
तिनताका म ४०–४५ वर्षकी थिएँ । १५ वर्षकी छोरीको यस्तो भनाइ सुनेर झसंग भएँ । त्यस बेला कहिलेकाहीँ हाच्छ्युँ गर्दा, लामो समय हिँड्दा, अट्टहास गर्दा तुरुक्क पिसाब चुहिन्थ्यो (अहिले ठीक भइसकेको छ) ।
त्यस बेला मैले यो व्यथालाई खासै वास्ता गरेकी थिइनँ । तर छोरीले नै भनेपछि लाज लाग्यो । अरू साथी र चिनारुहरूले ‘तपाईंको जीउ गन्हाउँछ’ भन्दैनथे, उनीहरूलाई थाहा चाहिँ पक्कै हुन्थ्यो । छोरीले भनेपछि मैले हरेक ठाउँमा जाँदा एक जोर लुगा बोक्न थालें । अफिसमा पनि दुई जोर लुगा राख्न थालें । छोरीले त्यस बेला मलाई भनेको कुरा अहिले बिर्सी पनि सकिछन् तर त्यो मेरा लागि ठूलो पाठ भयो ।
हुन त पिसाब चुहिने समस्या धेरै महिलालाई हुने गर्छ तर यस विषयमा प्रायः कोही बोल्दैनन् । स्वस्थ जीवनशैली अपनाए, व्यायाम गरे यो समस्या कम हुन्छ । मेरो पनि योगासन गर्न थालेपछि झन्डै ८० प्रतिशत समस्या कम भयो । कतिपय महिलालाई महिनावारी सुकेपछि यस्तो समस्या आउन सक्छ, वा झन् बढ्न सक्छ । धेरै तौल तथा मधुमेह भएका महिलाहरूलाई पनि यसले सताउन सक्छ । गह्रौं भारी बोकिरहने≤ धेरै बच्चा जन्माएका गाउँघरका महिलालाई यस्तो समस्या हुने सम्भावना बढी हुन्छ ।
के हो पिसाब चुहिने समस्या ?
चिकित्सकीय भाषामा यसलाई ‘युरिनरी इनकन्टिनेस’ भनिन्छ । यो रोग होइन, तर महिलाको दैनिक जीवनलाई यसले कठिन बनाउँछ । पिसाब चुहिने समस्याले पुरुषभन्दा महिलालाई बढी सताउँछ । विभिन्न अध्ययन अनुसार, विश्वमा करिब २० प्रतिशत महिलालाई यस्तो समस्या छ । यसको प्रमुख कारण महिलाको पिसाबथैलीको मांसपेशी कमजोर वा खुकुलो हुनु हो ।
हाँस्दा, हाच्छ्युँ गर्दा पेटको मांसपेशीका साथै पिसाबथैलीमा बल पर्छ र एक–दुई थोपा पिसाब तुरुक्क झर्छ । यस्तो समस्या हुने कुनै–कुनै महिलालाई छिटछिटो पिसाब फेर्न मन लाग्छ, शौचालय नपुग्दै पिसाब चुहिन्छ । भित्री लुगामा पिसाब चुहिँदा जीउ नै गन्हाउँछ, साथै पानीले सफा नगरे गुप्तांग चिलाउँछ, घाउ हुन्छ । यसबारे कसैलाई भन्न पनि गाह्रो हुन्छ । कतिपय महिलालाई यो मलाई मात्र होला, कसलाई भन्नु जस्तो लाग्न सक्छ । तर, यो धेरै महिलालाई हुने साधारण समस्या हो र केही साधारण उपाय अपनाए, कम हुन सक्छ ।
अरूको प्रजनन अंगसँग जोडिएको स्वास्थ्य समस्याबारे लेख्न मलाई कहिल्यै गाह्रो परेन । आफ्नो यस्तो समस्याबारे लेख्ने साहस जुटाउन भने निकै समय लाग्यो । १५ वर्षअघि मेरी छोरीले भनिन्, ‘आमा, कहिलेकाहीँ तपाईंको जीउमा ह्वास्स पिसाब गन्हाउँछ । समयसमयमा लुगा फेर्नुस् र न्वाउनुस् ।’
मूत्राशयमा संक्रमण हुँदा यो समस्या झन् बढी हुन सक्छ । पिसाब तप–तप चुहिरहँदा पानी पिउन डराउने महिलालाई मूत्राशयको संक्रमण हुन सक्छ । मूत्रनली र मूत्राशयमा बारम्बार संक्रमण भए, मृगौलामा संक्रमण हुने सम्भावना पनि बढ्छ ।
सुत्केरी भएपछि प्रजनन अंगको मांसपेशी बलियो बनाउने किगल व्यायाम गर्दा यो समस्या कम गर्न सकिन्छ । केहीअघि हामीले देशका थुप्रै गाउँमा धेरै महिलालाई यो व्यायाम सिकायौं । तीन महिनासम्म हरेक दिन यो व्यायाम गरेपछि धेरै महिलाको यस्तो समस्यामा ८० प्रतिशतसम्म कमी आएको थियो । पाठेघर खस्ने सम्भावना भएका महिलालाई पनि यो व्यायामले फाइदा भएको छ ।
के हो किगल व्यायाम ? कसरी गर्ने ?
यो व्यायामले प्रजनन अंगको मांसपेशीलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ । सुरुमा पिसाब फेर्दा एक छिन रोक्ने, सास फेर्ने, जनेन्द्रियका मांसपेशीहरू माथितिर तान्ने कोसिस गर्दा ती खुम्चिन्छन् । यसरी १० सेकेन्डसम्म खुम्च्याएर राख्नुपर्छ, अनि पिसाब छोडिदिनुपर्छ । सुरुमा १० सेकेन्ड अड्याएर राख्न गाह्रो भए, ५ सेकेन्डसम्म अड्याउन सकिन्छ । अनि बिस्तारै समय बढाउन सकिन्छ । पिसाब फेरेपिच्छे चार–पाँच चोटि गरेपछि, हिँड्दा, बस्दा, काम गर्दा पनि जनेन्द्रिय मांसपेशी खुम्च्याउने व्यायाम गरिरहनुपर्छ । यसले बिस्तारै मांसपेशी बलियो बनाउँदै लैजान्छ । यसले पाठेघर झर्दा वा शल्यक्रिया गरेर निकाल्दा पिसाब चुहिने समस्या भएकाहरूलाई पनि मद्दत गर्छ । किगल व्यायाम नजिकैका स्वास्थ्यकर्मीसँग सिक्न सकिन्छ ।
त्यसै गरी केही योगासन दिनदिनै गरे यो समस्या केही कम गर्न सकिन्छ । सर्वांगासन, उष्ट्रासन, उत्कटासन, ताडासनले मेरुदण्ड र पुठ्ठाका साथै जनेन्द्रियको मांसपेशीलाई पनि बलियो बनाउँछ । २५–४० वर्षका महिलाहरूले सुत्केरी अवस्थादेखि नै यस्ता योगासन गरे पिसाब चुहिने समस्या कम हुँदै जान्छ । त्यसै गरी सुत्केरी अवस्थामा संक्रमण हुन नदिन नीम, तीतेपाती आदि पानीमा उमालेर जनेन्द्रिय धुनुपर्छ । चिसो पेय पदार्थ, चिनी आदि सकेसम्म खानु हुँदैन ।
महिनावारी सुक्ने बेला शरीरमा ‘एस्ट्रोजोन’ हर्मोनको कमी हुन्छ । अनि बिस्तारै पाठेघर र पिसाबथैलीका मांसपेशी पातलो हुँदै जाँदा तुरुक्क पिसाब चुहिने भएकाले यसलाई ‘उमेरले ल्याउने समस्या’ पनि भन्न सकिन्छ । धूमपान गर्ने महिलालाई बारम्बार खोकी लाग्ने भएकाले उनीहरूमा यो समस्या बढी हुन सक्छ । त्यसैले धूमपान त्यागेकै बेस ।
यस्तो समस्या भएर महिलाको शरीरबाट पिसाबको गन्ध आयो भने उनलाई अपहेलना गरिन्छ । यस अर्थमा यो ‘सामाजिक समस्या’ पनि हो । पिसाब चुहिने समस्या भइरहे महिलालाई भोज, सभा–समारोहमा जान गाह्रो हुन्छ । समयमै परामर्श नपाउँदा वा उपचार नगर्दा यो समस्या झन् बढ्न सक्छ । इकान्तिपुरबाट साभार
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटाैडा उपमहानगरपालिकामा काेराेना विरूद्धकाे भेराेसिल खाेप प्रनः लगाइने भएकाे छ ।
यसअघि काेराेना (काेभिड १९) विरुद्ध भेरोसिल खोपको पहिलो मात्रा लिएकालाई भाद्र १२ गतेबाट १६ गतेसम्म दाेस्राे मात्रा खाेप लगाइने भएकाे हाे । यसै गरी १ पटक पनि खोप नलिएका व्यक्तिहरूलाई पहिलो मात्रा भाद्र १६ र १७ गते लगाइने हेटाैडा उपमहानगरपालिका जनस्वास्थ्य निरीक्षक भाेलानाथ चाैलागाइले जानकारी दिए ।
भेराेसिल खाेपकाे पहिलाे मात्र लगाउनकाे लागि अनिवार्य अनलाइन फारम भर्नु पर्ने भएकाे छ । पहिलाे पटक भेराेसिल खाेप लगाउनेहरूकाे लागि अनलाइन दर्ताका आधारमा मात्र ताेकिएकाे समयमा खाेप लगाइने चाैलागाइले बताए । यसैगरी पहिलाे भेराेसिल खाेप लगाएका तर अनलाइन फारम नभरेकाहरूले समेत दाेस्राे मात्र खाेप लगाउनु अघी अनिवार्य अनलाइन फारम भर्नु पर्ने चाैलागाइले जानकारी दिए ।
यस पटक भेराेसिल खाेपकाे दोश्रो मात्रा लगभग १८ हजार जनालाइ लगाइने भएकाे छ । भेराेसिलकाे पहिलाे मात्रा ११ हजारलाइ लगाइने लक्ष्य रहेकाे बताइएकाे छ । भेराेसिल खाेप सेवा उपमहानगर अन्तरगत रहेका २० वटै स्वास्थ्य संस्थाबाट उपलब्ध गराइने चाैलागाइले बताए ।
मकवानपुर । काेराेना भाइरसकाे कारण जारी निषेधाज्ञ मकवानपुरमा भदौ २० गते राती १२ बजेसम्समकाे लागि थपिएको छ । थपिएकाे निषेधाज्ञामा खाद्य तथा गैरखाद्य पसलहरू विहान ६ बजेबाट साँझ ६ बजेसम्म खाेल्न सकिने छ, तर फुटपाथमा पसल राख्न निषेध गरिएकाे छ ।
आज जिल्ला प्रशासन कार्यलय मकवानपुरमा बसेको जिल्ला कोभिड संकट व्यवस्थापनको बैठकले जारी निषेधाज्ञालाई भदौ २० गतेसम्म थप गर्ने निर्णय गरेको हो । पछिल्लो पटक थप गरिएको निषेधाज्ञा भोलि सकनै लाग्दा आज बसेको बैठकले भदौ २० गतेसम्म थप गर्ने निर्णय गरेको हो । निर्णयकाे पुरा विवरण यहाँ हेर्नुहाेस्
मकवानपुर /माईती नेपाल रोकथाम गृह मकवानपुरले किशोरीहरूलाई जीवन उपयोगी तालिम प्रदान गरेको छ ।
मकवानपुरको विभिन्न गाउँपालिकाका १७ जना किशोरीहरूलाई माइती नेपाल मकवानपुरले ४ महिने आवासीय सिपयुक्त तालिमपछी ५ दिने जीवन उपयोगी सिपबारे प्रशिक्षण गराएको हो । तालिममा प्रशिक्षक बच्चुराम बस्नेतले किशोरीहरूलाई निर्णयको सीप, सोचाइ सीप, सिर्जनात्मक सीप, समालोचनात्मक सीप, किशोरी प्रजनन प्रणाली तथा स्वास्थ प्रणाली, आत्माबल बढाउने सीप जस्ता बिषयमा प्रशिक्षण गराएका थिए ।
तालिमको समापन कार्यक्रममा माइती नेपाल केन्द्रिय कार्यालयका कार्यक्रम प्रबन्धक रामशरण पौडेल, अवलोकन तथा मुल्यांकन अधिकृत रविन्द्र सापकोटा, माइती नेपाल मकवानपुर कार्यक्रम संयोजक माया लामा, फिल्ड सुपरभाइजर मन लामा, व्यवसायीक प्रशिक्षक सरिता लामालगायतको उपस्थिती रहेको थियो ।
तालिम बोनो र चान्स स्वीसको आर्थिक सहयोग तथा माइती नेपाल मकवानपुरको आयोजनामा भएको थियो ।
मकवानपुर । हेटौँडा अस्पतालको कोभिड इन्चार्जको जिम्मेवारी डाक्टर प्रशान्त बिडारीलाे पाएका छन् । मदन भण्डारी स्वासथ्य विज्ञान प्रतिष्ठान अन्तरगतकाे हेटाैडा अस्पतालमा सञ्चालनमा रहेको कोभिड एवं आइसियु इन्चार्ज डाक्टर सागर काफ्लेकाे ठाँउमा डाक्टर विडारीलाइ जिम्मेवारी दिइएकाे हाे ।
डाक्टर काफ्ले अध्ययनको शिलशिलामा जान लागेपछि डाक्टर बिडारीलाई जिम्मा दिईएको हो हेटौँडा अस्पतालका निमित्त मेडिकल सुपरिटेन्डेन डाक्टर रामचन्द्र सापकोटाले बताए ।
कन्सल्टेन्ट, एनेस्थेसिया तथा क्रिटिकल केयरको जिम्मेवारी बिडारीलाई जिम्मेवारी दिएसँगै कोभिडका विरामीको उपचार थप व्यवस्थित हुने विश्वास रहेकाे डाक्टर सापकोटाले बताए ।