मकवानपुर । आजबाट बडादशैको नवरात्र सुरु भएको छ । आज घटस्थापना गरि नवरात्रको सुरुवात गरिन्छ । शारदीय नवरात्रको पहिलो दिन आज माता शैलपुत्रीको पूजा गरिन्छ ।
देवी दुर्गा माताका नौ रूपमध्ये पहिलो रूप शैलपुत्री हुन् । मार्कण्डेय पुराणअनुसार पर्वतराज हिमालयकी पुत्री भएकी कारण उनलाई हिमालयराजकी छोरी, पार्वती, सेती, हेमवती वा शैलपुत्री नामले चिनिन्छ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाको दिन शैलपुत्रीको पूजा तथा आराधना गर्ने प्रचलन छ ।
कथाअनुसार दक्ष प्रजापतिले आयोजना गरेको विशाल यज्ञमा भगवान् शंकर र शतिदेवीलाई निमन्त्रणा दिइएन । बाबुले गरेको यज्ञमा सहभागी हुन चाहनुभएकी शतिदेवीलाई श्रीमहादेवले रोके पनि उनी आफ्ना आमा र बहिनीहरूसँग भेट गर्न भन्दै यज्ञस्थल पुगेकी थिइन् । त्यहाँ उनलाई अपमान गरिएको र महादेवलाई नाना प्रकारले गाली गरिएको सहन नसकी शतिदेवीले यज्ञकुण्डमा आफैँलाई समर्पण गरिन् । यो घटनापछि क्रुद्ध महादेवले आफ्ना गणहरूलाई पठाई यज्ञ पूर्णतः ध्वस्त गरिदिनुभयो ।
यज्ञकुण्डमा देह त्याग गरेकी शतिदेवीले पुनर्जन्म लिएर हिमालयराजकी छोरीका रूपमा शैलपुत्री नामले परिचित भइन् । शैलपुत्रीको दाहिने हातमा त्रिशूल र बायाँ हातमा कमलको फूल रहेको चित्रण पाइन्छ ।
नवरात्रको पहिलो दिन स्नानादि नित्यकर्मपछि गंगाजल वा गाईको गहुँतले शुद्ध गरी रातो वस्त्र ओछ्याएर शैलपुत्रीको तस्बिर स्थापना गरिन्छ । शुद्ध मन, वचन र कर्मले पूजन सामग्री तयार गरी धान, चामल, जौँ, तिल, कुश, पञ्चामृत, अबिर, केशरी, सिन्दूर, फलफूल, पकवान्न, धूप, बत्ति, कपूर, फूलमाला आदि अर्पण गर्ने प्रचलन छ ।
पूर्व, उत्तर वा पश्चिम फर्केर शुद्ध आसनमा बसेर दियो प्रज्वलन गरी सङ्कल्प उच्चारणसहित ॐ देवी शैलपुत्र्यै नमः मन्त्र ११, २१ वा १०८ पटक जप गर्नुपर्ने शास्त्रीय उल्लेख छ । सङ्कल्पपछि गणेश पूजा गरी वरुण कलशमा ब्रह्माण्डका सम्पूर्ण देवी–देवताहरूको आवाहन गरी कलश पूजन सम्पन्न गरिन्छ ।
शास्त्रअनुसार शैलपुत्रीको पूजा गर्दा मानसिक शान्ति, पारिवारिक सुख, आध्यात्मिक उन्नति र शक्ति जागृत हुने विश्वास गरिएको छ ।
शैलपुत्री माताको पूजा गर्दा निम्न मन्त्र उच्चारण गर्नुपर्दछ :
वंदे वांच्छितलाभायाचंद्रार्धकृतशेखराम्
वृषारूढांशूलधरांशैलपुत्रीयशस्विनीम् ।।
पूणेंदुनिभांगौरी मूलाधार स्थितांप्रथम दुर्गा त्रिनेत्रा ।
पटांबरपरिधानांरत्नकिरीटांनानालंकारभूषिता ।।
प्रफुल्ल वदनांपल्लवाधरांकांतकपोलांतुंग कुचाम् ।
कमनीयांलावण्यांस्मेरमुखीक्षीणमध्यांनितंबनीम् ।।
वंदे वाद्द्रिछतलाभाय चंद्रार्धकृतशेखराम ।
वृषारूढां शूलधरां शैलपुत्री यशस्विनीम् ।।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा हास्यव्यङ्गय साहित्यकार भैरव अर्यालको ९० औँ जन्मजयन्ती मनाइएको छ । आइतबार साहित्य संगम मकवानपुर र सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरले रचना वाचन तथा परिचर्चा कायक्रम आयोजना गरी साहित्यकार अर्यालको जन्मजयन्ती मनाएकाे हाे ।
हेटौंडा–५ स्थित पुष्पलाल स्मृति पुस्तकालय परिसरमा रहेको भैरव अर्यालको शालिकमा माल्यार्पण गरिएकाे थियाे । साहित्य संगम मकवानपुरका सल्लाहकार निमेष निखिलले भैरव अर्यालको जीवनबारे परिचर्चा गरेकाे कार्यक्रममा चिरञ्जीवी लामिछाने र लक्ष्मी कँडेलले रचना वाचन गरेका थिए ।कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका निवर्तमान अध्यक्ष हास्यव्यङ्गय साहित्यकार राजकुमार लामिछानेले अर्यालभित्र सरल भाषामा विशेष व्यङ्ग्य प्रस्तुत गर्ने प्रतिभा रहेको बताए ।
सिस्नुपानी नेपाल मकवानपुरका अध्यक्ष सम्प्रस पौडेलको सभाध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा कार्यक्रममा साहित्य संगम मकवानपुरका अध्यक्ष डी.बी. बर्तौला, पूर्वअध्यक्ष सुवास खनाल, साहित्यसेवी मुक्तिगोविन्द वैद्य, साहित्यकार देवराज खरेल, पुरूषोत्तम आचार्य लगायतकाे उपस्थिति रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा राष्ट्र निर्माणमा प्रगतिशील लेखनकाे भूमिका विषयक परिचर्चा कार्यक्रम आयोजना गरिएकाे छ । आइतबार प्रगतिशील लेखक संघ (प्रलेस) नेपाल बागमती प्रदेशकाे आयाेजनामा ७४ ओैं प्रलेस स्थापना दिवसकाे अवसरमा उक्त कार्यक्रम आयोजना गरिएकाे हाे ।
कार्यक्रमका वक्ता मानकुमारी पाख्रिनले हामीले लामाे समय देशकाे व्यवस्था परिवर्तन गर्नका लागि खर्च गर्याै तर आज पुरानै व्यवस्था र अवस्था हावी हुँदा जेन-जीकाे आन्दाेलनले निशव्द बनाएकाे बताइन् । मकवानपुरगढी गाउँपालिकाकाे उपाध्यक्ष उनले राजनीतिकाे सेराेफेराेमा सहित्य, समाज, कला संस्कृतिहरु सबै रहने बताइन् । ‘हामीले जनयुद्द गरेर ल्याएकाे परिवर्तन पश्चात बामपन्थीहरुकाे बाहुल्यता सँगै साहित्यकाे विकास भएकाे छ’उनले भनिन् ‘व्यक्तिगत तथा सांगठनिक रुपमा साहित्यकाे विकास उत्साहप्रद देखिए पनि प्रगतिशिल लेखनकाे उर्वरता कम भएकाे देखिन्छ ।’
साहित्यले निराश, जीवनदेखि हारेकाे मान्छे पनि बाच्नुपर्ने उर्जा जागृत गराउने उनले बताइन् । ‘प्रगतिशील साहित्यलाई जनमानसमा पुर्याउन, समाजकाे अन्तर्विराेधलाई पहिचान गरिनु जरुरी छ’ उनले भनिन् । प्रगतिशील लेखनले वर्गीय, लैङ्गिक, सामाजिक, राज्यव्यवस्थामा रहेकाे कुरीतिलाई उजागार गर्न जरुरी रहेकाे उनले बताइन् । ‘सफ्टवेयरलाई सुधार नगरेसम्म हार्डवेयर जति राम्राे भयपनि राम्राे नहुने रहेछ’ उनले भनिन् । साहित्यले समाजकाे सफ्टवेयरकाे काम गर्नु पर्ने उनले बताइन् ।
‘प्रगतिशील साहित्यकाे जग माक्सवादलाई मान्छाै तर यसले प्रगतिकाे सवालमा कुरा उठाएकाे देखिदैन’ नेपालीले भनिन् ‘वडादेखि केन्द्रसम्म हजाराै दलित महिलाले सरकार निर्माणकाे कार्यमा निर्वाचित भइ कार्य गरिरहेकाे छ तर साहित्य लेखनले त्यसलाई वेवास्ता गरिरहेकाे छ ।’ प्रगतीशील लेखन पनि अलमलमा परेकाे महशुस हुने गरेकाे उनले बताइन् । राजनीति सङ्लो नहुदा यसले राज्य र समाजका हरेक व्यवस्थामा प्रभाव पार्ने बताउँदै उनले भनिन् ‘साहित्य तथा प्रगतिशील गीतले समाजका समस्यालाई समाधान गर्न सक्छ ।’
कार्यक्रममा अर्का वक्ता घनश्याम घिमिरेले राष्ट्र निर्माण तथा प्रगतिशील लेखककाे भूमिकाकाे विषयमा आफ्नो भनाइ राखेका थिए । राष्ट्रमा भुगाेल पहिलाे प्रमुख तत्व हाे कि जनता पहिलाे हाे भन्ने कुराले महत्व राख्ने उनले बताए । उनले राष्ट्र भनेकाे पहिला जनता हाे, त्यसपछि भुगाेल हाे तर राष्ट्रकाे परिभाषा समयअनुसार फरक फरक हुने बताए । ‘प्रगतीशील विचार भन्दा पनि व्यवहार हाे । प्रगतिशील हुँ भन्ने तर व्यवहारमा लागू गर्न सक्दैन भने त्यसकाे काम छैन’ उनले भने ‘व्यवहारमा लागू गर्न नसक्ने सिद्धान्त र चिन्तन आवश्यक छैन ।’
कार्यक्रम प्रलेश बागमती प्रदेश अध्यक्ष शान्ति प्रीयवन्दनाकाे सभाध्यक्षता तथा साहित्यकार रमेश माेहन अधिकारीकाे प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे हाे ।
मकवानपुर । नारायणगढ-मुग्लिन सडकखण्ड अवरुद्ध भएकाे छ । उक्त सडकखण्डकाे तुइन खोलामा पहिरो खसेककाे कारण अवरुद्ध भएकाे हाे ।
शुक्रबार साँझदेखि निरन्तर खसेको पहिरोले १०० मिटर सडक ढाकेको छ । निरन्तर पहिरो खसिरहेकाले रातको समयमा पहिरो पन्छाउन सकिएको थिएन । बिहान उज्यालो भएसँगै पहिरो पन्छाउने काम सुरु गरिएको डिभिजन सडक कार्यालय चितवनले जनाएकाे छ । निरन्तर पहिरो गइरहेकाले पहिरो पन्छाउन कठिनाइ भएको बताइएकाे छ।
शनिबार (आज) बिहानैदेखि पहिरो हटाउने प्रयास भए पनि पहिरो खसिरहेकोले असम्भव भएको प्रहरीले जनाएको छ । हाल तीनवटा लोडर र दुईवटा एक्साभेटर परिचालन गरी सडककाे दुवैतर्फबाट पहिरो हटाउन प्रयास भइरहेको छ। ढुंगा खस्ने क्रम नरोकिएकाेले सडक सञ्चालनमा ल्याउन सकिने सम्भावना नरहेकाे सडक कार्यालयले जनाएकाे छ।
मकवानपुर । जेनजी आन्दोलनको कारण भौतिक सम्पत्तिमा क्षति पुगेपछी बागमती प्रदेश सरकारले चालू आर्थिक वर्षको लागि विनियोजित बजेटमाथि पुनरावलोकन गर्ने भएको छ । आ.व २०८२/८३ को लागि विनियोजित बजेटमा पुनरावलोकनको लागि आज शुक्रबार हेटौंडामा बसेको प्रदेश मन्त्रिपरिषद् बैठकले स्वीकृति दिएको छ ।
बैठकले यसबारे अध्ययनका लागि स्वीकृत प्रदान गर्ने निर्णय गरेको प्रदेश सरकारले जनाएको छ । सरकारका प्रवक्ता आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री प्रभात तामाङले बजेट पुनरावलोकन गर्नुपर्ने भएकाले अध्ययनको लागि मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृति दिएको बताए ।
वर्तमान स्थितिको विषम परिस्थितिमा बजेटको पनि अभाव हुने देखिएको, प्रदेश भरको प्रशासनिक पुर्नसंरचनाको लागि थप आर्थिक भार पर्ने भएको हुनाले बजेटको पुनरवालोकन गर्नुपर्ने भएको मन्त्री तामाङले बताए । आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले बजेट पुनरावलोकनको लागि अध्ययन गर्न मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्ताव पेश गरेको थियो ।
निवर्तमान मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामा नेतृत्वको सरकारले ल्याएको ६७ अर्ब ४७ करोडको बजेट सुरुवातदेखि नै विवादित बनेको थियो । बजेटमाथिको विवाद समाधानका लागि सत्तारुढ दल नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेका दुई–दुई जना प्रतिनिधिको अध्ययन कार्यदल गठन गरेर बजेटमा भएको बदनीयत र त्रुटीको अध्ययन भएको थियो ।
बिहीबार साँझ हेटौंडामा बसेको सर्वदलीय बैठकले पनि प्रदेश सरकारको खर्च कटौती गर्ने निर्णय गरेको थियो । सरकारले बजेटको पुनरावलोकनबाट खर्च कटौती, प्रशासनिक संरचनाको हेरफेरलगायतका काम गर्ने तयारी गरेको छ ।
यसैगरी, अघिल्लो मन्त्रिपरिषद् बैठकले १० लाख वा १० लाख भन्दा माथिका योजना ठेक्का प्रक्रियाबाट मात्र कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको थियो । अघिल्लो सरकारले ६७ अर्ब ४७ करोड ७३ लाख २७ हजार बजेट विनियोजन गरेको थियो । चालूतर्फ २६ अर्ब ४ करोड ४६ लाख ९१ हजार र पुँजीगततर्फ ४१ अर्ब ४३ करोड २६ लाख ३६ हजार बिनियोजन भएको छ । प्रदेश सरकारको १४ वटा मध्ये ८ वटा मन्त्रालयहरु पूर्ण रुपमा ध्वस्त भएका छन् ।