मकवानपुर /नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यले पु¥याएको योगदानको विषयमा चर्चा परिचर्चा गरिएको छ । २०८ औँ भानुु जयन्तीको दिनमा नवोदय साहित्यिक बगैँचा बाल क्लवले सोमबार भर्चुअल प्रविधिबाट विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको छ ।
कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि रहेका भानुभक्त समालोचनात्मक दृष्टिकोण साहित्यकार तथा सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका अध्यक्ष निमेष निखिलले आदिकवि भानुभक्त आचार्यलाई दुईवटा दृष्टिकोणबाट चर्चा परिचर्चा हुने गरेको बताएका छन् ।
‘महान काम गरे भनेर एकथरी मानिसले देवत्ककरण गर्ने काम गरे भने अर्का थरिले भानुभक्तले लेखेका लेख रचना, श्लोकहरुलाई आलोचना गर्नतर्फ केन्द्रीत भएको देखिन्छ । भानुभक्तले पु¥याएको योगदानलाई निमिट्यान्न पार्ने प्रयास साहित्यमा भएको पनि देखिन्छ ।’ रामायणलाई भानुभक्तले अनुवाद गरेका होइनन् भावानुवाद गरेका हुन् निखिलले भने ‘रामायण भानुभक्तले सुनेकाले उनले नेपालीमा भावानुवाद गरेका हुन् ।’ भानुभक्तले लेखेको रचनालाई स्वस्थ आलोचना गरेमात्र उहाँलाई सम्मानका लागि सच्चा ठहरिने उनको भनाइ रहेको छ । सोमबार भएको विशेष कार्यक्रममा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जीवनकथामा आधारित नाटक प्रदर्शन, पोलिङ, वर्तमान अवस्थामा बालसाहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा बहस, तीनपुस्ते साहित्यकारहरुको रचना वाचन रहेको थियो ।
कार्यक्रममा वर्तमान अवस्थामा बालसाहित्यलाई कसरी अगाडि बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा पत्रकारबाट सुरेश श्रेष्ठले टीप्पणि गरेका थिए । ‘अहिलेको समयमा यति धेरै स्थान दिँदा पनि विद्यालयबाट जसरी विद्यार्थीका रचनाहरु आउनु पर्ने हो त्यति नआएको दुःखदायी छ’ श्रेष्ठले भने ।
‘हामीले फोन गरेर पठाउनु भन्दा पनि कतिपयले त वास्ता नै गर्नुहुन्न, तर पछिल्लो समय अलिअलि विद्यालयहले नेपाली भाषका शिक्षकहरुलाई जिम्मा दिएर पठाउने गरेको छ’ पत्रकार श्रेष्ठले भने ।
त्यस्तै शिक्षक दीपक गौतमले विद्यालयले जुन किसिमले वातावरण दिनुपर्ने हो त्यति दिन नसकेको र नेपाली भाषाका शिक्षकहरु नै कामचोर भएपछि जुन रुपले विद्यार्थीका सिर्जनालाई स्थान दिएर अगाडि बढ्नु पर्ने हो त्यो रुपले अगाडि बढ्न नसकीएको उनले बताए । ‘यहाँ औँलामा गन्न सकिने विद्यालयले मात्र यस्तो उदाहरणीय कार्य गरिरहेको छ’ गौतमले भने ।
‘हामीजस्ता विद्यार्थीले वातावरण पाउने हो भने कुनै पनि विषयमा सिर्जनशील बन्नलाई बेरै लाग्दैन । हरेक साहित्यिक कार्यक्रममा जसरी नवोदयले विद्यार्थीलाई नै अवसर दिएर सञ्चालन गर्दै आएको छ यस्ता अवसरहरु सबैले पाउनुपर्छ” विद्यार्थीबाट धनगढीका विभूति अधिकारीले भने।बालसाहित्यकार यशु श्रेष्ठले “विद्यालयस्तरमा बाल पुस्तकहरु ६ महिना पढेर आफूलाई फेरि मूल्याङ्कन गर्नुस् धेरै नै फरक पाउनु हुन्छ, बोलीमा, व्यवहारमा तथा परीक्षाका हरेक लेखाइहरुमा झल्कीनु पर्ने बताए ।
त्यस्तै बालबालिकाको मनोविज्ञानलाई बुझेर बाल पुस्तकहरु निकाल्नुपर्छ ताकि उनीहरुले पढ्न रुचि देखाऊन् ।” यसैगरी रचना वाचनमा पुरुषोत्तम आचार्य र प्रशन्ना चौलागाईंले २÷२ वटा पद्यमा रचना वाचन गरेका थिए । नवोदय साहित्यिक बगैंचा बालक्लबका अध्यक्ष तथा कार्यक्रम संयोजक अनुषा उप्रेतीको अध्यक्षतामा कार्यक्रम भएको हो । गत वर्षदेखि नवोदय साहित्यिक बगैंचा बालक्लबले भानुजयन्ती विशेष कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ।
सरल नेपाली भाषामा लेखिएको ‘रामायण’ का कारण भानुभक्तको नेपाली साहित्यमा योगदान छ । नेपाली साहित्याकाशमा भानुभक्तलाई आदिकविकाे उपमाले चिनिन्छ । भानुभक्त नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् । हाम्राे घर–घरमा पढिने रामायणलाई नेपाली भाषामा लेखेर सवै नेपालीलाई गुन लगाएका छन् ।
विसं १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा जन्मिएका भानुभक्तले घाँसीबाट प्रेरणा पाएर उनले रामायणलाई नेपालीमा लेखेकाे मानिन्छ । भानुकाे बधुशिक्षा, प्रश्नोत्तर, भक्तमाला, रामगीता, फुटकर रचनालगायत कृति प्रकाशित छन् । राष्ट्रिय पहिचान, एकता र नेपाली सांस्कृतिक र साहित्यिक चेतना जगाउन भानुभक्तको योगदान रहेको छ।
आजकाे दिन नेपालकाे काठमाडाै लगायत भानुकाे प्रतिमा रहेकाे स्थानमा माल्यार्पण सहित साहित्यिक र प्रभातफेरी गरी उनकाे सम्झना गरिन्छ । भानुभक्तको जन्मजयन्ती भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भूटान, बर्मालगायत नेपाली भाषाभाषी धेरै रहेका ठाउँमा पनि मनाइन्छ । भानुभक्तको विसं १९२५ असोजमा निधन भएको थियो ।
मकवानपुर । आदिकवि भानुभक्त आचार्यको २ सय ८ औं जन्मजयन्ती आज मनाइँदै छ । सरल नेपाली भाषामा लेखिएको ‘रामायण’ का कारण भानुभक्तको नेपाली साहित्यमा योगदान छ । नेपाली साहित्याकाशमा भानुभक्तलाई आदिकविकाे उपमाले चिनिन्छ । भानुभक्त नेपालका राष्ट्रिय विभूति हुन् ।
हाम्राे घर–घरमा पढिने रामायणलाई नेपाली भाषामा लेखेर सवै नेपालीलाई गुन लगाएका छन् । विसं १८७१ असार २९ गते तनहुँको चुँदीरम्घामा जन्मिएका भानुभक्तले एक दिन घाँसीले कुवा खनेकाे देखेका थिए । घाँसीसँगकाे सम्बादमा कुवा खनेर आफ्नाे नाम राख्ने बताएका थिए । घाँसीकाे बचन पछी जन्मेपछि राम्रो काम गरेर नाम कमाउन पर्ने रहेछ भन्ने प्रेरणा पाएर उनले रामायणलाई नेपालीमा लेखेकाे मानिन्छ ।
भानुकाे बधुशिक्षा, प्रश्नोत्तर, भक्तमाला, रामगीता, फुटकर रचनालगायत कृति प्रकाशित छन् । राष्ट्रिय पहिचान, एकता र नेपाली सांस्कृतिक र साहित्यिक चेतना जगाउन भानुभक्तको योगदान रहेको छ। आज नेपालकाे काठमाडाै लगायत भानुकाे प्रतिमा रहेकाे स्थानमा राष्ट्रिय विभूति भानुभक्तको प्रतिमामा माल्यार्पण सहित साहित्यिक र प्रभातफेरी गरी उनकाे सम्झना गरिन्छ । भानुभक्तको जन्मजयन्ती भारतको दार्जिलिङ, सिक्किम, भूटान, बर्मालगायत नेपाली भाषाभाषी धेरै रहेका ठाउँमा पनि मनाइन्छ । भानुभक्तको विसं १९२५ असोजमा निधन भएको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे बकैया गाउँपालिकामा सार्वजनिक पुस्तकालय स्थापना गरिएकाे छ ।पुस्तकालय अभियान समूह मकवानपुरको अग्रसरता तथा सहयोगमा मकवानपुरको बकैया गाउँपालिका–४ मा बकैया सार्वजनिक पुस्तकालय स्थापना गरिएको हाे ।
स्थानीय टोल विकास संस्थाले सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने गरी शनिबार पुस्तकालय स्थापना गरिएको हो । पठन संस्कृतिको विकास गर्न पुस्तकालय अभियान समूहको अग्रसरता तथा सहयोगमा १ महिनाको अवधिमा मकवानपुरमा ३ वटा पुस्तकालय स्थापना भएका छन् । यसअघि हेटौंडा–७, नागस्वतीमा समृद्ध पुस्तकालय र हेटौंडा–६ मा शान्ति पुस्तकालय स्थापना भइसकेको छ ।
पुस्तकालय अभियान समूहले बकैया सार्वजनिक पुस्तकालय स्थापनाका लागि ५० हजार रुपैयाँ बराबरका १५१ थान पुस्तक हस्तान्तरण गरेको छ । पुस्तकालय अभियान समूहका सदस्य नरेन्द्र भण्डारी र बकैया सार्वजनिक पुस्तकालयका सदस्य गोविन्द चौलागाईबीच पुस्तक हस्तान्तरणको कागजात आदानप्रदान गरिएको छ । बकैया सार्वजनिक पुस्तकालयका लागि किशोर पराजुली, श्याम मुडभरी, गोविन्द चौलागाई, दीपक गौतम, सुवास खड्का, शरण बानियाँ, हरेराम आचार्य, किशोरकुमार दंगाल, एस के निधन र राम मंग्रातीले जनही ५ हजार रुपैयाँका दरले योगदान गरेका हुन् ।
पुस्तकालय स्थापनाका लागि पहल गरेको भन्दै पुस्तकालय अभियान समूहका सदस्य किशोर पराजुली र श्याम मुडभरीले सहयोगी समूहको तर्फबाट समृद्धि टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष परशुराम गौतम र बकैया–४ का वडा अध्यक्ष राजन दंगाललाई आभारपत्र प्रदान गरेका थिए । यस्तै पुस्तकालय अभियान समूहकै सदस्य एवम् वरिष्ठ पत्रकार प्रताप विष्टले बकैया गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सरला बोलखेलाई पुस्तक हस्तान्तरण गरेका छन्।
बकैया–४ स्थित समृद्धि टोल विकास संस्थाका अध्यक्ष परशुराम गौतमको अध्यक्षता तथा बकैया गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष सरला बोलखेको प्रमुख आतिथ्यमा पुस्तकालय उद्घाटन कार्यक्रम भएको हो ।
‘पुस्तकालय स्थापना र सञ्चालन कठिन कार्य हाे’ कार्यक्रममा पुस्तकालय अभियान समूहका सदस्य प्रताप विष्टले भने ‘समुदायमा पुस्तकालयको महत्व बुझाउनुपर्छ, ज्ञानको भण्डारले सत्यको नजिक पुर्याउँछ ।’
पुस्तकालय अभियान समूहका सदस्य नरेन्द्र भण्डारीले पुस्तकालय अभियान समूहले पुस्तकालय स्थापनासँगै उचित व्यवस्थापन र उपयोगिता अभिवृद्धिका लागि आगामी दिनमा थप समन्वय तथा सहजीकरणको काम गर्ने बताए । भण्डारीले आगामी दिनमा मकवानपुरका सवै पालिकामा पुस्तकालय स्थापना गरेर वडा वडा हुँदै टोल टोलसम्म पुर्याइने जानकारी दिए ।
झरना साहित्यिक परिवारका अध्यक्ष दीपक गौतमले पुस्तकालयको स्थापना, प्रयोग र विस्तारमा बकैया गाउँपालिकालाई झरना साहित्यिक परिवारले सहयोग र सहकार्य गर्ने बताए । पालिकास्तरमा प्रज्ञा प्रतिष्ठान स्थापना गर्ने सहमति समेत भइसकेको अध्यक्ष गौतमले जानकारी दिए ।
- रिता खराल
१.
नगर्नु अवहेलना कसैलाई पनि
सम्मान गर्नु सबैलाई आफ्नै ठानी
भेदभाव, छुवाछुत~अन्त्य हुनुपर्छ
सबै मिलेर काम गर्ने बसालौँ बानी ।
२.
बगेको खोला फर्केर कहिले आउँदैन
उद्देश्य सही भए बाधाले पछ्याउँदैन
हाँसोहरू रोदनमा परिणत भएपछि
आफन्तले पनि दुःखमा साथ लाउँदैन ।
३.
तितोपाती झैँ तितो नबनोस् जिन्दगी
पसिनाको श्रम मिठो रहोस् जिन्दगी
अनि पो काम गर्ने रहर पलाउँछ
सबैसँग रिस, डाहा मरोस् जिन्दगी ।
४.
कहाँ जाने जानुपर्ने ठाउँ नभएपछि
पीडाले सबै रहरहरू लुटेर गएपछि
झन् मन कसरी मर्दो रहेछ जिन्दगीमा
मृत्युलाई पनि भगवानले नछोएपछि ।
५.
पाइला चाल्नु अघि धेरै नै सोच्नुपर्छ
रहर भेटाउन त धीरता रोज्नुपर्छ
चारैतिर विश्वासको रहेछ खडेरी
चाहना पूरा गर्न मित्रता जोड्नुपर्छ ।
रूपन्देही
- राजु क्षत्री अपुरो
मेसिनमा बसेर आफ्नै धूनमा सिलाउँदै थिएँ, विदेशि सहकर्मि मित्र म बसेको बेन्चमा आएर बस्यो। उसको मेसिनमा काम रहेनछ भन्ने बुझ्न मलाई कुनै कठिनाइ भएन ।ऊ हामी भन्दा पुरानो थियो । मोबाईल नहुनेहरूका लागि कल गर्ने सुबिधा दिएपनि ऊ चर्को रकम असुली गर्थ्यो। त्यसको शिकार मपनि थिएँ ।
” यार बन्धु , तिमी यति धेरै लाटो छौ कि कोहीपनि मान्छेले सजिलै उल्लू बनाइदिन सक्छ। मेरो स्वभावसँग परिचित ऊ अन्य दिनको वार्तालापभन्दा आज छुट्टै विषयबस्तु कोट्यायो उसले ।अप्ठ्यारो पर्दा मैले सापट दिएका साथीहरूले पैसा फिर्ता नगरेका, कोही भागेका देखेर उसले यसो भनेको हुनुपर्छ भन्ने अनुमान लगाउँदै सहि थाप्दै भनेँ – “हो बन्धु , म सिधा हुनुको फाइदा धेरैले लिएका छन् ।”उसले भन्यो – ” , यी मलाई हेर त , आजसम्म उल्लू बनाउने कोही माइकालाल पैदा भएको छैन ,न हुनेछ” उसले आफु चतुर भएको कुरामा अहंतामा देखायो ।
“बन्धु , तपाईं यस्तो ह्यान्डसम हुनुहुन्छ तर टाउकोमा आधा कपाल खुइलिएकोले दश वर्ष बूढो देखिनुहुन्छ। हामीसँगै काम गर्ने विदेशी केटीहरू तपाइँलाई बूढो भनेर जिस्काउँछन ,हो कि होइन ?”- खाली समयमा मैले बुझे अनुसारको कुरा दर्शाएँ । “हो बन्धु ,मलाई देखेर प्राय : केटीहरू तर्केको मैले महशुस नगरेको होइन । , केही उपाय नै छैन अनि ?”- निराश भावमा बोल्यो ऊ ।
“बन्धु हाम्रो नेपालमा तिब्बतबाट आयुर्वेदिक औषधि आउँछ । मेरो सालाकोपनि तपाईंको जस्तै थियो । उसले नियमित दवाई खाँदै तेल लगाउदै गरेको , अहिले तालुमा धेरै कपाल पलाएर आएको छ। फोन गरेर बुझिदिउँ त ? “मैले आशा देखाएँ ।”ओहो बन्धु, यदि यस्तो होभने म आधा तलव नै खर्चिन तयार छु ! ला मोबाईल , फोन गरेर बुझ त,” भन्दै मोबाईल हस्तान्तरण गर्यो ।
“के भयो बन्धु त्यो औषधिको ? तिब्बतबाट मगायो त तिम्रो सालाले ?, हप्ता दश दिनको समय तोकिएको हुनाले पुन: स्मरण गरायो उसले ,”खोइ मोबाईल देऊ त म बुझ्छु “भन्दै मोबाईल मागेँ । अलि पर पुगेर केहीबेर कुरा गरिसकेपछि भनेँ – “बन्धु तपाईंको काम हुन सकेनछ । त्यो सामान ओसार्ने मान्छेलाई प्रहरीले समातेछ नि! “उसको अनुहार एकाएक मलिनो भयो ।मैले यसपालापनि पैसा नभएको मौका छोपेर आफ्नी श्रीमतीसँग लामै कुराकानी गरेँ ।