मकवानपुर । कोशिश मकवानपुरले सामाजिक विकास मन्त्रालय बागमती प्रदेशको महाशाखा प्रमुख गोपाल कंडेललाई मनोसामाजिक सु-स्वास्थबारे ध्यानाकर्षण पत्र बुझाईएको छ ।
मनोसामाजिक अपाङ्गता भएका व्यक्तिको सुस्वास्थ्यको लागि मन्त्रालयले बिगतमा जस्तै सहकार्य र समन्वयमा काम गर्न र आवश्यक बजेटको व्यवस्था गर्न माग सहित ध्यानाकर्षण पत्र बुझाईएको हो ।
ध्यानाकर्षण पत्र बुझ्दै महाशाखा प्रमुख कंडेलले मनोसामाजिक सुस्वास्थ्य जल्दोबल्दो बिषय भएको उल्लेख गर्दै आगामी प्री बजेटको छलफलमा राख्ने बताए । आर्थिक मन्दिको कारण बजेको सिलिङ घटेकोले केही घट्ने संभावना रहेको उनले बताए । आगामी बजेटमा कसरी सम्बोधन गर्दा उचित होला भन्ने ठ्याक्कै तोकेर सुझाव दिन कंडेलले आग्रह गरे । मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र अन्तरगत स्थानीय तहसम्म जानुपर्ने आवश्यक भएको कंडेलले बताए ।
मनोसामाजिक अपाङ्गतामा रहेको व्यक्ति संगीता मोक्तान, रुकु खडका, धिरज लामा दोङ, अपाङ्गता भएको व्यक्ति सन्जय पुलामी, सरस्वती कटवाल, नेपाल मानव अधिकार संगठन अध्यक्ष सर्मिला श्रेष्ठ, इन्सेक बागमती प्रदेश प्रमुख गणेश भण्डारी, हिमराईट्स मकवानपुर कार्यक्रम संयोजक कुमारी वाइबा समेतको उपस्थितिमा ध्यानाकर्षण पत्र बुझाइएको कोशिश मकवानपुर पैरवी अधिकृत सुनिरा लामाले बताइन् । मनोसामाजिक सुस्वास्थ्यको लागि मन्त्रालयले विगतमा पनि राम्रो सहकार्य भएको र आगामी दिनमा पनि सोही अपेक्षा गरिएको लामाले बताइन् ।
यस्तो छ ध्यानाकर्षण पत्र
श्री महाशाखा प्रमुख ज्यु बागमती प्रदेश सरकार सामाजिक विकास मन्त्रालय हेटौडा, नेपाल ।
विषय: ध्यानाकर्षण सम्बन्धमा ।
प्रस्तुत विषयमा सामाजिक विकास मन्त्रालय बागमती प्रदेशले विभिन्न समाजिक सुरक्षाका कार्यक्रम, निति तथा रणनिती अवलम्बन गर्दै नागरिकको सामाजिक सुरक्षाको रक्षार्थ अत्यन्त संवेदनशिल छ भन्ने कुरा सर्वविधित नै छ ।
अझ अपाङ्गताको सवालमा सामाजिक विकास मन्त्रालयले २०७९ चैत्र २९ गते जारि गरेको “अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुको हक अधिकार संरक्षण र प्रबर्द्धनको क्षेत्रमा काम गर्ने संस्थाको छनौट र सम्झौता सम्बन्धि सूचनाले पनि मन्त्रालयले आफू मातहतका निकाय तथा संस्था, संस्थासंगको समन्वयमा संवेदनशिल भएर कार्यगरिरहेको छ भन्ने कुरालाई प्रमाणि गर्दछ । बिभिन्न कार्यक्रमहरुमा सम्बन्धित अधिकारीहरुबाट अपाङ्गता भएका व्यक्तिका हकहितका लागि मन्त्रालयको तहबाट कुनै पनि कसर बाकि नराख्ने जस्ता प्रतिबर्द्धताबाट पनि कुशल अभिभावकत्व भएको निकाए हो भन्ने कुरामा विश्वस्त छौं ।
पछिल्लो जनगणना २०७५ सालको तथ्यांकलाई हेर्दा शारिरिक अपाङ्गता ३६.७५ प्रतिशत न्यून दृष्टि भएको अपाङ्गता १६.८८ प्रतिशत, दृष्टिविहिन अपाङ्गता ५.३७ प्रतिशत त्यस्तै मनोसामाजिक अपाङ्गता ४.२८ प्रतिशत साथै अन्य अपाङ्गताहरुको प्रतिशत हेर्दा पनि १ देखि ७ प्रतिशतको बिचमा रहेको देखिन्छ । यसरी तथ्यगत प्रमाणलाई हेर्दा पनि अपाङ्गताको संख्या उल्लेख्य मात्रामा रहेको देखिन्छ । अपाङ्ग भएका व्यक्तिहरुको अधिकार सम्बन्धि ऐन २०७५ को परिच्छेद ७ को ३२ नं दफामा सामाजिक सुरक्षा अन्तर्गत नेपाल सरकारले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई समाजमा स्वतन्त्र र स्वावलम्बन पूर्वक जीवनयापन गर्न सक्ने गरी सक्षम बनाउन अपाङ्गता भएका व्यक्तिको योगदान रहने गरी वा तोकिएको अवस्थामा निःशुल्क रुपमा समाजिक सुरक्षा कार्यान्वयमा ल्याउनेछ भनिएको छ ।
जसमा सुरक्षा र स्वास्थ्य सेवा सहितको सामाजिक आवास सुविधा विकास गर्ने, असहाय बालवालिका तथा परिवार बाट त्यागिएका अपाङ्गता भएका व्यक्तिको लागि आवासको व्यवस्था गर्ने, जीवन बीमा, स्वास्थ्य बीमा र दुर्घटना बीमा गराउने, औषधि तथा आवश्यक सामाग्रि उपलब्ध गराउने, तोकिएको आधारमा बेरोजगारी भत्ता, जीवनयापन भत्ता तथा बृद्ध भत्ता उपलब्ध गराउने, तोकिएको अवस्थामा अपाङ्गता भएका व्यक्तिका सहयोगीका लागि भत्ता उपलब्ध गराउने जस्ता बुदाहरु उल्लेख छन् । जून कुराहरु प्रत्येक्ष रुपमा सामाजिक विकाश मन्त्रालय तथा त्यस मातहतका निकायहरुसंग सम्बन्धित छन् । उल्लेखित कुराहरुलाई कार्यान्वयमा ल्याउन र कार्यान्वयनमा आए नआएको कुराहरुको अनुगमन गर्ने निकाय पनि सामाजिक विकास मन्त्रालय हो भन्ने हाम्रो ठम्याई छ ।
देश, काल र परिस्थितिले अनुसार सबै कुराहरुको कार्यान्वयन एकै पटक हुन्छ वा गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा हाम्रो चासो पक्कै पनि होईन। यस्ता कुराहरुको सुनिश्चिताको लागि प्रभावकारी योजना र रणनिती बनाउने कुरामा सम्बन्धित मन्त्रलयले कुनै पनि किसिमको कञ्जुस्याई गर्ने छैन भन्ने कुरामा हामि बिस्वस्थ छौं । यि सवै उल्लेखित कुराहरुलाई चरणबद्ध रुपमा कार्यान्वयनमा ल्याउनको लागि बजेटको आवश्यकता पर्दछ । यसर्थ अपाङ्ग भएका व्यक्तिहरुको सामाजिक सुरक्षाको सवालमा मन्त्रालयले स्पष्ट बजेट छुट्याओस् भन्ने हाम्रो अनुरोध हो । सबै नागरिक मन्त्रालयको नजरमा एउटै हुन्छन् त्यो स्वभाविक पनि हो तर अपाङ्ग भएका व्यक्तिहरुलाई समानता भन्दा पनि समताको आँखा बाट हेरेर उनिहरुको अधिकारलाई सुनिश्चित गरि सपाङ्ग व्यक्ति सरह जीवनयापन गर्न पाउने वातावरण तयार गर्न औपचारिक रूपमा बजेट सहित सम्बोधन गर्न अनुरोध गर्दछौं । मन्त्रालय बाट बिगत देखि प्राप्त जून साथ र सहयोग छ त्यसको निरन्तरताको अपेक्षा पनि गर्दछौं ।
हाम्रो यस अनुरोधलाई सम्बोधन गरिदिनुहुनको लागि तपसिल बमोजिमका अपाङ्गतामा रहेका सञ्जालका सदस्यहरु साथै कोशिश मकवानपुरको समन्वय सरोकारवाला सङ्घ संस्थाहरूको एक्यवद्धता साथै हस्ताक्षर सहित यो ध्यानाकर्षण पत्र पेश गर्दछौं । धन्यवाद ।

