मकवानपुर । मानसिक स्वास्थ्य समस्याप्रति गम्भिर हुन माग गर्दै बामगती प्रदेशको स्वास्थ्यमन्त्रीलाई ज्ञापन पत्र बुझाइएको छ ।
मानसिक स्वास्थ्य सेवामा टेलिमेडिसिन सेवालाई स्थानीय तहका अस्पतालमा जोड्ने कार्यक्रमहरु लागु गरिनु पर्ने माग गरिएको हो । प्रदेश अन्तरगतका निकायहरुमा एक कार्यलय एक मनोविमर्शकर्ताको व्यवस्था गर्न समेत सरोकारवालाहरुले माग गरेका हुन् ।
मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या भएकाहरुको उपचार, समस्याको सम्बोधन तथा सुनुवाईमा समस्या भएको भन्दै उनीहरुले यस्तो माग गरेका हुन् । बागमती प्रदेशमा नव नियुक्त स्वास्थ्य मन्त्री रामेश्वर श्रेष्ठसँग उनीहरुले यस्तो माग गरेका हुन् । प्रदेश सरकारले सञ्चालन गर्ने जनस्वास्थ्यका सबै कार्यक्रमहरुमा मानसिक स्वास्थ्य सेवालाई एकिकृत गर्न माग गरिएको हो ।
प्रदेश अन्र्तगत रहेका अस्पतालहहरु तथा केन्द्रद्धारा सञ्चालित अस्पतालहरुबाट नै भर्ना गरि मानसिक स्वास्थ्य सेवा दिने व्यवस्था मिलाउन सरोकारवालाहरुले माग गरेका हुन् । बीमाबाट उपलब्ध औषधीको व्यबस्थापन गरी समस्या भएको व्यतिmको आवश्यकता अनुसार अति आवश्यक औषधीहरु निःशुल्क प्रदान गर्न समेत मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएकाहरुले माग गरेका हुन् ।
प्रदेशले मानसिक स्वास्थ्य सम्बन्धी कर्मचारी र स्वास्थ्यकर्मीहरुका लागि (महिला स्वास्थ्य स्वयम सेविका) सम्बन्धी तालिम प्रदान गर्न समेत माग गरेका छन् । पछिल्लो समय आत्माहत्याको अवस्था बढ्दो रहेको र मानसिक स्वास्थ्य समस्या यसको मुख्य कारण भएकोले रोकथामका लागी सरकारी, गैह्रसरकारी तथा निजि क्षेत्रसंग बहुक्षेत्रीय समन्वय तथा सहकार्यको समेत माग गरिएको छ ।
पहुँच नपुगेका क्षेत्रका व्यक्तिहरुको मानसिक स्वास्थ्यको सेवामा पहुँच बढाउन त्यस्ता क्षेत्रहरुलाई समेट्ने गरि त्रैमासिक रुपमा मानसिक स्वास्थ्य सेवा क्याम्प सञ्चालन गर्ने नीति बनाईनु पर्ने, मानसिक अपांङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई अत्यावश्यकताको आधारमा विषेश प्याकेज मार्फत् सहुलियत सहितको विषेश सेवा प्रदान गर्ने बारे नीतिगत रुपमा समावेश गरिनुपर्ने, स्वास्थ्य मन्त्रालय बागमती प्रदेशको मातहतमा रहनेगरी सम्बन्धित विज्ञहरुको प्राविधिक समिति बनाई जिल्ला तहमा मानसिक स्वास्थ्य कार्यक्रमलाई प्रबद्र्धन गर्नुपर्ने माग गरिएको मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या अनुभव गरेकी बन्दना तामाङले बताइन् । कोशिश मकवानपुरको सहजीकरण तथा समन्वयमा उनीहरुले मन्त्रीलाई ज्ञापन पत्र बुझाएका हुन् ।
मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या अनुभव गरेका व्यत्तिहरुले माग गरेको विषयमा आफू सकारात्मक रहेको स्वास्थ्य मन्त्री श्रेष्ठले बताए । आफूले स्वस्थ्य मन्त्रालय सम्हाल्ने बितिकै पहिलो निर्णयको रुपमा नै यो कामको थालनी गरेको बताउँदै मन्त्री श्रेष्ठले अबको २ साता भित्र मदनभण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान हेटौंडा अस्पतालमा मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या भएकाहरुलाई उपचारार्थ वेड नै छुट्याउने आश्वान दिए । “मैले आफैं पनि प्राथमिकतामा राखेको क्षेत्र हो, झन् उहाँहरुले ज्ञापन पत्र दिनुभएपछि मलाई दरिलो आधार पनि बन्यो, अब कार्यान्वयनमा झनै सजिलो हुन्छ” मन्त्री श्रेष्ठले भने ।
नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार हाल नेपालमा कुल जनसंख्याको २ दशमलब २ प्रतिशतमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरु छन् । कुल अपाङ्गताको ४ दशमलब २८ प्रतिशतमा मनोसामाजिक अपाङ्गता छ । अर्थात संख्यागत रुपमा हेर्दा मनोसामाजिक अपाङ्गताको विवरणमा नेपालमा महिला १३ हजार ७२ जना र पुरुष १४ हजार ९७३ जनामा मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या छ । बागमती प्रदेशमा मात्रै महिला २ हजार ७९७ पुरुष र २ हजार ८६३ जना छन् ।
मकवानपुर जिल्लामा महिला २३० पुरुष २९४ र हेटौंडा उपमहानगरपालिका महिला ७८ पुरुष १०७ जनामा मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या छ । तथ्याङ्क अनुसार प्रत्येक ४ मध्ये १ जना व्यक्तिले आफ्नो जीवनकालमा कुनै पनि किसिमको मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट प्रभावित हुने आँकलन गरिएको छ । साथै अपाङ्गता गराउने विभिन्न प्रमुख १० कारणहरु मध्ये ५ वटा मानसिक स्वास्थ्य समस्याबाट हुने गरेको देखाएको छ ।
नेपालको परिपेक्षमा ६० लाख मानिसहरु अर्थात् कुल जनसंख्याको २५ देखि ३० प्रतिशत मानसिहरु कुनैन कुनै किसिमको मानसिक स्वास्थ्य समस्यमा रहेका छन् । नेपालमा नसर्ने रोगको भारको १८ प्रतिशत मानसिक रोगले ओगटेको छ । त्यस्तै विश्वव्यापी रुपमा नेपाल वार्षिक आत्महत्याको दरमा सातौ स्थानमा रहेको छ ।
प्रजनन उमेरका महिलाहरुमा मातृ मृत्यूदरको १६ प्रतिशत आत्महत्याले ओगेटेको तथ्यांक रहेको छ । नेपालको ९० प्रतिशतभन्दा बढि मानसिक स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरु उपचारबाट बञ्चित हुने गरेको कोशिश मकवानपुरकी पैरवी अधिकृत सुनिरा लामाले बताइन् ।
कार्यक्रमम गैरसरकारी संस्था महासघ बागमती प्रदेश अध्यक्ष आरती पाठक, जिल्ला अध्यक्ष रमिला सापकोटा, माइती नेपाल मकवानपुर प्रमुख माया तामाङ्, फिल्ड सुपरभाइजर मन लामा, मनोसामाजिक स्वास्थ्य समस्या अनुभुती गरेका व्यक्तिहरुको उपस्थिती रहेको कोशिशकी पैरवी अधिकृत लामाले बताइन् ।

