निर्वाचनमा बालअधिकार संरक्षणमा संवेदनशील हुन अनुरोध
Tags: No Comments
मकवानपुर । बागमती प्रदेश उपसभामुख अप्सरा चापागाईंले बालअधिकार हनन हुन नदिने गरी काम गर्न अनुरोध गरेकी छिन् ।
उपसभामुख चापागाईंले निर्वाचनको सन्दर्भमा आचार संहिता पालना गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै बालबालिकाको सवालमा सबै राजनीति दल र उम्मेदवार संवेदनशील हुनुपर्ने बताइन् ।
फागुन २१ को चुनाव मात्र नभई नियमित रूपमा बाल संरक्षणका विषयमा ध्यान दिन आवश्यक रहेको बताइन् ।
निर्वाचनका सन्दर्भमा बालअधिकार संरक्षणका लागि सरोकारवालाको भूमिकाबारे अन्तरक्रिया कार्यक्रम हेटौंडामा उनले यस्तो बताएकी हुन् ।
इन्सेक, सिजप र हिमाली नवीन समाजको संयुक्त आयोजना तथा चाइल्ड नेटवर्कको सहयोगमा निर्वाचनमा बालबालिकाको दुरुपयोग गर्न नहुने बारे अन्तर्किय गरिएको थियोे ।
इन्सेक बागमती प्रदेश संयोजक शिव प्रसाद खकुरेलको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा निर्वाचनमा बालअधिकार संरक्षणका लागि सरोकारवालाको भूमिकाबारे बालबालिका शान्ति क्षेत्र राष्ट्रिय अभियान (सिजप) का अध्यक्ष तिलोत्तम पौडेलले प्रस्तुतीकरण दिएका थिए । उनले विद्यमान कानुनी व्यवस्था, बालअधिकार, निर्वाचन आचारसंहिता २०८२ अन्तर्गत पालना गर्नुपर्ने आचरण, बालबालिका स्वयंको भूमिका, अभिभावक, निर्वाचन आयोग, राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारको जिम्मेवारीबारे छलफल गरिएको थियो ।
राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूले बालअधिकार संरक्षणमा प्रतिबद्धता जनाए। उनीहरूले यस्ता कार्यक्रम निर्वाचन लक्षित मात्र नभई अन्य समयमा पनि सञ्चालन गरिनुपर्नेमा बताए ।
यसैबीच, हेटौंडा–११ स्थित सुधारगृहमा क्षमताभन्दा बढी बाल कैदी राखिएको विषयमा समेत सहभागीहरूले ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।
कार्यक्रममा हेटौंडा उपमहानगरपालिका नगर प्रमुख मिना कुमारी लामा,नेपाली कांग्रेस जिल्ला प्रवक्ता अर्जुन चौलागाईं, नेकपा एमाले सचिव सीता विष्ट, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी जिल्ला सदस्य प्रलाद लामिछाने, पत्रकार महासंघ बागमती प्रदेश अध्यक्ष कृष्ण सारु मगर, पत्रकार महासंघ जिल्ला अध्यक्ष बालकृष्ण अधिकारी, निर्वाचन कार्यालयका तारा प्रसाद आचार्य, सिविन प्रबन्धक झबिन्द्र ज्ञावली, ‘बालिका दुलही होइनन्’ अभियानका अध्यक्ष प्रकाश खतिवडा, गैरसरकारी संस्था महासंघ बागमती प्रदेश अध्यक्ष कमल कुमार विश्वकर्मा, मुख्य न्यायाधिवक्ता कार्यालयका सह–न्यायाधिवक्ता राजेन्द्रमणि पौडेल, हिमाली नवीन समाजका कार्यकारी निर्देशक रिजा महर्जन केबि राना,मुख्यमन्त्री कार्यालयका कानुन अधिकृत विनोद अमात्यलगायत मानवअधिकारकर्मीहरूले बालअधिकारको संरक्षणका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै सरोकारवालाको भुमिका बारे मन्तव्य राखेका थिए।
निर्वाचनमा बाल अधिकार संरक्षणमा दलका नेताले प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै प्रतिबद्धतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका थिए।
माडी चितवन । चितवनको माडीमा नेपालमै पहिलोपटक सोमबार (आज) सालक सम्मेलन हुदैछ ।
बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्रालयको आयोजना तथा डिभिजन वन कार्यालय चितवनकाे संयोजनमा सालक सम्मेलन हुनेछ । प्रथम सालक सम्मेलनको उद्घाटन बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्री भरत केसीले गर्नेछ ।
बागमती प्रदेशका डिभिजन वन कार्यालय प्रमुखहरु, राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, जिल्लाका सामुदायिक वनका प्रतिनिधि र संरक्षणकर्मीहरूको सहभागितामा सालक सम्मेलन गर्न लागिएको डिभिजन वन कार्यालय चितवन प्रमुख विष्णुप्रसाद आचार्यले जनाकारी दिए ।
सम्मेलनमा संरक्षित वन्यजन्तु सालकको अहिलेको अवस्था, संरक्षण गर्नुपर्ने कारण, चुनौतीलगायतका विषयमा छलफल गरिने छ । ‘संरक्षणमा हातेमालो गर्ने विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरू, विज्ञसहित २०० भन्दा बढीको सहभागितामा सालक सम्मेलन गर्न लागेका छाैं’ उनले भने । सम्मेलनमा सालकको अहिलेको अवस्था, संरक्षणमा देखिएका चुनौती र भावि कार्यदिशाका विषयमा छलफल गरिने छ ।
छलफलसँगै सालक संरक्षणका लागि माडी घोषणा पत्र जारी गर्दै सम्मेलन सम्पन्न हुने उनले बताए । सालक किसानको साथी भएकाले पनि यसको संरक्षण अपरिहार्य रहेको उनले जानकारी दिए । राष्ट्रिय निकुञ्ज ऐन २०२९ ले संरक्षित वन्यजन्तुका रूपमा सालकलाई राखेको र सालक अहिले लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेको पाइन्छ । यसको संरक्षणका लागि सबैको हातेमालो आवश्यक रहेको उनले बताए ।
बागमती प्रदेश वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव केदार बरालले भने ‘प्रदेश सरकारले सालकको संरक्षणका लागि नीति तथा कार्यक्रम नै बनाएर काम अघि बढाएको छ ।’ आगामी वर्षदेखि नियमित रूपमा सालक संरक्षणका लागि काम गरिने उनले बताए । केही वर्षपछि सालक हेर्नका लागि बागमती प्रदेश जाउँ भन्ने बनाउनका लागि यो कार्यक्रम महत्वपूर्ण रहेको उनले बताए ।
सामुदायिक वन र सालक संरक्षणमा लागेका सबैलाई एकीकृत गर्न यो कार्यक्रम फलदायी हुने छ । स्थानीय समुदाय, सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिसँग सालकको बासस्थान, खाने कुरा संरक्षणलाई अभियानका रूपमा अघि बढाइने बताइएको छ ।
सालक परिचयः
सालक एक लोपोन्मुख वन्यजन्तु हो। यो जनावर प्राय: नेपाल, भारत, चीन लगायतका दक्षीण एसियाली राष्ट्रहरू तथा अफ्रिकाका उष्ण भू-भागमा पाइन्छ ।
यसको शरीरमा ठुलाठुला कत्लाले ढाकेको हुन्छ। यस बाहेक खबटा मुनि पहेँला जगरजस्ता रौं पनि उम्रेका हुन्छन्। यि रौं कत्लाको बीचबाट बाहिर निस्केको देखिन्छ र रौं धेरै हुँदा सालक सुनौलो पहेँलो रंगको देखिन्छ। यसले पुच्छरको सहायताबात रुखको हाँगामा झुन्डिन सक्छ।
समुद्री सतहदेखि करिब दुई हजार मिटरसम्मको उचाइका वनजङ्गलमा सालक पाइन्छ । अति लजालु, संवेदनशील एवं शान्त वातावरणमा बस्न रुचाउने सालकले मानिसलाई कुनै क्षति गर्दैन । एक बेतमा एउटा मात्र बच्चा जन्माउने सालकको बच्चाको जन्मदर अत्यन्तै कम हुन्छ । यो जनावरले आफुलाई खतरा महसुस भएमा त्यसबाट जोगिन गुँडुल्किएर भकुण्डो जस्तै डल्लो पर्छ। यसरी जोगिन आफ्ना बलिया मांसपेशीको पकडले एकै ठाउँमा टाँसिएर गुँडुल्किरहन सक्छ।
विश्वभर आठ जातिका सालक पाइन्छन् । नेपालमा भने संकटग्रस्त कालो सालक र लोपोन्मुख तामे सालक मात्र पाइन्छन् । तर पनि धादिङको थाङसिङ बेसी, काभ्रेको बलथली, काठमाडौंको नागार्जुन साथै रामेछापका केही स्थानमा सेतो सालक पनि पाइने वन्यजन्तुविज्ञ बताउँछन्। २ हजार ५ सय मिटर उचाइको सालको जंगलमा भेटिने सालकको दाँत हुँदैन ।
तर, ६० देखि ७० सेन्टिमिटरसम्म फैलने यसले जिब्रोले धमिरा र कमिलाको प्रायः धमिरा र कमिला खान्छ। राति आहार खोज्न निस्कने सालक माटोकै रंगको भएकाले छुट्टयाउन मुस्किल पर्छ। कतैबाट आक्रमणको चाल पाउँदा डल्लो परेर बस्छ ।
चितवन। चितवनको मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्डमा दुर्घटना हुँदा ३८ जना घाइते भएका छन् ।
दाङबाट काठमाडौं जादै गरेकाे लुम्बिनी प्रदेश ०२–००१ ख ०४६० नम्बरको रात्री बस शुक्रबार बिहान ३ बजे आफैं अनियन्त्रित भई घुमाउने भन्ने स्थानमा सडकै पल्टिएको थियो । प्रहरीका अनुसार घाइते ३८ जना छन् । तीमध्ये १० जनाको अवस्था मध्यम र २८ जनाको अवस्था सामान्य छ ।
घाइतेहरु मध्ये मौलाकालिका अस्पताल भरतपुरमा १५ जना, पुरानो मेडिकल कलेज भरतपुरमा १३ जना, नयाँ मेडिकल कलेज भरतपुरमा ४ जना र जनता केयर अस्पताल मुग्लिङ ६ जना घाइतेहरुको उपचार भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनले जनाएको छ ।
दुर्घटना भएको बसका घाइतेहरुको परिचय खुलेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनले उपलब्ध गराएको विवरणको आधारमा घाइतेहरुको नामावलीः
नयाँ मेडिकल कलेज भरतपुरमा उपचाररत
१. दाङको लमही नगरपालिका १ बस्ने वर्ष ३३ को गणेश चौधरी (हात खुट्टामा चोट, अवस्था मध्यम) ।
२. ऐ.ऐ. ३ बस्ने वर्ष २१ की रुपा चौधरी (निधारमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
३. राप्ती गाउँपालिका ५ बस्ने वर्ष २४ की माधुरी चौधरी (हात खुट्टामा चोट र ढाडमा चोट अवस्था मध्यम) ।
४. सहचालक राप्ती गाउँपालिका मसुरिया बस्ने वर्ष २१ को दिनेश चौधरी (वाँया कानमा भित्री चोट, अवस्था मध्यम) ।
पुरानो मेडिकल कलेज भरतपुरमा उपचाररत
१. दाङको गढवा गाउँपालिका ३ बस्ने वर्ष ३१ की सिमा चौधरी (वाँया हात र टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
२. गढवा गाउँपालिका ५ बस्ने वर्ष १८ को अभिषेक चौधरी (वाँया हात र ढाडमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
३. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष २१ को सम्राट चौधरी (टाउकोमा चोट अवस्था सामान्य) ।
४. घोराही–१८ बस्ने वर्ष ३६ को शालिग्राम खत्री क्षेत्री (टाउको र वाँया हातमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
५. दाङ शान्तिनगर गाउँपालिका २ बस्ने वर्ष ६९ को शालिग्राम शर्मा (टाउको र वाँया खुट्टामा चोट, अवस्था सामान्य) ।
६. वर्ष ३७ की माँया चौधरी (वाँया हात र अनुहारमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
७. लमही नगरपालिका २ बस्ने वर्ष ३२ को निर्मल चौधरी (टाउको र ढाडमा चोट अवस्था सामान्य)।
८. लमही नगरपालिका २ बस्ने वर्ष ३१ की गीता चौधरी (टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
९. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष १९ को आवास चौधरी (वाँया खुट्टा र हातमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
१०. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष ३२ को राजु चौधरी (अनुहार र वाँया खुट्टामा चोट, अवस्था सामान्य) ।
११. दाङ गढवा गाउँपालिका २ बस्ने वर्ष ३२ को लिखुराम चौधरी (टाउको र ढाडमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
१२. दाङ घोराही–१८ बस्ने वर्ष ३१ को बाबुराम थापा (अवस्था सामान्य) ।
१३. ऐ.ऐ. ४ बस्ने वर्ष ४० को शुभराम वाग्ले (टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
मौलाकालिका अस्पताल भरतपुरमा उपचाररत
१. सल्यान छत्रेश्वरी ५ बस्ने वर्ष १८ की लिला कवर मगर (टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
२. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष २१ को रमेश कवर मगर (टाउकोमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
३. दाङ गढवा–२ बस्ने वर्ष २७ की मिना चौधरी (वाँया खुट्टा भाँचिएको, अवस्था मध्यम) ।
४. गढवा २ बस्ने वर्ष ३० को विष्णु चौधरी (टाउकोमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
५. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष २२ की सन्ध्या बफ्रेल (टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
६. लमही नगरपालिका २ बस्ने वर्ष २१ को प्रकाश चौधरी (निधारमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
७. दाङ घोराही–१६ बस्ने वर्ष ६० को फणेन्द्र पछाई (हात खुट्टामा चोट, अवस्था सामान्य) ।
८. दाङ नारायणपुर बस्ने वर्ष ६० की उमा गौतम (टाउकोमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
९. घोराही बस्ने वर्ष ४१ की शान्ती हमाल (सामान्य चोटपटक) ।
१०. शान्ती हमालकी छोरी वर्ष १० की प्रमिसा हमाल (सामान्य चोटपटक) ।
११. रोल्पाको होलेरी बस्ने वर्ष ५० को विष्णु बस्नेत (टाउकोमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
१२. नुवाकोटको पञ्चकन्या–६ बस्ने वर्ष ४० की सुनिता तामाङ (टाउकोमा चोट, अवस्था सामान्य) ।
१३. ऐ.ऐ. बस्ने बस्ने वर्ष ४२ को सुकमान तामाङ (टाउको र कम्मरमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
१४. ऐ. ऐ. बस्ने वर्ष ४५ को बुद्दी बहादुर तामाङ (ढाडमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
१५. ऐ.ऐ. बस्ने वर्ष २० को सन्देश तामाङ (दायाँ हातमा चोट, अवस्था मध्यम) ।
जनता केयर अस्पताल मुग्लिङमा उपचाररत
१. रोल्पा रुन्टीगढी गाउँपालिका ९ का वडाध्यक्ष वर्ष ३५ को चेतलाल खत्री (हातमा चोट) ।
२. दाङ घोराही १७ बस्ने वर्ष २४ को दिनेश चौधरी (हातमा चोट) ।
३. दाङ घोराही–१० बस्ने वर्ष २९ को चक्र सिंह (हात र टाउकोमा चोट) ।
४. दाङ गढवा–२ बस्ने वर्ष २६ को श्रीराम चौधरी (टाउको र हातमा चोट) ।
५. बस चालक दाङका ३४ वर्षीय सुभाष ओली ।
६. बस चालक (दुर्घटना हुँदाको समयमा चलाउने) दाङ लमही न.पा. २ बस्ने वर्ष २६ को विपिन चौधरी ।
बिष्णु अवस्थी
मनले प्रश्न गरिरहेछ,
सँग हिडेका पाईलाहरू,
अन्तै मोडिन लागे,
उज्यालो लाग्ने दिनहरू,
अध्यारो हुदै जान लागे,
जब समयले आफ्नो गति बढायो,
दुरिले स्वागत गर्न लागे,
तब निकटतामा सजिएको माया,
खै किन विकटता झै लाग्न लागे ?
सायद मायाको परिभाषा,
मैले दिन खोजे जस्तो भएन कि,
या तिमिले लिन खोजे जस्तो भएन कि ?
मायालु शब्दहरूले लुकामारि खेल्ने समयमा
खडेरीको मरूभुमि बन्ने अवस्था किन आयो ?
फक्रिदै गरेको मायाको बीउ,
हराभरा बन्दै गरेको मायाको बगैचा,
किन आँफै मुर्छित छ अचेल ?
यो मन प्रश्न गरिरहेछ ।
तिम्रा सुन्दर भावहरू,
तिमीसँग जोडिएका सुन्दर आभासहरू,
तिमीसँग भरिएका यादगार पलहरू,
सधै भरि यो दिलको बगैचामा हराभरा छन्,
रहिरहने छन् युगभरी ।
यी भावहरू,
यी आभासहरू,
मनको गल्लि गल्लिमा सजिएर बस्ने छन्,
तिम्रै नामको ध्वनि बनेर गुन्जिरहने छन्,
प्रतिध्वनी बनेर ठोकिने छन् कर्णपर्दामा,
आदत बनेर सजिसहने छन् मनको कुनामा ।
तिमीले छोडेको बिच बाटो आज पनि एक्लो छ,
त्यो चौतारी आज पनि रित्तो छ,
यो अंगालो आज पनि खालीखाली छ,
एकजोर आँखा आज पनि एकोहोरो,
त्यै बाटो, त्यै चौतारी नियाली रहेछ,
भन्छ मनले तिमी टुप्लुक्क आईपुग्छौ कि,
मन प्रश्न गरिरहेछ :
मोडमा पाइलाहरू मोडिए कि छोडिए ?
घुम्तीमा पाइलाहरू अलमलिए कि अल्झिए ?
चितवन । चितवन प्रदर्शनी केन्द्रमा आठौं एग्रीटेक इन्टरनेशनल एक्स्पो सुरु भएको छ । एक्स्पोको बागमती प्रदेशका कृषि तथा पशुपन्छी मन्त्री मदुसुदन पौडेलले शुक्रबार उद्घाटन गरे ।
प्रदर्शनीमा पशुपालन, कृषियन्त्र, बीउ–बिजन, मल, खाद्य प्रविधि तथा कृषि तालिमसम्बन्धी जानकारी उपलब्ध हुनेछ । एक्स्पोको उद्घाटन गर्दै मन्त्री पौडेलले कृषिजन्य व्यवसायिक उत्पादन बढाउन विदेशी कृषि प्रविधिको पहुँच र प्रयोग विस्तार गर्नुपर्ने बताए ।
‘प्रविधिमैत्री कृषिले उत्पादन वृद्धि र निर्यात प्रवर्द्धनमा सहयोग पुग्नेछ’ उनले भने ‘निर्वाहमुखी खेतीबाट व्यवसायिक कृषितर्फ जान प्रविधिको अधिकतम प्रयोग आवश्यक रहेको छ ।’ युवालाई कृषि क्षेत्रमा आकर्षित गर्न प्रदेश सरकारले अनुदान, व्याज अनुदान र आयात प्रतिस्थापन कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिएको उनले जानकारी दिए । ‘समयमै रासायनिक मल आपूर्ति र प्रांगारिक मल उद्योग सञ्चालनमा सरकार सक्रिय रहेको छ’ उनले भने ।
माघ ४ गतेसम्म चल्ने अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनीमा नेपाल, भारत, चीन लगायत देशका १०० भन्दा बढी कृषि सम्बन्धी स्टलहरू रहेका छन् ।