मकवानपुर । रक्तसञ्चार केन्द्रमा रगतको अभाव खड्की रहेको बेला समृद्ध युवा बचत कोष हेटौंडाले रक्तदान कार्यक्रम गरेको छ ।
कार्यक्रममा ४० जनाले रगत दान गरेर कोषका संस्थापक अध्यक्ष किरण लामिछानेले बताए । कार्यक्रम हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा ७ का अध्यक्ष राजन थापाकाे प्रमुख आतिथ्यता तथा काेषका अध्यक्ष युवराज गाैतमकाे अध्यक्षतामा भएकाे थियाे । कार्यक्रमा नागस्वती रेडक्रश उपशाखा अध्यक्ष ध्रुबप्रसाद चौलागाईं, वडा ७ का युवाहरुको उपस्थिती रहेको थियो ।
कोरोना महामारीको संक्रमणलाई मध्यनजर गर्दै दुरी कायम गरेर रक्तदान कार्यक्रम गरिएको लामिछानेले बताए । रक्तदान कार्यक्रममा रक्तसञ्चार केन्द्र हेटौंडाका इन्चार्ज टंक दाहाल, प्रतिनिधि विष्णु रिमालले सहजिकरण गरेका थिए ।

तस्बिरहरू साैजन्यः किरण लामिछाने/ हेटाैंडा ७ ।
मकवानपुर । काेराेना महामारीकाे कारण जारी निषेधाज्ञ साउन ७ गतेसम्मकाे लागि थप गरिएकाे छ । मकवानपुरमा एक साताका लागि निषेत्राज्ञा थप गरिएको प्रमुख जिल्ला अधिकार भरतमणि पाण्डेले बताए छ ।
अहिले थपीएको निषेधाज्ञामा बजार खुल्ने समय भने केही थप गरिएको छ । साउन १ गते बाट थप गरिएको निषेधाज्ञामा अत्यावश्यक उपभोग्य वस्तु खाद्यान्न, पानी, दूध, माछा, मासु, अण्डा, फलफूल तथा तरकारी विक्री वितरण गर्ने पसलहरू विहान ४ बजेदेखि विहान ११ बजेसम्म खुल्न पाउने भएका छन् ।
यसैगरी अन्य गैर खाद्य पसलहरू विहान ११ बजेदेखि बेलुकी ६ बजेसम्म मात्र खोल्न पाइने निर्णय भएको मकवानपुरका प्रमुख जिल्ला अधिकारी पाण्डेले बताए ।
मकवानपुर जिल्लाभित्र कोभिड–१९ को संक्रमण रोकथाम, नियन्त्रण तथा व्यवस्थापनका लागि यस जिल्लामा मिति २०७८ साल असार ३१ गते राती १२ बजेसम्म निषेधाज्ञा कायम गरिएकोमा जिल्लाभित्र संक्रमणको दर क्रमशः घट्दै गएको तर जोखिम यथावत नै रहेको हुँदा जिल्ला कोभिड व्यवस्थापन समिति, मकवानपुरको आजको सिफारिस र जिल्ला सुरक्षा समितिको निर्णय समेतको आधारमा निषेधाज्ञा थप गरिएको हो ।
यता होटल, लज, रेष्टुरेन्ट, मिठाई तथा खाजा पसलमा काम गर्ने कर्मचारी र कामदारहरूले अनिवार्यरूपमा स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्ने र कोठाहरू दैनिकरूपमा निसङ्क्रमण गर्ने । तर, होटल, लज तथा रेष्टुरेन्टहरूमा कुनै पनि प्रकारको भोज भतेर, भेला, सम्मेलन, गोष्ठी, तालिम, सेमिनार सञ्चालन गर्न नपाइने भएको छ ।
पसल तथा व्यवसाय सञ्चालन गर्दा अनिवार्यरूपमा मास्कको प्रयोग, भौतिक दूरी कायम, जनस्वास्थ्यका मापदण्ड पालना र भिडभाड नहुने सुनिश्चितता सम्बन्धित व्यवसायीले गर्नुपर्ने प्रजिअ पाण्डेको आदेशमा उल्लेख छ । उल्लेखित जनस्वास्थ्यका मापदण्डहरू पालना नभएको पाइएमा अनुगमन समितिको सिफारिसमा उक्त पसल तथा व्यवसाय निषेधाज्ञा अवधिभरको लागि बन्द गरिनेछ ।
मकवानपुर । भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु सेवा बिज्ञ केन्द्रले चालु आर्थिक वर्षमा सम्पन्न गरेका कार्यक्रम र आगामी आर्थिक वर्षको लागि प्रस्ताव गरिएको कार्यक्रमबारे समिक्षा तथा जानकारी गराएको छ ।
स्थानीय तहका पदाधिकारीहरू तथा पत्रकारहरूको उपस्थितिमा कार्यक्रमको बार्षिक प्रगति समीक्षा तथा आगामी आर्थिक वर्षको कार्यक्रम बारे अन्तरक्रिया कार्यक्रम गरेको हो । मंगलबार आयोजना गरिएको कार्यक्रममा केन्द्रका प्रमुख बरिष्ठ पशु विकास अधिकृत सुशील केसि र पशु विकास अधिकृत डाक्टर ध्रुव डीसीले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए ।
कार्यक्रममा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुले केन्द्रबाट प्रवाह गर्दै आएको अनुदानमा आधारित कार्यक्रमहरु स्थानीय तहबाट प्रवाह हुनुपर्ने र केन्द्रबाट पशुस्वास्थ्य सेवाको कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका थिए । स्थानीय तहका पदाधिकारी र कर्मचारी प्रशासन बिच समन्वय नभएको कारण लक्षित प्रगति हासिल गर्न नसकिएको अन्तरक्रियामा बताइएको थियो ।गाईभैसी, बाख्रा, बंगुर, मस्त्य पालनको लागि स्थलगत तालिम, घाँसको लागि अनुदान प्रदान गर्दै आएको सेवा केन्द्रले संस्थागत संरचना अनुसारको कार्यक्षत्रलाई प्राथमिकता नदिएको थाहा नगरपालिकाका प्रमुख लबशेर विष्टले बताए । “व्यवसायिक कृषकहरुको लागि विभिन्न तालिमहरु स्थानीय तहहरुले गर्ने हो, भेटेरेनरी अस्पतालले आफ्नो प्रकारको सेवामा ध्यान दिनुपर्छ” प्रमुख विष्टले भने ।
डाक्टर डीसीका अनुसार अस्पतालले आगामी आ.वको लागि पहिलो पटक पशुमा हुनसक्ने महामारी नियन्त्रणको कार्यक्रम, मासु पसल सुधारको कार्यक्रम माग गरिएको छ । यसवर्ष १० वटा मासु पसल सुधार गर्ने कार्यक्रम माग केन्द्रले जनाएको छ । यसैगरी व्यवसायी पशुपालन, गोठ सुधार, किसानलाई अनुदान, रेन्बो ट्राउट माछापालन कार्यक्रमहरु पनि माग गरिएको केन्द्रले जनाएको छ ।
यसैगरी निजी सरकारी र सहकारी स्वामित्वमा रहेको बांझो बारीमा घाँस खेती कार्यक्रमलाई पनि यसवर्ष निरन्तरता दिने कार्यक्रम रहेको छ । केन्द्रले आगामी आवको लागि ५ करोड ४३ लाख बराबरको कार्यक्रम माग गरिएको डाक्टर डीसीले बताए ।
केन्द्रले हालै मात्र हेटौंडा उपमहानगरपालिका भित्र १०३ वटा कुकुरको बन्ध्याकरण गरेको डीसीले बताए । स्थानीय जनप्रतिनिधि र कर्मचारीतन्त्र बिचमा समन्वय नहुदा कार्यप्रगती अपेक्षाकृत उपलब्धि नभएको केन्द्र प्रमुख केसीले बताए । केन्द्रले चालु आर्थिक वर्षमा ७३ दशमलब २९ प्रतिशत भारित प्रगति र ७५ दशमलब ३१ प्रतिशत वित्तीय प्रगति हासिल गरेको जनाइएको छ।
त्यस्तै प्रधानमन्त्रीमन्त्री कृषि आधुनिकरण कार्यक्रम तर्फ ७० दशमलब ७७ प्रतिशत र बित्तीयतर्फ ६७ दशमलब २० प्रतिशत काम भएको जानकारी गराईएको थियो । यस्तै चालु आर्थिक बर्षमा गाई ब्लक कार्यक्रम अन्तरगत १३२, गोठ सुधार ४७ गरिएको थियो ।

कार्यक्रममा केसीले तिनै तहको सरकारसँग समन्वय नहुँदा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा समस्या परेको बताए । कार्यक्रममा थाहानगर प्रमुख लबशेर बिष्ट, हेटौंडा उपमहानगर प्रमुख मिना कुमारी लामा, कैलाश गाउँपालिका अध्यक्ष टंक मोक्तान, ईन्द्रसरोबर गाउँपालिकाका अध्यक्ष जीवन लामाले मन्तव्य व्यक्त गरेका थिए ।
स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरुले जनताको सेवा गर्ने मौका पाएको तर अझै धेरै गर्न बाकी रहेको बताए । विषयगत कार्यालयहरुले अनुदानमा आधारित कार्यक्रम गर्दा जनप्रतिनिधिहरूसंगको सहकार्यलाई ध्यान दिन उनीहरूले आग्रह गरेका थिए ।
मकवाननपुर/ बागमती प्रदेश सभाकाे आइतबार बसेको प्रदेश सभा बैठकमा वर्तमान समयमा जारी प्राकृतिक विपत्ति तथा कोरोना महामारीको सवालमा जानकारी गराइएको छ ।
कोरोना महामारी विरुद्ध तीनै तहको सरकारले समन्वयमा नियन्त्रण रोकथाम र उपचारको लागि आवश्यक पहल कदमी लिएको मुख्यमन्त्री डाेरमणि पौडेलले बताएका हुन्। यस प्रदेशमा २६ असारसम्म २० लाख ७० हजार ५ सय ८५ पीसीआर परीक्षण गरिएकोमा ३ लाख ५१ हजार ३ सय ६ जना अर्थात् २२ प्रतिशतमा संक्रमण भेटिएको मुख्यमन्त्री पौडेलले संसदलाई जानकारी गराए । जसमध्ये ८ हजार ४२ जना हाल उपचाररत रहेका र ३ हजार ९ सय ८ जनाको मृत्यु भएको छ ।
२६ असारसम्म १ लाख ७० हजार १ सय ८२ जना लक्ष्यित समूह (६०–६४ उमेर समूह) र पहिलो डोज लगाएर दोस्रो डोज लगाउन बाँकी रहेका १ ला ६५ हजार २ सय ४३ जनाले भेरोसेलको खोप लगाएको छन् ।
यस्तै थप ४ लाख १६ हजार २ सय ८५ जनाले भेरोसेलको पहिलो डोल १ लाख ७१ हजार २ सय ७ जनाले दोस्रो डोज लगाइसकेको बताइएको छ । प्रदेशमा कुल ३ लाख ९६ हजार ४ सय ३९ जनालो कोभिडसिल्ड पहलिो , १ लाख २६ हजार १ सय ३३ जनाले कोभिडसिल्डको दोस्रो डोज लगाइरहेको जानकारी पौडेलले संसदलाई जानकारी गराएका थिए ।
यसैगरी वर्षाको कारण प्रदेशमा सिन्धुपाल्चोक रसुवा र चितवनमा बाढी पहिरोको कारण भएको क्षतिमा राहत प्रदान गर्न सम्बन्धित जिल्लाका विपद व्यवस्थापन समितिको सिफरिसमा प्रदेश सरकारले उद्वार र राहतको कार्यक्रम ल्याएको मुख्यमन्त्री पौडेलले बताए । हरेक वर्षायामा हुने प्रकृतिक विपत्ति न्यूनिकरण मानवीय र भौतिक क्षति रोक्न दीर्घकालिन सोच र योजनाको खाँचो भएकोले लागि प्रदेश सरकारले आवश्यक नीति तथा योजना तर्जुमा गरेको मुख्यमन्त्री पौडेलले बताए ।

उदास, निरश र फुस्रो अनुहार। गहिरिँदै गएका चमकहीन आँखा। र, कलेटी परेका ओठ। बानेश्वरका श्यामले दबेको आवाजमा आफ्नो समस्या यसरी बताए, डा. साब, निन्द्रा लाग्दैन, भोक पनि लाग्दैन। टाउको भारी हुन्छ। हुँदाहुँदा अहिले त मान्छे देख्दा पनि डर लाग्न थालेको छ। घर बाहिर निस्किन पनि गाह्रो हुन थाल्यो।
श्यामको पारिवारिक, आर्थिक तथा पेशागत पृष्ठभूमिबाट उनी व्यावहारिक कारणले गर्दा निरन्तर तनावमा फसेको देखियो। समयैमै तनाव व्यवस्थापन गर्न नसक्दा उनी मानसिक रोगको चरणमा पुगिसकेका थिए। हुन पनि जग्गा कारोबार गर्दै आएका श्याम चर्को आर्थिक ऋणमा फसेका रहेछन्। बैंकको कुरै छाडौं, उनले पैसा सापटी लिन कुनै आफन्त पनि बाँकी राखेनन्। ऋणीहरूको दबाबका कारण सबैसँग भाग्दै–लुक्दै हिँडेका श्याम महिनौंसम्म एक्लै कोठा लिएर बसेका रहेछन्। एक्लै बस्दा र निरन्तर चिन्ता गर्दा उनको आत्मबल ध्वस्त हुँदै गयो र समस्या देखियो।
श्याम मात्र होइन, हिजोआज तनावले हरेक मानिसहरू कुनै न कुनै रूपमा पीडित छन्। वास्तवमा जताततै तनाव नै तनाव छ। सहरबजारमा मात्र होइन, गाउँघरतिर पनि तनाव छ। बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धा सबैलाई तनाव नै तनाव। विद्यार्थीलाई पढाइलेखाइको तनाव। युवालाई रोजगार, अघि बढ्ने प्रतिस्पर्धा र प्रेम सम्बन्धको तनाव। गृहिणीलाई घरायसी कामकाजको तनाव। पेशाकर्मीलाई पेशाको तनाव। व्यापारीलाई कारोबारको तनाव। परिवारमा आपसी सम्बन्धको तनाव। वास्तवमा तनावले हिजोआज हरेक समाज, हरेक संस्कृति, हरेक वर्ग र लिंगलाई आक्रान्त पारेको छ।
तनाव के हो ?
चिकित्सकीय भाषामा तनाव मानसिक रोग होइन तर यो नै रोगको कारक भने हुनसक्छ। आफ्नो क्षमता र हैसियतभन्दा जटिल चुनौतिको परिस्थिति तयार भयो भने मान्छेमा तनाव सिर्जना हुन्छ। आफ्नो स्रोत र साधनले समाधान गर्न नसकिने यस्तो अवस्थामा स्वाभाविक रूपमा मान्छे चिन्तानुभूतिमा पर्छ। मन, मस्तिष्क र शरीरसापेक्ष भएकाले तनावको प्रभाव मान्छेको बोली, व्यवहार र सोचमा समेत पर्न सक्छ। जब मान्छे मानसिक तनावमा हुन्छ, त्यतिबेला शरीरमा अनावश्यक हर्मोन तथा रासायनिक पदार्थहरू निस्कन्छन्। जस्तो ः एडरेनल ग्लान्डबाट कर्टिसोल नामको हर्मोन र एडरेनलिन नामक पदार्थ निस्किन्छन् भने पाचन थैलीबाट ग्यास्ट्रिक एसिड निस्कन्छ। यी पदार्थका कारण मुटुको धड्कन बढ्छ र छातीमा असजिलो अनुभव हुन्छ, रक्तचाप बढ्छ। तनावकै बेला रगतमा चिनीको मात्रा बढ्छ र पेटमा ग्यास्ट्रिक एसिड बढेकाले पेट पोल्न थाल्छ।
शरीरमा यस्ता परिवर्तन हुँदा डर लागेको अनुभव हुने, शरीरमा असजिलोपना हुने र छटपटी लाग्ने हुन्छ। लामो समयसम्म मानसिक तनाव भइरहेमा रोगसँग शरीरको लड्ने क्षमतामा पनि ह्रास आउँछ। त्यसैले सधैं तनावमा रहनु भनेको शरीरमा विभिन्न किसिमका इन्फेक्सन र रोगहरू निम्त्याउनु हो। खासमा मानसिक तनाव दुई प्रकारका हुन्छन्, इयुस्टे«स र डिस्ट्रेस। इयुस्टे«स सामान्य तनाव (बेसिक स्ट्रेस) हो। यसलाई असल तनाव मानिन्छ। त्यो किनभने मानिसको जीवनमा यस प्रकारको तनाव आवश्यक छ। तर डिस्ट्रेस खराब किसिमको तानव हो, यसअन्तर्गत लगातारको तनाव (क्युमुलेटिभ स्ट्रेस) र घातक तनाव (ट्रमाटिक स्ट्रेस) पर्दछन्।
तनावको कारण
तनाव आधुनिक जीवनशैलीको उपहार हो। व्यक्तिगत सम्बन्ध, आर्थिक र पेशागत व्यवहारमा देखिने उतारचढावका कारण नै मानिस तनावको सिकार हुने गर्छन्। हिजोआज मानिसको जीवन दिनप्रतिदिन महंगो र चर्को हँुदै गइरहेको छ। व्यक्तिगत आय नबढ्ने र खर्च बढ्ने असन्तुलित अवस्थाका कारण मध्यम र निम्न वर्गका परिवार निरन्तर तनावमा फसेका छन्। नेपालजस्तो गरिब देशको सहरीया जीवन तनावको त पर्याय नै हो भन्दा अत्युक्ति हुँदैन।
सकारात्मक दृष्टिकोण राख्ने मानिस तनावबाट कमै पीडित हुने गर्छन्। यस्ता मानिसले ठूल्ठूला दबाबहरूलाई पनि सजिलै किनारा लगाउन सक्छन्। त्यसैले त उनीहरू जीवनको दौडमा अगाडि छन्।
घरमा बत्ती छैन, धारामा पानी छैन, ट्राफिक जामको समस्या छ, सार्वजनिक यातायातको अवस्था राम्रो छैन, इन्धन र ग्याँसको अभाव झेलिरहनुपर्छ। जब सामान्य तनावमा अलि जटिल प्रकारका तनाव थपिन थाल्छन् र त्यसको शृंखला तयार हुन्छ, त्यस्तो अवस्थालाई लगातारको मानसिक तनाव भनिन्छ। लगातारको तनावले काम गर्ने क्षमता, निर्णय लिने क्षमता, नयाँ कुराहरू गर्ने क्षमता ह्रास भइरहेको हुन्छ। त्यसैले मानिसहरूमा स–साना कुरामा झिझिने, रिसाउने, आवेगमा आउने, निद्रा नलाग्ने समस्या देखिएका हुन्। त्यसो त मानसिक तनावले उमेर, समूह र वर्ग भन्दैन। मानिस भावनात्मक रूपमा आफैंमा जटिल र संवेदनशील प्रकृतिको हुनाले फरक–फरक व्यक्तिको फरक–फरक स्वभाव हुन्छ।
तनाव सहन सक्ने क्षमता पनि फरक–फरक हुनसक्छ। खुसी सिर्जना गर्ने र आफूलाई सन्तुलित गराइरहने परिस्थिति पनि सबैको एउटै नहुन सक्छ। तनाव गहिरिँदै जाँदा पनि धेरै व्यक्तिले आफूलाई बलियो छु, मलाई यस्ता समस्याले धेरै तनाव दिन सक्दैनन् भन्ने विश्वासमा त हुन्छन् तर लगातारको तनावले भित्रभित्र असर पारिरहेको हुन्छ। यस्तो स्थितिमा शरीर र मन दुवैले हार मानिसकेका हुन्छन्। कुनै गाडी वा मेसिन चल्दा चल्दा धेरै तातेर बन्द भएजस्तै शरीर र मनले पनि अति भइसकेपछि जवाफ दिन्छन्। यसैका कारण विभिन्न लक्षण देखिन सुरु गर्छन्। त्यसैले खानपान, जीवनशैली र व्यवहारको साइनो तनावसँग सघन हुन्छ।
तनावबाट मुक्ति
पीडित आफैंले तनावको स्रोत र समस्या समाधानको उपाय पहिल्याउन सके भने तनावको दुष्चक्रबाट बाहिर आउन सजिलो हुन्छ। समस्याबारे सकारात्मक रूपमा अरूसँग सल्लाह गर्ने, धैर्य गर्ने, सुझबुझ देखाउने र गलत कुरा मनमा नखेलाउने गर्ने हो भने तनावले थप क्षति गर्दैन। मानसिक तनावको बेला सास छिटो–छिटो चल्छ। श्वास फेर्दा लिएको अक्सिजनको ठीकसँग उपयोग हँुदैन। त्यसैले यस्तो बेलामा नाकबाट बिस्तारै लामो सास लिने र छोड्ने गर्दा फोक्सोको तलको भागमा समेत अक्सिजन पुग्छ। शरीरले अक्सिजनको उपयोग राम्ररी गर्न पाउँछ।
फलस्वरूप मन शान्त पार्न सहयोग गर्छ। वास्तवमा तनाव व्यवस्थापनमा राम्रोसँग श्वास लिनु र छोड्नु ज्यादै महŒवपूर्ण छ। यसैगरी दैनिक १५, २० मिनेट जति छिटो–छिटो हिँड्ने, दौडिने या साइकल चढ्ने गर्दा तनाव कम गर्न सहयोग मिल्छ। व्याडमिन्टन, टेनिस, बास्केटबल, भलिबल आदिमध्ये कुनै खेल खेल्ने, फूलबारी वा बगैंचामा घुम्ने या केही समय काम गर्ने, मनपर्ने गीत, भजन आदि सुनेर आनन्द लिने वा आफूलाई मन पर्ने किताबहरू पढ्ने गर्दा पनि तनाव कम हुन्छ। स्वस्थकर जीवनका लागि हामी कस्तो खाना खान्छौं, के खान्छौं, कति खान्छौं आदि कुराले धेरै महत्व राख्छ। फलफूल, सागपात, चिल्लो कम भएको दूध, दही आदि खानु राम्रो हुन्छ। चिनी तथा नुन सकभर कम खाएको वेश।
बोसो बढी भएको मासु, रातो मासु, तारेका खानेकुरा, क्रिम, चिज र चकलेट, आइसक्रिम आदि नखानु वा सकभर कम खानु राम्रो हुनेछ। त्यस्तै रक्सी तथा चुरोटसुर्ती आदिले स्वास्थ्यलाई नराम्रो असर पार्ने हुनाले प्रयोग गर्नु हँुदैन। आफू खुसी हुने स–साना रुचिका कुरामा मन बहलाउने, साथीभाइसँग भेटघाट गर्ने, योग, ध्यान तथा प्रणायाम गर्ने र दुःखका बेला पनि आफैंले आफूलाई सम्हाल्न केही आदर्श भनाइहरूप्रति विश्वास राख्यो भने मन सधैं काबुमा भइरहन सक्छ। आफूले आफैंलाई सम्हाल्न नसक्ने अवस्था भयो भने त्यो रोगको अवस्था हो। रोगकै अवस्थामा भने ध्यान, साथीभाइ र खुसी हुन गरिने कुनै पनि अभ्यासले काम गर्दैन, तुरुन्त चिकित्सककहाँ पुग्नुपर्छ।
दैनिक जीवनमा हरेक मानिसले सानाठूला तनाव झेल्नु परेकै हुन्छ। तर, कुनै मानिस तनाव र समस्याले होइन, त्यसप्रति प्रतिक्रिया गर्ने व्यक्तिको दृष्टिकोणले पीडित भइरहेको हुन्छन्। त्यसैले सकारात्मक दृष्टिकोण राख्ने मानिस तनावबाट कमै पीडित हुने गर्छन्। यस्ता मानिसले ठूल्ठूला दबाबहरूलाई पनि सजिलै किनारा लगाउन सक्छन्। त्यसैले त उनीहरू जीवनको दौडमा अगाडि बढ्छन्। हुन पनि हो, डरको अगाडि जीत छ। तनावको अगाडि जीत छ।
– लेखक साइकोथेरापिष्ट हुन्। अन्नपूर्ण पाेष्टबाट साभार