मकवानपुर । मकवानपुर इन्द्रसरोवर गाउँपालिका वडा न २ सुकौरामा मंगलबार इभी (EV) दुर्घटना हुँदा ४ जनाको मृत्यु भएको छ ।
हेटौंडा – भिमफेदी- कुलेखानी – फाखेल सडक खण्ड अन्तरगत सुकौरामा ev दुर्घटना हुँदा ४ जनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको हो भने अन्य ४ जना घाइते भएका छन् ।
काठमाडौबाट बिरगंज तर्फ जान आउदै गरेको मधेश प्रदेश०३-००१ ज ०७२० नं.को यात्रु बाहक इभी सडकबाट अन्दाजी १ किलोमीटर तल झरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
घाइते मध्ये काठमाडौ २ जना पुरुष,१ जना महिला तथा १ जना महिलालाई हेटौडा पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ । इभीमा चालक सहित ८ जना सवार थिए ।
घाइते/मृतकहरुको विवरण :
१. चालक बारा कलैया उ.म.न.पा.२४ बस्ने बर्ष अं.२० को अमिर अन्सारीको टाउको दाईने खुट्टा र शरिरको बिभिन्न भागमा चोट अबस्थाम गम्भीर भइ उपचारको लागि ट्रमा सेन्टर काठमाडौ तर्फ पठाईएको ।
२. मकवानपुर हेटौडा उ.म.न.पा.११ बस्ने बर्ष अं.२३ कि कल्पना तामाङको ढाड खुट्टा र शरीरको विभिन्न भागमा चोट अबस्था गम्भिर भइ उपचारको लागि ट्रमा सेन्टर काठमाण्डौ इन भइ उपचार हुदै । बारा महागढीमाई न.पा.११ बस्ने बर्ष अं.२१ की बबिया कुमारी यादवको दाईने खुट्टा,शरिरको बिभिन्न भागमा चोट अवस्था मध्यम उपचारको लागि हेटौडा अस्पताल इन भइ उपचार हुदै ।
३. हाल नाम थर वतन नखुलेको बर्ष अं.३४/३५को जस्तो देखिने पुरुष बोल्न नसक्ने गम्भिर घाईते भई उपचारको लागि ट्रमा सेन्टर इन भइ उपचार हुदै ।
४. हाल नामथर वतन नखुलेको ४ जना पुरुषको घट्नामा नै मृत्यु भएको, उद्धार कार्य हुदै सनाखत हुन बाकी ।
मकवानपुर । हरितालिका तीजको अवसरमा बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री किरण थापा मगरले स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनीहरुमा शुभकामना व्यक्त गर्नु भएकाे छ।
मुख्यमन्त्री थापाले सोमबार शुभकामना सन्देश दिनु हुँदै तीज नेपाली महिलाहरूले सनातन सांस्कृतिक पर्वका रूपमा मनाउँदै आएको उल्लेख गर्दै पर्वले पारिवारिक सुख, सुस्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्ने अवसर प्रदान गर्ने बताउनु भएकाे छ। यस्ता सांस्कृतिक पर्वले विविधतामा एकता, धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक सद्भाव कायम गर्न सहयोग पुर्याउने विश्वास उहाँले व्यक्त गर्नु भएकाे छ।
तीजको मौलिकता कायम राख्दै संस्कृति संरक्षण, संस्कारयुक्त वातावरण निर्माण र सदाचार जीवनशैली अपनाउन चाडपर्वको गरिमालाई सम्मानजनक बनाइराख्नुपर्ने उहाँले सन्देशमा भन्नु भएकाे छ। ‘तीजले नेपाली समाजमा विद्यमान लैङ्गिक, जातीय र वर्गीय विभेदलगायत सबै प्रकारका असमानता अन्त्य गर्दै सामाजिक सद्भाव, सहिष्णुता र मेलमिलाप बढाउन प्रेरणा दिने अपेक्षा छ’ उहाँले भन्नुभएकाे छ ‘विभेदमुक्त र समतामूलक समाज निर्माणतर्फ अघि बढ्न तीज पर्वले सबैलाई प्रेरित गर्न सकोस शुभकामना।’
मकवानपुर । आज भाद्र शुक्ल तृतीया । यस दिनमा मनाइने हरितालिका तीज पर्व मनाइँदै छ । आजको दिन व्रतालुले शिव-पार्वतीको विशेष पूजा आराधना गर्दछन् । यसो गर्दा परिवारमा सुख, शान्ति र कल्याण हुने धार्मिक विश्वास छ ।
आइतबार दर खाएपछि औपचारिक रूपमा शुरु भएकाे यस वर्षकाे तीज पर्व ऋषि पञ्चमीसम्म मनाइन्छ । तृतीयाका दिन हरितालिका व्रत, चौथीका दिन गणेश भगवानको पूजा र पञ्चमीका दिन स्नान गरी अरुन्धती सहित सप्तऋषिको पूजा गरी तीज समापन हुन्छ । सत्य युगमा आजैको दिन निराहार व्रत बसी पार्वतीले महादेव स्वामी पाएकी कथा छ । त्यसैले आजको दिन निराहार व्रत बसेर विधिपूर्वक शिव पार्वतीको पूरा गरे मनोकामना पूरा हुने विश्वास छ ।
यही विश्वासका साथ व्रतालुहरूको आज बिहानैदेखि पशुपतिनाथ मन्दिर लगायतका शिवालयहरूमा घुइँचो लागेको छ । तीजको अवसरमा महिलाहरूले वर्ष दिनभर आफूलाई परेका दुःख, पीर, मर्कालाई गीतका माध्यमबाट सार्वजनिक पनि गर्दछन् । उनीहरू भेला भएर नाचगान गर्दछन् ।
हरितालिका तीजको धार्मिक, सामाजिक तथा साँस्कृतिक महत्व
हरितालिका तीजको महत्व हाम्रो सनातन संस्कृतिमा ठूलो रहेको छ l मुख्यरूपले सौभाग्यवती वा विवाहित महिलाहरुद्वारा यस पर्वलाई मनाइन्छ तर यो व्रत अविवाहित महिला तथा पुरुषहरुको लागि पनि उत्तिकै श्रेष्ठ मानिएको छ l हरितालिका तीजमा भगवान शिव, माता गौरी एवं गणेशजीको पूजा-आराधनाको महत्व रहेको छ l यो व्रत निराहार एवं निर्जला भई तथा रात्रि जाग्राम गरि नाचगानको साथ गर्ने गरिन्छ l
आलिभिः सखिभिः हरिता इति हरितालिका । अथवा सखिभिर्हरिता यस्मात् तेनेयं हरितालिका । ‘हरित’ को अर्थ हरण गरिएको र ‘आलिका’ को अर्थ साथी हुन्छ । पौराणिक प्रसंगअनुसार भाद्र शुक्ल तृतीयाको दिन पर्वतराज हिमालयकी सुपुत्री पार्वतीलाई विष्णुसँग निश्चय गरिएको विवाहबाट जोगाउन उनका सखीहरूले हरण गरेर लुकाएका कारण यस दिनलाई हरितालिका भनिएको हो ।
हरितालिकाको लोकप्रसिद्ध नाम ‘तीज’ हो । यो विशेषगरी नारीहरूले मनाउने पर्व हो । धार्मिक रूपमा तीज अन्तर्गत उमामहेश्वरको पूजा गरी निराहार व्रत बस्ने र भोलिपल्ट व्रतको उद्यापन गरेर भोजन गर्नेसम्मका कृत्यहरू पर्दछन् । तीजमा निराहार व्रत बसी पार्वतीसहित भगवान् शिवको पूजा–आराधना गर्ने नियम छ । यसका साथै तीजमा दरका रूपमा विशेष खानपान, नाचगान र मनोरञ्जन समेत गरिन्छ । यो पर्व नेपाल, भारतलगायत हिन्दुहरूको बसोबास भएका अन्य मुलुकमा समेत मनाइन्छ । तीजमा मीठामीठा परिकार आफैंले पकाएर आफन्तहरूलाई बोलाएर आफ्नै मिहिनेतको फल खाने र खुवाउने चलन छ । यस्तै नयाँ कपडा तथा गरगहना जोरजाम गर्ने पर्वका रूपमा पनि तीज अगाडि रहेको छ ।
नेपाली समाजमा प्राचीनकालदेखि नै तीजलाई महत्त्वपूर्ण पर्वका रूपमा लिने गरेको पाइन्छ । विवाह भएर टाढा पुगेका छोरी–चेली–भान्जीहरूलाई घरसम्मै माइती लिन जाने, माइतमा एकसाथ भेला हुने, रमाइलो भेटघाटबीच मीठो एवं स्वादिष्ट दर खाने, व्रत बसी सामूहिक पूजा गर्ने र नाचगानका माध्यमले आफ्ना दुःखसुखका पीरमर्का व्यक्त गर्ने अवसर तीजले नै जुटाउंछ ।
यस पर्वलाई पतिपत्नीबीचको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने, आपसी सहयोगको भाव प्रत्यक्षरूपमा व्यक्त गर्ने, उमामहेश्वरको पूजाद्वारा पतिपत्नी एक–अर्काका पूरक भएको प्रमाणित गर्ने, ईश्वर–उपासनाद्वारा इच्छाएको फल प्राप्त गर्ने जस्ता अनेकौं प्रेरणाहरू तीज पर्वबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ । पतिपत्नीबाट अलि माथि उठेर हेर्दा सामाजिक पक्षसँग यो पर्व जोडिन पुग्छ । घरमा सासू–बुहारी र नन्द–भाउजूबीचको सम्बन्ध पनि तीतो नभएर मीठो एवं प्रगाढ नै हुनुपर्छ ।
आपसमा घरभित्रका व्यावहारिक विषयलाई बाहिर लैजाँदा वास्तवमा आफ्नै घरको बेइज्जत हुने र बाहिरी मानिसले घरायसी मनमुटावलाई जोड्न सक्ने हुँदा यसतर्फ सचेत गराउन माइती पक्षका अभिभावकले ठूलो भूमिका निर्वाह गरेका हुन्छन् । पारिवारिक द्वेष हुनबाट विमुख गराउने शिक्षा पनि यस पर्वबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ । यसभन्दा पर गएर हाम्रो घरमा आश्रित व्यक्तिहरूलाई जोड्ने प्रयत्न गर्नु र नन्दआमाजू, फुपूदिदी र हजुरदिदीहरूलाई, सानीमा, ठुलीआमा एवं वरपरसम्मका इष्टमित्र र आफन्तहरूलाई बोलाएर उदारभावका साथ खानपान तथा रमाइलोले भेटघाट भए जति सबैको मन प्रसन्न भई आत्मीयपनको विकास हुनुले व्यावहारिक पक्षमा पनि एक–आपसमा सहयोग एवं सहकार्यको भावना जागृत हुन्छ ।
तीजको धार्मिक पृष्ठभूमि
भाद्र शुक्लपक्षको तृतीया तिथिमा पार्वतीले भगवान् शिवजीलाई पति पाऊँ भनी गरेको व्रतबाट तीजको परम्परा चलेको पाइन्छ । जब पार्वतीको चिन्तन, ध्यान, पूजा, उपासना, जप, तप सम्पूर्ण महादेवमा केन्द्रित थियो, उसबेला नारदको याचनाअनुसार पिता पर्वतराज हिमालयले भगवान् विष्णुसँग उनको विवाह निश्चय गर्दछन् ।
वासुदेव स्वयं देवः कन्यां प्रार्थयते यदि ।
तदा मया प्रदातव्या त्वदागमनगौरवात् ।।
पिताजीले आफ्नो इच्छाविपरीत भगवान् विष्णुसँग विवाह गरिदिने निश्चय गरेको थाहा पाएपछि पार्वतीलाई असह्य पीडा भयो । उनले आफ्नो वेदना सखीहरूलाई सुनाइन् । सखीहरूले पार्वतीलाई लुकाउने सल्लाह गरे, र हरण गरि जंगलमा पुर्याए । पार्वती हराएको सूचनाले पर्वतराजको दरबारमा भने हाहाकार भयो । यसरी सखीहरूले हरण गरेर लुकाएको अवस्थामा पार्वतीले आशुतोष भगवान् शिवजीको तपस्या गरिन् । उनले बालुवाको शिवलिंग बनाई पूजा गरिन् र ‘ॐ नमः शिवाय’ मन्त्रद्वारा भगवान् शिवजीलाई प्रसन्न गराई वरदानस्वरूप उनै भगवानलाई पतिरूपमा प्राप्त गरिन् । यसप्रकार पार्वतीले सिद्ध गरेको पूजालाई हरितालिका पूजा भन्न थालिएको हो ।
व्रत बस्ने दिन
तीजमा विवाहिता महिलाहरू आफ्ना पतिको दीर्घायुको कामना गर्दै व्रत बसी नाचगान र मनोरञ्जन गर्छन् भने अविवाहिता सुयोग्य वरको आशा राखी व्रत बस्छन् । व्रतको समयमा महिलाहरूले तीजको व्रतकथा सुन्ने र समापनमा पूजा लगाई ब्राह्मण-ब्राह्मणीहरूलाई दान दक्षिणा गर्ने चलन रहेको छ । तीजको व्रत अन्य व्रत भन्दा फरक ढंगले लिइन्छ । यस दिन पानीसम्म पनि नखाई ब्रत बस्नुपर्ने परम्परागत मान्यता रहेको भएपनि कतिपय महिलाहरु महादेवको पुजा आराधना पश्चात फलफुल ग्रहण गर्दछन् । यसै दिन पार्वतीले आफ्नो तपस्या पूरा गरी शिवजी पाएको विश्वास गरिने हुनाले यस दिनलाई हर्षोल्लासका साथ नाचगान गरी मनाइने गरिन्छ ।
सामाजिक महत्व
नेपाल कृषिप्रधान मुलुक हो । तीज बालीनाली रोपिसकेपछि केही फुर्सदको समयमा मनाइने पर्व हो । आपसी प्रेम बढाउने यो पर्वले महिलाहरूको दुखेसो पोख्ने वातावरण सिर्जना गरिदिन्छ । बालीनाली लगाइसकेपछि केही फुर्सदको समयमा माइतीबाट बाबु वा दाजुभाइ गएर छोरीचेलीलाई भेट्ने र सकेसम्म माइती लिएर र्फकने प्रचलन छ जसले माइती चेलीको आपसी सम्बन्धलाई मजबुत बनाउँछ । विवाह भएर टाढा पुगेका दिदीबहिनीबीच भेट गराएर यो पर्वले उनीहरूको मन हलुका पार्न र सुखदुखका कुराकानी गर्ने अवसर समेत जुटाइदिन्छ ।
सांस्कृतिक महत्व
मानिस जति आधुनिक भए पनि उसले जन्मसँगै पाएको संस्कार एवं संस्कृति छोड्न सक्दैन । नेपालमा रहेका हिन्दू समुदायले मनाउने तीज पर्वलाई अहिले अन्य जातिले पनि मनाउन थालेको पाइन्छ । तीजलाई महिलाको रमाइलो पर्वका रूपमा समेत लिइने भएकाले युवतीहरू पनि यसमा रमाउँछन् । कामबाट केही समय अवकाश लिँदै परिवार, साथीभाइ जमघट, घुमघाम, नाचगान यो पर्वको अर्को विशेषता बन्दैछ ।
व्रतकथा
पौराणिक कालदेखि चलिआएको तीजको व्रतकथा महात्म्यको कथा भगवान शिवले पार्वतीजीको पूर्वजन्मको स्मरण गराउने उद्देश्यले यसप्रकार भन्नु भएको थियो । हे गौरी ! पर्वतराज हिमालयको घर अर्थात तिम्रो माइतमा बस्दा गङ्गातटमा तिमीले आफ्नो बाल्यावस्थामा अधोमुखी भई घोर तपस्या गरेकी थियौ । उक्त अवधिमा तिमीले कुनै अन्नपानी नखाई केवल हावाको मात्र सेवन गरेकी थियौ र मात्र सुख्खा पत्ताहरू चबाई दिनहरू काटेकी थियौ । माघको चिसोमा तिमीले निरन्तर जलमा प्रवेशगरी तप गर्यौ, बैशाखको शरीर जलाउने गर्मीमा पञ्चाङ्ग्निद्वारा शरीर तपायौ । साउनको मुसलधारे वर्षामा खुल्ला आकाशमुनि बिना अन्नपानी व्यतीत गर्यौ । तिम्रो यो कष्टदायक तपस्या देखेर तिम्रा पिता धेरै दुःखी र चिन्तित हुने गर्दथे ।
एकदिन तिम्रो तपस्या तथा तिम्रा पिताजीको दुःख र चिन्तालाई मनन गरी नारदजीले तिम्रा घरमा आउनुभयो । तिम्रा पिताले नारदजीलाई घर आउनाको कारण सोध्नुभयो र प्रत्युत्तरमा नारदजीले भन्नुभयो “ हे गिरिराज ! म भगवान विष्णुले पठाएर यहाँ आएको हुँ । तपाईंकी छोरीको घोर तपस्याबाट प्रसन्न भई स्वयं भगवान विष्णु उनीसँग विवाह गर्न चाहनुहुन्छ । यसबारे म तपाईंको राय जान्न चाहन्छु ।”
नारदजीका कुरा सुनेर तिम्रा पिताले अति प्रसन्नताकासाथ भन्नुभयो । श्रीमान् यदि स्वयं विष्णु भगवान मेरी कन्याकासाथ वरण गर्न चाहनुहुन्छ भने मलाई कुनै आपत्ति छैन । उहाँ त साक्षात् परब्रह्म हुनुहुन्छ । यो त हरेक अभिभावकको पिताको इच्छा हुन्छ कि उसकी छोरी सुखसंम्पदाले परिपूर्ण पतिका घरकी गृहलक्ष्मी बनून् र आफ्नो जीवनसाथै पति र परिवारको सुखकी कारण बनून् । नारदजीले तिम्रा पिताको स्वीकृति पाएपछि भगवान विष्णुसमक्ष गई विवाह टुङ्गो लागेको समाचार सुनाउनु भयो । तर विष्णुसँग आफ्नो विवाह हुन लागेको थाहा पाएपछि तिमी असाध्यै दुःखित भयौ । तिम्रो दुःखको कुनै ठेगान भएन । अति दुःख, चिन्ता र कष्टमा तिम्रा दिनहरू बित्न थाले ।
तिम्रो चिन्तित र दयनीय मुहार देखेर तिम्री एउटी सखीले तिम्रो दुःखको कारण सोद्धा तिमीले भन्यौ -‘मैले मनैदेखि भगवान शिवलाई वरण गरेकी छु, तर मेरा पिताले मेरो विवाह विष्णुजीसँग गरिदिने निधो गर्नुभयो । म विचित्र धर्मसङ्कटमा छु । अव मैले प्राण त्याग्नुबाहेक कुनै उपाय र विकल्प देखेकी छैन । ‘ तिम्री ती संगिनी अति नै चङ्ख र समझदार थिइन् । उनले तिमीलाई भनिन् – ‘प्राण नै त्याग गर्नुपर्ने यहाँ के नै कारण छ र? संकटको घडिमा धैर्यताका साथ काम गर्नुपर्दछ । हिन्दूनारीको जीवनको सार्थकता नै केमा छ भने जसलाई मनैले पतिका रूपमा एक पटक वरण गरिन्छ, उसैसँग निष्ठापूर्वक जीवन निर्वाह गर्नुपर्दछ । दीगो आस्था र एक निष्ठाका सामु त स्वयं भगवान पनि असहाय र किंकर्तविमुढ बन्न पुग्नुहुन्छ ।
तसर्थ म तिमीलाई घनघोर वनमा लैजान्छु जुन साधनास्थल पनि हो र त्यहाँ तिम्रा पिताले समेत तिमीलाई खोजेर पाउनुहुन्न । मलाई पूर्ण विश्वास छ ईश्वरले अवश्य तिम्रो सहायता गर्नुहुनेछ ।’ अनि तिमीले तिम्री सहेलीले भने झैँ गर्यौ । यता तिम्रा पिता तिमीलाई घरमा नदेखेपछि धेरै चिन्तित र दुःखी हुनुभयो । उहाँ सोच्न थाल्नुभयो – ‘मैले त मेरी पुत्रीको भगवान विष्णुसँग विवाहको निधो गरेको थिएँ, भगवान विष्णु विवाहका निमित्त जन्ती लिएर आउनुभएका बखतमा कन्यालाई घरमा नभेट्दा अनर्थ हुन जानेछ, विष्णुलाई मैले के जवाफ दिने?’ यती विचार गरी तिम्रा पिताले चारैतिर तिम्रो खोजीको कार्य शुरु गराउनुभयो ।
यता तिम्रो धुमधामसँग खोजीकार्य भइरह्यो उता तिमी आफ्नी सहेलीका साथ नदीका तटमा एउटा गुफामा आराधनामा लीन भयौ । भाद्रपद शुक्लको तृतीया तिथि, अनि त्यस दिन हस्ता नक्षत्र थियो, त्यसदिन तिमीले बालुवाको शिवलिङ्ग निर्माण गर्यौ । रातभरि मेरा स्तुतिमा गीत गाउँदै जागरण गर्यौ । तिम्रो यो कठोर तपस्याको प्रभावले मेरो आसन हल्लिन पुग्यो र शीघ्र तिम्रा सामूमा पुगेँ र तिमिलाई वर माग्न भनेँ । त्यससमय आफ्नो तपस्याको फलका प्रभावले प्रकट भएको म महादेवलाई आफूसमक्ष देखेर तिमीले भन्यौ – ‘मैले हजुरलाई साँचो मनले पतिका रूपमा वरण गरिसकेकी छु । यदि तपाई साँच्चै नै मेरो तपस्याबाट प्रसन्न भई यहाँ प्रकट हुनुभएको हो भने मलाई आफ्नी अर्धाङ्गिनीका रूपमा स्वीकार गर्नुहोस् । त्यसपछि “तथास्त्” भनेर म कैलाश पर्वततर्फ फिर्ता भएँ ।
भोलिपल्ट उज्यालो हुने बितिक्कै तिमीले पूजाका समस्त सामग्री नदीमा सेलाई आफ्नी सहेलीसहित बर्तको समापन गर्यौ । त्यही समय तिम्रा पिता गिरिराज आफ्ना बन्धुबान्धवसहित तिमीलाई खोज्दै खोज्दै त्यहीँ पुग्नुभयो । तिम्रा पिताले तिम्रो अवस्था देखेर अत्यन्त दुःखी हुँदै तिम्रो त्यो कठोर तपस्याको कारण सोध्नुभयो । तिमीले भन्यौ – ‘पिताजी ! मैले आफ्नो जीवनको अधिकांश समय कठोर तपस्यामा विताएँ । मेरो यो तपस्याको एकमात्र उद्देश्य माहादेवलाई पतिका रूपमा प्राप्त गर्नु थियो । आज म आफ्नो तपस्याको परीक्षामा सफल भएकी छु । म आफ्नो आराध्यको खोजीमा घरबाट निस्किएर हिँडेकी हुँ । अब मैले हजुरसँग घर नै फर्कनु पर्छ भने महादेवका साथ मेरो विवाह गरिदिने भए मात्र म घर फर्कन्छु । तिम्रा कुरा सुनेर पिता हिमालयले तिम्रो इच्छा स्वीकार गर्नुभयो र तिमीलाई घर फिर्ता लिएर जानुभयो । केहीसमय पछि उहाँले पुरा विधिविधान सहित हाम्रो विवाह गरिदिनु भयो । भगवान शिवले अझ भन्नुभयो – हे पार्वती ! भाद्रपदको शुक्ल तृतीयामा तिमीले मेरो आराधना गरी जुन बर्त बसेकी थियौ, त्यसैको परिणामस्वरूप हामी दुईको विवाह सम्भव भएको हो । यो बर्तको महत्त्व यसकारणले पनि महत्त्वपूर्ण छ । जसले यो बर्त निष्ठापूर्वक पालन गर्दछ, त्यसलाई मनोवाञ्छित फल प्राप्त हुनेछ । यो बर्तलाई हरितालिका भन्नुको अर्थ पनि पार्वतीलाई साथीहरूले पिता र आफ्नो प्रदेशबाट हरण गरी जंगलमा लगेको प्रसङ्गसँग जोडिन्छ । हरितालिका शब्दमा रहेका हरिता र आलिका यी दुई शब्दको अर्थ पनि क्रमशः हरण गरिएकी र सथीहरू भन्ने हुन्छ । भगवान शिवले पार्वतीजीलाई भन्नुभयो – यस व्रतलाई विधिविधानपूर्वक जसले लिन्छ, त्यसले तिम्रोजस्तै सुयोग्य र अचल श्रीमान् प्राप्त गर्दछ ।
चीन–नेपाल सीमानामा रहेको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले भोटेकोशी र त्रिशुलीमा तटीय क्षेत्रमा परेको असरमध्ये एउटा ठुलो असर गरेको स्थानीय तह हो गोरखाको गण्डकी गाउँपालिका । तर, यो गाउँपालिका अहिले विपत्तिपछि कनेक्टिभिटीको विकल्प बनेको छ ।
बाढीका कारण कृष्णभीर क्षेत्रमा गएको पहिरोका कारण अहिले उक्त राजमार्ग अवरुद्ध छ । तर, यसको विकल्पमा गण्डकी गाउँपालिका क्षेत्रलाई प्रयोग गर्दै सयौं सवारी साधन ओहोरदोहोर गरिरहेका छन् । सधैँ पहिरोको जोखिम रहेको कृष्णभीर पन्छाउने काम हुँदै गर्दा वैकल्पिक सडकका लागि गण्डकीले गरिरहेको काम र बाढीबाट भएको क्षति एवं पुनर्निर्माणका सम्बन्धमा केन्द्रित रही गाउँपालिका अध्यक्ष दीपक तिमल्सिनासँग गरिएको कुराकानी प्रस्तुत गरिएको छ ।
भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण गोरखाको गण्डकी गाउँपालिका अतिप्रभावित स्थानीय तहमध्ये एक बनेको छ, यसले पालिकामा पारेको प्रभावको समग्र अवस्था के छ ?
जसरी यही भाद्र १० गते भोटेकोशीमा अकल्पनीय बाढी आयो, त्यसको प्रत्यक्ष मारमा हाम्रो गाउँपालिका पनि पर्यो । अहिले हाम्रो गाउँपालिका एउटा संकटग्रस्त क्षेत्रको रूपमा परिणत भएको छ र हामीले निकै कठिन अवस्थाको सामना गरिरहेका छौँ । भोटेकोशीको बाढीले माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा ठुलो धनजनको क्षति गर्यो । विशेष गरेर रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा जति विनाश भयो, त्यसको तुलनामा गोरखामा स्थानीयस्तरमै भएको क्षति केही कम हो ।
तर, ती माथिल्ला जिल्लाहरूबाट उर्लिएर आउने नदीको पहिलो विन्दु हाम्रो गण्डकी गाउँपालिका नै भएका कारण हामीले ठुलो संकट व्यहोर्नुपर्यो । बाढीले बगाएर ल्याएका भग्नावशेष र शवहरू हाम्रै किनारमा आएर थुप्रिए, जसले गर्दा यो क्षेत्र अलि बढी प्रभावित र क्षतविक्षत देखिन पुग्यो ।
गाउँपालिका क्षेत्रभित्र प्राप्त शव, वेपत्ता संख्या र भौतिक सम्पत्तिको क्षतिको विवरण चाहिँ कस्तो छ ?
विपत्तिको यो घडीमा स्थानीय सरकारको हैसियतले हाम्रो पहिलो प्राथमिकता नै उद्धार र मानव जीवनको रक्षा थियो । भाद्र १० र १४ गते आएको बाढीले माथिबाट बगाएर ल्याएका करिब ४४ वटा बेवारिसे लासहरू हामीले हाम्रो गाउँपालिकाको बेनीघाटदेखि बुटारसम्मको क्षेत्रबाट उद्धार गर्यौं । जिल्लास्थित नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, स्थानीय युवा, जनसमुदाय र जनप्रतिनिधिहरू अहोरात्र खटेर ती शवहरूको व्यवस्थापन गर्ने काम भयो ।
हाम्रै गाउँपालिकाका केही नागरिक पनि यो विपत्तिमा परेका छन् । रसुवामा हाइड्रोपावरमा काम गर्ने सिलसिलामा हाम्रा स्थानीय अनिल चेपाङ बेपत्ता हुनुहुन्छ । त्यस्तै, ट्रेकिङ जाने क्रममा तुलाराम थापा मगर पनि बेपत्ता हुनुहुन्छ । यसैगरी, पालुङटार घर भई हाम्रो गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ स्थित भगवती माध्यमिक विद्यालयमा पढाउने शिक्षक केदार पण्डित सरको रसुवा भ्रमणका क्रममा बाढीमा परी निधन भयो । उहाँको शव पहिचान भई सद्गत समेत भइसकेको छ । हामीले गाउँ कार्यपालिकाको बैठक राखेर उहाँहरूका परिवारलाई तत्काल जनही ३५–३५ हजार रुपैयाँ राहत उपलब्ध गराउने निर्णय गरिसकेका छौँ ।
भौतिक क्षतितर्फ पालिकाभित्रका करिब २०–२१ वटा घरहरू पूर्ण रूपमा क्षति भएर बस्नै नहुने अवस्थामा पुगेका छन् । नदी किनारमा रहेका किसानका धान र मकैका खेतबारीहरू बाढीले सखाप पारेको छ । हामी पहिलो चरणमा पूर्ण रूपमा उद्धारमा केन्द्रित भयौँ । अब भने हामी राहत वितरण र पुनर्निर्माणको चरणमा प्रवेश गर्दै छौँ ।
माथिल्लो तटीय क्षेत्रबाट ४५ भन्दा बढी शव बगेर आउँदा पनि यहाँकै भूगोलभित्रका तटीय नागरिकहरूको ज्यान जोगिएको देखियो । सूचना प्रणालीले कत्तिको काम गर्यो ?
यो एकदमै महत्त्वपूर्ण प्रश्न हो । हामीले विगतमा भूकम्प भोग्यौं, कोरोना महामारी भोग्यौं र अन्य बाढीपहिरो पनि भोग्दै आएका छौँ । यी सबै विपत्तिहरूबाट हामीले सिकेको सबैभन्दा ठुलो पाठ भनेको पूर्वसूचना प्रणालीको महत्त्व हो । यस्तो बेलामा सूचना नागरिकको ज्यान बचाउने सबैभन्दा ठुलो हतियार बन्दो रहेछ ।
रसुवा, नुवाकोट र धादिङ हुँदै बाढी आउँदैछ भन्ने जानकारी माथिल्लो क्षेत्रका साथीहरूबाट हामीले समयमै पायौँ । त्यो सूचना पाउनेबित्तिकै हामीले गाउँपालिकाका सम्पूर्ण संयन्त्र, जनप्रतिनिधि र जनसमुदायलाई परिचालन गर्यौँ । नदी किनारमा रहेका बस्तीहरूमा गएर सुसूचित गर्ने, माइकिङ गर्ने र कसैलाई पनि नदीको किनारतिर नजान कडा आह्वान गर्ने काम भयो । यही अग्रिम सूचना प्रवाहका कारण भौतिक संरचना र बालीनालीमा क्षति पुगे पनि गण्डकी गाउँपालिकाभित्रैका नागरिकले नदीको भेलमै परेर ज्यान गुमाउनुपर्ने दुखद अवस्था भने आएन । हामीले ठुलो सम्भावित मानव क्षतिलाई रोक्न सफल भयौँ ।
अब कनेक्टिभिटीको कुरा गरौं । बाढीले सडक र पुलहरूमा कस्तो असर गर्यो ? स्थानीयको दैनिकी कसरी चलिरहेको छ ?
यो दुखद घडीमा एउटा सन्तोष मान्नुपर्ने कुरा के छ भने, हाम्रो गण्डकी गाउँपालिकालाई धादिङ र चितवनसँग जोड्ने त्रिशुली नदीमाथिका तीनवटै मुख्य मोटरेबल पुलहरू जोगिएका छन् । ती पुलहरू सग्लो रहेकाले ठुला सवारी साधनको आवागमन पूर्ण रूपमा ठप्प हुन परेको छैन । तर, स्थानीय जनजीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएका झोलुङ्गे पुलहरूको अवस्था भने निकै दयनीय छ । हाम्रो पालिका क्षेत्रभित्र रहेका ७ वटा झोलुङ्गे पुलमध्ये ३ वटा पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन् भने ४ वटामा आंशिक क्षति पुगेको छ । बाँकी पुलहरू मात्र सामान्य अवस्थामा छन् ।
३ वटा झोलुङ्गे पुल पूर्ण रूपमा चुँडिदा हाम्रा किसानले उत्पादन गरेको तरकारी र अन्नपात बजारसम्म लैजान गम्भीर समस्या परेको छ । विद्यालय जाने बाबुनानीहरूको पढाइ प्रभावित भएको छ । नागरिकलाई वारपार गर्न निकै सकस छ । यी झोलुङ्गे पुलहरू यथाशीघ्र निर्माण गर्नु हाम्रो दायित्व हो । यसका लागि प्रदेश र संघीय सरकारसँग पत्राचार गरिसकेका छौं र तिनै तहका सरकार मिलेर यो समस्याको हल गर्नुपर्छ भन्नेमा हामी लागिरहेका छौँ ।
अविरल वर्षा र पहिरोका कारण पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभिर क्षेत्र अवरुद्ध छ । यात्रुहरू अलपत्र परिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा गण्डकी गाउँपालिकाले आफ्नो भूगोल हुँदै जाने सडकलाई वैकल्पिक मार्गका रूपमा अगाडि सारेको छ नि, यसको पछिल्लो अवस्था के छ ?
अहिले पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभिर पहिरो र जोगीमारा, जवान खोला क्षेत्रको लेदोका कारण राजमार्ग नराम्ररी प्रभावित छ । राजमार्गमा जाम हुँदा नेपालभरिबाट आएका यात्रुहरू फिसलिङ र बेनीघाट क्षेत्रमा घण्टौं रोकिनुपर्ने वा अलपत्र पर्ने अवस्था छ । यस्तो विषम परिस्थितिमा हामीले गण्डकी गाउँपालिका हुँदै जाने कच्ची सडकलाई पृथ्वी राजमार्गको भरपर्दो विकल्पको रूपमा प्रयोगमा ल्याएका छौँ । यात्रुहरूलाई बाटो नभुल्न र सहज होस् भनेर हामीले ठाउँ–ठाउँमा नेमप्लेट र सूचना केन्द्रहरू राखेका छौँ ।
अहिले बेनीघाटबाट दर्बुङ फाँट, लाङ्गाली चोक हुँदै दलभञ्ज्याङ निस्केर फिसलिङ पुग्ने करिब २४ किलोमिटरको ट्रयाक सञ्चालनमा छ । काठमाडौं भित्रिने र बाहिरिने साना गाडीहरू यही वैकल्पिक मार्गबाट ओहोरदोहोर गरिरहेका छन् । यसबाहेक, सडक सञ्जालको अर्को अझ राम्रो विकल्प पनि हामीसँग छ । फिसलिङदेखि बेनीघाटसम्म त्रिशुली नदीको पारिपट्टि खनिँदै गरेको करिब १९ किलोमिटर लामो सडक छ ।त्यसमध्ये अब जम्मा १ ।४ किलोमिटर मात्र ट्रयाक खोल्न बाँकी छ ।
विपत्तिको यो समयमा त्यो ट्रयाक खोल्न संघीय सरकार सकारात्मक देखिएको छ । मैले यही बिचमा प्रधानमन्त्री र मुख्यमन्त्रीलाई पनि पत्राचार गरिसकेको छु । यो ट्रयाक खुलेपछि यात्रुहरूलाई झनै सहज हुनेछ र यो समग्र नेपालकै लागि एउटा वैकल्पिक राजमार्गको रूपमा स्थापित हुनेछ ।
यो २४ किलोमिटरको बाटो अहिले कच्ची नै छ । यसलाई दीर्घकालीन रूपमै पृथ्वी राजमार्गको वैकल्पिक मार्ग बनाउन स्थानीय सरकार प्रमुखको हैसियतले संघ र प्रदेश सरकारसँग तपाईंको अपेक्षा के छ ?
कृष्णभिरको पहिरो हामीले विगतदेखि नै भोग्दै आएको समस्या हो । अहिले फेरि बल्झिएको छ । यसको प्राविधिक समाधान खोज्ने कुरा एकातिर छँदैछ, तर दीर्घकालीन विकल्प भनेकै त्रिशुली नदीको पारिपट्टिबाट अर्को समानान्तर राजमार्गको विकास गर्नु हो । हामीले फिसलिङबाट दलभञ्ज्याङसम्मको करिब १५ किलोमिटर सडकलाई पिच गर्ने क्रममा छौँ । दलभञ्ज्याङबाट बेनीघाट निस्कनका लागि यदि संघीय सरकारले करिब ५० करोड रुपैयाँ मात्र बजेट विनियोजन गरिदिने हो भने हामी यो बाटोलाई ग्यासका बुलेट र ठुला मालबाहक गाडीहरू सजिलै गुड्न सक्ने भरपर्दो राजमार्गका रूपमा विकास गर्न सक्छौँ ।
नेपालको विकास नीतिमा अलि पहुँच भएको ठाउँमा मात्र बजेट खन्याउने प्रवृत्ति छ । तर अहिलेको विपत्तिले के सिकायो भने गाउँ र विकेन्द्रीकृत सडकहरूलाई पनि बजेट दिएर विकास गर्नुपर्छ । यसले देशलाई समृद्धितिर लान्छ र विपत्तिमा लाइफलाइनको काम गर्छ । प्रदेश र संघ सरकारले यसलाई साझा मुद्दा बनाएर बजेटिङ गरिदिनुपर्छ भन्ने मेरो जोडदार माग छ ।
तर तपाईंहरूले वैकल्पिक मार्ग बनाउन खोजेको दर्बुङलगायत क्षेत्र त राष्ट्रिय गौरवको बुढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको डुबान क्षेत्रमा पर्छ होइन र ? मुआब्जा वितरण भइसकेको त्यो ठाउँमा सडक वा भौतिक संरचना बनाउन प्राविधिक र कानुनी अड्चन आउँदैन ?
यो एउटा गम्भीर र विडम्बनापूर्ण विषय हो । बुढीगण्डकी आयोजनाको कुरा उठेको १०–१२ वर्ष भइसक्यो । गण्डकी, लखन, आरुघाट र भिमसेन थापा गाउँपालिकाका तल्लो तटीय क्षेत्रका अधिकांश बासिन्दाले मुआब्जा पनि पाइसक्नुभएको छ । केही छुटपुट जग्गा र बोटबिरुवाको मात्र मुआब्जा दिन बाँकी छ । हामीले वैकल्पिक सडक बनाउन खोजेको दर्बुङ क्षेत्र यही डुबान क्षेत्रमा पर्छ । मुआब्जा बाँडिए पनि आयोजना निर्माणको काम अझै सुरु भएको छैन । डुबानमा पर्छ भन्ने बहानामा त्यहाँ बाटो बनेको छैन, स्कुलका भवन बनेका छैनन्, स्वास्थ्य चौकी बनेका छैनन् ।
त्यहाँका मानिसहरूले आजभन्दा दुई सय वर्ष अगाडिको जस्तो कष्टकर र अन्धकार जीवन झेल्नुपरेको छ । ठुलो आयोजना आउँछ भन्दैमा ५–१० वर्ष टिक्ने सामान्य विकासका काम पनि रोकेर राख्नु जनतामाथिको अन्याय हो । जलाशय बनेर नडुबाउन्जेलसम्म हामीले डीबीएसटी वा प्रिमिक्स पिच गरेर भए पनि सडक बनाउनुपर्छ, जसको आयु ८–१० वर्ष हुन्छ । त्यसैले, राज्यले यसलाई अवरोध होइन, आपत्कालीन र अल्पकालीन सहजताको रूपमा बुझेर यो वैकल्पिक राजमार्ग निर्माणमा बाटो खोल्नुपर्छ ।
बाढीबाट प्रभावित नागरिकहरू र सडक अवरुद्ध हुँदा अलपत्र परेका यात्रुहरूलाई गाउँपालिका अध्यक्षको हैसियतले के भन्न चाहनुहुन्छ ?
सर्वप्रथम त बाढीबाट प्रत्यक्ष प्रभावित नागरिकहरूलाई म के आश्वस्त पार्न चाहन्छु भने, तपाईंहरूको स्थानीय सरकार तपाईंकै साथमा छ । हामीले पहिलो चरणको उद्धार सकेका छौं र अब राहत वितरण तथा पुनर्निर्माणमा लाग्दैछौं । तपाईंहरूको जीउधनको सुरक्षा र अधिकारको रक्षाका लागि हामी पूर्ण रूपमा कटिबद्ध छौँ ।
दोस्रो कुरा, सडक सञ्जाल बिग्रिएर ठाउँ–ठाउँमा अलपत्र पर्नुभएका, निराश हुनुभएका सम्पूर्ण यात्रु र यातायात व्यवसायीहरूलाई म गण्डकी गाउँपालिकाको तर्फबाट यो विश्वास दिलाउन चाहन्छु कि हामी वैकल्पिक सडकको स्तरोन्नतिमा लागिसकेका छौँ ।
हामीले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट त बनाइसक्यौं, तर आउँदो पुष(माघमा हुने हिउँदे गाउँसभाबाट अन्य बजेटहरू कटौती गरेर भए पनि यो सडकलाई लाइफलाइनका रूपमा विकास गर्न बजेट रकमान्तर गर्नेछौँ । गण्डकी गाउँपालिकाले राष्ट्रिय राजमार्गको भरपर्दो विकल्प दिन सक्छ भन्ने सन्देश हामी प्रवाह गर्नेछौँ ।
गण्डकी गाउँपालिका त्रिशुली र बुढीगण्डकी नदीको संगमस्थलमा अवस्थित छ । जलवायु परिवर्तनका कारण भोलिका दिनमा हिमताल फुटेर वा अन्य कारणले आउन सक्ने ठुला विपत्तिको जोखिम पनि यहाँ छ । यसको न्यूनीकरण र पूर्वतयारीका लागि स्थानीयस्तरबाट तपाईंहरू के गर्दै हुनुहुन्छ र राष्ट्रियरअन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट के अपेक्षा गर्नुहुन्छ ?
जलवायु परिवर्तनको असर आज विश्वव्यापी बहसको विषय बनेको छ । हाम्रो गण्डकी गाउँपालिका, विशेषगरी बेनी संगम भौगोलिक रूपमै निकै संवेदनशील छ । अहिले भोटेकोशीमा बाढी आउँदा जसरी मानिसहरूमा त्रास फैलियो, भोलि बुढीगण्डकीको मुहानतिर हिमालका पठारहरूबाट हिमताल विस्फोट भएर बाढी आयो भने के हुन्छ भन्ने ठुलो आतंक जनतामा छ ।
यस्ता सम्भावित दुर्घटनाबाट बच्न अब परम्परागत तरिकाले मात्र पुग्दैन । हामीले स्थानीय स्तरबाट सूचना प्रणालीलाई थप बलियो बनाउने काम गरिरहेका छौँ । तर, दीर्घकालीन समाधानका लागि भूमि वर्गीकरण र वैज्ञानिक बस्ती विकास अनिवार्य भइसकेको छ । कुन ठाउँमा मान्छे बस्ने र कुन ठाउँमा व्यवसाय गर्ने भन्ने स्पष्ट किटान गरेर मात्र संरचना बनाउन दिनुपर्छ ।
राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रियस्तरबाट मेरो अपेक्षा के छ भने, नेपालका कुन–कुन जिल्ला र पालिकाहरू यस्ता विपत्तिको संकटग्रस्त वा उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रमा पर्छन्, त्यसको पहिचान गरिनुपर्छ । ती क्षेत्रहरूमा बस्ती स्थानान्तरण, पूर्वसूचना प्रविधि जडान र दिगो विकासका लागि विशेष प्राविधिक र बजेटरी सहयोग केन्द्रित गर्नुपर्छ ।
विपत्ति आएपछि मात्र राहत बोकेर कुद्ने भन्दा पनि, विपत्ति आउनुपूर्व नै जनधनको क्षति रोक्ने लङ टर्म प्लानिङमा अब राज्य र अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायहरू लाग्नुपर्छ ।
साभारः रातोपाटी
मकवानपुर । नेकपा एमालेलाई पुनर्जागरण तथा पुनर्गठनद्वारा राष्ट्रिय निर्णायक शक्तिकाे रूपमा पुनस्थापित गर्ने नेकपा एमाले केन्द्रीय लेखा आयाेग सदस्य नवीन सिग्देलले बताउनु भएको छ ।
नेकपा एमाले गढि गाउँपालिका कमिटीद्वारा आयाेजित मिसन पार्टी जागरण-२०८३ काे अभिमूखीकरण कार्यक्रममा उहाँले पार्टीप्रति लगाईएका सबै भ्रमलाई चिर्ने, कार्यकर्ता र जनतामा देखापरेकाे निरासा अन्त्य गर्ने र पहिलाे शक्तिकाे रूपमा एमालेलाई स्थापित गरिने बताए ।
बालेन्द्र सरकारप्रतिकाे जनताकाे माेहभङ्ग हुँदै गईरहेकाे, संकट र विपत्तमा नेकपा एमाले जनताले खाेजिरहेकाे उहाँले दावि गर्नुभयाे । मकवानपुर गढी गाउँपालिकाकाे मिसन पार्टी जागरण-२०८३ काे केन्द्रीय प्रतिनिधि रहनु भएकाे सिग्देलले मिसन जागरण अभियान वडा, कार्यकर्ता र जनता केन्द्रीत हुने बताउनुभयाे ।
प्रदेश कमिटीका सदस्य रामचन्द्र राईले जनतासंगकाे सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउन हरेक कार्यकर्ता जनता समस्यामा जाेडिन पर्ने बताउनु भयाे । सबै तहकाे नेता र कमिटीले भएका कमिलाई सच्याएर भनाई र गराईमा एकरूपता हुनपर्ने बताउनु भयाे । वर्तमान सरकारका मन्त्रीहरूबाट जनताले कुनै अपेक्षा नरहेकाे बताउँदै, सरकार गैरजिम्मेवार बन्दै गईरहेकाे उहाँकाे भनाई थियाे । एउटा कम्युनिष्ट पार्टीकाे लक्ष्य निर्वाचन जित्ने मात्र नभएर सामाजिक रूपान्तरण ध्येय रहेकाे बताउनु भयाे । उहाँले भन्नुभयाे, विकास गतिशिल प्रक्रिया हाे, जनअपेक्षा बढ्दाे छ, नेकपा एमालेकाे नेतृत्वमा मात्र जनअपेक्षा सम्बाेधन हुनसक्ने छ ।
नेकपा एमाले मकवानपुर जिल्ला कावा अध्यक्ष हिदम लामाले भूराजनीतिकाे प्रभाव नेपाली राजनीति विगतदेखि नै रहेकाे र अहिले ठाडाे हस्तक्षेपले समस्या उत्पन्न भएकाे बताउनु भयाे । जेठ २४ गते नेपालकाे ईतिहासमा कालाेदिन राष्ट्रिय सम्पदा, सरकारी र व्यक्तिगत सम्पत्ति जलाउनु जेञ्जीकाे माग नभएकाे जेञ्जी आन्दाेलनकाे खाेलमा देश जलाउने कार्य भएकाे बताउनुभयाे । उहाँले राष्ट्रियता, लाेकतन्त्र, संविधानकाे रक्षा, विकास र समृद्विकाे लागि नेकपा एमालेकाे विकल्प नरहेकाे बालेन्द्रकाे ६ महिने सरकार सञ्चालनमा देखिएकाे असक्षमताले नै प्रमाणित गरेकाे दावी गर्नुभयाे ।
अभिमूखीकरणमा पार्टी सदस्यता नवीकरण र विस्तार, वडास्तरीय पार्टी सदस्य भेला, पार्टीकाे वडा र टाेल कमिटी पुनर्गठन, र जनसंगठन पालिका संयन्त्र भेला, चार्डपर्वकाे अवसरमा शुभकामना तथा चियापान विभिन्न कार्यक्रम तय गरिएकाे पालिका कमिटी सचिव राेमनाथ रेग्मीले बताउनु भयाे ।
पालिका कमिटीका अध्यक्ष जीतबहादुर घिमिरेकाे सभाध्यक्षतामा भएकाे कार्यक्रममा जिल्ला सचिवालय सदस्य विदुर हुँमागाईँ, कमिटीका उपसचिव अम्बिका अधिकारी, प्रदेश कमिटी सदस्य निर्मला देवकाेटा, जिल्ला सचिवालय सदस्य मेम्बर लाेलगायतकाे उपस्थित रहेका थियाे ।