मकवानपुर । त्रिशूलीमा आएको बाढीले पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभीरमा सडक अवरुद्ध बनेपछि हेटौंडा–काठमाडौं प्रवेश गर्ने तीन वटा मार्गबाट सवारी संचालन हुदैछ । साेही अनुसार छोटो दूरीको वैकल्पिक मार्ग तथा त्रिभुवन राजपथ र कान्तिलोकपथ सडकमा सवारी चाप बढेको छ ।
जसका कारण हेटौंडा–काठमाडौं सडकमा मालवाहक र यात्रुवाहक सवारीका लागि आउँदा र जाँदा फरक–फरक मार्ग प्रयोग गर्नुपर्ने भएको छ ।स्थानीय प्रशासनले जारी गरेको सूचना अनुसार १४ सिटभन्दा कम क्षमताका सवारीसाधन भीमफेदी–कुलेखानी–सिस्नेरी–दक्षिणकाली हुँदै जानेछन् । काठमाडौंबाट हेटौंडा आउने सवारी फर्पिङ–फाखेल–कुलेखानी–भीमफेदी हुँदै आउनुपर्ने छ ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरका प्रजिअ वसन्त अधिकारीका अनुसार, मालवाहक तथा ठूला यात्रुवाहक सवारीसाधनले काठमाडौं जाँदा त्रिभुवन राजपथ र फर्किंदा कान्तिलोकपथ प्रयोग गर्नुपर्नेछ । पृथ्वी राजमार्गअन्तर्गत धादिङको कृष्णभीरमा सडक अवरुद्ध भएपछि हेटौंडा हुँदै काठमाडौं आवतजावत गर्ने सवारीको चाप बढेको उनको भनाइ छ ।
प्रशासनले मकवानपुरको त्रिभुवन राजपथ नजिक रहेको बेलिब्रिजको भारवहन क्षमता कमजोर रहेको भन्दै इन्धन तथा भारी मालवाहक सवारीसाधनलाई उक्त बाटो प्रयोग नगरी सँगै रहेको डाइभर्सनमार्फत सञ्चालन गर्न अनुरोध गरेको छ । नयाँ व्यवस्थाले वैकल्पिक सडकमा हुने सवारी जाम तथा लामो समय सवारी रोक्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुने विश्वास प्रशासनको छ । प्रशासनले तोकेको व्यवस्थाको पालना गरी सवारी आवागमनलाई सहज, सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउन चालक, यातायात व्यवसायी तथा यात्रुहरूलाई अनुरोध गरेको छ ।
विगतमा हेटौंडाबाट छोटो दूरीको वैकल्पिक मार्ग भएर काठमाडौं पुग्न ३ घण्टामात्र लाग्ने गरेकोमा अहिले सवारीको चापका कारण झण्डै ५ घण्टा लाग्ने गरेको छ ।
कान्तिराजपथलाई प्राथमिकताका साथ संचालन गर्न निर्देशन
भदौ १४ गते धादिङ जिल्लाको कृष्णभीरमा सडक भासिएर काठमाडौँ जोड्ने मुख्य राजमार्ग अवरुद्ध भएपछि कान्ति लोकपथलाई वैकल्पिक मार्गका रूपमा प्रयोग गरिएको छ।
सवारी आवागमनलाई थप सहज, सुरक्षित तथा व्यवस्थित बनाउन जिल्ला प्रशासन कार्यालय ललितपुरले कान्ति लोकपथ सडक आयोजना, चाकुपाटलाई प्राथमिकताका साथ कार्य गर्न पत्राचार गरेको छ। भदौ १६ गते प्रमुख जिल्ला अधिकारी, सुरक्षा निकायका प्रमुखहरू र कान्ति लोकपथ सडक आयोजनाका कर्मचारीहरूले संयुक्त रूपमा स्थलगत अवलोकन तथा निरीक्षण गरे पछि प्रशासनले उक्त निर्देशन दिएकाे हाे ।
विपद्जन्य समय भएकाले सडकको क्षमता तथा यात्रीहरूको सुरक्षालाई ध्यानमा राखी प्राथमिकताका साथ स्थलगत रूपमा प्राविधिक जनशक्ति र मेसिनरी उपकरण खटाउन निर्देशन दिइएको छ। पहिरो गएमा तत्काल सडक खुलाउने व्यवस्था मिलाउन पनि पत्रमा उल्लेख छ।विशेष गरी पाण्डुरको पहिरो र भैँसेदेखि तीनपाने खण्डमा रहेको बाटोको दुवै तर्फको ढुङ्गा तथा माटो हटाई बाटोलाई चौडा बनाइने भएको छ। उक्त खण्डमा दोहोरो सवारी साधन सञ्चालन हुने गरी यथाशीघ्र सरसफाइ गर्न र गराउन जिल्ला प्रशासन कार्यालयले आग्रह गरेको छ।
ग्यास ढुवानीमा बैकल्पिक व्यवस्था
काठमाडौं उपत्यकामा प्रभावित भएको खाना पकाउने एलपी ग्यासको आपूर्ति सहज बनाउन हेटौंडालाई आधार बनाएर वैकल्पिक सडकमार्फत ग्यास ढुवानी गर्ने तयारी गरिएको छ ।
मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी बसन्त अधिकारीको अध्यक्षतामा सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिसहित बसेको बैठकले हेटौंडाबाट त्रिभुवन राजपथ र कान्तिलोकपथ प्रयोग गरी काठमाडौंमा ग्यास आपूर्ति गर्ने व्यवस्था मिलाएको हो । ग्यास ढुवानीका लागि तत्काल २०० वटासम्म ट्रक परिचालन गर्ने तयारी गरिएको छ ।
काठमाडौंमा रहेका खाली सिलिन्डर ट्रकमार्फत हेटौंडा ल्याइनेछ । हेटौंडा तथा आसपासका उद्योगमा ग्यास भरेपछि पुनः काठमाडौं पठाइनेछ । काठमाडौं आउँदा त्रिभुवन राजपथ र ग्यास भरिएर फर्किंदा कान्तिलोकपथ प्रयोग गर्ने गरी रुट व्यवस्थापन गरिएको छ ।
नेपाल एलपी ग्यास उद्योग संघका अध्यक्ष दिवान चन्दका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा ग्यासको अभाव हुन नदिन खाली सिलिन्डर संकलन गरी तत्कालै भरेर पठाउने काम सुरु भइसकेको छ । पहिलो चरणमा नेपाल ग्यास र एभरेस्ट ग्यासका खाली सिलिन्डर हेटौंडातर्फ ल्याउने तयारी गरिएको छ ।
सडक अवरुद्ध भएपछि ग्यासको नियमित आपूर्ति प्रभावित भएकाले वैकल्पिक स्रोत र मार्गबाट समेत ग्यास ल्याउने व्यवस्था मिलाइएको छ । काठमाडौं उपत्यकामा ग्यासको हाहाकार हुन नदिन तराईका उद्योगमा समेत सिलिन्डर भरेर वैकल्पिक मार्गबाट काठमाडौं ल्याउने व्यवस्था गरिएको छ ।
घरायसी उपभोक्तालाई पहिलो प्राथमिकता
ग्यास अभावको अवस्था आउन नदिन नेपाल आयल निगमले तत्कालका लागि व्यावसायिक प्रयोजनमा ग्यास बिक्री वितरण रोक्ने निर्णय गरेको छ । होटल, रेस्टुरेन्ट, क्यान्टिनलगायत ठूला व्यावसायिक उपभोक्ताले तत्काल नियमित आपूर्ति नपाउने भएका छन् ।
बजारमा उपलब्ध ग्यास भने घरायसी तथा अत्यावश्यक उपभोक्तालाई प्राथमिकताका आधारमा वितरण गरिनेछ । विद्यार्थी, असहाय, बिरामी, ज्येष्ठ नागरिक, आश्रम, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा बाढीपीडितका लागि सञ्चालन गरिएका सेन्टरलाई समेत आवश्यकताअनुसार प्राथमिकतामा राखेर ग्यास उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरिएको छ ।
व्यावसायिक प्रयोजनका लागि ग्यास आवश्यक पर्ने होटल तथा अन्य व्यवसायीले भने आफ्नै खर्चमा सम्बन्धित ब्रान्डका खाली सिलिन्डर तराईका उद्योगमा लगेर ग्यास भरी ल्याउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
वैकल्पिक सडकमा सवारी चाप र सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै ग्यास ढुवानी गर्ने सवारीका लागि एकतर्फी रुट निर्धारण गरिएको छ । काठमाडौंबाट हेटौंडातर्फ आउँदा त्रिभुवन राजपथ प्रयोग गर्ने र हेटौंडाबाट ग्यास भरेर काठमाडौं फर्किंदा कान्तिलोकपथ प्रयोग गर्ने व्यवस्था मिलाइएको हो ।
कान्तिलोकपथमा हाल ग्यास ढुवानीका लागि तत्काल ठूलो समस्या नरहेको जनाइएको छ । त्रिभुवन राजपथमा पहिरो वा अन्य अवरोध आए तत्काल हटाएर सडक सञ्चालनमा ल्याउने प्रतिबद्धता सडक विभागले जनाएको छ ।
पृथ्वी राजमार्ग अवरुद्ध भएपछि पेट्रोलियम पदार्थको आपूर्ति समेत प्रभावित भएको अवस्थामा वैकल्पिक सडकमार्फत अत्यावश्यक सामग्रीको ढुवानीलाई प्राथमिकता दिइएको प्रशासनले जनाएको छ ।
नागढुंगा-नौबिसे सडक खण्ड भासिएको छ । नागढुंगा नजिकै पातले वनमा सडक भासिएको धादिङ सडक विभागले जनाएको छ ।
सडक विभागका इन्जिनियर अर्जुन प्रसाद अर्यालका अनुसार सडक भासिएपछि गाडी एकतर्फी रूपमा सञ्चालन गरिएको छ ।
सडक भासिएपछि पेट्रोलियम पदार्थ बोकेका गाडीहरूलाई मात्रै यो रुटमा चल्न दिइएको उनले बताए । यो रुट भएर आउने अन्य गाडीहरूलाई भने सुरुङमार्गबाट पठाउने तयारी भइरहेको उनको भनाइ छ ।
सडकको वाल पुरानो भएका कारण सडक भासिएको हुन सक्ने उनले बताए । अर्यालले भने, ‘सडकको वाल धेरै पुरानो थियो । पुरानै भएका कारण वाल भत्किएपछि सडक भासिएको हुन सक्छ । तर के कारणले सडक भासिएको भन्नेबारे प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरेपछि मात्रै थाहा हुन्छ ।’
सडक विभागबाट अहिले प्राविधिक टोलो सडक भासिएको ठाउँमा गइसकेको अर्यालले बताए ।
समाचार र फोटो : अनलाईन खबरबाट
मकवानपुर । एक साता अघि चिनको तिब्बतबाट नेपालकाे रसुवाहुँदै भोटेकोशी नदिमा आएको बाढीबाट प्रभावितहरुलाई राहत संकलन कार्य मकवानपुरमा तिव्र पारिएको छ । यसैबीच मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिकाले रसुवाको भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित स्थानीय तहहरुलाई राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि आर्थिक सहयोग गर्ने भएको छ ।
बाढीबाट अति प्रभावित रसुवा र नुवाकोटका ५ वटा स्थानीय तहलाई प्रति पालिका १-१ लाख रुपैयाँका दरले राहत रकम उपलब्ध गराउन लागिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष हिदम लामाले बताउनुभयो ।
भीमफेदी गाउँपालिकाले रसुवा जिल्लाको गोसााइकुण्ड गाउँपालिका र उत्तरगया गाउँपालिका तथा नुवकोट जिल्लाको आमाछोदिङ्मो, कालिका र किस्पाङ गाउँपालिकालाई सहयोग गर्ने निर्णय गरेको हो । प्रत्येक स्थानीय तहको विपद् व्यवस्थापन कोषमा एक लाख रुपैयाँ जम्मा हुने गरी रकम उपलब्ध गराइने अध्यक्ष लामाले बताउनु भयो ।
अध्यक्ष लामाका अनुसार विपद्को समयमा स्थानीय तहबीच एकता, सहयोग र सहकार्यको भावना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले सहयोगको निर्णय गरिएको हो । भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत, उद्धार तथा पुनःस्थापनामा सहयोग पुगोस् भन्ने उद्देश्यले अति प्रभावित पालिकाहरुलाई रकम उपलब्ध गराउन लागिएको उनले बताए ।
भीमफेदी गाउँपालिकाले आफ्ना जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारीबाट प्राप्त हुने सहयोग रकम र गाउँपालिकाको विपद् व्यवस्थापन कोषबाट उक्त रकम व्यवस्थापन गर्ने जनाएको छ ।
त्यस्तै, भोटेकोशी बाढीका क्रममा मृत्यु तथा बेपत्ता भएका भीमफेदी गाउँपालिकाभित्रका परिवारलाई पनि गाउँपालिकाको प्रचलित कार्यविधि तथा मापदण्डअनुसार राहत उपलब्ध गराउने निर्णय गरिएको छ ।
गाउँपालिकाले विपद्को यस दुःखद् घडीमा प्रभावित नागरिक तथा परिवारप्रति ऐक्यबद्धता जनाउँदै आवश्यक सहयोग, समन्वय र सहकार्यका लागि प्रतिबद्ध रहेको जनाएको छ ।
प्राकृतिक प्रकोपको पूर्वानुमान सतप्रतिशत संभव छैन । कतिपय पूर्वानुमान मेल नखान पनि सक्छ, र कहिलेकाहीँ मानवीय हेलचक्राइमा कारण क्षति भयावह हुन सक्छ। बुधबार रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको अकल्पनीय बाढीले नेपालका विपद् व्यवस्थापन प्रणालीको वास्तविक क्षमता फेरि उजागर गरेको छ। तिब्बततर्फबाट अचानक आएको बाढीले टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी, रसुवागढीलगायतका क्षेत्रमा ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति गर्यो। बाढीको प्रभाव रसुवामा मात्रै सीमित रहेन नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, चितवनलगायतका नदी तटीय क्षेत्रमा समेत मानवीय क्षति भएको छ।हालसम्म ३५९ जनाको शव फेला परेको छ । बेपत्ताहरुको अझै यकिन तथ्याङ्क छैन । पीडित प्रभावितहरुको चित्कारले सिङ्गो देश शोकमा छ । तर यो पीडा र दर्दनाक अवस्थाबाट धैर्य गरि उठ्नुको विकल्प छैन ।
यो घटना केवल प्राकृतिक विपद्को इतिहास हैन, विपद्पूर्व तयारीप्रतिको गम्भीर प्रश्न पनि हो। हिमताल फुटेको, हिमपहिरो गएको वा नदी थुनिएर एक्कासि पानी छेडिएको के हो यसको प्रारम्भिक अनुमान मात्रै आइरहेको छ । यसले जोखिमयुक्त हिमाली नदी प्रणालीको नियमित निगरानी आवश्यक थियो कि भन्ने प्रश्न उठेको छ।
सरकारले रसुवा, नुवाकोट र धादिङलाई तीन महिनाका लागि विपद् संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरिसकेको छ। यो घोषणा र राहतसँगसँगै उद्धार, बेपत्ताको खोजी, पीडितको पुनःस्थापना र क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनर्निर्माणलाई पारदर्शी र समयबद्ध बनाउनुपर्छ। पीडीत परिवारलाई शव पहिचान, संस्कृति अनुरुप अन्तिम संस्कारमा समन्वय र सहायतासँगै मनोसामाजिक परामर्शको पनि जरुरी छ ।
उद्धार गरिएका र प्रभावितहरुको लागि अहिले सबैभन्दा अत्यावश्यक छ खाना, पानी, औषधि, कपडा, आश्रय । विपदग्रस्त क्षेत्रमा महामारी फैलन संभावना उत्तिकै छ । दूषित पानी वा सरसफाइको कमीको कारण स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्छ । उद्धार गरिएका, घरबार विहीन भएका बालबालिका, वृद्धाहरु, गर्भवती वा बिरामीका लागि विशेष व्यवस्थामा ध्यान दिनु पर्नेछ । सँगसँगै विभिन्न प्रकारको सुरक्षाको पाटोमा पनि ध्यान दिनु जरुरी छ। सुरक्षाको पाटोमा बालिका र महिला त्यसमा पनि अपाङ्गता भएकाहरुलाई बढी ध्यान दिनु जरुरी छ ।
अझै जोखिमको समाचारहरु आइरहेका छन् । जोखिमयुक्त ठाउँमा बस्दै आएका स्थानीयहरुलाई स्थानीय तहले सहज समन्वय गरेर सुरक्षित राख्ने व्यवस्था मिलाओस् । प्रभावित परिवारलाई अवस्थाकता अनुसारको सुरक्षा, राहत, सहजिकरणमा हातेमालो गरौ ।
यो बाढीलाई केवल दुःखद् घटना मानेर बिर्सनु अर्को विपद्को निम्तो हुनेछ। यसलाई वैज्ञानिक जोखिम मूल्यांकन, प्रभावकारी पूर्वसूचना प्रणाली, सुरक्षित बस्ती विकास र जवाफदेही विपद् व्यवस्थापनको राष्ट्रिय पाठ बनाउनुपर्छ। विपद् रोक्न नसकिएला, तर क्षति घटाउने जिम्मेवारी राज्यको हो, राज्यसँगै नागरिकले पनि समन्वय र हातेमालो गर्नु जरुरी छ । प्रकोपबाट विस्तारै जीवन लयमा आउनेछ । यसपछिका कार्यहरु रफ्तारमै अधि बढ्ने नागरिक अपेक्षा छ । यस्तै विपदमा विभिन्न हिंसा तथा बेचविखनको जोखिम पनि बढ्न सक्छ । सचेत बनौं, मानवीयता प्रकट गरौं, आधिकारिक सूचनाहरु पछ्याउने र अफवाह फैलाउने कार्यको निरुत्साहन गरौं । धैर्यताको विकल्प रहेन, एकअर्कोलाई साथ दिउँ । घाइतेहरुको सिघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना । ज्यान गुमाएकाहरु प्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली परिवारमा गहिरो समवेदना ।