मकवानपुर । पौष शुक्ल पुर्णिमादेखि सुरु भएको १ महिने स्वस्थानी व्रत आज फागुन ४ गते बुधबार विधिपूर्वक समापन गरिँदै छ । पौष शुक्ल पुर्णिमादेखि विधिपूर्वक स्वस्थानीको व्रत सुरु गरी नित्य मध्याह्नकालमा पार्वतीसहित महादेवको पूजा गरेका भक्तजनले बुधबार व्रत समापन गर्दैछन् ।
पौष शुक्ल पुर्णिमादेखि सुरु गरिएको स्कन्द पुराण अन्तर्गतको केदार खण्डको माघ माहात्म्यमा कुमार र अगस्त्यबीच भएको संवादलाई स्वस्थानी कथाका रूपमा भन्ने र सुन्ने क्रम पनि बुधबार पूराहुन्छ । एक महिने व्रत गरेकाहरुले माघ शुक्ल पुर्णिमाका दिन १०८ जनै, १०८ सुपारी, १०८ पान, १०८ फूल , १०८ रोटी, १०८ अक्षता तथा विभिन्न थरिका फलफूल, धूप, बत्ती, नैवेद्य, श्रीखण्ड, रक्तचन्दन, सिन्दूर, वस्त्र र भेटी चढाई व्रतको कामना पूर्ण होस् भनी भगवतीलाई अघ्र्य दिने गर्दछन् ।
चढाइएका प्रसादमध्ये सबैबाट आठ–आठ पतिलाई, पति नभए छोरालाई र छोरा पनि नभए मीत छोरालाई एवं मीत छोरा पनि नभएमा कामना सिद्ध होस् भनी नजिकको पवित्र नदीमा लगी बहाउने व्रतको विधि छ । स्वस्थानीको शाब्दिक अर्थ आफू बसेको स्थानको देवी भन्ने बुझिन्छ । आफू बसेकी स्थानकी देवीको पूजा गर्नु नै स्वस्थानी पूजा हो । उत्तरायणपछिको समय ध्यान योग साधनाका लागि उपयुक्त भएकाले स्वस्थान अर्थात् आफ्नो आत्मामा सम्पर्कको अभ्यास गर्नुलाई स्वस्थानी भनिएको विश्वास पनि छ । यसका लागि पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्मको समय राम्रो मानिन्छ ।
सत्ययुगमा हिमालय पर्वतकी पुत्री पार्वतीले महादेवलाई पति पाऊँ भनी विष्णुको निर्देशानुसार स्वस्थानीको व्रत गरेको कथा स्वस्थानीमा वर्णन गरिएको छ । बुधबार मध्याह्नकालपछि विधिपूर्वक पूजालगाई व्रत समापनगरि रातीमा जागराम बसी बिहिबार बिहान फूलपाती नदीमा सेलाएपछि यो वर्षको स्वस्थानी व्रत समापन हुनेछ ।
सुवर्ण वर्णकी, त्रिनेत्रधारी, प्रसन्न मुद्रा भएकी, कमल र सिंहासनमा बसेकी, चार हात भएकी देवीलाई स्वस्थानी देवी भनी स्कन्द पुराणमा उल्लेख गरिएको छ । श्री स्वस्थानीको चार हातमध्ये पहिलो हातमा नीलकमल, दोस्रो हातमा खड्ग, तेस्रो हातमा ढाल र चौथो हातमा वरदमुद्रा लिएकी देवी स्वस्थानी हुन् भनी पुराणमा उल्लेख गरिएको छ ।
यस्ती देवीको विधिपूर्वक व्रत गरेमा बिछोड भएका जोडीको पुनर्मिलन हुन्छ भन्ने विश्वास छ । रोग व्याध लागेको भए ठीक हुने र पति वा पत्नीका रुपमा कसैलाई इच्छाएको भए प्राप्त हुने कथा समेत नेपाली समुदायमा प्रचलित छ । श्रीस्वास्थानीकाे व्रतपछि बिछोडमा परेका नाग नागिनीको पुनर्मिलन भएको कथामा उल्लेख छ ।
माघ महिनामा पवित्र नदीहरूमा स्नान गर्नाले विशेष ऊर्जाको प्राप्ति हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ । त्यस्तै शास्त्र र पुराणहरूमा वर्णन गरिएको छ कि माघ महिनामा स्नान, दान, धर्म, पुण्य, पूजा र अर्चना भक्तिपूर्वक गर्नाले सम्पूर्ण प्रकारको सुख मिल्ने र अन्त्यमा भगवान् नारायणलाई प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने सनातनप्रति विश्वास राख्नेहरूको छ ।
मकवानपुर । माघ शुक्ल पञ्चमी अर्थात श्रीपञ्चमी याे वर्ष माघ २३ गते आज परेकाे छ । श्रीपञ्चमीमा देशभर विद्याकी देवी सरस्वतीको पूजाआजा र आराधनासहित मनाइँदैछ। प्रत्येक वर्ष माघ शुक्ल पञ्चमीका दिन श्रीपञ्चमी पर्व पर्ने भएकाेले सरस्वतीको पूजा आराधना गरी मनाइन्छ।
वसन्त पञ्चमी भनिने श्रीपञ्चमीका दिन सरस्वतीको पूजा गरे विद्या बुद्धि बढ्ने विश्वास छ। देशभरका सरस्वती मन्दिर तथा शिक्षा आर्जन गर्ने शैक्षिक संस्थामा पूजाआराधना गर्न श्रद्धालुको भीड लाग्छ ।आज संगीत, कला, साहित्य र विद्याकी खानी सरस्वतीको विधिपूर्वक पूजा आराधना गरी स्तोत्र पाठ गरेमा पढ्न आउँछ भन्ने धार्मिक विश्वास छ। आज साना बालबालिकालाई अक्षरारम्भ गराइन्छ। सरस्वतीलाई महाविद्या, महावाणी, भारती, वाक्, शारदा, आर्या, ब्राह्मी, कामधेनु, वेदगर्भा, धीश्वरी नामले समेत सम्बोधन गरिन्छ।
विद्यालय नपठाइएका साना बालबालिकालाई आजकै दिनदेखि अक्षरारम्भ गराउने चलन छ । आजका दिन लेखपढ गर्न सिकाए राम्रो विद्या आउने जनविश्वास छ । श्वेत वस्त्र धारण गरेकी, गोरो वर्णकी, सदा मुस्कुराइरहेकी, सर्वोत्तम रत्नद्वारा निर्मित आभूषणले सुशोभित भएकी, चतुर्भुजा भएकी जसमध्ये पहिलो हातमा वीणा, दोस्रोमा पुस्तक, तेस्रोमा स्फटिकको माला र चौथो हात अभय मुद्रामा रहेकी राजहंसमा सवार भएकी देवी सरस्वती हुन् भनी शास्त्रमा बताइएको छ।
विद्या र सिर्जनाकी देवी भएकाले विशेष गरी साहित्यकार, कलाकार, पत्रकार, शिक्षक र विद्यार्थी आआफ्ना कला–साधनाका वस्तु कलम, कापी, कुची र वाद्ययन्त्र आदिलाई सरस्वतीका रूपमा पूजाराधना गर्छन् भने तान्त्रिकहरू तन्त्र सिद्धिका लागि तारादेवीका रूपमा आराधना गर्छन् । सूर्य उत्तरतिर लागि दिन लामो हुने र वसन्त ऋतु प्रारम्भ हुने विश्वासका साथ आजका दिनलाई ‘वसन्तपञ्चमी’ पनि भन्ने गरिन्छ।
ऋतुहरूको राजा वसन्तको सुरुवात हुने दिन भएकाले पनि आजको दिनलाई वसन्त पञ्चमी पनि भनिन्छ। एकपटक ऋतुराज वसन्तलाई अन्य पाँच ऋतुले आठ/आठ दिनसम्म भेट गरेका थिए। पाँच ऋतुले गरी ४० दिन भेट गरेकाले वसन्त ऋतु सुरु हुने चैतकृष्ण प्रतिपदा भन्दा ४० दिन अघि माघ शुक्ल पञ्चमीकै दिन वसन्त पञ्चमी मनाउन थालिएको मान्यता छ।
सरस्वतीलाई सेतो रङ्ग, फूल, चन्दन, शङ्ख आदि प्रिय लाग्ने भएकाले आजका दिन पूजामा यी सामग्री चढाउने गरिन्छ। पूजापछि सरस्वतीको ध्यान र ‘श्रीं ह्रीं सरस्वत्यै स्वाहा’ मन्त्र जप गरिन्छ। यो मन्त्रलाई विद्या, बुद्धि र सौभाग्य प्रदायक मानिन्छ। विशेष गरी शैक्षिक संस्थामा विद्यार्थीले महत्वका साथ यो पर्व मनाउँछन्। तर यस पटक देशभर तेस्रो लहरको कोरोना संक्रमणका कारण शैक्षिक संस्थाहरु बन्द छन्।
बौद्ध धर्मावलम्बीले पनि सरस्वतीलाई बोधिसत्व मञ्जुश्रीका रुपमा ज्ञानको प्रतीक मानेर पूजाआजा गर्छन्। आज बिहानै भक्तिपूर्वक कलश स्थापना गरी पञ्चोपचारले गणेश, सूर्य, अग्नि, विष्णु, शिव आदि देवताको पूजा गरी सरस्वतीको पूजा गरिन्छ।
आजका दिन विवाह, व्रतबन्ध, गुफा राख्ने र बेलविवाह (इही) जस्ता सामाजिक तथा धार्मिक कार्य गर्न साइत हेर्नुपर्दैन भन्ने विश्वास छ। यस दिन बालबालिकालाई शिक्षारम्भका साथै नाक–कान छेडिदिने गरिन्छ ।
मकवानपुर । साेनाम ल्होछारको अवसरमा हेटाैडामा शुभकामना अदानप्रदान गरिएकाे छ । नेपाल तामाङ घेदुङ मकवानपुुरको आयोजनामा ल्हाेछारकाे शुभकामना आदान–प्रदान कार्यक्रम भएको हाे । तामाङ समुदायले नयाँ बर्षको रुपमा हर्षोल्लासका साथ मनाउने सोनाम ल्होछार २८५८ ताक ल्हो बाघ वर्गको उपलक्ष्यमा घेदुङले शुभकामना कार्यक्रम आयोजना गरेको हो ।
सोही अवसरमा घेदुङ मकवानपुरका सचिव अत्मराम मोक्तान लगायतको समूह मिलेर तयार पारिएको ल्होछार विशेष ‘आम्मैले होइ’ गीतको म्यूजिक भिडियो सार्वजनिक गरिएको छ । गीतमा लक्ष्मण तितुुुङ, आत्मराम मोक्तान, निर्मला घिसिङ् र विमला थिङको स्वर रहेको छ । सुर्य तितुुुङको संगीत रहेको गीतमा सुर्य तितुङ, लक्ष्मण तितुुुङ, राजु वाइबाले शब्द रहेको छ । आग लामाले एरेन्ज गरेकाे गीतकाे म्यूजिक भिडियो बुधबार जिग्मे मिडियाबाट सार्वजनिक गरिएको हो ।
नेपाल तामाङ घेदुुङ मकवानपुरका कार्यबाहक अध्यक्ष कालु घलानको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा घेदुङ केन्द्रीय सदस्य जानकी लामा, हेटौंडा १० का वडा अध्यक्ष कितावसिंह लामा, जिल्ला खेलकुद विकास समितिका अध्यक्ष सानु लामा, नगर घेदुङ अध्यक्ष भीमलाल सिन्तानलगागतले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए ।
हरेक वर्ष ल्होछार विशेष सांस्कृति कार्यक्रम गरेपनि यसपाली कोभिड १९ को संक्रमणको जोखिमका कारण सामान्य रुपमा मनाइएको घेदुङले जनाएको छ ।
मकवानपुर । तामाङ समुदायले मनाउने सोनाम ल्होछारका अवसरमा बागमती प्रदेश प्रमुख यादवचन्द्र शर्माले शुभकामना दिएका छन् । यस वर्ष माघ १९ गते आज परेकाे तामाङ समुदायको विशेष धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व सोनाम ल्होछारका अवसरमा शुभकामना सन्देश जारी गर्दै प्रदेश प्रमुख शर्माले सबैका लागि सुख, शान्ति र समृद्दि तथा उत्तरोत्तर प्रगतिका कामना व्यक्त गरेका छन् ।
देश भित्र र बाहिरका समेत विभिन्न मुलुकहरुमा छरिएर रहेका तामाङ समुदायले हर्षोलाशपूर्ण वातावरणमा मनाउँने २८५८ औं ताक ल्हो (सोनाम ल्होछार) पर्वका अवसरमा जारी शुभकामना सन्देशमा प्रदेश प्रमुख शर्माले यो पर्वलाई पनि हामी हाम्रा अन्य चाडपर्वहरुझैं एउटा महत्वपूर्ण पर्व मानिने गरिएको उल्लेख गरेका छन् । प्रमुख शर्माले सन्देशमा भनेका छन्,‘तामाङ समुदायकाे प्रचलनमा रहेकाे पञ्चाङ्ग अनुसार आजबाट एउटा वर्ष पूरा भई अर्को वर्ष सुरु भएको छ । यो नववर्ष ‘सोनाम ल्होछार’ ले हामी सबैका लागि सुख, शान्ति र समृद्दि ल्याउन सकोस् भन्ने कामनासहित उत्तरोत्तर प्रगतिका लागि शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।’
प्रमुख शर्माले हामी संयौ थुङ्गा फूलका रंगीन बगैंचाका फूलहरु भएको उल्लेख गरदै हामी बहुल जातीय, बहुभाषिक, बहुधार्मिक एवम् बहुसांस्कृतिक समाजका अभिन्न अङ्ग भएको बताएका छन् । शुभकामना सन्देशमा उनले अन्य समुदाय सरह तामाङ समुदाय पनि देशकाे लागि उत्तिकै महत्वपूर्ण अङ्ग भएको उल्लेख गरेका छन् । प्रमुख शर्माले यो पर्वले हाम्रो धर्म, संस्कृति, रिती–रिवाज तथा परम्पराको सम्बर्द्दन गर्न महत्वपूर्ण योगदान गर्नेछ भन्ने विश्वास रहेको शुभकामना सन्देशमा भनेका छन् ।
‘हाम्रो समाजको मूल चरित्र भन्नु नै विविधतामा एकता, सद्भाव र सामाजिक सहिष्णुता एवम् बन्धुत्व र पारस्परिक मेलमिलाप हो’ प्रमुख शर्माले भने– ‘हाम्रा यी र यस्तै राष्ट्रिय धरोहरप्रति हामीले गौरवबोध गर्न सक्नुपर्छ ।’ ‘यो पर्वले हामीलाई यसकै लागि प्रेरित गर्नेछ । हाम्रो समाजमा मनाइने चाडपर्वहरु तथा अनुपालना गरिने संस्कृतिहरुले हामीलाई सामाजिक हित,आपसी सम्मान र भाइचाराको प्रबलीकरण गर्न प्रेरित गर्न सकोस् भन्ने पुन:एकपटक शुभकामना व्यक्त गर्दछु ।’

मकवानपुर । बागमती प्रदेश सरकारले साेनाम ल्होसार र न्वागी पर्वमा सार्वजनिक विदा दिने भएकाे छ । तामाङ समुदायकाे सांस्कृतिक तथा धार्मिक पर्व २८५८ औँ सोनाम ल्होछार पर्व र चेपाङ समुदायको मुख्य पर्व न्वागीमा सार्वजनिक विदा दिने भएकाे हाे ।
वर्षेनी तामाङ समुदाय र चेपाङ समुदायले आफ्नो मुख्य चाडमा सार्वजनिक विदा मागिरहेको अवस्था प्रदेश सरकारले साेमबार सार्वजनिक विदाकाे निर्णय गरेको हो । सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद् वैठकले साेनाम ल्होसारमा प्रदेशको १३ वटै जिल्ला र न्वागी पर्वमा चेपाङ समुदायको बसोबास रहेको मकवानपुर, चितवन र धादिङ जिल्लामा मात्र सार्वजनिक विदा दिने निर्णय गरेको हो ।
मकवानपुर लगायत बागमती प्रदेशका जिल्लाहरुमा साेनाम ल्हाेछारमा सार्वजनिक विदा माग गर्दै यस अघी मुख्यमन्त्री राजेन्द्र पाण्डेलाई ज्ञापनपत्र समेत बुझाएका थिए । नेपाल तामाङ घेदुङ संघीय कार्य समितिले प्रदेशमा सोनाम ल्होछारका अवसरमा ३ दिन सार्वजनिक विदा दिन माग गर्दै ज्ञापना पत्र बुझाएका थिए ।