मकवानपुर । बागमती प्रदेशका स्वास्थ्य मन्त्री किरण थापाले मानसिक स्वास्थ्य समस्या रोकथामकाे लागि प्रदेश स्तरकाे अस्पतालमा मात्रै सिमित नभइ समुदायमा समेत मनोचिकित्सकहरुलाई खटाउने योजना तय गरेको बताएका छन् । ‘समुदायमै पुगेर परिवारको सदस्यलाइ समेत मनोसामाजिक परामर्श गर्नुपर्छ भन्ने हामीलाई लागेर यो योजना अघि सारेका हौ’ स्वस्थ्यमन्त्री थापाले भने ।
डिप्रेशन र एञ्जाइटी बारे पनि परामर्श आवश्य भएको उनले बताए । ‘शरिरको अंग भाँचिएमा टुटेमा जोड्न सकिन्छ टुटेको मनलाई पनि सहजै जोड्न सकिदैन यसको लागि उचित व्यवस्थापन आवश्यक हुन्छ’ उनले भने ।
राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग, बागमती प्रदेश कार्यालय हेटौंडाको आयोजना र कोशिश नेपालको सहकार्यमा आत्महत्या रोकथाम विषयक सरोकारवालाबीच प्रदेश स्तरीय कार्यशाला गोष्ठीमा उनले यस्ताे बताएका हुन् ।
“आत्महत्या रोकथामबारे सम्वाद सुरु गरौं, दृष्टिकोण बदलौं” भन्ने मूल नारासहित आयोजना गरिएको कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि बागमती प्रदेश सरकारका स्वास्थ्यमन्त्री किरण थापामगरले आत्महत्या न्यूनीकरणका लागि जोखिममा रहेका व्यक्तिहरूले देखाउने सङ्केत पहिचान गर्न अत्यावश्यक भएको बताएका हुन् ।
विश्वभर हरेक वर्ष सेप्टेम्बर १० मा आत्महत्या विरुद्धको दिवस मनाइने भएकाले नेपालमा पनि यसबारे बहुक्षेत्रीय समन्वय, जनचेतना र व्यवहार परिवर्तन आवश्यक रहेको कोशिश नेपालकी थमकुमारी कुवरले बताइन् । कार्यक्रममा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग बागमती प्रदेश कार्यालय प्रमुख चन्द्रकान्त चापागाईंले आत्महत्या रोकथामको वर्तमान अवस्था, सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरूको भूमिकालगायत उपलब्धि, चुनौती र आगामी कार्यदिशाबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गरे । राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगका लेखा अधिकृत जितेन्द्र कार्कीले आत्महत्या विश्वका धेरै देशमा १५ देखि ३४ वर्ष उमेर समूहका व्यक्तिहरूको मृत्युको कारण बनेको बताए ।
सामाजिक बहिष्करण, पारिवारिक समस्या, मानसिक स्वास्थ्य समस्या, दीर्घरोग, असहयोगी परिवेश र भावनात्मक तनाव आत्महत्याका मुख्य कारणका रूपमा पहिचान भएका छन् । आत्महत्यासम्बन्धी कारणमध्ये लागुऔषध तथा मदिरा दुरुपयोग, मानसिक समस्या (सिजोफ्रेनिया, डिप्रेशन, मानसाइकोसिस आदि), सामाजिक हिंसा, सम्बन्धविच्छेद, यौन हिंसा, दीर्घरोग तथा आकस्मिक आवेश प्रमुख रहेको कार्यक्रममा छलफल गरिएको थियो ।
बागमती प्रदेश कार्यालयको तथ्याङ्कअनुसार २०८१/८२ आर्थिक वर्षको कार्तिक मसान्तसम्म २९३ जनाले आत्महत्या गरेको प्रस्तुतिमा उल्लेख गरिएको थियो ।
नेपाल प्रहरीका प्रहरी उपरीक्षक मुकुन्द रिजाल तथा स्वास्थ्य मन्त्रालय महाशाखाका प्रमुख दिनेश रुपाखेतीले पनि आत्महत्या रोकथामका कार्यक्रम, उपलब्धि, तथ्याङ्क र आगामी कार्ययोजना सम्बन्धमा क्रमशः कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका कोशिश मकवानपुर प्रमुख सुनिरा लामाले बताइन् । कार्यक्रममा इन्सेक बागमती प्रदेश संयोजक शिवप्रसाद खकुरेल,प्रदेशका सरकारी निकाय, मानव अधिकार संस्था, सामाजिक सङ्घसंस्था, सुरक्षा निकाय, स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञ र सरोकारवालाको सहभागिता थियो ।
मकवानपुर । कृषि कर्ममा युवालाई प्रोत्साहन गर्न नसकिएको बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्री मधुसूदन पौडेलले बताएका छन् ।
परम्परागत शैलीमा आधुनिक प्रविधिलाई जोडेर कृषि कर्मलाई युवामाझ लैजान नसकिएको भन्दै कृषि प्रतिको दृष्टिकोण फेर्न जरुरी रहेको उनले बताएका हुन् ।
कृषि उत्पादन भए पनि त्यसको प्रभावकारी बजारीकरणमा चुनौती औँल्याउँदै मन्त्री पौडेलले उत्पादन बढाउनुभन्दा पनि उत्पादित वस्तुको ब्राण्डिङमा जोड दिनुपर्ने बताए। उनले नेपालमा संसारमा नपाइने विशिष्ट कृषि उत्पादनहरू रहेको र त्यसलाई विश्व बजारमा पुर्याउन सके मनग्ये आम्दानी गर्न सकिने बताउँदै यस विषयमा सरकारको ध्यान केन्द्रित भएको जानकारी दिए ।
हेफर इन्टरनेशनल नेपालद्वारा आयोजित र कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय, बागमती प्रदेशको प्राविधिक सहयोगमा भएको ‘कृषि तथा पशुपन्छी विकास सम्बन्धी कार्यक्रममा सहकार्यको सम्भावना र अवसरबारे सरोकारवालासँगको प्रादेशिक अन्तरक्रिया कार्यक्रम’ मा प्रमुख अतिथिको रूपमा बोल्दै मन्त्री पौडेलले युवालाई कृषिमा आकर्षित गर्नका लागि प्रदेश सरकारले ‘कृषि ज्ञान रत्न’ कार्यक्रम ल्याएको बताए । हाल यो कार्यक्रम अन्तर्गत १० लाख रुपैयाँसम्म अनुदान दिने व्यवस्था गरिएको भए पनि आवश्यकताअनुसार यसलाई बढाउन सकिने उनको भनाइ थियो ।
मन्त्रालयका सचिव बैकुण्ठ अधिकारीको अध्यक्षतामा सम्पन्न अन्तरक्रियामा बागमती प्रदेशमा कृषि तथा पशुपन्छी क्षेत्रमा कार्यरत साझेदार संस्थाहरूको भूमिका र प्रभावकारिताको समिक्षा गरिएको थियो । छलफलमा हेफर इन्टरनेशनल नेपालका कार्यक्रमहरूलाई प्रादेशिक नीति, रणनीति, योजना, कार्यक्रम र प्राथमिकतासँग कसरी तादम्यता मिलाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा विशेष जोड दिइएको थियो ।
यसका साथै, साझेदारीबाट भविष्यमा अपेक्षित उपलब्धि र सम्भावनाहरूका बारेमा समेत सरोकारवालाहरूबीच गहन विमर्श गरिएको हेफरका कार्यक्रम प्रबन्धक कृष्ण कट्टेलले बताए । कार्यक्रममा हेफर नेपालकी कार्यक्रम निर्देशक सबिना प्रधानले हेफरको काममा हातेमालो गर्नेहरूकै कारण संस्थाले कृषिमा योगदान गर्न संभव भएको बताइन् । कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरका ललित घलान, मकवानपुर बागमती गाउपालिका अध्यक्ष सर्केस घलानलगायतको सरोकारवालाहरूको उपस्थिति रहेको थियो।
मकवानपुर । भ्रामक सूचना बीच सत्य–तथ्य समाचारको जिम्मेवारी बढाउने बिषयमा हेटौंडामा अन्तरक्रिया गरिएको छ । कार्यक्रममा जेन–जी आन्दोलनपछी पत्रकारिता क्षेत्रमा समस्या र चुनौती पनि उत्तिकै बढेको र अहिलेको अवस्थामा विभिन्न सामाजिक सञ्जालमा आएका भ्रामक खवरहरुलाई सञ्चार माध्यमहरुले चिरेर सत्य समाचार नागरिकलाई पस्कनु अहिलेको आवश्यकता रहेको बताएका छन् ।
कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेशका अध्यक्ष कृष्णसारु मगरले अहिलेको अवस्थामा पत्रकार झनै जिम्मेवार भएर नागरिकलाई आधिकारिक सूचना प्रदान गर्नुपर्ने बताए । पत्रकारका लागि सरकारपक्ष र नागरिक पक्षबाट पनि निकै चुनौती खेप्नुपरेको उनकाे भनाई छ । तर, पत्रकारले लेख्ने विषयमा भने चुनौतीको सामना गर्दै अगाडी बढ्नुपर्ने उनले बताए ।
सामाजिक सञ्जालमा अहिले अराजक तत्वहरुले गर्दा थप समस्या भएको र उनीहरुले राखेका फेक समाचारका कारण पनि समस्या बढेको अध्यक्ष मगरले बताए । सामाजिक सञ्जालमा आएका नकारात्मक विषयलाई चिर्न जरुरी रहेको उनको भनाइ छ ।
कार्यक्रममा नेपाल पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेशका संस्थापक अध्यक्ष प्रताप विष्टले सामाजिक सञ्जालमा आएका नकारात्मक विषय आम नागरिक पत्याएकाे बताएका छन् । त्यसलाई बुझ्न जरुरी रहेकोले सत्य विषय समाचारका माध्यमबाट लिन पनि नागरिकलाई उनले आग्रह गरे । अहिले पनि फेक समाचारका पछाडी लाग्ने समाजका कारण थप समस्या भएको उनकाे भनाई छ ।
प्रस्तुतीकरण गर्दै नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुरका अध्यक्ष बालकृष्ण अधिकारीले सामाजिक सञ्जालमा गलत सूचना, हल्ला र अपुष्ट समाचार बढेपछि परम्परागत सञ्चारमाध्यमले विश्वसनीयता कायम गर्न कठिन भएको जानकारी दिए । तुरुन्त र छोटो रूपमा सूचना चाहने भएकाले मिडियाले समाचारको गहिराइभन्दा गति र ट्रेन्डमा ध्यान दिनुपर्ने दबाब बढेको उनले बताए ।
‘अनलाइन माध्यममा निःशुल्क सामग्री र विज्ञापनमा गिरावटले परम्परागत सञ्चार माध्यमका आर्थिक स्रोत घटेका छन्। पुस्ताले बहुआयामिक सूचना स्रोत प्रयोग गर्ने भएकाले मिडियाले तथ्य–जाँचमा अझ कडा मापदण्ड कायम गर्नुपर्ने भएको छ‘ अधिकारीले भने ‘सामाजिक सञ्जालका समाचार वितरणमै प्रभुत्व जमाएका छन्, जसले परम्परागत माध्यमको पहुँच घटाएको छ ।’ अनलाइन प्लेटफर्ममा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको नाममा अनियन्त्रित सामग्री आउँदा कानुनी र नैतिक दुवै चुनौती बढेको उनले बताए ।
बागमती प्रदेशसभाका प्रवक्ता मनोज कुमार गुप्ताले देशका सातै प्रदेशका सरकारका संरचना जलाइएको र बागमती प्रदेशसभा जेनजी आन्दोलनबाट ध्वस्त भएको बताए । प्रदेश संरचना र सरकारका राम्रा गरिएका काम बाहिर ल्याउन नसक्दा पनि प्रदेश प्रति जनताको वितृष्णा बढेको उनले बताए ।
प्रदेशसभाले गरेका कामहरुलाई हेर्न जरुरी रहेको बताउँदै उनले भने ‘प्रदेशसभाले ८२ वटा कानून निर्माण गर्ने भनिएको र हाल सम्म ५० वटा कानून मात्र निर्माण भएको छ । दोस्रो कार्यकालमात २२ वटा मात्र कानून निर्माण भएको छ ।’ प्रदेशसभाको विषयलाई लिएर अरु बाँकी कानून निर्माण किन हुन सकेनन् भनेर प्रश्न उठाउने ठाउँ रहेको उनले बताए । ‘प्रदेशसभाका संरचनामा आगोलागी हुँदा ३३ करोड रुपैयाँको क्षति भएको छ’ उनले भने ‘मुख्यमन्त्री कार्यालयको सभाहललाई मर्मत गरेर प्रदेशसभाको बैठक बस्ने तयारी गरिरहेका छौं ।’
कार्यक्रममा मकवानपुरका अग्रज पत्रकार रामकुमार एलन, स्वतन्त्र पत्रकार संघका बागमती प्रदेश महासचिव सुरेश श्रेष्ठ, नेपाल पत्रकार महासंघ मकवानपुरका उपाध्यक्ष भावना रिजाल, प्रेस चौतारी मकवानपुरका अध्यक्ष सरिता दाहाल, प्रेस युनियन मकवानपुरका अध्यक्ष सुवास विडारी, बागमती प्रदेशसभाका रिपेश दाहाल, गंगा लामिछानेलगायतकाको आतिथ्यता रहेको थियो ।
जनपत्र मिडिया प्रालिको आयोजनामा कार्यक्रम गरिएको अध्यक्ष हरि हुमागाईले बताए।