मकवानपुर/भिमफेदी गाउँपालिका वडा–३ ज्यालटार र ४ पान्द्राङको बीचमा रहेको राप्ति खोलामा झोलुङ्ग पुल तयार गरिएको छ । पुल तयार भएपछि वारीपारी आवतजावत गर्नको लागि बाध्याताबस् त्रासैत्रासको बीचमा तुइन तान्नु पर्ने पीडाबाट स्थानीय मुक्त भएका छन् ।
नेपाल सरकारले तुइन विस्थापन गर्दै झेलुङ्गे पुल निर्माण कार्यलाई प्राथमिकता दिए अनुरुप संघीय सरकार, स्थानीय भिमफेदी गाउँपालिका र स्थानीयवासी समेतको योगदानमा झोलुङ्गे पुल निर्माण गरिएको हो ।
कुल २१ लाख १७ हजार लागतमा करिव ४७ मिटर लामो पुल निर्माण गरिएको हो । पुल निर्माणका लागि प्राविधिक तथा सामाजिक सहयोग कार्यमा संलग्न संस्था राडो नेपालका इञ्जिनियर बैकुण्ठप्रसाद सुवेदीका अनुसार स्थानीय गाउँपालिकाले ६ प्रतिशत, स्थानीय उपभोक्ताले २ प्रतिशत र संघीय सरकारले ९२ प्रतिशत लागत व्यहोरेका थिए ।
आज आइतबार पुल उद्घाटन गरिएको छ । भिमफेदी गाउँपालिकाका अध्यक्ष हिदम लामाले पुलको उद्घाटन गरेका हुन् ।
पुल निर्माण भएपछि आवतजावत गर्न स्थानीयहरुलाई जोखिम टरेको र स्थानीय सरकार जनताको हितको लागि काम गर्न सधैं तत्पर रहेको गाउँपलिका अध्यक्ष हिदम लामाले बताए ।
स्थानीयहरुलाई तुइनको साहारामा सधैं जोखिमयुक्त यात्रा गर्नु परेको बताउँदै गाउँपालिका उपाध्यक्ष पार्वती रानाले अब पुल तयार भएकाले तत्काल तुइन हटाउने प्रक्रिया थालनी गरिने बताइन् ।
आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ को बजेटमा पुल निर्माण गरिएको हो । स्थानीयको हितको लागि अत्यावश्यक भएकोले पुलको काम सुरु भएको डेढ महिनामै निर्माण सम्पन्न गरिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष लामाले बताए । पुल निर्माणले वडा नम्बर ३ ज्यालटार र वडा नम्बर ४ पान्द्राङका स्थानीयहरुलाई स्थानीय बजार, स्वास्थ्य उपचार तथा बालबालिकाहरुलाई विद्यालय आवतजावत गर्न सहज हुने प्राविधिक संस्था राडो नेपालका सामाजिक सहजकर्ता राजन दाहालले बताए ।
“पुल निर्माणपछि ज्यालटारका ७८ घरधुरीका ६ सय ९६ जना स्थानीयहरु प्रत्यक्ष लाभान्वित भएको प्राविधिक संस्था राडो नेपालका कार्यक्रम संयोजक विष्णु धितालले बताए ।
वर्षामा पसल जाँदा होस् वा बालबालिकाहरु स्कुल जाँदा सधैं समस्या थियो अब त्यो हटेको छ, पुल निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष महेश्वर थिङले भने ‘अब बिरामी पर्दा उपचारको लागि लैजादा पनि खोला तर्न सहज भयो ।”
वर्षाको मौसममा उत्पादित तरकारी तथा फलफूल विक्रीको लागि लैजान पनि अब सहज हुने भएकोले स्थानीय युवाहरुलाई स्वरोजगारतर्फ प्रेरित गर्न पनि सहज भएको गाउँपालिकाले जनाएको छ । “सबैभन्दा ठूलो कुरा व्यक्तिको ज्यानको सुरक्षा हो, पुल हाम्रो जीवनको सुरक्षा बनेर खडा भएको छ” अध्यक्ष थिङले भने ।
खोला बाढी आएको कारण तुइनबाट खोला तर्न लाग्दा हालैमात्रै हेटौंडा उपमहानगरपालिका–१ का एक वृद्धको तुइनबाट खसेर मृत्यु भएको थियो । सरकारले तुइन विस्थापन गर्दै झोलुङ्गे पुल निर्माण कार्यलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्दै आएको छ ।

पुल उद्घाटन कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, प्रकाशकीय अधिकृत जीवन कुँवर, राडो नेपालका कार्यक्रम संयोजक विष्णु धिताल, इञ्जिनियर बैकुण्ठ सुवेदीलगायत स्थानीयवासीको उपस्थिती रहेको थियो ।
पुलको उद्घाटन कार्यक्रमपछि पुल मर्मत सम्भार समिति गठन गरिएको छ । यस्तै पुलको रेखदेखको लागि हेरालु समेत नियुक्त गरिएको छ ।
मकवानपुर/मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिकामा थप एक जना पुरुषमा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ भने कोरोना संक्रमणको कारण बारा जिल्लाकी १७ वर्षीय किशोरीको मृत्यु भएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालये जनाएको छ ।
मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिका–७ बिजौनास्थित राष्ट्रिय आधारभुत विद्यालयमा रहेको क्वारेन्टाइनबाट साउन ८ गते १५ जनाको नाक तथा घाँटीको स्वाब संकलन गरी जाँचको लागि हेटौडाको किटजन्य रोग तथा अनुसन्धान तालिम केन्द्रमा ल्याइएकोमा आज कोरोना रिपोर्ट पोजेटिभ आएको हेटौंडाको आइसोलेसनका इन्चार्ज भोला चौलागाईले जानकारी दिए ।
उनका अनुसार मनहरीका ५० वर्षीय पुरुषमा संक्रमण देखिएको हो । मनहरी गाउँपालिका -६ सुनाचुरी घर भएका उनी रोजागरीको शिलशिलामा साउदी अरबमा रहेको र लकडाउनपछि नेपाल फर्केका जानकारी प्राप्त भएको छ ।
बारा परवानीपुरकी १७ वर्षीया किशोरीको साउन ९ गते शुक्रबार गण्डक कोभिड अस्पताल (नारायणी अस्थायी कोरोना)मा उपचारका क्रममा मृत्यु भएको हो ।
तीन दिन अगाडि स्वास्थ्यमा समस्या आएपछि वीरगन्ज हेल्थ केयर अस्पतालमा उपचारका लागि भर्ना भएकी ती किशोरीको आरडीटी एन्टीबडी पोजिटिभ देखिएपछि कोभिड अस्पताल रिफर गरिएको थियो । किशोरीलाई कोरोना संक्रमण भएको रिपोर्ट साउन ९ गते प्राप्त भएको थियो । किशोरीलाई अक्सिजनको मात्रा कम हुनुका साथै पखाला लाग्ने, जिउ काप्ने र स्वासप्रश्वासमा समेत समस्या देखिएको प्रवक्ता डा. गौतमले बताए । यो सँगै नेपालमा कोरोनाबाट मृत्यु हुनेको संख्या ४५ पुगेको छ ।
पछिल्लो २४ घण्टामा थप १ सय ९ जनामा संक्रमण
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घन्टामा नेपालमा १ सय ९ जनामा कोरोना संक्रमण देखिएको छ । यो सँगै नेपालमा कोरोना संक्रमितको संख्या १८ हजार ४ सय ८३ पुगेको छ । नियमित मिडिया ब्रिफिङका क्रममा आज स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा जागेश्वर गौतमले थप १ सय ९ जनामा संक्रमण देखिएको जानकारी दिएका हुन् ।
डा. गौतमका अनुसार नयाँ संक्रमितहरु झापा,सर्लाही,चितवन, खोटाङ,मकवानपुर, ललितपुर, अछाम, हुम्ला र तनहुँ जिल्लामा १/१ जना, काठमाडौं,अछाम, बाँके, बर्दिया र मुगु जिल्लामा २/२ जना, बैतडी, दैलेख, गुल्मी , कालीकोट र बारा जिल्लामा ३/३ जना, रौतहट, पाल्पा र नवलपरासीपूर्वमा ४/४ जान, सप्तरीमा ११ जना,पर्सा मा ८ जना, कपिलवस्तु ६ जना,दाङ ५ जना, जाजरकोटमा ६ जना, सुर्खेतमा ११ जना, डढेलधुरामा ८ जना तथा डोटीमा १३ जना रहेका छन् ।
यसैगरी पछिल्लो २४ घन्टामा १ सय ६ जना डिस्चार्ज भएका छन् । ७० दशमलव ६ प्रतिशत संक्रमित निको भएको हो । शनिबारसम्म कोरोनामुक्त भएर घर फर्किनेको संख्या १३ हजार ५३ पुगेको छ ।
घरको मूलढोकामा नागको चित्र टाँसेर आज नागपञ्चमी मनाएकाे छ । श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन बिहानै घर दैलो सफा गरी शुद्ध गरेर मूलढोकामाथि विभिन्न रंग प्रयोग गरी बनाइएको नागको चित्र गोबरले टाँसेर गाईको दूध र दुवो चढाई पूजा अर्चना गर्ने परम्परा छ ।
पौराणीक कथन अनुसार नागलाई सहकालको देवताको रूपमा मानिन्छ । नाग प्रसन्न भएमा पानी पर्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ । त्यसैले पानीको मुल फुट्दा पानीसँगै कहिलेकाहीँ नागहरू पनि देखिन्छन् । हाम्रो समाजमा नागसम्बन्धी विभिन्न कथा कहानीहरू सुन्न पाइन्छ । यदि पानीको मुहान वरपर फोहर गरेमा घाउ खटिरा आउँछ भन्ने मान्यता रहेको छ । त्यसैले नागलाई विशेषरूपमा पुजिन्छ । यसरी नागको पूजा गर्दा अगस्त्य, पुलस्त्य ऋषिहरूलाई पनि सम्झना गर्नुपर्ने धार्मिक मान्यता रहेको छ । साधारणरूपमा नागका अनन्त, बासुकी, पद्य, महापद्य, तक्षक, कुलीर कर्कोट र शङ्क
गरी ८ प्रकारमा हुन्छन् भनिएको छ ।
प्रकृतिको विशेष प्राणीको रूपमा नागलाई मानिन्छ । सामान्यतः नाग र सर्प उस्तै जस्तो लाग्दछ । कतियपले दैविक शतिm भएको नाग र दैवी शतिm नभएको सर्प मान्दछन् । यस्तै नागको पुच्छर सर्पको भन्दा बोधो हुन्छ भनी बुढापाकाहरू भन्दछन् । नागको रड्डको आधारमा सेते नाग तथा कालिनाग भनेर नामकरण गरिएको पनि सुनिन्छ ।
धार्मिक हिसाबले अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिने प्राणीको रूपमा परिचित नागलाई वैज्ञानिक दृष्टिकोणले पनि विशेष मानिन्छ । नाग र सर्पहरूले वातावरणमा फैलिएको विषलाई खिचेर लिन्छन् र वातावरण सफा राख्न मद्दत गर्दछन् । साउन शुक्ल पञ्चमीमा नागलाई विशेषरूपमा पूजा गरिन्छ ।
हाम्रो धर्म संस्कृति, परम्पराले पनि वातावरण संरक्षणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ । यी नै कुरालाई मध्यनजर गर्दै साउन शुक्ल पञ्चमीमा नागको विशेष पूजा गरिन्छ । आ–आफनो घरको मूल ढोकामा गाईको गोबरले नागको तस्वीर टाँसी दुबो, दूध इत्यादिले विधिपूर्वक पूजा गरिन्छ । त्यसैले नाग पञ्चमीलाई सह अस्तित्वको पर्वको रूपमा मनाइन्छ ।
मकवानपुर/ बागमती प्रदेशमा पछिल्लो २४ घण्टामा १२ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ ।बागमती प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौंमा १० जना र चितवनमा २ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको हो ।
हालसम्म प्रदेशमा ९ सय ८ जनामा कोरोना संक्रमण भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार प्रदेशको रसुवा जिल्लाका सबै (११ जना) कोरोना संक्रमितहरु निको भएर घर फर्केका छन् भने यस जिल्लामा पछिल्ला २४ घण्टामा नयाँ संक्रमित भेटिएको छैनन् ।
हालसम्म प्रदेशको काठमाडौंका २ सय ७६, ललितपुरका ८१, भक्तपुरका ५१, नुवाकोटका ३६, धादिङ १ सय ३०, चितवन १ सय २१,सिन्धुली २४,मकवानपुर ४३, रामेछाप ३५, दोलखा १०, काभ्रेपलाञ्चोक २१ र सिन्धुपाल्चोकका ६९ जनामा कोरोना संक्रमण भएको पुष्टि भएको मन्त्रालयको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।
कोरोनाको कारण देशभर ४४ जनाको मृत्यु भएकोमा यस प्रदेशको १० जना रहेको मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. पुरुशोतम राज सेढाईंले बताए । हाल यस प्रदेशमा ३ सय १७ जना आइसोलेशनमा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

‘हरेक वर्ष वर्षा आउँछ, जान्छ, मेरो रोजिरोटि यहि घन ठोकेर आ’को पैसाले ८ जनाको परिवार पाल्यो बस्यो, सँधैभरि बर्षासँगै आउने रमितेहरुले घाउमा नुनचुक छरेझै आभाष हुन्छ मानसिं विक मुटुमा गाँठो पार्दै भन्छन् ।
बाढी त आउँछ, यो प्राकृतिक हो यसप्रति केही गुनासो छैन । तर सरकारी कर्मचारीदेखि जनप्रतिनिधि र रमितेहरु अरु बेला बोल्दैनन् । बर्षा याममा आएर सोध्छन किन यस्तो ठाउँमा घर बनाको ? उत्तर के दिनु बाउ बाजेले आएर किनिदिएका ठाउँ । घामदेखि टाउको लुकाउने ओत छ, तर हावा हुरि र वर्षा सहन सक्दैन यो छानोले । त्यसैले पनि यहाँ घर किन बनाको भन्ने प्रश्न म सहन सक्दिँन ।’
दोलखा चरिकोट नजिक पुख्र्यौली घर भएका मानसिं भन्छन उता भा भएनि अहिले पहिरोले पुरिन्थ्यौ होला यता बजार क्षेत्र कै पानी बगेर आउने कुलोले सताउँछ ।
हेटौडा बजार क्षेत्रका वडा नं ३, ४, ५ को सम्पुर्ण पानी बगेर आउने भलका कारण मानसिंको घर सहित करिव ६०/७० घर प्राय डुवानमा पर्छन् यो क्षेत्रमा । प्लटिङ गर्नेहरुले उक्त भल बग्ने क्षेत्र साघुरो बनाउदै लगेका छन् । जसले समस्यामा पारेका छन उनीहरुले नै आएर किन घर यहाँ बनाएको भनेर सोध्नु भन्दा ढल व्यवस्थापन गर्दा के जान्थ्यो र ? मानसिंको मनमा तर्कना आउँछ, मुख फोरेर बोल्दैनन्, सहन्छन् बस्छन् ।
राहतको नाममा एक पोका नुन तेल पाँच किलो चामलले कति दिन खाउला र हामी आठ जनाको परिवार ? यसो त कोरोना भाईरसको महामारीका कारण झन् हसिया कुटो कोदालो अर्चाप्नेहरु पनि आउन छाडे पछि उनीलाई छाक टार्न मुस्किल छ । तीन छोराहरुले गतिलो काम पाएको भए सहजै छाक टथ्र्यो, त्यो पनि छैन । उनी भन्छन् ‘सरकारले रोजगारि दिनुपर्याे कि त भरोसा दिनसक्नुपर्याे विकासका काम गरेर ।’
मानसिं जस्तै पिडामा छन शेख मुवारक । पाँच दशकदेखि हेटौडामै कोठा भाडामा बसेका मुवारक छोरा छोरी नाति नातिना बढेसंगै कोठामा बस्न सक्ने वातावरण रहेन, खर्चले धानेन । अनि बसाइ बनाए कर्रा करिडोर टोलमा । ऋण धन गरेर जग्गा त जोडे यसै वर्षको गर्दोइर कर्रा खोलाको बाढीले सातो लियो ।

जेठको पहिलो साता तिर नै उनी नगरपालिका प्रमुख हरिवहादुर महत र ४ नं वडा कार्यालय चहारिरहे कतै बाँध बाँधिदिन्छन कि भन्दै तर दुई महिना बित्यो न बाँध बाँधियो, न त जनप्रतिनिधिहरुले चासो देखाए । ‘उल्टै आउँछन किन घर बनाको भनेर कराउँछन’ उनको गुनासो छ । जग्गा व्यवसायिलाई प्लटिङ् गर्दा स्वीकृति दिने, अनि हामीलाई घर किन बनाएको भन्ने, कस्तो राजनीति हो यो ?’ उनले प्रश्न गरे ।
हामिलाई बेच्नेले बाढी आउँछ भनेन बाटो बत्ति पानी विस्तारीत गरुञ्जेल यो ठाउँमा बस्ति लायक छैन भनेर किन भन्दैन स्थानिय तह ? उन्को प्रश्न र गुनासो सकिने नाम लिदैन तर नगरपालिकाले बाँध बाँध्नका लागि उनलाई चार वटा तार जालि र ढुंगा किन्न पैसा दियो । बाँध बाँध्न र तारजालि समेत बिच्छ्याउन समेत न प्राविधिक पठाएयो न त अब सम्भव नै । वर्षाको मध्ये अवस्था छ खोलाको छेउमा तारजालि लगाउन असम्भव नै छैन । ‘मरेपछिको औषधि के काम’ उनले भने, ‘हामी सामान्य वर्गकालाई सबैले हेप्ने मात्रै,अरुको गल्तिको मारमा हामी पर्छौ, फेरी दोष हामीलाई नै लगाउँछन् ।
हेटौडा उपमहानगरपालिकाको यहि ४,५ र ११ नं वडाका केही भुभाग मात्र डुवानमा पर्छन् । वडा ४, र ५ को करिडोर टोल र शान्ति नगर डुवानमा पर्ने कारण नै बजार क्षेत्रको पानीको उचित व्यवस्थापन नहुनु हो । गर्दोइखोला पहिला धेरै फराकिलो भए पनि हाल मान्छेको सोच झै साघुरिदै गएको छ भन्छन हेटौडा ४ का हरिप्रसाद वस्ति । कर्रा खोलाले आफ्नो बाटो छोडेर व्यक्तिको जग्गामा प्रवेश गरेदेखि धेरैपटक खोला व्यवस्थापनका लागि बजेट आयो तर काम कहिल्यै गतिलो भएन । उनीमात्र होइन कर्रा खोलाका कारण यस वडाको गर्दोई क्षेत्र डुबान र कटानको उच्च जोखिममा छ । वडाध्यक्ष नबिन सिग्देलका अनुसार यहाँका करिब २० घर परिवार यसरी त्रासमा रात कटाउन बाध्य छन् ।
खोला छेउमै घर बनाई बसेकाले यहाँका ती परिवार उच्च जोखिममा रहेको र वडाले जाली उपलब्ध गराउने बाहेक तत्काल अरु केही गर्न नसक्ने वडाध्यक्ष सिग्देलको भनाई छ । मकवानपुरमा आर्थिक वर्ष २०७६/०७७ मा विपद्का कारण मात्रै १५ जनाले ज्यान गुमाएका छन् ।

जसमध्ये सबैभन्दा बढी अर्थात् ९ जनाको बाढी पहिरोको कारण ज्यान गएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरका प्रवक्ता देवचन्द्र गर्तौलाले बताए । उनका अनुसार ६ जनाको चट्याङका कारण मृत्यु भएको तथ्यांक छ । पहिरोका कारण जिल्लाका ४२ घरपरिवारले घरबारबिहीन हुनुपरेको थियो ।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरले प्राकृतिक विपद्का कारण हुनसक्ने सम्भावित क्षति न्यूनिकरणको लागि विपद्को प्रकृति अनुसारका तयारीहरु गरेको जनाएको छ । कार्यालयले बाढी पहिरोको उच्च जोखिमलाई ध्यान दिई कार्ययोजना बनाएर लागु गरेको प्रवक्ता गर्तौलाले बताए । प्रभावित क्षेत्रमा अर्लट गर्ने, घटना भैहाले उद्दार तथा राहतको क्षेत्रमा गर्नुपर्ने जस्ता आवश्यक तयारीहरु सबै स्थानीय तहहरु मार्फत गरिएको उल्लेख छ ।

विपद्का घटना न्यूनीकरणका लागि जिल्लामा आपतकालीन कार्य सम्पादन केन्द्र स्थापनाको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको पनि प्रशासनका प्रवक्ता गर्तौलाले जानकारी दिए ।