- अनिल पराजुली
करिव ३ बर्षपछि स्वदेश फर्कने तयारीमा रहेका गोर्खाका बिनोद श्रेष्ठ अहिले कतारमै रोकिएका छन् । उनी रोजगारीका लागि कतार पुगेको लामो समय भईसक्दा पनि स्वदेश फर्कने मेलोमेसो मिलेन् । रोजगारीमा गएको दोश्रो बर्ष घर बिदामा आउने तयारी गरेका उनी कोरोना कहरका कारण रोकिएका थिए भने यसपालि पनि जसोतसो कम्पनीबाट बिदा मिलाएर आउने तयारी गरेका श्रेष्ठ उतै रोकिएका छन् । घर बिदामा आउनका लागि किनमेल र प्याकिङ सबै भ्याएर तयारी गरेका उनी पिसिआर रिपोर्ट पोजेटिभ आएपछि कतारमै रोकिएका हुन् । डिसेम्बर ३ तारिक स्वदेश फर्कन टिकट काटेका श्रेष्ठले ३७ दिनको बिदा र हवाई टिकट समेत क्यान्सिल गर्न प¥यो । उनी अहिले क्वारेन्टाइनमा छन् ।
त्यस्तै गोर्खाकै सन्तोष श्रेष्ठ पनि घर आउने तयारीमा थिए । उनको बिदा पनि मिलि सकेको थियो । उनी पनि कोरोना पोजेटिभ भएपछि अहिले कतारमै रोकिएका छन् । घर परिवार संग भेट्ने इच्छा कोरोनाले रोकेको छ । उनीहरु जस्तै अहिले धेरै श्रमिकहरु कोरोना बढेपछि धमाधम पोजेटिभ देखिएकाले उतै रोकिन बाध्य भएका हुन् ।
दैनिक ३ हजार संक्रमित
कतारको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा ३६ हजार २३८ जनाको कोरोना परिक्षण गर्दा ३ हजार ४८७ जनामा कोरोना संक्रमण देखिएको हो । जसमध्ये २ हजार ७९४ कतारमै रहेका र ६ सय ९३ जना अन्य देशबाट आएका यात्रुहरु रहेको तथ्याङक छ । कतारमा कोरोना संक्रमित मध्ये ५ सय ३२ जनालाई अस्पतालमा राखेर उपचार भईरहेको छ भने पछिल्लो २४ घण्टामा ५३ जना अस्पताल भर्ना भएका छन । त्यस्तै आइसियूमा राखेर ४८ जनाको उपचार भईरहेको मध्ये पछिल्लो २४ घण्टामा ७ जना थपिएको कतारबाट प्रकाशित हुने गल्फ टाइम्सले जनाएको छ ।
हालसम्म कतारमा ३२ लाख २३ हजार ८ सय ७७ जनाको कोरोना परिक्षण गर्दा २ लाख ६६ हजार ९ सय ६२ जनामा कोरोना संक्रमण फेला परेको थियो । यहाँको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार हाल सम्म २ लाख ४७ हजार ५ सय ५३ जना निको भएर घर फर्किएका छन् भने पछिल्लो २४ घण्टामा ४११ जना निको भएका थिए । १८ हजार ७ सय ९१ जना कोरोना संक्रमित बिरामीहरुलाई क्वारेन्टाइनमा राखेर उपचार भईरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । कतारमा कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण ६१८ जनाले ज्यान गुमाईसकेका छन् ।
त्यस्तै हाल सम्म ५२ लाख ७५ हजार ६५९ डोज खोप कतारमा लगाईएको कतारको जनस्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ । कतारले ३ लाख ३१ हजार ४ सय ३७ बुस्टर डोज लगाएको छ, यो संगै कतारमा रहेका जम्मा जनसंख्या मध्ये ८६ दशमलव ४ प्रतिशतले दुई डोज खोप लगाइएका छन् । कतारले पछिल्लो २४ घण्टामा ७ हजार १ सय ९ जनालाई खोप लगाएको तथ्याङ्क छ । कतारले फाइजर, बायोटेक र मोर्डना खोप लगाएको हो ।
कतार सरकारले कोभिड–१९ बाट बच्नका लागि सामाजिक दुरी कायम गर्न, अनिवार्य रुपमा माक्स प्रयोग गर्न तथा मोवाइल एप एथेराज पनि अनिवार्य गरेको छ । पछिल्लो समय कतारमा कोरोना संक्रमितको संख्या भने बढ्दैै गएको तथ्याङक छ । संक्रमित मध्ये अधिकांश आप्रवासी नागरिकहरु रहेका छन् भने उनीहरुको राष्ट्रियता खुलाइएको छैन । कतारमा हाल करिव ३ लाख ५१ हजार नेपालीहरु कार्यरत रहेको नेपाली राजदूतावास दोहा कतारको तथ्याङक छ ।
कोरोना बढेपछि थप प्रतिबन्ध
कतारमा कोरोना भाइरसको तेस्रो लहर सुरु भए संगै स्वास्थ्य मन्त्रालयले विभिन्न क्षेत्रमा पुन प्रतिवन्ध लगाएको छ । कतारबाट प्रकाशित हुने क्यू एन खबरका अनुसार कोरोना संक्रमण रोक्न कतारको मन्त्रीपरिषदको बैठकले जनवरी ८ शनिबार २०२२ देखि लागू हुनेगरी प्रतिबन्धका निर्णय गरेको थियो । कतार सरकारले मास्कर सेनिटाइजरको प्रयोग, एहतराजको प्रयोग, कम्तीमा १ मिटरको दुरी कायम, निजि सवारीमा चालक सहित चार जना भन्दा बस्न नपाउने, सामाजिक भेलामा खुला स्थानमा खोप लगाएका १५ जना र बन्द स्थानमा १० जना सम्म भेला हुन पाउने उल्लेख गरेको छ ।
त्यस्तै एक मिटरको दुरी कायम गरि शुक्रवारको प्राधर्ना गर्न पाउने, १२ वर्ष भन्दा मुनिका बालबालिकालाई प्रवेश नदिइने र शौचालय र धारा बन्द हुनुपर्ने, खुला स्थानमा भएको होटेल वा बिबाह हलमा ८० र बन्द हलमा ४० जना सम्मले बिबाह पार्टी गर्न पाउने, सबैले खोप लगाएको हुनुपर्ने उल्लेख छ ।
त्यस्तै एकै परिवारको १२ जना सम्म एउटै डुंगामा बस्न पाउने, अन्यमा १५ जना सम्म बस्न पाउने, २.६० प्रतिशत क्षमतामा मात्रै मेट्रो चलाउन पाउने, धूम्रपान कक्ष बन्द गर्नुपर्ने, खानेकुरामा पनि रोक लगाएको छ । ड्राइभिङ स्कुल ५० प्रतिशत क्षमतामा मात्र खोल्न पाउने निणर्य गरेको छ भने हरेक क्षेमा सहभागिता जनाउनले खोप अनिवार्य लगाएको हुनुपर्ने उल्लेख छ ।
विद्यालय तथा किन्डरगार्डेन २७ जनवरीसम्म अनलाइन मार्फत सन्चालन गर्नुपर्ने । अत्यावश्यक केन्द्रमा ५ भागको १ भाग मात्र सन्चालन गर्न पाउने, नर्सरी र सबै प्राइभेट ट्रेनिङ सेन्टर ५० प्रतिशत मात्र खोल्न पाउने, बढीमा ५० जना विद्यार्थी राख्न पाउने निर्णय गरिएको छ ।
सार्वजनिक पार्क,बिच र कर्नेशमा एकै परिवारका बाहेक अन्य १५ जनासम्म मात्र भेला हुन पाउने, निजि बिचमा ७५ प्रतिशत सम्मले प्रवेश पाउने, .स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट स्वीकृति प्राप्त स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद बिना रोकतोक अभ्यास गर्न पाउने, स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट स्वीकृति प्राप्त स्थानीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगितामा खुला क्षेत्रमा ५० र बन्द क्षेत्रमा ३० प्रतिशत खोप लगाएक दर्शक राखेर खेलाउन पाउने, अन्य स्थानीय तथा कुनैपनि निजि खेलकुद प्रतियोगिता गर्न नपाउने उल्लेख छ ।
मल ७५ प्रतिशत र फुड कोर्ट ३० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने, खोप नलगाएका व्यक्तिलाई प्रवेश नदिइने, कतार किल्न प्रोग्रामबाट मान्यता प्राप्त रेस्टुरेन्ट र क्याफे ७५ प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने,अन्यले ४० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने, शुक ७५ प्रतिशत क्षमतामा मात्र सन्चालन गर्न पाउने, हुक्का प्रयोगमा रोक, होलसेल मार्केट ७५ प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने, जिम तथा हेल्थ क्लब ५० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने, सावर,चेन्जिङ रुम,जाकुजी र सौना बन्द गर्नुपर्ने, खुला स्विमिङ पुल र वाटर पार्क ७५ र बन्द ५० प्रतिशत क्षमतामा मात्र सन्चालन गर्न पाउने, सरसफाइ क्षेत्र पुर्ण रुपमा सन्चालन हुने, कार्य क्षेत्र पुर्ण रुपमा सन्चालन गर्न पाउने, मिटिङमा बढीमा १५ जना बस्न पाउने, सिनेमा तथा थिएटर ५० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने र सबै दर्शक र स्टाफले खोप लगाएको हुनुपर्ने कतार सरकारले निणृय गर्णय गरेको हो ।
त्यस्तै सैलुन ५० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने, सभा समारोह र संस्कृतिक कार्यक्रम खुला क्षेत्रमा ५० र बन्द क्षेत्रमा ३० प्रतिशत क्षमतामा सन्चालन गर्न पाउने र कार्यक्रम गर्न मन्त्रालयको सिफारिस चाहिने उल्लेख छ भने हरेक क्षेत्रमा सहभागि हुनेले अनिवार्य खोप लगाएको हुनुपर्ने क्यू एन खबरले जनाएको छ ।
यात्रा नीति परिवर्तन
अफ्रिकामा कोभिङ–१९ को नयाँ डरलाग्दो ओमिक्रोन भेरिएन्ट देखापरेपछि कतार लगायत विभिन्न मुलुकले यात्रा नीति परिवर्तन गरेको छ । डिसेम्बरदेखि अति जोखिमपूर्ण देशबाट कतार आउने यात्रुको लागि सरकारले क्वारेन्टाइनको नियम परिवर्तन गरेको हो । अति जोखिमपूर्ण देशमा दक्षिण अफ्रिका, नामिबिया, जिम्बावे, इजिप्ट, लेसोथो, इस्वातिनी र बोत्स्वाना परेको छ । यी देशबाट आउने खोप लगाएका वा नलगाएका दुबै यात्रुले कतारमा ७ दिनको क्वारेन्टाइन बस्नुपर्नेछ । कतारको स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोना भाइरसको स्थितिलाई मध्यनजर गर्दै हरियो, रातो, जोखिमपूर्ण र अति जोखिमपूर्ण वर्ग छुट्टयाएको छ ।
त्यस्तै नेपाली यात्रुको लागि क्वारेन्टाइनको नियममा कुनै परिवर्तन भएको छैन । नेपाल अझै जोखिमपूर्ण वर्गमा छ । हालसम्म कतार आउने खोप लगाएका यात्रुले दुई दिन र नलगाएका यात्रुले सात दिनको क्वारेन्टाइन बस्नुपर्ने नियम छ । नेपालीको लागि कतार आउन एहतराजको वेबसाईटमा विवरण दर्ता (नयाँ आउनेहरुले मात्र), स्वास्थ्य मन्त्रालयको प्रतिबद्धता फारम, होटेल बुकिङ, श्रम स्वीकृति÷हवाई टिकट÷७२ घन्टा भित्रको पिसिआर रिपोर्ट र कतार आईसकेपछि एहतेराज एप चाहिने उल्लेख छ ।
नियम पालना गरौं
कतारमा केहि सातादेखि कोरोना संक्रमणदर बढेको भन्दै नेपाल पत्रकार महासंघ कतार शाखा अध्यक्ष करिम बक्स मियाले कतार सरकारले लागू गरेका नियमहरु अनिवार्य रुपमा पालना गर्न सबै नेपाली समुदायलाई सामाजिक संजाल मार्फत आग्रह गरेका छन् ।
कतार सरकारले ३१ डिसेम्बरदेखि माक्स अनिवार्य, भिंडभाड नगर्न र भिंडभाडयुक्त क्षेत्रमा नजान, स्वास्थ्यमापदण्डको पालना गर्न गरेको निर्णय सबैले पालना गर्नुपर्ने उल्लेख गरेका छन् । उनले कोरोना संक्रमण पूनः सामान्य अवस्थामा न फर्किएसम्म सार्वजनिक समारोह तथा घुमघामलाई अल्पविराम दिने निर्णय लिनु नै बुद्दिमतता हुने सुझाव दिएका छन् ।
मियालेले कतारबाट स्वदेश (नेपाल) विदामा जाने श्रमिकहरुलाई पनि पूनर्विचार गर्न आग्रह गरेका छन् । पछिल्लो समय कतारमा बढ्दो कोरोना संक्रमणका कारण पिसिआर रिपोर्ट आउन ढिला हुँदा धेरै श्रमिकको हवाई उडान तथा टिकट गुम्ने गरेको उल्लेख छ । यात्रा गर्ने मितिसम्म पिसिआर रिपोर्ट न आउने र उडान छुट्न पुग्ने तथा हवाई टिकटको पैसा गुम्ने अवस्था आउने भएकाले विदामा जानै पर्ने अवस्था भएमा हवाई टिकट लिंदा उडान मिति परिवर्तन गर्न सम्भव भएका उडान रोज्न उनले सुझाव दिएका छन् ।
विश्वव्यापी रूपमा फैलदो कोरोनाको तेस्रो लहर र ओमिक्रोनको कारण र अधिकतम ७२ घण्टे म्याद भित्र पिसिआर गरेको नेगेटिभ रिपोर्टको अनिवार्य शर्तका कारण खाडी मुलुकमा रहेका नेपालीहरुले क्षति व्यहोर्नु परेको उनले बताएका छन् । कतार लगायत खाडी राष्ट्रमा समेत ओमिक्रोन र कोरोनाको तेस्रो लहर ह्वात्तै बढेको कारण पिसिआर रिपोर्ट आउन ढिला हुने गरेको छ ।
पीसीआर रिपोर्टको अनिश्चितताको कारण धेरै नेपालीहरुको उडान छुट्ने र हवाई टिकटको पैसा समेत फिर्ता नहुने (कोल्याप्स) भएकाले ७२ घण्टे मापदण्ड तथा यात्रा नीति परिमार्जन गर्न उनले नेपाल सरकारलाई सुझाव समेत दिएका छन् ।
जनवरी १ मा नयाँ वर्ष मनाउने सन्दर्भमा न कुनै खगोलीय आधार छ, न कुनै वैज्ञानिक तथ्य नै । नयाँ वर्षको रौनक सुरु हुँदै गर्दा आममानिसमा अनेकौं जिज्ञासा र कौतूहलता हुनु स्वाभाविकै हो ।
हाम्रो पञ्चांगमा तिथि, बार, नक्षत्र, योग र करण आदिको ध्यानमा राखेर गणना गरिएको थियो, जुन विभिन्न चाडपर्वसँग मेल खएको छ। हाम्रो क्यालेन्डरअनुसार नयाँ वर्ष चैत्र शुक्ल पक्षको प्रतिपदादेखि सुरु हुने गर्छ । यसको पछाडि खगोलीय अवस्था सँगसँगै भौगोलिक तथा सांस्कृतिक र ऐतिहासिक तथ्य पनि जोडिएको छ ।
यही समयबाट नयाँ ऋतु तथा बोटबिरुवाले नयाँ पालुवा हाल्ने, सूर्य पनि यही समयमा प्रथम राशि मेषमा गोचर गर्छ । तर, जनवरी १ बाट नयाँ वर्ष मनाउनुमा कुनै प्रकारको खगोलीय आधार देखिन्न । जुन बेला रोम सभ्यताको विकास हुँदै थियो, खगोलीय घटना हुन्थ्यो । त्यहाँका पूजारीले जानकारी गराउन घन्ट बजाएर कि त चिच्याएर सूचना आदानप्रदान गर्ने गर्दथे । उनीहरूले समयकालको जानकारी गराउने गर्थे, जसको नामबाट क्यालेन्डर शब्दको विकास भएको थियो भन्ने धेरै स्थानमा लेखिएको छ ।
तर, यसबेला हाम्रोमा पञ्चांग गणना भइसकेको थियो, जसमा पाँचवटा कुरा समावेश गरिएको छ । जुन तिथि, बार, नक्षत्र, योग र करण हो । तर, पश्चिमी मोडलको क्यालेन्डरमा विशेषगरी बार र गते समावेश भएको हुन्छ । उनीहरूको क्यालेन्डरभन्दा थप तीन कुरा हामीकहाँ भएकाले खगोलीय गणनाहरूमा यसको महत्व छ । पश्चिमी सभ्यतामा पनि नयाँ वर्ष मनाउने परम्परा थिएन ।
(७०० ई.पू) भन्दा पूर्व फस्ट मार्चमा नयाँ साल मनाउने परम्परा थियो । महिनाका हिसाबले १० महिना मात्रै हुन्थ्यो । मार्च भन्नाले अगाडि बढ्नु जस्तै परेड मार्च, जसको अर्थ अगाडि बढ्नु भन्ने हुन्छ । जनवरीभन्दा पहिले फस्ट मार्चबाट नयाँ साल प्रारम्भ भएको इतिहास भेटिन्छ ।
अप्रिललाई कुनै देवताको नाम दिए, त्यस्तै मे पनि उनीहरूको देवताहरूकै नाम हो । अरु महिनाको नाम नभेटेपछि क्वान्टिलिस्ट राखियो, जुन उनीहरूका इष्टदेव हुन् ।
नाम नमिलेपछि सिक्टिलेसबाट छैटौं महिनाको नाम दिए, ल्याटिना सेप्टेम्म भनेको सातौँ महिनाको नाम दिए, अक्टोबरबाट आठौं महिना, नोभेम्वरबाट नौ महिना गणना गरी डिसेम्बरको नामकरण गरे ।
नोमा पम्पालिस्ट रोमका राजा थिए (७०० ई.पू) भन्दा पछाडि उनले आाफ्नो ज्योतिषीसँगको सल्लाहअनुसार दुई महिना जोडिदिए, जनवरी र फेब्रुअरी । जेनेसबाट जनवरी र फेब्राबाट फेब्रुअरीको नाम दिएर १० महिनाबाट १२ महिनाको वर्ष बनाए ।
तर, नयाँ साल भने फस्ट मार्चबाटै सुरु हुने गर्दथ्यो । (४६ ई.पू) मा जुलियर्स सिजर रोमका राजा भएपछि ३६५ दिनलाई १२ महिनामा विभाजन गरेपछि ‘जुलियन’ क्यालेन्डर तयार पारे । त्यसपछि भएका राजाहरूले आआफ्नो पालामा नाम परिवर्तन गर्दै आफ्नो नाम राखेर महिना निर्माण गरेको इतिहास पाइन्छ ।
१७५१ का ब्रिटिस पार्लियामेन्टबाट संसद्ले क्यालेन्डर विधान पास गर्याे र संसदीय व्यवस्था भएका देशहरूमा अनिवार्य लागू गराउने नियम बनायो ।
भारतमा सक् को नामबाट सक् संवत्, बिक्रमादित्यको नामबाट विक्रम संवत्, कलि संवत् आदि नामबाट राज्य सञ्चालन भएको देखेपछि उनीहरूले सोचे, राजाको नामबाट वर्ष प्रारम्भ हुँदो रहेछ । तर, वास्तविकता के हो भनेर जान्ने कोसिस भने गरेनन् ।
भारत भ्रमणका क्रममा उनीहरूले राजाको नामबाट वर्ष मनाउनुपर्छ भन्ने सोचले १७५१ मा ब्रिटिस संसद्ले क्यालेन्डर विधान पास गरेपछि विश्वभरि यो नियम लागू भएको हो । जेनेस भन्ने राजाको नामले जनवरीदेखि नयाँ वर्ष मनाउने प्रचलन रहिआएको इतिहास पाइन्छ ।
(लेखक रिजाल दक्षिण एसीयाली ज्योतिष महासंघ नेपालका महासचिव तथा वास्तुविद् हुन् ।) राजधानी बाट
नेपाली महिला समाज पोर्चुगलले एक महिने नि:शुल्क ब्युटिसियन तालिम संचालन गर्ने भएको छ ।
पोर्चुगलका नेपाली महिला दिदीबहिनीहरूलाई सीपमूलक प्रदान गरी आत्मनिर्भर गराउने उद्देश्यले समाजले तालिमको आयोजना गर्न लागेको समाजकी अध्यक्ष माया खरेलले जानकारी दिईन । रोजगारीको खोजीमा रहेका पोर्चुगलमा रहेका नेपाली महिलाहरुको लागि उक्त तालिम नोभेम्बर १ तारिख देखि ३१ नोभेम्बरसम्म संचालन हुने अध्यक्ष खरेलले बताईन ।
तालिममा बिशेष गरी सौन्दर्य सम्बन्धी बेसिक कोर्षको साथै Menicure, Pedicure, Threading, Jelino and haircut सम्बन्धी सीपहरू सिकाईने अल्मदामा संचालित लुक्स ब्युटिपार्लरकी प्रोपाईटर निशु खड्काले बताईन ।
यस अघि पनि समाजले लिस्बन हेयर एण्ड ब्युटी पार्लरको सहयोगमा १० जना महिलालाई यस्तै खालको सीपमूलक तालिम प्रदान गरिसकेको छ । तालिम लिएका अधिकांश महिलाहरूले सम्बन्धित क्षेत्रबाट सोचे भन्दा राम्रो अवसर र उपलब्धी प्राप्त गरेको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।
यसपटक बढीमा १५ देखि २० जनालाई सहभागी गराई सीप सिकाउने लक्ष्य राखेको महिला समाजले पोर्चुगलमा नयाँ आउनु भएका बेरोजगार र सिक्न अति ईच्छुकलाई पहिलो प्राथमिकता प्रदान दिने भएको छ । शान्ती अर्याल अधिकारी पोर्चुगल
पोर्चुगिज कप्तान तथा सुपर स्टार फरवार्ड क्रिस्टियानो रोनाल्डो १२ वर्षपछि इङ्लिस क्लब म्यानचेस्टर युनाइटेड फर्किएका छन् । पाँच पटकका बालोन डी’अर विजेता रोनाल्डो सन् २००३ देखि २००९ सम्म युनाइटेडमा बिताएर स्पेनिस क्लब रियाल मड्रिड गएका थिए ।
सन् २०१८ मा स्पेन बसाई टुङ्ग्याउँदै इटालियन क्लब युभेन्टस गएका रोनाल्डो म्यानचेस्टर सिटी आउने चर्चाले शिखर चुमेको थियो । तर, अन्तिम समयमा सम्झौता हुन नसकेपछि रोनाल्डो युनाइटेडसँग अनुबन्धित भएका हुन् ।
युनाइटेडले पनि वक्तव्य जारी गर्दै रोनाल्डोलाई क्लबमा भित्र्याएको पुष्टि गरिसकेको छ भने उनी आफैँले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत युभेन्टस छाडेका जानकारी दिइसकेका छन् ।
२० वर्ष लामो गृहयुद्धपछि सत्ता कब्जा गरेको तालिबानले अफगानिस्तानको काबुलस्थित राष्ट्रपति कार्यालय कब्जा गरेसँगै युद्ध सकिएको घोषणा गरेको छ । राष्ट्रपति असरफ घानी देश छोडेर भागेसँगै युद्ध सकिएको घोषणा भएको हो ।
आइतबार राजधानी काबुल कब्जा गरेसँगै तालिबानका राजनीतिक सल्लाहकारले युद्ध समाप्त भएको घोषणा गरेका हुन् । अब लामो समय अफगानिस्तानलाई तनावपूर्ण स्थितिमा राख्न नचाहेको कुरा अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीले उल्लेख गरेका छन् ।
तनावपूर्ण अवस्था अन्त्य गर्दै नयाँ सरकार गठन गर्ने तालिबानको तयारी छ । तालिबानले बनाएको सरकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय मुलुकले मान्यता दिन्छन् या दिँदैनन् भन्ने विषय पनि महत्वपूर्ण रहेको छ । पाकिस्तान, रुस र चीनले मान्यता दिने संकेत दिइसकेका छन् भने अन्य देशले भने निर्णय लिइसकेका छैनन् । अफगानिस्तान सार्कको कान्छो मुलुक पनि हो । सन् २००७ देखि भारतको पहलमा अफगानिस्तान सार्कको सदस्य भएको थियो । अब यो देशसँग सार्कका सदस्य राष्ट्रको भूमिका कस्तो रहला यसै भन्न सक्ने अवस्था छैन ।
अफगानिस्तानलाई इस्लामिक राष्ट्र घोषणा गर्ने तयारी
अफगानिस्तानको राजधानी काबुल कब्जा गरेसँगै सशस्त्र विद्रोही तालिबानले सरकार निर्माणपछि इस्लामिक राष्ट्र घोषणा गर्ने तयारी गरेका छन् । आइतबार रातिदेखि नै राष्ट्रपति निवासमा अफगान सरकार र तालिबानीका प्रतिनिधिबीच सुरु भएको वार्ता सोमबार बिहानसम्म जारी रहेको बताइएको छ । सो वार्तामा तालिबानीलाई वैधानिक रूपमा सत्ता हस्तान्तरण गर्ने विषयमा कुराकानी भइरहेको अनुमान गरिएको भए पनि यस विषयमा सरकारका तर्फबाट कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन ।
अफगानिस्तानमा राजधानीतर्फ तालिबानी विद्रोहीहरूले प्रवेश गरेपछि अफगानी गृहमन्त्रीले सरकार शान्तिपूर्ण रूपमा तालिबानीलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्न तयार रहेको बताएका थिए । यता अफगानिस्तानमा रहेका विदेश नागरिक आफैं पनि आफ्नो देश फर्किरहेका छन् । आफ्नो देश फर्कन चाहनेहरूलाई तालिबानहरूले बदलाको भावमा कसैलाई पनि केही नगर्ने बताएका छन् ।
अब कसले सम्हाल्लान् अफगानिस्तानको नेतृत्व ?
तालिबानले अफगानिस्तानलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएसँगै अब सत्ता कसले सम्हाल्ला र कस्तो रहला अबको सत्ता भन्ने चासो सर्वत्र छ । अहिले सरकारको नेतृत्वमा रहने दुई जनाको नाम आएको छ । मुल्ला अब्दुल गनी बरादर र हिब्तुल्लाह अखुन्दजादा ।
मुल्ला अब्दुल गनी बरादर तालिबानका संस्थापक नेता हुन् । उनलाई रणनीतिकारको भूमिकामा चिनिन्छ । अमेरिकाले अफगानिस्तानमा सन् २००१ मा आक्रमण गर्दा त्यतिबेला उनी तालिबानको डेपुटी रक्षामन्त्री थिए ।
सन् २०१० फेब्रुअरीमा अमेरिका र पाकिस्तानको संयुक्त अभियानको क्रममा उनी कराँची सहरबाट पक्राउ परेका थिए । अफगानिस्तानको सरकारसँग शान्ति वार्ता हँुदा उनको नाम पहिलो प्राथमिकतामा परेको थियो ।
सन् २०१८ मा कतारमा अमेरिकासँग वार्ता हुँदा उनी तालिबानको पार्टी प्रमुख थिए । उनले अमेरिकासँग वार्ताको समर्थन गरेका थिए । मुल्ला उमरको विश्वासपात्रका रूपमा उनलाई लिइन्थ्यो । उनी जीवित रहँदासम्म तालिबानका लागि आर्थिक कोष जम्मा गर्ने र दैनिक गतिविधिको नेतृत्वमा रहे ।
त्यस्तै, तालिबानका अर्का नेता हिब्तुल्लाह अखुन्दजादा इस्लाम धर्मका विद्वान मानिन्छन् । उनकै कारण आज तालिबान यो ठाउँमा आएको मानिँदै आएको छ । तालिबानको मुख्य गढ क्षेत्र मानिएको अफगानिस्तानको दोस्रो ठूलो सहर कान्दाहारका स्थानीय हुन् ।
सन् १९८० को दशकमा उनले तत्कालीन सोभियत संघ (रुस)विरुद्ध अफगानिस्तानको विद्रोहमा कमान्डरको भूमिका निर्वाह गरेका थिए । तर, उनी सैन्य कमान्डरका रूपमा भन्दा एक धार्मिक विद्वानका रूपमा चिनिन्छन् । हिब्तुल्लाह तालिबानका पूर्वप्रमुख अख्तर मोहम्मद मन्सुरको उत्तराधिकारी थिए । मन्सुरको सन् २०१६ मा अमेरिकी ड्रोन हमलामा मृत्यु भएको थियो । राजधानी दैनिकमा प्रकाशित समाचार साभार गरिएकाे