मकवानपुर । आज असार १५ गते । असार १५ लाई नेपाली समाजमा दही चिउरा खाने पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । असारे भाकामा लोकलयका गीत गाएर खेतमै रमाइलो पनि गरिन्छ ।
‘छुपु र छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौँला, बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौँला’…। असार महिना किसानकाे लागि महत्वपूर्ण पर्व नै हुन्छ । अहिले मध्य असार चलिरहेकाे छ । खेतका गराहरु पानीले भरिएका स्थानमा रोपाई सकिए पनि पानीकाे अभावमा कतै सुरु भएकाे छैन । आज खेतमा काम गरी दही चिउरा खाने खुवाउने गरिन्छ ।
कामको चटारोले थकित भएका किसान शक्ति प्राप्तिका लागि दही चिउरा खाने गर्छन् भनिन्छ । यस बेला दही चिउराले शरीरमा शीतलता भई शक्ति सञ्चय हुने विश्वास गरिन्छ । खेतीपातीबाहेक अन्य पेसा र व्यवसायमा लागेका नेपालीले पनि आज दही चिउरा खाई असार १५ मनाउँछन् । आफ्नो खेतीपाती नहुनेहरू पनि अरूको खेतमा रोपाईं गरी हिलो छ्यापेर रमाइलो गरी दही चिउरा खान पछि पर्दैनन् । दोहोरी रोपाईं गीतको रन्कोमा रोपाईं गर्नु असारको अर्को आकर्षण हो ।
हाम्रो संस्कृतिमा दहीको स्थान महत्त्वपूर्ण छ । शुभ कार्यका लागि घरबाहिर निस्कने, विदेश जाने आदि महत्त्वपूर्ण काम गर्नुअघि दही अक्षता मुछेर निधारमा रातो टीका लगाउने परम्परा छ । यस्ता शुभकामना निस्कनुअघि सगुनका रूपमा पनि दही खुवाएर बिदाइ गरिन्छ । निस्कने बेलामा दही खाएर हिँडे साइत पर्ने जनविश्वास रहिआएको छ ।
दही वैज्ञानिक दृष्टिले पनि स्वास्थ्य वर्द्धक मानिन्छ । गुरु गोरखनाथले नेपालको एकीकरणकर्ता पृथ्वीनारायण शाहलाई दही खान दिएर पराक्रमी हुने भविष्यवाणी गरेका थिए भनिन्छ । आयुर्वेदमा भोजनको अन्त्यमा दही मथेर बनाएको मोही पिएमा औषधि उपचारका लागि स्वास्थ्यकर्मीकहाँ जानु नपर्ने बताइएको छ ।
भोजनान्ते पिबेत् तक्रं वैद्यस्य किं प्रयोजनम्’ भन्नेजस्ता वाक्य पनि आयुर्वेदमा उल्लेख गरिएको छ । दहीले पाचन शक्ति पनि बढाउँछ । पखाला लागेका बेला दही चिउरा खाएमा औषधिको काम गर्छ । यसैले दही चिउरा खाने संस्कारले नेपाली संस्कृतिमा बृहत् रूप लिएको छ ।
धान दिवस
आज धान दिवस । नेपालमा धान दिवस मनाउन थालेकाे २३ वर्ष भएकाे छ । किसानको मनोबल उच्च राखी उनीहरूको श्रमको सम्मान गर्ने उद्देश्यले विसं २०६१ मङ्सिर २९ गते मन्त्रीस्तरीय निर्णय गरी २०६२ असार १५ गतेदेखि राष्ट्रिय धान दिवस मनाउन थालिएको हो । सन् २००४ मा संयुक्त राष्ट्र संघले ‘धान नै जीवन हो’ (Rice is Life) भन्ने नाराका साथ धान वर्ष मनाएपछि नेपालमा असार १५ लाई धान दिवसको रूपमा मनाउन थालिएको हो ।
कृषिप्रधान देश भएकाले नेपालका अधिकांश मानिसको पेसा खेतीपाती हो । किसान वर्षभरका लागि छाक जुटाउन यो महिना खेतीमा व्यस्त हुन्छन् । मध्य गर्मीको यो समयमा युवा लाठे र युवती रोपाहारले खेतका गराको हिलो छ्यापाछ्याप गरेर मनोरञ्जन गर्छन् । असारमा एकपटक हिलोमा पस्नैपर्ने मान्यता पनि नेपालीमा समाजमा रहेको छ ।
यस वर्ष असार मध्यसम्म पनि देशका सबै भागमा पर्याप्त मात्रामा वर्षा नभएका कारण हुनुपर्ने जति रोपाइँ हुनसकेको छैन । कति ठाउँमा रासायनिक मलको पनि अभाव भएको गुनासो किसानले गर्ने गरेका छन् । नेपालमा ८५ प्रतिशत मनसुन जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्ममा र १० प्रतिशत हिउँदमा हुने गरेको छ।
नेपालमा समुद्री सतह भन्दा ७० मीटर उचाईमा रहेको झापाको केचनादेखि २ हजार ७८० मीटर उचाइमा रहेको जुम्लाको छुमचौरसम्म धानखेती गरिंदै आएको छ । जुम्लामा लगाइने धानखेतीलाई विश्वकै सबैभन्दा उच्च स्थानमा धानखेती भएको मानिन्छ । पहिला पहिला मार्सी, तौली, थापचिनिया, वासमती खट्टेखानी आदि जातका धानखेती गरिन्थ्यो भने हाल ताईचुङ्ग, विन्देश्वरी, खुमल, मन्सुली, राधा चार आदि विकासे जातका धान लगाइन थालेको छ । तथ्याङ्क अनुसार धान खेतीको ७९ प्रतिशत क्षेत्रफल विकासे जातका धानखेतीले ओगटेको बताइन्छ ।
असार १५ वर्षकै सबैभन्दा लामो दिन मानिने हुँदा हिलोमा गाइने असारे गीतले नेपाली समाजमा आजदेखि दिन छोटा र रात लामा हुने हुँदा हिउँदको शुरुवात भयो भन्ने गरिन्छ ।
- छुपु र छुपु धान नै रोपौँ हातैको बर्माले,
- झ्यालमा बस्ने ज्यान थियो मेरो दिएन कर्मले…..।
- पुर्वकी दिदी, पश्चिमकी बहिनी भेट हुन्छ भनेर,
- पटुकी कसी, घुम ओढी आएँ रोपार बनेर…….
१३ जनाको मृत्यु हुनेगरी कतारको ग्यास प्लान्टमा भएको विष्फोटमा नेपालीहरु पनि घाइते भएका छन्। घाइते हुनेहरुमा घाना, केन्या, नाइजेरिया, भारत, कतार, पाकिस्तान र बंगलादेशका नागरिक पनि छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रोयटर्सअनुसार विस्फोटमा परी १३ जनाको मृत्यु भएको हो। दोहास्थि भारतीय दूतावासले एक्स अकाउन्टमा एउटा पोष्ट गर्दै मृत्यु हुनेमध्ये १२ जना भारतीय भएको मृत्यु पुष्टि गरेको छ।
दोहा न्यूजका अनुसार मृत्यु हुने अर्का एक जना पाकिस्तानी मूलका हुन्। कतारका उर्जामन्त्री साद अल काबीले पत्रकार सम्मेलन गरी घटना र घाइतेबारे जानकारी दिएका छन्। उनका अनुसार ग्यास प्लान्ट विस्फोटमा परी ६६ जना घाइते भएका छन्। घाइते हुनेमा नेपाली पनि छन्। उनका अनुसार घटनाले स्थानीय निर्यात वा दैनिक जनजीवन कुनै असर पर्ने छैन।
आइतबार राति घटना भए पनि कतारले अहिलेसम्म घाइतेहरुको नाम सार्वजनिक गरेको छैन। कतारस्थित भारतीय दूतावासका अनुसार सबै घाइतेहरुको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर छ। कतार सरकारले उपचार भइरहेको जानकारी गराएको छ।
पश्चिम एशिया द्वन्द्वको बेला यसअघि इरानले कतारको उर्जा संरचनामा आक्रमण गर्दा पनि रस लाफान क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेको थियो। कतारले ग्यास उत्पादन नै रोक्नु् परेको थियो। उर्जामन्त्री साद अल काबीका अनुसार यो घटना आक्रमण होइन, प्राविधिक गढबडीका कारण भएको हो।
‘यो एउटा दुर्घटना हो। कुनै तोडफोड वा शत्रुतापूर्ण कार्य होइन। अत्यावश्यक मर्मतसम्भारका कारण सन् २०२५ डिसेम्बरदेखि प्लान्टको उत्पादन पूर्ण रुपमा बन्द थियो र दुई दिनअघि मात्रै यसलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको थियो’, उनले भनेका छन्। नेपाल खबरबाट
मकवानुर । पतञ्जलि योग समिति मकवानपुरले स्थापना भएको १९ वर्ष पूरा गरेको अवसरमा आज मानव सेवा आश्रम, हेटौंडामा आश्रित लक्ष्मीनारायणहरूलाई भोजन गराउने विशेष सेवा कार्यक्रम आयोजना गरेको छ।
समितिले १२ औँ अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको अवसरमा सञ्चालन गरेको सप्ताहव्यापी कार्यक्रमको समापनसँगै स्थापना दिवसलाई सामाजिक सेवासँग जोड्दै मानव सेवा आश्रममा भोजन वितरण कार्यक्रम आयोजना गरेको छ।
कार्यक्रममा पतञ्जलि योग समिति मकवानपुर, पतञ्जलि महिला समिति, पतञ्जलि युवा समिति, नगर समिति तथा विभिन्न योग साधना केन्द्रका पदाधिकारी, साधक–साधिकाहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।
आश्रममा आश्रित ज्येष्ठ नागरिक, असहाय तथा अभिभावकविहीन व्यक्तिहरूलाई सम्मानपूर्वक भोजन गराइएको थियो। सहभागीहरूले सेवा नै धर्म भएको भावना अनुरूप मानव सेवामार्फत योगको वास्तविक मर्मलाई व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गरिएको बताएका थिए। पतञ्जलि योग समिति मकवानपुरका अध्यक्ष रामकृष्ण थापाले योग केवल शरीरलाई स्वस्थ राख्ने अभ्यास मात्र नभई मानवीय संवेदना, सेवा, करुणा र सकारात्मक जीवनदृष्टि विकास गर्ने माध्यम भएको बताउनुभयो।
उहाँले समाजका विपन्न, असहाय तथा सहयोगको आवश्यकता भएका व्यक्तिहरूप्रति उत्तरदायी बन्नु नै योगको वास्तविक सन्देश भएको उल्लेख गर्नुभयो। कार्यक्रममा बोल्दै विभिन्न वक्ताहरूले पतञ्जलि योग समिति मकवानपुरले विगत १९ वर्षदेखि योग, स्वास्थ्य, संस्कार, शिक्षा तथा सामाजिक सेवाका क्षेत्रमा निरन्तर योगदान पुर्याउँदै आएको चर्चा गरेका थिए।
उनीहरूले आगामी दिनमा पनि योगलाई जनजीवनसँग अझ नजिक पुर्याउने तथा सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। मानव सेवा आश्रममा आयोजित भोजन सेवा कार्यक्रमसँगै पतञ्जलि योग समिति मकवानपुरले आफ्नो १९ औँ स्थापना दिवसलाई सेवामूलक र मानवीय कार्य गरेको बताइन् ।
मकवानपुर । नारायाणी यातायत व्यवसायी कम्पनी प्रा.लिले सवारी धनी, चालक र सहचालकको हितमा हुने गरी विशेष राहत कोषको सुरुवात गरेको छ ।
कार्यक्षत्रमा खटिदा सवारी दुर्घटनाको कारण ज्यान गुमाएका सवारी धनी, चालक र सहचालकको परिवारलाई राहत हुने गरी कम्पनीले ५ लाख रकम प्रदान गर्न सुरु गरेको हो । अब यस कम्पनीमा आवद्ध सवारी धनी, चालक र सहचालकको सवारी दुर्घटनामा ज्यान गुमेमा आश्रित परिवारले कम्पनिबाट ५ लाख रुपैयाँ प्राप्त गर्नेछन् ।
यो राहत नेपाल सरकारले व्यवस्था गरेकाे मजदुर बीमा अन्तरगत प्राप्त हुने ५ लाख बाहेकको राहत रकम हाे । ‘नियम अनुसार बीमाबाट पाउने ५ लाख छंदैछ हामीले कम्पनीबाट छुट्टै थप राहत दिन सुरु गरेका हौ’ नारायणी यातायात कम्पनी प्रा.लिका अध्यक्ष गोकर्णप्रसाद पराजुलीले भन्नुभयाे । ‘दुर्घटनामा कसैकाे ज्यान नजाओस् यसरी राहत दिनुपर्ने परिस्थति नआओस्, यदि परिआएमा हामीले केही राहत दिउँ भनेर सुरु गरेका हौं’ पराजुलीले भन्नुभयो ।
कम्पनीले कार्यविधि बनाएर यो राहत कोषको थालनी गरेकाे बताइएको छ । विशेष राहत कोषमा सहभागी गराउनको लागि कम्पनीले प्रति सवारी धनीसँग वार्षिक १ हजार ५ सय लिने गरेको छ । सवारी धनी एक जनाले तिरेको वार्षिक १ हजार ५ सयबाट दुर्घटनामा ज्यान गुमेमा परिवारलाई राहत ५ लाख प्रदान गरिने पराजुलीले बताउनु भयो ।
यस कार्यक्रमको पहिलो लाभ हेटौडा ३ निवासी २४ वर्षिया सर्मिला न्यौपानेले प्राप्त गर्नु भएको छ । विहीबार कम्पनीका अध्यक्ष तथा सञ्चालकहरुले सर्मिलालाई रकम हस्तान्तरण गरेको सञ्चालक खेम काफ्लेले बताउनुभयो । कम्पनीमा २ हजार ४ सय ७५ सवारी धनीहरु आवद्ध छन् ।
को हुन् सर्मिला
१८ महिना अघि विवाह गरेकी हेटौडा ३ बसामाडिकी २४ वर्षिया सर्मिला न्यौपानेको काँधमा पारिवारिक जिम्मेवारी थपिएको छ । काखमा छ ८ महिनाको छोरा, साथमा हुनुहुन्छ ७३ वर्षिया सासु रामकुमारी बर्तौला । यि नाबालक र वृद्ध सासुको साहारा बन्नु परेको छ २४ वर्षिया सर्मिला।
उनका श्रीमान् ३० वर्षीय दलबहादुर बर्तौला सवारी चालक हुनुहुन्थ्यो । गत जेठ १६ गते कान्तिराजपथ अन्तरग बगुवा खोला नजिकै दलबहादुरले चलाएको ट्रक दुर्घटना भयो । र घटना स्थलमै दलबहादुरको ज्यान गयो ।
हेटौँडाबाट ललितपुरमा निर्माणाधीन बागमती जलविद्युत् आयोजनाका सामग्री लिएर त्यसतर्फ गइरहेको ट्रक भएको थियो । राति खोलामा डुबेको ट्रक केही घण्टापछी निकालिएको थियो । खोलामा डुबेको ट्रक यान्त्रिक सहायताबाट निकाल्दा चालकको शव चालक सिटमा नै भेटिएको थियो ।