सम्झना घिमिरे
मकवानपुर /भूकम्पपछिको पुनर्निर्माण कार्य साह्रै सुस्त गतिमा रहेको पाइएको छ । मकवानपुरमा निजी आवास तर्फ करिब ५७ प्रतिशत प्रगति भएको छ । जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ मकवानपुरको तथ्याङक अनुसार पाँच वर्षको अवधिमा ५७ प्रतिशत निजी आवास निर्माण सम्पन्न भएको हो ।
जिल्लामा पहिचान भएका ३४ हजार ६ सय ८५ परिवारमा १९ हजार ९ सय ३५ घरहरु निर्माण सम्पन्न भएको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइका निमित्त आयोजना प्रमुख विमल किशोर केपीले जानकारी दिनुभयो । जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई ९अनुदान व्यावस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार (कार्यालयका अनुसार प्रथम किस्ता प्राप्त गर्ने भूकम्प पीडित ३० हजार ९ सय ३२ परिवार रहेका छन् ।
त्यस्तै दोस्रो किस्ता प्राप्त गर्ने भूकम्प पीडित २६ हजार ४ सय ९६ परिवार रहेका छन् । यसैगरी तेस्रो किस्ता प्राप्त गर्ने भूकम्प पीडित २१ हजार ६ सय ३९ परिवार रहेको उनले जानकारी दिनुभयो ।
प्रवलिकरणको गति झन् सुस्त
जिल्लामा भुकम्पपछि क्षति भएका निजि घरहरु प्रवलिकरण गर्नुपर्ने भनि पहिचान भएकाहरुको प्रगति विरण झनै टिठ लाग्दो छ । हालसम्म १ प्रतिशत पिडितले मात्र प्रवलिकरणको लागि दोश्रो किस्ता लिएको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (आवास) मकवानपुरका सुचना अधिकारी सन्तोस लम्सालले बताउनु भयो ।
मकवानपुरमा १३ हजार २ सय ४९ वटा प्रवलिकरणको लाभग्राही रहेको तथ्याङ्क छ । जसमा १० हजार ७४ अर्थात् ७६ प्रतिशत लाभग्राहीले सम्झौता गरेको आयोजनाले जनाएको छ । ३ हजार १ सय ७५ अर्थात २४ प्रतिशत पिडितले अझै सम्झौता गरेका छैनन् । प्रवलिकरणको सूचिमा परेका १० हजार २४ परिवारले पहिलो किस्ता लिए पनि दोस्रो किस्ता लिनेहरु जम्मा १ सय १३ जना मात्र छन । यसैगरी १८ जना लाभग्राहीले सम्झौतापछि लगेको रकम फिर्ता गरेका छन् । गुम्बाको मर्मत तथा प्रवलिकरणमा पनि आधाजसो काम मात्रै भएको देखिएको छ ।
आव ०७४/ ७५ मा जिल्लाका ४४ वटा गुम्वा प्रवलिकरणमा गर्नुपर्ने सूचिमा परेका मध्ये २५ वटा गुम्वाको निर्माण कारय सम्पन्न भईसकेको छ ।
भूमिहिन लाभग्राहीसँग सम्झौता अन्तिम चरण
जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) मकवानपुरले जिल्लाका भूमिहिन लाभग्राहीहरुसँग निजि आवास निर्माण सम्झौता भने अन्तिम चरणमा पुगेको जनाएको छ ।
जिल्लामा पहिचान भएका ५ हजार १ सय भूमिहिन मध्ये ४ हजार ८ सय करिव ९४ प्रतिशत भूमिहिन लाभग्राहीहरुसँग निजी आवासका लागि सम्झौता भईसकेको इकाई प्रमुख केपीले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार बाँकी ६ प्रतिशत भूमिहिनहरुको समस्याका माथि छलफल भईरहेको छ । विगत लामो समयदेखिको समस्याको रुपमा रहेको भूमिहिनको विषय अहिले समाधान भएको उहाँले बताउनु भयो । आफ्नो भूमी नभएको तर ऐलानी जग्गामा लामो समय बसोबास गरेको आधारमा उनीहरुसँग स्थानिय तहले जिम्मेवारी प्राप्त गरेपछि सम्झौता प्रक्रिया अघि बढाईएको उहाँले बताउनुभयो ।
पुलको काम अघि बढ्न सकेको छैन जिल्लामा भिमफेदि–कोगटे–ईपा–देउरालि सडक खण्डमा पर्ने धर्मेलि खोला सडक पुल र सोहि सडकखण्डमा पर्ने कोगटे खोला सडक पुलको काम सम्झौता भएको करिव ६ महिना बितिसक्दा पनि सुरु हुन सकेको छैन ।
कार्यान्वयन इकाइले दुईवटा पुलको निर्माणका लागि डाइनामिक भद्रकालि जेभि चितवनसँग गत वर्ष पुसमा सम्झौता गरेपनि लगत्तै देशमा कोरोना भाईरसको महामारिका कारण काम अघि बढ्न नसकेको बताइएको छ । धर्मेलि खोला सडक पुलको कुल लागत रकम ४ करोड ५७ लाख १० हजार भएपनि जेभिसँग ३ करोड ५१ लाख ६६ हजार रुपियाँमा सम्झौता भएको र सुरुको कामको प्रक्रिया अघि बढाउन ३० लाख रकम लगानि गरिसकेको इकाइले जनाएको छ ।
त्यस्तै ४ करोड ४० लाख ६३ हजारको कुल लागत रहेको कोगटे खोला सडक पुलको ३ करोड २९ लाखमा सम्झौला भएको छ । उक्त दुबै पुल २०७८ असार मसान्त सम्ममा सम्पन्न हुनुपर्ने योजनाहरु हुन् ।
निजी आवासमा डेढ अर्ब खर्च
जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ मकवानपुरले अघिल्लो आर्थिक वर्षमा निजि आवासका लागि ६१ प्रतिशत खर्च गरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा निजी आवास निर्माणका लागि विनियोजित २ अर्ब ४९ करोड ५३ लाख मध्ये १ अर्ब ५३ करोड १६ लाख खर्च भएको इकाइ प्रमुख केपीले जानकारी दिनुभयो । निजि आवासका लागि बैदेशिक श्रोतबाट १ अर्ब ९५ करोड रुपियाँ प्राप्त भएकोमा १ अर्ब ४ करोड ६३ लाख खर्च भएको छ भने नेपाल सरकारबाट ५४ करोड २९ लाख प्राप्त भएकोमा ४८ करोड ५३ लाख रुपियाँ खर्च भएको छ ।
इकाईले अघिल्लो आर्थिक वर्षमा आफ्नो चालू तथा पुजिगत गरि कुल खर्चको कुल ५८ दशमलब २६ प्रतिशत खर्च गर्न सफल भएको छ । इकाइका लागि विनियोजित २ अर्ब ८९ करोड २० लाख ४९ हजार रुपियाँ मध्ये १ अर्ब ६८ करोड ५० लाख ४० हजार रुपियाँ खर्च गर्न सफल भएको छ ।
अघिल्लो आर्थिक वर्षमा गुम्बाको प्रवलीकरणका लागि २ करोड ४५ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । २५ वटा गुम्बाको प्रवलीकरणका उक्त रकम खर्च भएको उहाँले बताउनु भयो । ४४ वटा गुम्बा प्रवलीकरणका लागि सिफारिस भए पनि २५ वटा मात्रै प्रवलीकरण भएको छ । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ का लागि ४ करोड ८० लाख विनियोजन भएकोमा ५१ प्रतिशत खर्च भएको इकाइले जनाएको छ । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले छनौट गरेर पठाएको आधारमा गुम्बाको पुनर्निमाणका लागि रकम विनियोजन गरिएको छ ।
चालु आवका लागि ५३ करोड विनियोजन
जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ (अनुदान व्यवस्थापन तथा स्थानीय पूर्वाधार) मकवानपुरका लागि चालु आर्थिक वर्षमा ५३ करोड २० लाख ७६ हजार रुपियाँ बजेट विनियोजन भएको छ । यस मध्ये १३ वटा गुम्बा पुनर्निर्माणका लागि ४ करोड १ लाख ५८ हजार रुपियाँ विनियोजन गरिएको छ ।
सडक निर्माण तथा भने केही काम भएको आयोजनाले जनाएको छ । कुल २३ दशमलब ६४ किलोमिटर सडक खण्डको समेत ७३ प्रतिशत काम सम्पन्न भईसकेको छ ।
यस्तै, निजी आवासका लागि ३२ करोड ९७ लाख ५० हजार रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । इकाईले निर्माण गरिरहेको सडकका लागि चालु आर्थिक वर्षमा ८ करोड रुपियाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ । भिमफेदी–कोगटे–इपा–देउराली–सिस्नेरी सडक खण्डका लागि २५ करोड रुपियाँमा सम्झौता भएको छ । जेठ मसान्तमा ठेक्का सम्झौता सकिए पनि ६ महिनाका लागि समय थप भएको उहाँले बताउनु भयो ।
यस्तै, कोगटे खोला सडक पुलका लागि २ करोड २५ लाख रुपियाँ र धर्मेली खोला सडक पुलका लागि २ करोड ७० लाख रुपियाँ विनियोजन भएको छ । यो दुबै पुल क्रमागत आयोजना हो । कोरोना महामारीका कारण सबै प्रकारको पुनर्निर्माणमा अवरोध आएकोले पर्याप्त खर्च हुन नसकेको उहाँले बताउनु भयो ।

