मकवानपुर । मकवानपुरमा रहेको महिला साहित्यकारहरुको सस्था आँचल साहित्य कला पुञ्जले आगामी बैशाख ५ गते खुला वक्तृत्वकला प्रतियोगिता आयोजना गर्ने भएको छ ।
साहित्यकार पारिजातको स्मृति दिवसको अवसरमा वक्तृत्वकला प्रतियोगिता आयोजना गर्न लागेको आँचलले आइतबार पत्रकार भेटघाट गरि जनाएको हो । हेटौंडा उपमहानगरपालिका १० नं. वडा कार्यालयसँगको सहकार्यमा हुने प्रतियोगितामा प्रथम, द्वितीय र तृतीय हुनेले क्रमशः ८ हजार, ६ हजार, ४ हजार नगद सहित प्रमाणपत्र प्राप्त गर्ने आँचल अध्यक्ष भावना सापकोटाले बताइन् । त्यस्तै सान्त्वना हुनेले पनि नगद २ हजार प्राप्त गर्नेछन् ।
सापकोटाका अनुसार गत वर्ष आँचलले पारिजात स्मृति दिवसको सन्दर्भमा ‘पारिजात’ विषयक खुला कविता प्रतियोगिता आयोजना गरेको थियो ।
त्यस्तै सस्थाले वैशाख १५ गते हेटौंडा उपमहानगरपालिकासँगको सहकार्यमा वृहत साहित्यिक तथा साँस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गर्न लागिएको सापकोटाले बताईन् ।
कार्यक्रममा विभिन्न श्रष्टा सम्मान, विद्यालय स्तरीय एकल गयन प्रतियोगिता, बहस कार्यक्रम लगायत विविध विधाका साहित्यिक प्रस्तुति रहनेछ । विद्यालय स्तरीय एकल गायनमा प्रथम, द्धितिय, तृतीय र सान्त्वना हुनेलाई क्रमशः नगद ८ हजार, ६ हजार, ४ हजार र २ हजार प्राप्त गर्ने आयोजकले जनाएको छ ।
स्वरुपा गुरागाईं
वार्षिक परीक्षा सकिएपछि कोर्स बाहिरका किताब पढ्ने गर्छु । बुबाले केही किताब ल्याउनुभयो । तीमध्ये एक थियो, ‘आमाले सक्नुहुन्छ ।’
आन्विका गिरीले लेख्नुभएको यो किताब पढ्नुअघि उहाँको ‘हाम्रो कुरा पनि सुन्नुस्’ भन्ने किताब पढेकी थिएँ । उहाँका किताबमध्ये ‘आमाले सक्नुहुन्छ’ मैले पढेको दोस्रो किताब हो । आमाबुबाले भन्नुभएको थियो, ‘किताब पढेपछि केही कुरा लेख्नु ।’
‘आमाले सक्नुहुन्छ’ पुस्तकमाथि डा. अरुणा उप्रेतीले भूमिका लेख्नुभएको छ । बालबालिकाले जीवनका समस्यालाई कसरी हेर्छन्, मातापिताको काममा कसरी मद्दत गर्छन्, जीवन भोगाइबाट पाइलैपिच्छे कसरी ज्ञान हासिल गर्दै जान्छन् ? आदि कुरा एउटी बालिकाको माध्यमबाट सरल भाषा र रोचक शैलीमा यस पुस्तकमा प्रस्तुत भएका छन् र यस पुस्तकले नेपाली समाजमा महिलाको स्थिति, लैङ्गिक विभेद, पारिवारिक जिम्मेवारीबारे अनेक ज्ञान पस्किएको छ भन्ने उहाँको प्रतिक्रिया छ ।
यो पुस्तक एउटा सचित्र बालकथाहरूको शृङ्खला हो भन्ने मेरो बुझाइ छ । जसमा छोरा र छोरीबिचको भेदभाव, आमा–बुबाको सङ्घर्ष, दाजुबहिनी र दिदीभाइको माया, बाल्यकालका झगडा, गाउँले जीवन, स्कुलका रमाइला दिन आदिको बारेमा लेखिएको छ ।
साङ्ग्रिला मिडिया ग्रुपले प्रकाशन गरेको यस किताबका लागि कुलदीप जंगबहादुर गुरुङले चित्र कोरेका छन्, मलाई पनि चित्रकला खुब मन पर्छ, कहिलेकाहीँ कोर्ने कोसिस पनि गर्छु ।
१८० पेज रहेको किताबमा सातवटा कथाक्रम रहेका छन्, प्रत्येक कथाक्रमभित्र उपक्रम छन् । कथाक्रम १ मा शीर्षकथा ‘आमाले सक्नुहुन्छ’ रहेको छ । जसमा १३ वटा उपक्रम छन् । यी उपक्रममा सानी बालिकाको परिचय, घरमा आएको समस्या र त्यसको समाधान, बालिकाका अभिभावकलाई गरिएको कुटपिट, नयाँ साइकल देख्दा र चढ्दाको खुसी आदि विषयवस्तु रहेका छन् ।
घरमा आएको समस्या बालबालिकालाई पनि सुनाउनुपर्छ, उनीहरू पनि परिवारका सदस्य हुन् भन्ने कुरा मलाई साह्रै चित्त बुझ्यो । भनिन्छ, समस्या जस्तोसुकै भए पनि अरुसँग सेयर गर्दा समाधान निस्कन्छ । त्यसैले घरका समस्या बालबालिकालाई पनि सुनाउनुपर्छ भन्ने लाग्छ ।
मेरो घरमा आमा र बुबाबिच काममा विभेद भएको मैले कहिल्यै देखिनँ, दुवैजना कामकाजी हुनुहुन्छ । दुवैजना घरायसी काममा उसैगरी खट्नुहुन्छ । हामी दिदीभाइमा पनि कुनै फरक व्यवहारको आभास गरेकी छैन मैले तर किताब पढ्दा हाम्रो हजुरआमा र आमाहरूले भोग्नुपरेको दुःखको पाटो थाहा भयो ।
कथाक्रम २ ‘आमाको बचतमा’ नौवटा उपक्रम छन् । जसमा हुरी र पानीले घरमा पुर्याएको असर, किताब नयाँ नरहँदाको दुःख, परिवारको आर्थिक अवस्था, जून हेर्ने रहर, आमाले गर्नुभएको बचत आदि छन् । हाम्रो समाजमा घरायसी कुरोमा महिलाले बोल्न पाउँदैनथे, अझै पनि महिलाले घरको बारेमा चासो राख्दा नराम्रो सोचिन्छ । महिलालाई पनि आफ्नो विचार राख्न पाउने अधिकार हुन्छ । महिला र पुरुष बराबरी भनिएको छ । त्यसैअनुरूप महिला सदस्य (आमा)को सहयोगका कारण घरमा समस्या टरेको कथाक्रममा छ । बचत गर्नलाई समेत कथाले सन्देश दिएको छ ।

कथाक्रम ३ ‘काम जसले गरे नि भो’मा ८ वटा उपक्रम छन् । जसमा बुबाजस्तो आमा, किताबकी पात्रको साथीको आमासँग पैसा नभएको, बुबाले कपाल कोरिदिँदा साथीहरूले जिस्क्याएको, वनभोज जाँदाको अनुभव, बुबालाई घरको काम गर्दा किन अरुले जिस्क्याउँछन् भन्ने प्रश्न, बुबाले घरको काम गर्नुको रहस्य, आफ्नो काम आफैँ गर्नुपर्छ आदि उपक्रम रहेका छन् ।
छोरा र छोरी एकै हुन् । उनीहरूमा विभेद गर्नु हुँदैन । छोरीहरूले घरधन्दा गर्ने तर छोराहरू भने खेलेर बस्ने गर्नु हुँदैन । सबैले सबै काम सिक्नु र जान्नुपर्छ । काम पालैपालो गर्नुपर्छ । घरको काम छोरी मान्छेले मात्रै गर्नुपर्छ भन्ने धारणा राख्नु हुँदैन । कसैले घरको काम गरेको देखेँ भने जिस्क्याउने होइन, आफूले पनि घरको काम गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ ।
कथाक्रम ४ ‘आमाले हिसाब जान्नुभयो’मा पाँचवटा उपक्रम छन् । जसमा आमाको हिसाबमा आएको गडबड, पैसा कम हुँदा आमाले छोराछोरीलाई सोधेको, हिसाबमा सय रुपैयाँ बढी हँुदाको पीर, आमाले हिसाब नजानेपछि बहिनीले हिसाब सिकाइदिएको, सधैँ बजार गए पढाइ छुट्छ भनी सम्झाएको आदि छन् ।
कुरा बुझ्दै नबुझी अरुलाई दोष लगाउनु हुँदैन । बिनाकारण आरोप लगाउनु नराम्रो हो । समस्याबाट भागेर समाधान हुने पनि त होइन भन्ने सन्देश यो कथाक्रमले दिएको छ ।
कथाक्रम ५ ‘आमाले बराबरी गर्नुभयो’मा ११ वटा उपक्रम रहेका छन् । जसमा जुडसितल पर्व मनाउँदा दाइले आफ्नो भाग खाना खोसेर भाग्दाको रिस, आमाले फुटबल ल्याउँदा खुसीको सीमा नरहेको, फुटबल कसले खेल्ने भनी झगडा गरेको, आमाले फुटबल खेल्न नियम बनाउनुभएको, कथाकी पात्रले फुटबल खेलमा गोल गर्दाको खुसी, प्रतियोगितामा परिवारको एकजनाले मात्रै भाग लिन पाउने भन्दाको दुःख, कथाकी पात्रले प्रतियोगिताको बेस्ट प्लेयर हुँदाको फुक्र्याइ आदि विषय आएका छन् । छोरा र छोरीबिचको भेदभाव कायम रहेकाले कथाकी पात्रले फुटबल खेल्दा सबैले जिस्क्याएको उदाहरण पनि यस कथाक्रममा छन् ।
कथाक्रम ६ ‘आमाले भन्नुभयो लुक्नुपर्दैन’मा १० वटा उपक्रम रहेका छन् । जसमा अँध्यारोमा डर सबैलाई लाग्छ, कथाकी पात्रको साथी कहाँ गई भन्ने जिज्ञासा, साथी नआउनुको कारण थाहा पाएपछि भेट्न गएको, कारण कसैलाई नभन्नु भन्दा अचम्म मानेको, तँ अब ठुली भइस् भनेर खेल्न नदिँदाको दुखेसो आदि छन् । हाम्रो समाजमा अझै पनि अन्धविश्वास रहेका छन् । कथाकी पात्रकी साथीलाई महिनावारी हुँदा लुकाएर राखिएको तर छोरी महिनावारी हुँदा लुकाउनुपर्छ भनेर कथाकी पात्रका बुबाले भन्दा आमाले नमानेको, अन्धविश्वासको पछि लागेर हुन्न भन्दै आमाले बुबालाई सम्झाएको कथाक्रमको उपक्रममा छ ।
कथाक्रम ७ ‘आमाको दोकान खुल्यो’मा आठवटा उपक्रम छन् । जसमा आफ्नी साथीले चम्किलो र नौलो खालको पेन ल्याउँदा अचम्म मानेको, पात्रलाई पनि त्यो पेन चाहिएको तर पेन महँगो भएको र परिवारको आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले किन्न नसक्दाको दुःख, घरमा टीभी आउँदाको खुसी, ठूलो टीभी चाहियो भनेर कसैले पनि खाना नखाएको, आमाले टीभी किन्न मान्दा खुसी भएको, आमाले आफ्नै दोकान खोल्नुभएको आदि विषयवस्तु रहेका छन् ।
मेरो घरमा आमा र बुबाबिच काममा विभेद भएको मैले कहिल्यै देखिनँ, दुवैजना कामकाजी हुनुहुन्छ । दुवैजना घरायसी काममा उसैगरी खट्नुहुन्छ । हामी दिदीभाइमा पनि कुनै फरक व्यवहारको आभास गरेकी छैन मैले तर किताब पढ्दा हाम्रो हजुरआमा र आमाहरूले भोग्नुपरेको दुःखको पाटो थाहा भयो, जुन जीवन उपयोगी लागे ।
यस पुस्तकमा गाउँघरको परिवेश आएको छ, यसमा आएका विषयवस्तु हामीजस्ता बालबालिकाको भोगाइजस्तो लाग्छ, तर सहरका बालबालिकाले कसरी सङ्घर्ष गरिरहेका हुन्छन् भन्ने यस पुस्तकमा भेटिएन । युवा अवस्थामा प्रवेश गरेकाहरूले बाल्यकालको स्मरणका लागि र प्रौढ पुस्ताले आफूले गरेको सङ्घर्षको सम्झना दिलाउने पुस्तक हो जस्तो लाग्छ ‘आमाले सक्नुहुन्छ’ ।
समग्रमा मलाई यो किताब उपयोगी लाग्यो । यसले समस्याहरू समाधान गर्न; घर र समाजमा राम्रो वातावरण बनाउन सिकाउँछ । तपाईंले पनि पढ्नुभएको छ कि यो पुस्तक ? थप कुरा मलाई नि बुझाइदिनु ल । (सिद्धार्थ मावि हेटौँडा– २ ।)
सर्वोच्च अदालतले वैवाहिक बलात्कारको आरोप लागेका न्यायधीश भुवन गिरीलाई पुर्पक्षका लागि थुनामा पठाउने आदेश दिएको छ।
न्यायाधीश हरि फुँयाल र तिलप्रसाद श्रेष्ठको इजलासले जिल्ला अदालत र उच्च अदालतको आदेश बदर गर्दै गिरीलाई थुनामा पठाउन आदेश दिएको हो।
‘महिला शसक्तिकरणमा भएको लगानीको समीक्षा हुनु पर्छ’ मन्त्री मुक्तान
Tags: No Comments
मकवानपुर । बागमती प्रदेशको राजधानी हेटौंडामा प्रदेश स्तरीय महिला उद्यमी सम्मेलन सुरु भएको छ । सोमबारबाट सुरु सम्मेलनको सामाजिक विकास मन्त्री कुमारी मुक्तानले उद्घाटन गरेकी छिन् ।
सम्मेलनको उद्घाटन गर्दै मन्त्री मुक्तानले ‘महिला शसक्तिकरणको क्षेत्रमा भएकाे लगानीको समीक्षा हुनु पर्ने बताइन् । ‘महिला उद्यमशीलता क्षेत्रमा स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकारले लगानी गरेका छन्’ मन्त्री मुक्तानले भनिन् ‘महिला शसक्तिकरणकाे कार्यमा लगानी भएकाे छ तर व्यवस्थित भयाे भएन समीक्षा हुन जरुरी छ ।’
समाजले महिलालाई साेच्ने र बुझ्ने तरिका फरक छ त्याे सबै साेचलाई जितेर अघि बढ्नु परेकाे उनले बताइन् । महिलाले घर भन्दा बाहिर निक्लदा नेपाली समाजले अझै नकारात्मक सोच्ने प्रवृत्ति छ संस्कृति अझ पनि समाजमा रहेको उनको धारणा रहेको थियो । ‘पारिवारिक, सामाजिक संस्कार सबैलाई जितेर सीप सिक्दै अगाडि बढनु पर्ने अवस्था रहेकाे छ’ उनले भनिन् ‘महिलालाई उद्यमी बन्न पैतृक सम्पत्ति र अन्य आर्थिक स्राेत नहुदा थप संघर्ष गर्नु पर्छ ।’ सरकारले दिएकाे अनुदानलाई व्यवस्थापन गर्न गारो भएको महिला उधमीकाे गुनासाेलाई सामान्यिकरणका लागि अभिमुखीकरण आवश्यक रहेकाे मन्त्री मुक्तानले बताइन् ।
उद्यमशीलतासंग सम्बन्धित सबै महिला सिपमा दक्ष हुनुपर्ने उनले बताइन् । उनले महिला दक्ष भए स्थानिय स्राेत साधनलाई प्राथमिकता दिने र बजारीकरणमा ध्यान दिइने गरेको बताइन् । ‘महिलाले संचालन कुनै पनि उघममा बेइमानी छैन’ उनले भनिन् ‘महिला संचालक भएको सहकारीले ठगेर हिडेकाे सुनिन्न ।’ हामीलाई हार्न छुट नभएको उनको भनाई थियो ।
सम्मेलनमा बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्लाका २८ उद्योग बाणिज्य संघका उधमी महिलाहरुकाे हातले बनाएका विभिन्न सामाग्री सहित सहभागिता रहेकाे छ ।
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ बागमती प्रदेश समितिकाे संयाेजन तथा बागमती प्रदेश महिला उद्यमी विकास समिमि, उद्योग, वाणिज्य भूमि तथा प्रशासन मन्त्रालय,उद्योग वाणिज्य तथा उपभोक्ता हित संघ निर्देशनालय हेटौंडाकाे आयाेजनामा सम्मेलन भएको हो।
सामाजिक विकास मन्त्री कुमारी मुक्तानकाे प्रमुख आतिथ्यता तथा नेपाल उधाेग वाणिज्य महासंघ बागमती प्रदेश सचिव राजेन्द्र कुमार केसीकाे सभाध्यक्षता भएको उद्घाटनमा उद्योग वाणिज्य महासंघ बागमती प्रदेश अध्यक्ष दिलसुन्दर श्रेष्ठ, महिला उद्यमी समिति बागमती कार्यकारी सदस्य गिता अमात्य, कार्यक्रम संयाेजक मेनुका श्रेष्ठ लगायतको उपस्थिति रहेकाे थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौडामा कृशु अर्यालको कविता सङ्ग्रह ‘पल्लवित पाइला’ विमोचन गरिएकाे छ । हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर २ मा रहेको बालजागृति इङ्लिस सेकेण्डरी स्कुलकी पूर्व विद्यार्थी अर्यालकाे कविता संग्रह विद्यालयले बुधबार एक कार्यक्रमको आयोजना गरी विमोचन गरेको हो ।
पुस्तक विमोचन कार्यक्रममा सर्जक संजाल मकवानपुर अध्यक्ष निमेष निखिलले कविले समाजलाई सही बाटो पहिल्याउन र देखाउनु पर्नेमा जोड दिए । ‘साहित्य भाषामा अनेक विधा हुन्छन्’ निखिलले भने ‘कविता विधा अरु साहित्य भन्दा फरक हुनुपर्छ।’ साहित्य सङ्गम मकवानपुरका सल्लाहकार श्याम कुमार बानियाँ र आचल साहित्य कला पुञ्चकी अध्यक्ष भावना सापकोटाले कृशु अर्यालको कविता सङ्ग्रहको समिक्षा गरेका थिए ।
३७ वटा कविता समावेश भएको अर्यालको पुस्तकमा थोरै सम्पादनको खाचो आवश्यक रहेको बानियाँले औल्याएका थिए । अर्यालद्वारा लिखित पुस्तकमा सामाजिक विकृति र विसङ्गति, व्याप्त भ्रष्टाचार, नारीको विभेदलगायतको विषयवस्तु कवितामा समावेश भएको सापकोटाले बताइन् । पल्लवित पाइला अर्यालको पहिलो कृति हाे ।
स्थानीय पत्रपत्रिकामा प्रकाशित आफ्ना रचनाहरु समावेश गरी पुस्तक तयार गरेको अर्यालले बताइन् । स्कुलकाे माया, शिक्षक तथा हजुरबुवा दुण्डिराज पोखरेलको हौसलाले गर्दा पुस्तक प्रकाशनमा सहयोग मिलेको उनले बताइन् । उक्त पुस्तकको प्रकाशक अर्यालको हजुरबुवा हुन् । दृढ स्वभाव भएकी कृशु अर्यालले सानै उमेरदेखि शब्द खेलाउँदै आएकाे विद्यालयका प्रधानाध्यापक विनोद सुवेदीले बताए ।
प्रधानाध्यापक सुवेदीको अध्यक्षता तथा सर्जक सञ्जाल अध्यक्ष निखिलको प्रमुख आतिथ्यतामा भएकाे कार्यक्रममा विद्यालय सञ्चालक समितिका अध्यक्ष दिनेश भण्डारी, साहित्यकार मुना अर्याल, कृशुका बुवा कृष्ण अर्याल, विभिन्न साहित्य संस्थाका प्रतिनिधि तथा साहित्यकारलगायतकाे उपस्थिति रहेकाे थियाे ।