
जब महामारी र प्रतिकूलता आइपर्छ तब दुःख, कष्टको महसुस हुनु स्वाभाविक हो। यस्तो समयमा मन धेरै अत्तालिन्छ त्यसैले मनलाई शान्त कसरी राख्ने त्यो नै दुःख मुक्तिको उपाय पनि हो। किनकि मन आत्तिँदैमा समस्याको समाधान हुँदैन। बरु दुःखमा पनि मन शान्त राख्न सके समाधानका उपाय थाहा लाग्दछ। गतवर्षभन्दा फरक तरिकाले फैलिएको कोरोना भाइरसले छिट्टै आक्रमण गर्ने लक्षण देखिएको छ। छिमेकी मुलुक भारतमै अकस्मात तिब्र गतिमा फैलिएको आँकडाबाट महसुस गर्न सकिन्छ अब केवल सकेसम्म घरभित्रै एकान्त र शून्यतामा समय बिताउनु बुद्घिमानी हुनेछ। त्यसका लागि एकान्तपन के हो, शून्यता र निराकारलाई कसरी जीवनशैली बनाउने र यसबाट आन्तरिक लाभ के हुन्छ अनि यो महामारीमा धैर्यता र समझको विकास कसरी हुन्छ ? केही आयामलाई जान्ने र व्यवहारमा उतार्ने कोशिस गरौं :
शून्यता र एक्लोपनको जीवन
एक्लै त बस्नै सक्दिनँ। एक्लै बस्दा त बिरामी परेजस्तै लाग्छ। एक्लै हुँदा नरमाइलो लाग्छ। यस्ता अभिव्यक्तिहरू प्रायःजसोबाट सुन्नमा आइरहन्थे। भिडभाड, घुमघाम, भेटघाट र कुराकानी गरेर समय बिताउन मन लाग्छ धेरैलाई। यसको अर्थ रमाइलो पनि अरूबाट लिनुपर्छ, अरूबाटै पाइन्छ, एक्लै रमाउन सकिन्न भन्ने धारणा बसिसकेको छ। बहिर्मुखी भएको छ स्वभाव, एक्लै रमाउने र अन्तर्मुखी हुने कला विकास भएको छैन। तर, विगत एक वर्षदेखि कोरोनाको कारण अस्तित्वमा यस्तो परिस्थिति आयो कि– घरमा भिड सहर शून्य छ, मानिस आफ्नै घरमा कैदी भए, पैसा सस्तो लाग्छ बरु आज जिन्दगी महंगो भएको छ। अस्तित्वको नियम पनि गजबको छ एक्लै बस्नुलाई सजाय सम्झने मानिसलाई आज एक्लै बस्न पाए म खुसी हुने थिएँ, रोग मुक्त हुने थिएँ र जीवन पाउने थिएँ कि भन्न बाध्य बनाइदिएको छ। कस्तो महामारी सृजना भएको होला जसको उपचार केवल एक्लै हुनु र टाढा हुनुमा छ। यसमा विमति जनाउनासाथ अस्पतालको शै¥यामा पुग्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
बाहिरी आकर्षणबाट माथि उठ्न सकेमा मात्र स्व–बोधमा जान सहज हुन्छ। स्व–बोध र आत्मसत्ताको अनुभूति गर्न पाउनु जत्तिको ठूलो उपलब्धि र सिकाइ अरू के होला जीवनमा ?
एकान्तवास र ध्यानको अभ्यास
हामी एक्लै बस्न नसक्नुको कारण हामीमा ध्यानको अभ्यास छैन। ध्यान भनेको नोकरीबाट अवकाश पाएपछि अभ्यास गर्ने हो, उमेरमा परिश्रम नै गर्नुपर्छ। उमेरमै अर्थात् शरीरमा ऊर्जा हुँदैमा ध्यान गरेर समय खेर फाल्नु हुँदैन। यो समय त कमाउने या आर्जन गर्ने समय हो, धन संकलन गर्ने, भविष्यका लागि केही संग्रह गर्ने समय हो भनेर पढालेखाहरूबाट नै सुन्न पाइन्छ। अर्कोतिर संसार हेर्न बानी परेका हामी ध्यान भनेको आँखा बन्द गरेर एकाग्र हुनु हो जुन कठिन अभ्यास हो भन्ने गरेको सुनिन्छ। ध्यान आँखा बन्द गरेर भित्र हेर्नु मात्र होइन, बन्द आँखाले भित्र हेर्दा जुन निराकार देखिन्छ त्यसमा स्वयंको स्वभाव र गुणवत्ता थाहा पाउने अभ्यास पनि हो। यो अन्तर्मुखी हुने अभ्यासले बौद्घिक तथा मानसिक विकारहरूलाई परास्त गर्ने मात्र होइन, जीवनमा अनुशासन कायम राख्नसमेत मद्घत गर्दछ।
जब प्रतिकुलता र महामारी फैलन्छ तब हाम्रो मन अशान्त, चिन्तित र भययुक्त बन्छ। यो भय र चिन्तामुक्तको उपचार नै ध्यान हो। ध्यानको अभ्यासले मानसिक प्रवृत्तिलाई नियन्त्रण गर्न मद्घत गर्दछ। नकारात्मक सोच र व्याकुलतालाई निर्मुल गर्दछ। स्वासको माध्यमबाट अन्तर्मुखी हुने अभ्यासले थाहा नपाइकन निराशा, तनाव र अस्थिरतालाई शान्त बनाउँछ र शून्यतामा पनि कति गहिराइ छ भन्ने बोध दिलाउँछ। जीवनलाई सहजता, संयमता र धैर्यताको शीलले कसरी अगाडि बढाउने त्यो कला प्रदान गर्दछ।
एक्लोपन सन्तुलनको विज्ञान
ओशो भन्नुहुन्छ– अरूलाई ध्यान दिनु प्रेम हो र स्वयंलाई प्रेम गर्नु ध्यान हो। त्यसैले ध्यान र प्रेम मेरा दुई सूत्रलाई जीवनमा उतार्नेले जीवनमा कष्ट होइन उत्सवको अनुभूति लिन सफल हुन्छ। केही प्रतिशतलाई छोडेर, हामी किन ध्यानको अभ्यासमा डुब्न सक्दैनौं त ? के हामी अरूलाई ध्यान दिन या प्रेम दिन सक्षम छैनौं ? हामी स्वयंलाई प्रेम गर्न जान्दैनौं ? हुन पनि सक्छ हाम्रो धारणाले त प्रेम अरूबाट पाउने हो र स्वयंलाई त किन प्रेम गर्नु पर्यो भन्ने संस्कारबाट नै विकसित भएका छौं अधिकांश हामी। संसारको सफलताकै भागदौडमा हाम्रो मन र विचार यति प्रवाहमान भइरहेको हुन्छ कि भावनात्मक सन्तुलनबाट हामी पर पुगिसकेका हुन्छौं। मनले जितिसकेको हुन्छ, भावना, करूणा, संवेदनशिलताको सट्टामा कठोरता, स्वार्थ र लोभीपनाको विकास भएको हुन्छ। एकान्तमा ध्यानको अभ्यास बढाउदै जाने हो भने मन स्थिर, विचार शान्त, स्वभाव सहज र जीवनमा सन्तुलनको अवस्था अनुभूति हुन थाल्दछ। आन्तरिक शान्ति, प्रेम, करूणा विकसित भएको स्वयं महसुस गर्न सकिन्छ। बाहिरी आकर्षणबाट माथि उठ्न सकेमा मात्र स्व–बोधमा जान सहज हुन्छ। स्व–बोध र आत्मसत्ताको अनुभूति गर्न पाउनु जत्तिको ठूलो उपलब्धि र सिकाइ अरू के होला जीवनमा ? किनकि बाहिरको मिहिनेतले भौतिक सफलता त हात लाग्छ नै। भौतिक सफलतासँगै ध्यान स्वयं घटित हुन्छ त्यो जरुरी छैन। ध्यानको अनुभूतिका लागि आफूलाई समय दिएर २४ घन्टाको समयमा केही क्षण छुट्टयाउनै पर्ने हुन्छ। समय छैन भनेर बहाना गर्नेले यो महामारीको समय र जीवनको मूल्य अनि आन्तरिक सुख र सन्तोष खोजिरहेको अवस्थालाई ध्यानको अभ्यासमा लगाउनु उपयुक्त समय आएको छ।
एकान्तपनलाई सहज बनाउने तरिका
घरको एउटा निश्चित कोठा या कुनै कुनामा जहाँ अरूको हल्ला सकभर नआओस्। बाहिरको होहल्लाले मनलाई बाहिरै लैजाने हुँदा एकान्त ठाउँले ध्यानमा केन्द्रित हुन मद्घत गर्दछ। वास्तवमा ध्यानको लागि यहि नै समय भनेर छुट्टयाउनु पर्दैन, जुन समय फुर्सद निकाल्न सकिन्छ त्यो नै उपयुक्त समय हुन्छ तैपनि बिहानको आफ्नो नित्य कर्महरू सकेर, विचार शान्त भएको समय ध्यानको लागि उपयुक्त समय हुन्छ। दिनभरको कर्म सकेर साँझ घर फर्केपछि केही समय छुट्टयाएर एकान्तमा ध्यानमा बस्नु उपयुक्त हुन्छ। वातावरण शान्त र सौम्य हुन सकेमा ज्यादै नै प्रभावकारी हुन्छ। ध्यानका लागि तयारी हुने भाव आउनासाथै विचार शिथिल, शरीर सहज र मन शान्त बन्दछ। सुरुसुरुमा ध्यानको अभ्यास गर्दा कस्तो आसन लगाउने आदि जिज्ञासा उत्पन्न हुन सक्दछ। सुखासन, जसरी बस्दा सुख र सहज हुन्छ त्यो आसन नै उपयुक्त आसन हो। शरीरलाई बिस्तारै निस्कृय बनाउने, शिथिल बनाउने, हातमा ज्ञान मुद्रा बनाउने, मेरुदण्ड सिधा हुनेगरी पदमासन लगाउने या सहज बस्ने, आउंदै जादै गरेको स्वासलाई ध्यान दिने, स्वास सहज हुन दिने, केवल जागृत रहने र भित्र डुब्ने यही नै ध्यानमा प्रवेश गर्ने विधि हो। ध्यानको विधिमार्फत ध्यानमा प्रवेश गरिन्छ। विधिमार्फत प्राप्त हुने शून्यता, निर्विचार, अन्तराकाशको फैलावट, अनन्तताको महसुसजस्ता बोध नै ध्यानको अनुभूति हो। जसले शान्त, सहज र ग्रहणशील बनाउँछ।
अन्नपूर्णपाेष्टबाट
मकवानपुर । कोभिड-१९ अनुगमन समिति मकवानपुरले पत्रकार र प्रहरीलाई स्वास्थ्य सामाग्री सहयोग गरेकाे छ । नेपाली काँग्रेसले गठन गरेकाे समितिले दोश्रो लहरको कोरोनाको संक्रमणको जोखिमलाई न्युनिकरण गर्न कार्यक्षेत्रमा खटिने पत्रकार, जनपथ प्रहरी र ट्राफिक प्रहरीलाई आईतबार स्वास्थ्य सामाग्री तथा आर्थिक सहयोग गरेको हाे ।
समिति मकवानपुर संयोजक उत्सव ईटेनीले पत्रकार महासंघ मकवानपुर शाखालाई २ सय ५० सर्जिकल माक्स, २७ पिस हेण्ड सेनिटाईजर, ५१ पिस एन ९५ माक्स र फ्रण्ट लाईनमा खटिने पत्रकारहरुको स्वास्थ्य सुरक्षाको क्षेत्रमा खर्च गर्नेगरी महासंघ अध्यक्ष तथा समिति सचिव मणिराज गौतमलाई नगद ३० हजार रुपैयाँ सहयोग रकम हस्तान्तरण गरेका हुन् ।
त्यसैगरी समितिले आईतबारै वडा प्रहरी कार्यालय हेटौडाका प्रहरी निरिक्षक कृष्ण बहादुर विष्टलाई २ सय पिस सर्जिकल माक्स, ५१ वटा हेण्ड सेनिटाईजर, ५१ पिस एन ९५ माक्स र जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका प्रहरी निरिक्षक प्रकाश पाण्डेलाई ४० वटा हेण्ड सेनिटाईजर, सर्जिकल माक्स १ सय पिस तथा ४० थान एन ९५ माक्स वितरण गरेकाे छ ।
समितिका मकवानपुर संयोजक ईटेनीले मकवानपुरका १० वटै स्थानीय तहमा कोरोनाको दोश्रो लहरले पारेको प्रभाव र अवस्था बारे अनुगमन गर्ने र अवस्था हेरी अत्यावश्यक खाद्यान्न तथा स्वास्थ्य सामाग्री वितरण गर्ने कार्यक्रम समितिको रहेको बताए ।
स्वास्थ्य सामाग्री हस्तान्तरण कार्यक्रममा समितिका सचिव गौतम, कोषाध्यक्ष जानुका गिरी, सदस्यहरु रामकृष्ण कोइराला, सञ्जय श्रेष्ठ, सुनिल गिरी, सुजन विडारी, सुधिर दाहाल, डोल्मा स्याङ्वो, मदन जोशी, पत्रकार महासंघ मकवानपुरकी उपाध्यक्ष सरला अधिकारी, जिल्ला सदस्य प्रदिप अधिकारीलगायतको उपस्थिति रहेको थियो ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्लामा आइतबार बैशाख १९ गते ८ जना काेराेना सक्रमित काेराेना सक्रमण मुक्त भएका छन् । यो संगै जिल्लामा हालसम्म संक्रमण मुक्त हुनेको संख्या ३ हजार ८ सय ९४ जना पुगेको छ ।
यस्तै आइतबार मकवानपुरमा थप ३६ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ । आज गरिएको ६३ जनाको स्वाब परीक्षणमा ३६ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको हो । यो संगै मकवानपुरमा कोरोना भाइरस पुष्टि हुनेको संख्या ४ हजार ५ सय ७१ पुगेको स्वास्थ्य कार्यलय मकवानपुरले जानकारी दिएकाे छ ।
आज थप भएकाे ३६ जना समेत गरी मकवानपुरमा ६ सय ४४ जना काेराेना भाइरसकाे सक्रिय संक्रमित रहेका छन् । सक्रिय सक्रमित मध्य ६ सय १५ जना घरमा उपचारत रहेका छन् भने १६ जना हेटौंडा अस्पतालको आईसियू र १३ जना हेटौंडा-६ स्थित गौरिटार आइसोलेसनमा उपचाररत रहेको स्वास्थ्य कार्यलय मकवानपुरले जनाएको छ । यसैगरी २ जना संक्रमित बाहिरी जिल्लाका हेटौंडामा उपचाररत रहेका छन् । मकवानपुरमा हालसम्म कोरोनाको कारण ३५ जनाको मृत्यु भएको छ ।
मकवानपुर । पछिल्लो १४ घण्टामा थप ५ हजार ७ सय ६३ जनामा कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले जनाएको छ । १४ हजार ९ सय ६९ जनाको नमुना परीक्षण गर्दा थप ५ हजार ७ सय ६३ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको हाे ।
यो सँगै नेपालमा सक्रिय संक्रमितको संख्या ४३ हजार २ सय १३ पुगेको छ । यस्तै नेपालमा थप १९ जनाको मृत्यु भएको छ । कोरोना संक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या ३ हजार २ सय ९८ पुगेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरमा काेराेना संक्रमितको सक्रिय संख्या ५ सय नाघेको छ । शुक्रबार राती प्राप्त प्रयाेगशाला रिपाेर्ट अनुसार २ सय ७४ जनामा गरिएको पिसिआर परीक्षणमा थप १ सय ७७ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टी भएसँगै संक्रमितको संख्या ५ सय नाघेको हो ।
यो संगै मकवानपुरमा सक्रिय संक्रमितको संख्या ५ सय २४ पुगेको छ । कोरोना भाइरसको दोस्रो लहरको संक्रमण विस्तार भएपछि १ हजार ६ सय ५० जनाको परीक्षण गर्दा ६ सय २ जनामा संक्रमण पुष्टि भएको कोरोना परीक्षण प्रयाेगशालाका डाक्टर सागर काफ्लेले जानकारी दिए ।
शनिबार संचारकर्मीहरूसँग कुरा गदै हेर्टौंडा अस्पतालका डाक्टर काफ्लेले मकवानपुरमा रहेका सक्रिय संक्रमितमा ४ सय ९७ जना घरमै उपचाररत रहेकाे र गौरिटार आइसोलेसनमा १३ जना संक्रमित उपचाररत रहेकाे बताए । मकवानपुरमा कोरोनाबाट हालसम्म ३५ जनाको ज्यान गएको छ ।
हेटौंडा अस्पतालको कोभिड आईसियूमा १४ जना संक्रमित उपचाररत रहेकोमा आज ३ जना डिस्चार्ज गरिन लागेको हाे । स्वास्थ्यमा सुधार आएसंगै होम आइसोलेसनमा बस्नको लागि डिस्चार्जको तयारी भएको काफ्लेले बताए । हेटौंडा अस्पतालमा रहेको हाइ डिपेन्डेन्सी युनिट (एचडियु) वार्डमा उपचाररत कोरोना संक्रमित शुक्रबार २ जना डिस्चार्ज भएका थिए । शनिबार डिस्चार्ज हुने हेटौंडा–८ का ४२ वर्षीय पुरुष र ५९ वर्षीय पुरुष छन् भने हेटौंडा–११ का ५० वर्षीय पुरुष पनि डिस्चार्ज हुँदैछन् ।
हेटौंडा अस्पतालमा ६ बेडको आइसियु र १४ बेडको एचडियु वार्ड स्थापना गरिएको छ । एचडियु वार्डका ईन्चार्ज डा. काफ्लेका अनुसार एचडियु वार्ड सञ्चालनमा आएको एक साताको अवधिमा १८ जनाले सेवा लिएका छन् भने ६ जना डिस्चार्ज भएका छन् । एकजनालाई हेटौंडा अस्पतालको एचडियु वार्डले अन्यत्र रेफर गरेको छ । एचडियु वार्डमा रहेका संक्रमित मध्ये २ जनाको अवस्था गम्भीर छ भने अन्य विरामीको अवस्था खतरामुक्त रहेको डा. काफ्लेले जानकारी दिए ।
अहिले मकवानपुर जिल्लामा ५ सय २४ जना सक्रिय संक्रमित रहेकोमा ११ जना हेटौंडा अस्पतालको एचडियु वार्डमा उपचाररत छन् भने १३ जना गौरिटार आइसोलेसन वार्डमा छन् । मकवानपुर जिल्लामा कोरोना भाइरस संक्रमित ५ सयजना होम आइसोलेसनमा छन् ।
मकवानपुरमा लकडाउन हुन सक्ने
मकवानपुरमा काेराेना संक्रमितकाे सक्रिय संख्या ५ सय नाघेसँगै लकडाउन हुनसक्ने सम्भावना रहेकाे छ । मकवानपुरकाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भरतमणि पाण्डेले जिल्लामा सक्रिय संक्रमित ५ सय नाघेपछि संक्रमण बढ्न नदिन लकडाउन जारी गरिने यस अघी नै बताउँदै आएका छन् । सरकारले समेत संक्रिय संक्रमित ५०० नाघे निशेधाज्ञा वा लकडाउन अवस्था हेरेर लगाउन प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाइ दिएकाे छ ।
मकवानपुरमा शुक्रबार राती अबेरकाे रिपाेर्टमा कोरोना संक्रमितको संख्या १ सय ७७ जना थपिएका छन् । काेराेना संक्रमण तिब्र रुपमामा बढ्दै गएकोले शनिवारबाट मकवानपुरमा मिनी लकडाउन नै भएकाे छ । शनिबार बेलुकासम्म संक्रमण जोखिमलाई मध्यजनर गर्दै संक्रमण बढ्न नदिन लकडाउन घोषणा गर्न सक्ने जनाइएकाे छ ।