मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा सदस्य तथा प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनका लागि करिब २ लाख ४६ हजार जनशक्ति परिचालित हुने भएका छन् । निर्वाचनको कामका लागि मुख्य निर्वाचन अधिकृत, निर्वाचन अधिकृत, सहायक निर्वाचन अधिकृत, मतदान अधिकृत, सहायक मतदान अधिकृत लगायत आवश्यक देखिएका अन्य पद सिर्जना गरी त्यस्ता पदमा आवश्यकता अनुसार कर्मचारी नियुक्त गर्न वा तोक्न सक्ने व्यवस्था निर्वाचन आयोग ऐन, २०७३ ले गरेकाे छ ।
निर्वाचन आयोग ऐन, २०७३ मा भएकाे ब्यवस्था बमाेजिम मुख्य निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा मुख्य निर्वाचन अधिकृत एक जना, सहायक निर्वाचन अधिकृत, (राप. द्वितीय श्रेणीे वा सो सरह वा राप. तृतीय श्रेणी वा सो सरह) – एकजना, लेखा अधिकृत वा लेखापाल (रा. प. तृ. श्रेणी वा सो सरह वा (रा.प.अनं प्रथम श्रेणी वा सो सरह) एक जना, सहायक कर्मचारी (रा.प.अनं प्रथम श्रेणी वा सो सरह वा रा.प. अनं. द्वितीय श्रेणी वा सो सरह) एक जना रहनेछन् । यस्तै कम्प्युटर अपरेटर (रा.प.अनं प्रथम श्रेणी वा सो सरह वा रा.प. अनं. द्वितीय श्रेणी वा सो सरह) एक जना,. सवारी चालक (सवारी साधन भएमा) एक जना, सहयोगी कर्मचारी (श्रेणी विहीन) दुई जना, निजी सुरक्षा अधिकारी (पि.एस.ओ.) एक जना गरी नौ जना जनशक्ति रहेका छन् । यसैगरी निर्वाचन अधिकृतको कार्यालयमा पनि नौ जना कर्मचारी नै रहेका छन् ।
यसैगरी मतदान केन्द्रमा मतदाता संख्याकाे आधारमा ९ जना देखि ११ जनासम्म रहने व्यवस्था रहेकाे आयाेगले जनाएकाे छ । आयाेगका अनुसार २ सय ५० सम्म मतदाता भएका मतदान केन्द्रमा मतदान अधिकृत र सहायक मतदान अधिकृत एक/एक जनासहित ९ जना कर्मचारी रहने आयाेगले जनाएकाे छ । २ सय ५१ देखि ५ सयसम्म मतदाता भएका मतदान केन्द्रमा मतदान अधिकृत र सहायक मतदान अधिकृत एक/एक जनासहित ११ जना कर्मचारी रहने छन् भने ५ सय भन्दा बढी मतदाता भएका मतदान केन्द्रमा थप एक जना स्वयंसेवक सहित १२ जना कर्मचारी परिचालन गरिने आयाेगले जनाएकाे छ । आवश्यकता अनुसार अस्थायी मतदान केन्द्रको पनि व्यवस्था गरिने भएकाे छ ।
निर्वाचन कार्यकाे लागि नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार तथा स्थानीय तहका कर्मचारी वा नेपाल सरकार वा प्रदेश सरकारको स्वामित्व वा नियन्त्रणमा रहेको वा नेपाल सरकारको अनुदानमा सञ्चालित संस्थाका कर्मचारी वा विश्वविद्यालय वा सामुदायिक विद्यालयका शिक्षक वा कर्मचारीलाई खटाइने आयाेगले जानकारी दिएकाे छ । त्यस्तै काजमा, करारमा वा ज्यालादारीमा कार्यरत कर्मचारीलाई समेत आवश्यकताकाे आधारमा खटाइने भएकाे छ ।
यसैगरी आयोगले निर्वाचन कार्यालयको मौजुदा जनशक्तिबाट निर्वाचन सम्बन्धी काम समयमा सम्पन्न गर्न नसकिने भएमा निर्वाचन कार्यालयले निर्वाचनको मिति घोषणा भएपछि बढीमा दुई महिनाको लागि कर्मचारी काजमा लिइ कार्य गरिरहेकाे छ ।
यस्ता कर्मचारीलाई निर्वाचनमा नखटाइने
निजामती कर्मचारी, शिक्षक तथा अन्य सरकारी संघ संस्थासँग सम्बद्ध राष्ट्रियस्तरको ट्रेड युनियनका संघ, प्रदेश र जिल्ला कार्यसमितिका पदाधिकारी, कुनै कर्मचारीको नजिकको नातेदार उम्मेदवार भएमा सो निर्वाचन क्षेत्रमा त्यस्तो कर्मचारीलाई निर्वाचनको काममा नखटाइने जनाएकाे छ ।
यसैगरी जनशक्ति व्यवस्थापन निर्देशिकामा कार्यालयको सुरक्षार्थ खटिएका सुरक्षा गार्ड, पाले पहरा बस्ने कर्मचारी र स्वास्थ्य सेवा, विद्युत, टेलिफोन, बैंक, वारुणयन्त्र, खानेपानी जस्ता अत्यावश्यक सेवा प्रदान गर्ने निकायका कर्मचारीलाई त्यस्तो सेवाको लागि वैकल्पिक व्यवस्था नगरी निर्वाचन कार्यमा नखटाइने व्यवस्था रहेकाे छ ।
मकवानपुर । आउँदाे मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा सदस्य तथा प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनका उम्मेदवारहरूले कात्तिक १७ गतेदेखि मंसिर १ गतेसम्म निर्वाचन प्रचारप्रसार गर्न पाउने भएका छन् ।
निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा १३ मा राजनीतिक दल, उम्मेदवार, दलको भातृ संगठन तथा सम्बन्धित व्यक्तिले जुलुस, आमसभा, कोणसभा, बैठक, भेला वा निर्वाचन प्रचारप्रसार सम्बन्धी कार्य गर्दा पालना गर्नुपर्ने आचरणको व्यवस्था गरिएको छ । उक्त दफा १३ को (म) मा उम्मेदवारको अन्तिम नामावली प्रकाशन भएपछि मतदान हुने दिनभन्दा १७ दिन अघिदेखि मात्र निर्वाचन प्रचारप्रसारअन्तर्गत जुलुस, आमसभा, कोणसभा गर्न र सञ्चारमाध्यममा आफ्नो निर्वाचनसम्बन्धी सामग्री प्रकाशन वा प्रसारण गर्न सकिने व्यवस्था रहेको आयाेगले जनाएकाे छ । साे अनुसार कात्तिक १७ विहीबारदेखि मंसिर १ गतेसम्म उम्मेदवारहरुले निर्वाचन प्रचारप्रसार गर्न सकिने व्यवस्था रहेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ ।
यसैगरी निर्वाचन आचारसंहिताको प्रभावकारी कार्यन्वयन भए/नभएको सम्बन्धमा निर्वाचन आयोग र जिल्ला आचारसंहिता अनुगमन समितिबाट भएको अनुगमन, उल्लघंनका घटनाबारे प्राप्त उजुरी तथा जानकारीका आधारमा स्पष्टीकरण सोध्ने र जवाफ आउने क्रम जारी रहेको समेत आयाेगले जनाएकाे छ । यसैगरी आचारसंहिताको प्रतिकूल हुने गरी कुनै पनि गतिविधि नगर्न राजनीतिक दल, उम्मेदवार र सम्बन्धित पक्षसँग आयोगले आग्रह गर्दै आएको बताएकाे छ ।
यस्तै आचारसंहिता बमोजिम निर्वाचन प्रचारप्रसारका लागि आमसभा, कोणसभा गर्दा मञ्चको तयारीको लागि लागेको खर्चको विवरण सम्बन्धित उम्मेदवारले आफैँ वा प्रतिनिधिमार्फत मतदान सम्पन्न भएको १५ दिनभित्र निर्वाचन कार्यालयमा पेश गर्नु व्यवस्था रहेकाे आयाेगले जनाएकाे छ । दल वा उम्मेदवारले जुलुस, आमसभा, कोणसभा, घरदैलो भेटघाट वा जुनसुकै प्रकारको र्याली गर्दा बढीमा १० वटा राष्ट्रिय झण्डा प्रयोग गर्न सकिने भएकाे छ ।
यसैगरी आयाेगले कुनै पनि धर्मको नाममा प्रचारप्रसार गर्न गराउन नहुने, उम्मेदवार तथा निजको परिवारलाई कुनै तवरबाट डर, त्रास तथा धम्की दिन नहुने र कुनै साम्प्रदायिक विद्वेष फैलाउने गरी प्रचारप्रसार गर्न वा मत माग्न नहुने प्रावधानहरू आचारसंहितामा रहेकाेले साेही अनुसार गर्न समेत उम्मेदवारलाई अनुराेध समेत गरेकाे छ ।
मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा सदस्य र प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनअन्तर्गत पहिलो हुने निर्वाचित हुने प्रणालीअन्तर्गत प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा कायम रहेका उम्मेदवार वा दलको निर्वाचन चिन्ह मात्र रहेको मतपत्र हुनेछ । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्रतिनिधिसभाका लागि जम्मा ४७ वटा निर्वाचन चिन्ह भएको मतपत्र प्रयोग हुने छ ।
निर्वाचन आयोगमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत प्रतिनिधि सभामा सहभागी हुन निवेदन दिएका ६८ वटा दलमध्ये सबै प्रक्रिया पूरा गर्दा ४७ वटा मात्र कायम भएपछि निर्वाचन चिन्ह त्यसै अनुसार तय भएको हो ।
आयोगका अनुसार समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा सहभागी हुनका लागि निवेदन दिएका मध्ये नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) र नेपाल समाजवादी पार्टीले एउटै चुनाव चिन्ह लिएका छन् ।
त्यस्तै नेपाल आमा पार्टी, नौलो जनवादी पार्टी, सचेत नेपाली पार्टी र नेपाल सुशासन पार्टीले पनि संयुक्त रुपमा एउटै चुनाव चिन्ह लिएका छन् । त्यस्तै सामाजिक एकता पार्टी, नेकपा समाजवादी र नेपाल दलित पार्टीले पनि साझा चुनाव चिन्ह लिएका छन् । प्रतिनिधिसभामा समानुपातिकतर्फ १ सय १० सिट रहेको छ ।
प्रदेश सभाको समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्रदेश अनुसार मतपत्रमा चुनाव चिन्हको संख्या फरक फरक पर्ने आयोगले जनाएको छ । कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा दलहरूले समानुपातिकतर्फको अन्तिम बन्दसूची बुझाएपछि मात्र मतपत्र छपाइ भएकोले यी दुई प्रदेशमा बन्दसूची बुझाउने दलको मात्र निर्वाचन चिन्ह रहने भएको छ ।
तर प्रदेश नं. १, मधेश प्रदेश, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशको समानुपातिकतर्फको मतपत्र बन्दसूची पेश गर्नुअघि नै छपाइ भइसकेको कारण निर्वाचनमा सहभागिताका लागि निवेदन दिएका दलको निर्वाचन चिन्हसमेत रहने भएको छ ।
जस अनुसार प्रदेश नं. १ मा ५५ वटा निर्वाचन चिन्ह भएको मतपत्र हुने छ । त्यस्तै मधेश प्रदेशमा ५९, बागमतीमा ५८, गण्डकीमा ५२ र लुम्बिनीमा ५४ वटा निर्वाचन चिन्ह भएको मतपत्र प्रयोग हुने छ । कर्णाली प्रदेशमा २८ र सुदुरपश्चिम प्रदेशमा ३४ वटा निर्वाचन चिन्ह भएको मतपत्र प्रयोग हुने छ । प्रदेश नं. १ मा बन्दसूचि बुझाउने दल भने ३६ मात्र रहेका छन् । त्यस्तै मधेश प्रदेशमा ३६, बागमती प्रदेशमा ४०, गण्डकी प्रदेशमा ३१ र लुम्बिनी प्रदेशमा ३२ वटा दलले मात्र बन्दसूची पेश गरेका छन् । कर्णाली प्रदेशमा निर्वाचनमा सहभगिताका लागि निवेदन दिने दलको संख्या ४९ थियो । त्यस्तै सुदुरपश्चिममा ५० वटा दलले सहभागिताका लागि निवेदन दिएका थिए ।
प्रदेश सभामा प्रदेश नं. १ बाट ३७ जना, मधेश प्रदेशमा ४३, बागमतीमा ४४, गण्डकीमा २४, लुम्बिनीमा ३५, कर्णालीमा १६ र सुदूरपश्चिममा २१ जना समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत सदस्य निर्वाचित हुनेछन् ।
मकवानपुर । आसन्न प्रदेश सभा तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनको तयारीको लागि नेताहरू गाउँ गाउँ पुग्नेक्रम बाक्लै चलिरहेको छ ।
उम्मेदवारहरूलाई आफ्नो नेता कार्यकर्ता तथा समर्थकहरूले चुनावी मैदानमा मत माग्नको लागि सहयोग गरिरहेका छन् ।
तर सबै नेता तथा कार्यकर्ताहरूलाई आफ्नै पार्टीको उम्मेदवार पनिमन परेको हुन्न भन्ने उदाहरण मकवानपुरमा भेटिएको छ । नेपाली कांग्रेस बागमती प्रदेशका सभापति ईन्द्रबहादुर बानियाँलाई मतमाग्न जांदा कांग्रेसका क्रियाशिल सदस्यहरुले नै कालो झण्डा देखाएका छन् ।
मंसिर ४ गते हुने निर्वाचनका लागि प्रदेश सदस्य तर्फका उम्मेदवार बानियाँलाई आफ्नै कार्यकर्ताहरुले कालो झण्डा देखाई विरोध प्रदर्शन गरेका हुन् ।
प्रदेश सभा अन्तरगत मकवानपुर २ को ‘क’ का उम्मेदवार बानियाँलाई पश्चिम मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका वडा नं १ मकरी स्थित भूमिनन्द चोकमा कांग्रेसका क्रियाशिल सदस्य एवम् सदस्यहरुले कालो झण्डा देखाएका हुन् । बानियाँसहित नेपाली कांग्रेस मनहरी गाउँपालिकाका सभापति प्रकाश बर्तौला, मनहरी गाउँपालिकाका अध्यक्ष रञ्जन कालाखेती लगायतका नेताहरु मकरीस्थित एक आश्रमका कार्यक्रमका लागि गाडिमा जाँदै थिए । बानियाँको गाडि मकरी प्रवेश गर्न नपाउँदै कांग्रेसका क्रियाशिल सदस्य, सदस्य एवम् स्थानीय युवाहरुले कालो झण्डा प्रदर्शन गरेका हुन् ।
यसअघि पनि सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित बानियाँले आफ्नो कार्यकालमा त्यस क्षेत्रमा कुनैपनि विकास नगरेको भन्दै आक्रोशित युवाहरुले विरोध प्रदर्शन गरेका हुन् ।

कांग्रेसका क्रियाशिल सदस्यहरु विशाल उप्रेती, कृष्ण प्रसाद मैनाली, सुजन बर्तौला, राम बर्तौला, उपेन्द्र पाठक, पुरुषोत्तम पराजुली, रामकुमार खड्का, सदस्यहरु लक्ष्मण बर्तौला, अनिल बुर्लाकोटी, सूर्यबहादुर पराजुली लगायत ३० जना युवाहरुले कालो झण्डा प्रदर्शन गरेका थिए ।
विरोध प्रदर्शन देख्नासाथ बानियाँको गाडि तीब्र गतिमा अघि बढेको क्रियाशिल सदस्य विशाल उप्रेतीले बताए । त्यस क्षेत्रलाई बानियाँले वेवास्ता गरेको उनको आरोप छ । “बिगतमा पनि केही माखो मार्नुभएन फेरि हामीसँग नै भोट माग्न आउन उहाँलाई लाज हुनुपर्ने हो” उप्रेतीले भने ।
मकवानपुर । सूर्य भगवान एवम् दिनानाथको पूजाआजा गरी छठ पर्वको दोस्रो दिन आज खरना मनाइँदै छ ।
आज साँझ चामल,सक्खर र दूध मिलाएर बनाएको खिर प्रसादको रुपमा ग्रहण गरी खरना मनाइन्छ । अत्यन्त नियम निष्ठापूवर्क मनाइने छ्ठमा दिनभर उपवास बसेका व्रतालुले साँझ निष्ठाकासाथ खिर बनाएर घरपरिवारका सदस्यहरु संगै आफू पनि खाने गर्छ्न । सन्तान एवं पारिवारिक सुखसमृद्धिको कामना गरी चारदिनसम्म मनाइने छठ व्रतालुहरुले नुहाएर अरबा अरबाइन एवं चोखो खाने खाएका कुरा खाएपछि शुक्रबार विधिवत रुपमा सुरु भएको हो ।
भोली आइतबार छठ पर्वको मुख्य दिन रहेको छ । छठको पूजा सामग्री जलासय घाटमा लगेर अस्ताउँदो सूर्य र सोमबार उदाउँदो सूर्यको अर्घ दिइ छठ समापन गरिन्छ ।
सामा चकेवा पर्व शुरू
मिथिलाञ्चलमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको प्रेमको प्रतीक मानिएको सामा चकेवा पर्व आजदेखि शुरु भएको छ। यो पर्व १० दिनसम्म चल्नेछ भने एघारौँ दिन पूर्णिमाका रात सामा चकेवालाई विसर्जन गरिन्छ । १० दिनसम्म मिथिलाञ्चलकी दिदीबहिनी, छोरीबुहारी तथा महिलाहरुले आ-आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गर्दै सामा चकेवा खेल्ने गर्दछन् ।

आजको दिन बिहानै दिदीबहिनीहरुले समूहमा गीत गाउँदै गाउँको खेत तथा भिरमा गएर दाजुभाइको हातबाट खनिएको माटो ल्याएर गिलो पारी विभिन्न प्रकारका कलात्मक सामा चकेवा बनाएका छन्। सामा चकेवा बेलुका सुकिसकेपछि त्यसमा विभिन्न प्रकारका रंगहरु भरेर रङ्गीचङ्गी बनाइन्छ। रङ्गिसकेको सामा चकेवा रातिको बेला रातो रङ्गको बाँसको डालामा राखेर दियो बाली गाउँका प्रत्येक चौक, चौराहा, दोबाटो, चौबाटो, सार्वजनिक स्कुल, धर्मशाला, मन्दिर र छठघाटमा समेत लगेर १० दिनसम्म नाचगान गर्दै चेलीबेटीहरुले सामा चकेवा खेल खेल्छन् ।