गरिन्छ। आमालाई सम्मान गरी १४ बैशाख आइतबार आमाको मुख हेर्ने दिन मनाइँदै छ ।
आमाकाे महत्व अमुल्य रहेकाे छ । आमालाई भगवानकाे अर्काे रुपले पुज्ने गरिन्छ । त्यसाेत आज विहानै देखि आमाकाे नाममा समाजिक संजाल भरिएका छन् । आमा नजिक भएकाहरु आमाको मुख हेर्न तथा खुवाउन जाने गर्छन । आमा भन्दा अलि टाढा भएकाहरु विभिन्न माध्यमबाट आमालाई भेट्ने गर्छन ।
शास्त्रमा उपाध्याय (पण्डित) आचार्य र पिताभन्दा पनि ठुली मानिएकी आमाप्रति श्रद्धा, भक्ति, सम्मान र आदर गर्ने तथा आमाबाट शुभाशीर्वाद थाप्ने दिनका रूपमा यो पर्वलाई लिइने शास्त्रीय परम्परा छ । छोराछोरीले आज बिहानै उठी नुहाएर आफ्नी आमालाई राम्रा राम्रा लुगा लगाउने र मीठा मीठा–तागतिला खानेकुरा खान दिई आशीर्वाद थाप्ने चलन छ । आमा नभएकाहरू भने आमालाई तर्पण र पिण्ड तथा पुरोहितलाई सिदादानसहित भोजन गराई दिवंगत आमा र उनले गरेका महान् एवं कष्टकर काम सम्झने गर्दछन् ।
आमालाई माता, जननी, महतारी आदि शब्दले पनि चिनिन्छ । आमालाई श्रद्धा, भक्तिपूर्वक स्नेह र सम्मान गरी विभिन्न खानेकुराका परिकार खुवाउने हुनाले कसैकसैले यसलाई आमालाई खुवाउने औंसीका रूपमा पनि लिने गरेका छन् । यो दिनलाई अर्को शब्दमा मातृऔंसी, मातृदिवस, मातातीर्थ औंसी आदि पनि भनिन्छ ।
आमाको मुख हेर्ने दिन वा मातातीर्थ औंसीको दिन आफूलाई जन्म दिने आमाको मुख हेर्न छोराछोरीहरू आमा भएको ठाउँमा गएर आफ्नो गच्छे अनुसारका खाद्य पदार्थ ख्वाउनुका साथै उपहार दिएर आमालाई प्रसन्न तुल्याउँछन्।
आमा नहुनेहरू भने यस दिन काठमाडौँ उपत्यकाको पश्चिम दिशातर्फ पहाडको फेदीमा रहेको मातातीर्थ जाने गर्छन् । मातातीर्थ कुण्ड पौराणिक एवं धार्मिक तीर्थस्थल हो। कुण्डमा स्नान गरेपछि आफ्नो आमाको मुक्तिको कामना गर्दै तर्पण दिन्छन्। मातातीर्थको पोखरीमा पवित्र मनका साथ हेरेको खण्डमा आमाको स्वरूपको दर्शन पाइन्छ भन्ने विश्वास पनि छ। उक्त कुण्डमा हेर्दा दिवंगत माता प्रसन्न भै दिएको आशीर्वादको प्रभावले छोराछोरीहरू जनधनले सम्पन्न भएर सुख भोग गर्न पाउँछन् भन्ने विश्वास छ।
मातातीर्थ कुण्ड पौराणिक एवं धार्मिक तीर्थस्थल हो । आमाको पवित्रस्थल भएकाले त्यो स्थानको नाम मातातीर्थ रहेको भनाइ बुढापाकाको छ । त्यहाँ गएर छोराछोरीहरूले आमालाई तिर्नुपर्ने ऋणबाट मुक्त हुन तथा आफ्ना आमालाई मुक्त गराउन सक्छन् । स्वस्थानी व्रतकथाअनुसार यो तीर्थमा सतीदेवीको अंग पतन भई मातुलेश्वर महादेवको उत्पत्ति भएको कथन छ । त्यसकारण पनि यहाँ गएर शास्त्रोक्त विधिपूर्वक गरिने कर्मकाण्डबाट मृत आमाले मोक्ष पाउने तथा सो कार्य गर्ने सन्तानले जीवनभर सुखसन्तोष पाउने जनविश्वास छ ।
स्वस्थानी व्रतकथा अनुसार यो तीर्थमा सतीदेवीको अङ्ग पतन भै मातुलेश्वर महादेवको उत्पत्ति भएको थियो। त्यसकारण पनि यहाँ गएर शास्त्रोक्त विधिपूर्वक गरिने कर्मकाण्डबाट मृत आमाले मोक्ष पाउने तथा उक्त कार्य गर्ने सन्तानले जीवनभर सुख-सन्तोष पाउने जनविश्वास छ।यसरी विधिवत् रूपमा छोराछोरीहरू आमालाई तिर्नुपर्ने ऋणबाट मुक्त हुन तथा आ-आफ्ना आमाको मोक्ष प्राप्त गराउन यो तीर्थमा मेला भर्न आउँछन्। यो तीर्थमा सतिदेवीको अङ्ग पतन भै मातुलेश्वर महादेवको उत्पत्ति भएको वर्णन श्री स्वस्थानी व्रतकथामा पाइन्छ। पुण्य प्राप्तिका लागि कोटी होम, यज्ञ, पूजापाठ एवं अनेक तीर्थव्रत गरेको भन्दा पनि यो तीर्थमा प्रवेश गर्दा बढी फल प्राप्त हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ।
यसै गरी भगवान् विष्णुको सातौँ अवतारका रूपमा मर्यादा पुरुषोत्तम श्रीराम वनवासका क्रममा घुम्दै यो ठाउँमा आइपुगेका थिए। उनलाई अपरिचित र नौलो देखेर स्थानीय बासिन्दाहरूले आक्रमण गरे। फलस्वरूप श्रीराम र उनीहरू बीच घमासान युद्ध भयो। युद्धले गर्दा दुवै पक्ष आकुल-व्याकुल थिए। त्यही बेला माता सीताजीलाई प्यास लाग्यो। पानी खोज्दै जाँदा कतै पानी नभेटिएकाले भगवान् श्रीराम गङ्गामाताको स्तुति गर्न थाले। ‘माता गङ्गासमो तीर्थ पिता पुस्कर मे वचः’ भन्दै तीनपटक मन्त्रोच्चारण गरी जमीनमा वाण प्रहार गरेपछि वाण लागेको ठाउँमा पानीको कुण्ड बन्यो। त्यहाँ माता सीताजीले सारा ब्रह्माण्डको साक्षात् दर्शन पाउँदा उहाँको स्वरूप कुण्डमा रहेको ढुंगाको मूर्ति कोरिन पुग्यो भन्ने अर्काे धार्मिक विश्वास समेत पाइन्छ।
त्यतिबेला त्यहाँ घना जंगल भएकाले गाई चराउन आएका गोठालाहरू कुण्डको नजीकै बसेर खाजा खाइरहेका थिए। एउटा गोठालो मुखमा रोटी नपरी कुण्ड भएतिर मात्र जाँदो रहेछ। उसले त्यहाँ आमाको दर्शन पाएछ, तर घर फर्कने वेलामा गोठालोले एक्लै फर्किन नमानेको र आमासँगै जाने इच्छा राख्दा आमाले छोरालाई हामी मृत आमाहरूको दर्शन गर्न सधैं वैशाख औंसीको दिन यो तीर्थमा आउनू भन्ने वाचाका साथ छोरालाई सम्झाई-बुझाई फर्काइन्। आमाको पवित्रस्थल भएकाले यो ठाउँको नाम मातातीर्थ रहेको हो भन्ने गरिन्छ ।
काठमाडौं । बागमती प्रदेश प्रमुख दीपक प्रसाद देवकोटाले सहकारी क्षेत्रको चुनौती र कमीकमजोरीलाई चिर्दै संविधान र कानुन प्रदत्त अधिकारको उपयोगसहित सहाकारीहरुले आमजनताको जीवनस्तर उकास्ने अभियानको सारथी बन्नुपर्ने बताउनु भएको छ ।
नेपालको संविधानले सरकारी, सहकारी र नीजि क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रको तीन खम्बाको रुपमा उल्लेख गरेर सहकारी क्षेत्रको बिस्तार र प्रर्वद्धनमा जोड दिएको बताउनु हुँदै उहाँले सहकारीलाई जिम्मेवार बन्न समेत आग्रह गर्नुभयो ।
नवजीवन सहकारी संस्थालिमिटेडद्वारा आयोजित बिचार गोष्ठी कार्यक्रममा प्रदेश प्रमुख देवकोटाले शनिबार यस्तो बताउनु भएको हो । ‘सहकारी सहकार्य हो, यो समूह र त्यसभित्रका व्यक्तिहरुको उत्थानमा क्रियाशिल संस्था हो, सहकारी एकताको अनुपम उदाहरण हो’ उहाँले भन्नुभयो । समूहले व्यक्तिलाई उत्थान गर्नुपर्दछ र गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण नवजीवन सहकारीले दिएको उहाँले बताउनुभयो ।
सडक दुर्घटनाको आलो घाउले रन्थनिएको एउटा बेसहारा बालकलाई देवकोटा सहितको समूहले उपचारमा गरेर नयाँ जीवन दिएपछि यो सहकारीको परिकल्पना गरिएको थियो । वि। स २०४८ सालको उक्त घटनाबाट पाठ सिक्दै २०५० मा सहकारी दर्ता गरिएको उहाँले स्मरण गर्नुभयो । ‘मानिसले सफलता देख्छन् र सफलतामा हातेमालो गर्छन् तर संघर्ष धेरैलाई थाहा हुदौन’ उहाँले भन्नुभयो । नवजीवन सहकारी संस्थाले सुदूर पश्चिम र लुम्बिनीका जनतामा आर्थिक क्रियाशीलता अभिवृद्धि गरि जीवनस्तर उकास्न सफल भएको उहाँले बताउनु भयो ।
सहकारीको मूल्य, मान्यता र सिद्धान्तलाई सर्वोपरि राखेर अघि बढेको हुनाले नै इतिहासका कुनै कालखण्डले नवजीवनलाई बिचलित नपारेको उहाँले बताउनु भयो । व्यक्तिगत र पारिवारिक ढङ्गले सञ्चालन गरिएका र केही बदमास नियतकाले नेतृत्व गरेका सहकारीहरूको कारण अहिले सहकारी अभियानमा हिलो छ्याप्न खोजेकोले सचेत हुनुपर्ने उहाँले बताउनुभयो ।
‘नकारात्मकताको बिउ रोपेर सकारात्मकता उम्रन सक्दैन, त्यसैले केही छिटपूट बदनियतलाई समग्र सहकारी जगतको बदनामीमा जोड्नु घोर अन्याय हुने उहाँले बताउनु भयाे । सुर्केथैली, बाकस अनि पटुकीमा पोको पारेका निम्न आय समूहका पैसा जनताको बैङ्क सहकारीले सहकार्यमा परिचालन गरेको बताउँदै उहाँले भन्नुभयाे ‘त्यत्तिकै निस्क्रिय रहेको पैसा अण्डा दिने कुखुरा जस्तै भएको छ, यो खुशीको कुरा हो’ सहकारीले बित्तिय साक्षरतामा अझै जोड दिएर आमसमुदायलाई सहकारीमा जोड्नु पर्ने उहाँले बताउनु भयाे ।
सहकारीले आमसर्वसाधारणहरुकाे भलाईको लागि सधै लागि परेकाे सहकारीका अध्यक्ष देवबहादुर बमले बताए । बमका अनुसार वि.सं. २०४८ साल माघमा एकले सबैलाई सबैले एकलाई भन्ने उद्धेश्यका साथ १४ जनाले स्थापना गरेको बचत कोषलाई विस्तार गर्दै जाने क्रममा ६४ जना सदस्यहरुबाट १ लाख ३० हजार पूँजी संकलन भएपछि दर्ता भई सुदूरपश्चिमको धनगढीमा वि.सं. २०५० मंसिर ३० गतेबाट यो सहकारी कारोबार सुरु गरेको थियो ।
यस संस्थामा हाल करिब ३३ हजार शेयर सदस्य रहेका छन् भने १० वटा शाखा/सेवाकेन्द्रहरु मार्फत सेवा प्रदान गरिरहेको छ । देशभरीका करिब ३० हजार सहकारी संस्था मध्ये ठूला १० भित्रैको उत्कृष्ट तथा संस्थाका सदस्यहरुको मन मस्तीस्कमा बस्न सफल रहेको अध्यक्ष बमले बताउनुभयो ।
धनगढी, टीकापुर, अत्तरिया र बाँसगढीमा आफ्नै भवन रहेको यस संस्थाले सुखड र जोशीपुरमा समेत जमिन खरिद गरी संस्थाको आफ्नै भवन निर्माण गर्ने लक्ष रहेको छ । लघुवित्त कार्यक्रम समेत सञ्चालन गरिरहेको यस संस्थाले सुपथ मूल्य पसल खोल्ने योजना समेत बनाएको छ । ४३७ करोड निक्षेप संकलन गरि ४०४ करोड कर्जा लगानी गरेको यस संस्थाले आ.ब. २०७९।०८० मा १३ करोड ४९ लाख मुनाफा हाँसिल गरको छ । त्यस्तै संस्थाको चुक्ता शेयर पुँजी २८.५ कारेड रहेको छ भने जगेडा तथा विभिन्न कोषहरुमा ४४ करोड रकम जम्मा रहेको बमले बताउनुभयो ।
मकवानपुर । चितवन जिल्लाकाे भतरपुर महानगरकाे विभिन्न स्थानमा भएकाे घटनामा ५ जनाको मृत्यु भएको छ । भरतपुर महानगरपालिका वडा नम्बर – १, ३, ४, ७ र २९ मा भएकाे छुट्टाछ्ट्टै घटनामा ५ जनाकाे मृत्यु भएकाे बागमती प्रदेश प्रहरी कार्यालय हेटौंडाले जानकारी दिएको छ ।
भरतपुर महानगरपालिका–१ मा अचेत अवस्थामा फेला परेका पुरुषको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएकाे छ । शुक्रबार मनास्लु होटल अगाडी पिपलको रुख मुनी नामथर नखुलेको अन्दाजी ५० वर्षीय पुरुष अचेत अवस्थामा फेला परेको प्रदेश प्रहरीले जनाएकाे छ । प्रहरीका अनुसार उनलाई उपचारका लागि चितवनस्थित भरतपुर सरकारी अस्पताल लगिएकोमा उपचारको क्रममा शुक्रबार साँझ मृत्यु भएको हाे ।
यसैगरी भरतपुर महानगरपालिका–३, पुलचोकमा ट्रकले ठक्कर दिँदा पैदल यात्रीको मृत्यु भएको छ । शुक्रबार राती आँपटारीबाट गैंडाकोटतर्फ आउँदै गरेको ग २ ख १०८० नम्बरको ट्रकले ठक्कर दिँदा काभ्रेपलाञ्चोक जिल्ला घर भई हाल भरतपुर महानगरपालिका–३, बस्ने ६० वर्षीय ताईसन तामाङ गम्भिर घाइते भएका थिए । घाइते ताईसनलाई उपचारका लागि चितवनस्थित भरतपुर मेडिकल कलेज लगिएकोमा उपचारको क्रममा शुक्रबार राती नै डाक्टरले मुत्यु घोषणा गरेको प्रदेश प्रहरी कार्यालयले जानकारी दिएको छ । ट्रक चालकलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।
यस्तै चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–४, गैंडाचोकमा एक जना पुरुषको शव फेला परेको छ । शुक्रबार नारायणी नदीको तिरमा हाल नाम थर नखुलेको अन्दाजी ४० वर्षीय पुरुषको शव फेला परेको प्रहरीले जानकारी दिएको छ । मुचुल्का पश्चात शव पोष्टमार्टमका लागि चितवनस्थित भरतपुर सरकारी अस्पताल लगिएको छ ।
चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–७, प्रेमबस्तीचोकमा बलेरोले स्कुटरलाई ठक्कर दिँदा स्कुटर चालकको मृत्यु भएको छ । शुक्रबार दिउँसो गितानगरबाट भरतपुरतर्फ जाँदै गरेको ना ५ च २६४४ नम्बरको अण्डा लोड गरेको बलेरोले सोही दिसातर्फ जाँदै गरेको ना ५४ प १७९५ नम्बरको स्कुटरलाई ठक्कर दिंदा भरतपुर महानगरपालिका–६, ईन्द्रपुरीकी ५२ वर्षीया लक्ष्मी वाग्ले घाईते भएकी थिइन् । उनलाई उपचारका लागि भरतपुर सरकारी अस्पताल लगिएकोमा उपचारको क्रममा डाक्टरले मृत घोषणा गरेको प्रहरीले जानकारी दिएको छ । बलेरो चालक मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका–६, बस्ने २५ वर्षीया पेमा लामालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।
चितवनको भरतपुर महानगरपालिका–२९, सिमतालमा अचेत अवस्थामा फेला परेका पुरुषको मृत्यु भएको छ । मृत्यु हुनेमा पर्सा जिल्ला ठोरी गाउँपालिका–२ बस्ने ५१ वर्षीय माधव प्रसाद बाँस्कोटा रहेको प्रदेश प्रहरीले जानकारी दिएको छ । शुक्रबार बाँस्कोटा स्थानीय श्याम थकालीको घर अगाडि बरण्डामा अचेत अवस्थामा फेला परेका थिए । बास्कोटालाई उपचारका लागि भरतपुरस्थित सरकारी अस्पताल लगिएकोमा उपचारको क्रममा मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएकाे छ ।
मकवानपुर । आज १९ औं लोकतन्त्र दिवस । जनताले जितेकाे दिन । नेपालमा लोकतन्त्र दिवस जनआन्दोलन २०६२-६३ सफल भएर राजाको प्रत्यक्ष शासन अन्त्य भई लोकतन्त्रको पुनर्स्थापना भएको सम्झनामा हरेक बैशाख ११ गते विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदैछ ।
२०६३ वैशाख ११ गते तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले २०५९ जेठ ८ गते विघटन भएको संसद् पुनर्स्थापना गरेकाले नागरिकको जीत भएको खुशीयालीमा २०६४ देखि देशभर लोकतन्त्र दिवस मनाउन थालिएको हो । २०६१ साल माघ १९ गते तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले शासन सत्ता आफ्नै हातमा लिएपछि आन्दोलनरत सात दल र तत्कालीन नेकपा माओवादीबीच १२ बुँदे समझदारी भएको थियो । २०६२ साल मङ्सिरमा १२ बुँदे समझदारी भएपछि जनआन्दोलनले गति लिएको थियो ।
आन्दोलनरत दलले गरेकै मस्यौदाका आधारमा ज्ञानेन्द्र शाहले वैशाख ११ गते राति संसद पुनर्स्थापनाको घोषणा गरेका थिए । २०६३ जेठ ४ गतेको संसद्ले राजाको अधिकार कटौती गरेकाे थियाे । बैठकले माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याई संविधानसभाको चुनाव गर्ने सङ्कल्प प्रस्ताव पारित गरेको थियो । यसैको जगमा वि.सं २०६४ चैत २८ गते पहिलो संविधानसभा चुनाव भयो । संविधानसभाको २०६५ जेठ १५ गते बसेको पहिलो बैठकले २४० वर्षे राजसंस्थाको विधिवत अन्त्य गर्यो ।
२०७० मङ्सिर ४ गते दोस्रो संविधानसभा चुनावबाट निर्वाचित सभाले २०७२ साल असोज ३ गते सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको संविधान जारी गरेको थियो । अहिले तीन तहका सरकार क्रियाशील छन् । सङ्घीय, प्रादेशिक र पालिका सरकारले शासन सञ्चालन गरेका छन् ।
आन्दोलनरत दलले गरेकै मस्यौदाका आधारमा राजा ज्ञानेन्द्रले वैशाख ११ गते राति संसद् पुनर्स्थापनाको घोषणा गरी बैठकसमेत आह्वान गरे । उनले जनताको नासो जनतालाई नै फिर्ता गरेको घोषणा गरे । यसैले यही वैशाख ११ गतेको दिनलाई लोकतन्त्र दिवस भनिन्छ । यो दिन नै गणतन्त्रको जगका रुपमा स्थापित बन्यो ।
संविधानबमोजिम तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भई आन्दोलनको बलमा बनेको संविधान कार्यान्वयन भयो । जसअनुसार संघीय, प्रादेशिक र स्थानीय सरकारले शासन सञ्चालन गरेका छन् । यो परिवर्तनको प्रवेशद्वार भएकाले वैशाख ११ गतेलाई लोकतन्त्र दिवसका रुपमा मनाउने गरिएको छ ।
लोकतन्त्रपछिको दुई दशकमा राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिकलगायतका क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन भएको छ । यो परिवर्तनको मुख्य जग वैशाख ११ गतेलाई लोकतन्त्र दिवसका रुपमा मनाउने गरिएको छ । तर लोकतन्त्रको उपलब्धि महत्त्वपूर्ण रहे पनि नागरिकमा निराशा र असन्तुष्टि कायमै छ ।
दलहरु नागरिकको समस्या समाधानमा भन्दा पनि सत्ता स्वार्थमा केन्द्रित भएको आरोप लाग्दै आएको छ । यसैबीच नेकपा एमालेले युवालाई ‘जनताले जितेको दिन’ को स्मरण गराउने उद्देश्यले लोकतन्त्र दिवसका दिन बिहीबार ‘यूथ सेलिब्रेशन’ को आयोजना गर्दैछ ।
मकवानपुर । संघीय शिक्षामन्त्री विद्या भट्टराईले पदबाट राजीनामा दिएकी छन् । मन्त्री भट्टराईले सोमबार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई भेटेर राजीनामा बुझाएकी हुन् ।
शिक्षकहरूले लगातार विभिन्न माग राखेर आन्दोलन गरिरहेका बेला शिक्षामन्त्री भट्टराईको राजीनामा आएको हो । शिक्षक आन्दोलनकाे विषयलाई लिएर प्रधानमन्त्री र शिक्षामन्त्रीबीच विवाद रहँदै आएकाे थियाे । मन्त्री भट्टराईले आन्दोलनकारी शिक्षकहरूसँग भेटघाट समेत गरेकी थिइन् । त्यसक्रममा उनले शिक्षा विधेयक संसदीय समितिमा दफावार छलफल हुँदै गरेको र यसलाई चाँडै टुङ्ग्याउन आफू प्रतिबद्ध रहेकाे बताएकी थिइन् ।
शिक्षा मन्त्रालयले शिक्षकहरूलाई पटक-पटक वार्ताका लागि बोलाए पनि शिक्षकहरूले ऐन नल्याएसम्म वार्तामा नबस्ने अडान लिदैं आएका थिए ।सोमबार शिक्षकहरुकाे आन्दोलन २० औं दिनसम्म निरन्तर चलिरहेकाे छ ।