विगत वर्षमा जस्तै यो वर्ष पनि मुलुकको विकास खर्च असारे भेलसँगै बग्नेक्रमले निरन्तरता पाएको छ । चालू आर्थिक वर्ष २०७७-७८ सकिन अब जम्मा १७ दिन मात्र बाँकी छ । चालू आव समाप्ति हुने अन्तिम समयमा आएर निकै तीव्रताका साथ विकास खर्च गर्न थालेको सरकारले असार महिनाको १३ गतेसम्म १ खर्ब ५८ अर्ब ३७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ मात्र पुँजीगत (विकास) खर्च गरेको छ ।
यो चालू आवका लागि कुल विनियोजित बजेटको जम्मा ४४ दशमलव ८८ प्रतिशत मात्र विकास खर्च हो । सरकारको यस्तो कमजोर कार्यशैलीअनुसार आर्थिक वर्ष समाप्ति हुने अबको १७ दिनमा कुल विनियोजित बजेटको लक्ष्य भेट्न कठिन हुने देखिएको छ ।
विगतका वर्षमा जस्तै यो वर्ष पनि कोरोना महामारीले समयमा काम नसकिएको बहाना बनाउँदै आएको सरकारले आगामी १७ दिनभित्र कुल विनियोजित विकास बजेटको लक्ष्य भेटाउन अझै ५५ दशमलव १२ प्रतिशत पुँजीगत खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ । आर्थिक वर्ष समाप्तिको अन्तिम महिना असारे वर्षा र भेल बाढीको कुनै प्रवाह नगरी विकासे खर्चको दबाबमा परेको सरकारले हाल दैनिक अर्बौं रुपैयाँ बजेट हतारमा कमसल काम गरेर वर्षाको भेलसँगै त्यसै बगाइरहेको छ ।
चालू आवको अन्त्यतिर आएर हतारमा ह्वात्तै खर्च बढाउन कसिएको सरकारले अहिले १३ असारको दिन आइतबार एकदिनमा मात्र १७ अर्ब १ करोड ५० लाख रुपैयाँ विकास खर्च गरेको छ । गत १२ असारको दिन शनिबारसम्म जम्मा १ खर्ब ५६ अर्ब ६६ करोड ११ लाख रुपैयाँ मात्र पुँजीगत खर्च गरेको सरकारले आइतबार एकदिनमै १७ अर्ब १ करोड ५० लाख रुपैयाँको विकास खर्च सिध्याएर १३ असारसम्म १ खर्ब ५८ अर्ब ३७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ पु¥याएको महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयको तथ्यांकले देखाएको छ ।
– चालू आवको अन्त्यतिर आएर हतारमा ह्वात्तै खर्च बढाउने पुरानै प्रवृत्ति कायमै
– आइतबार एक दिनमै १७ अर्ब १ करोड ५० लाख रुपैयाँको विकास खर्च सकाइयो
– चालू आवका लागि कुल विनियोजित पुँजीगत खर्च ३ खर्ब ५२ अर्ब ९१ करोड ७५ लाख रुपैयाँ
– अहिलेसम्म जम्मा १ खर्ब ५८ अर्ब ३७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ मात्र खर्च
आर्थिक वर्ष समाप्तिको अन्तिम समयमा आएर हतारमा विकास खर्च बढाउन हाल दैनिक अबौं रुपैयाँ पुँजीगत खर्च हुने गरेको महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयको तथ्यांकले देखाएको छ ।
महालेखा नियन्त्रकको कार्यालयका अनुसार चालू आवको अन्तिम महिना असार लागे यताको दुई साताको अवधिमा पुँजीगत (विकास ) खर्च २९ अर्ब ८१ करोड ४६ लाख रुपैयाँ भएको छ । हालसम्म चालू आवका लागि विनियोजित कुल पुँजीगत खर्च लक्ष्यको जम्मा ४४ दशमलव ८८ प्रतिशत मात्रै खर्च भएको छ ।
चालू आवका लागि सरकारले कुल ३ खर्ब ५२ अर्ब ९१ करोड ७५ लाख रुपैयाँ अनुमानित पुँजीगत खर्च विनियोजन गरेको छ । सो पुँजीगत खर्चमध्ये अहिलेसम्म जम्मा ४४ दशमलव ८८ प्रतिशत मात्र पुँजीगत खर्च गरेको सरकारले विनियोजित बजेटको लक्ष्य भेट्न आगामी १७ दिनभित्रमा ५५ दशमलव १२ प्रतिशत पुँजीगत खर्च गर्नुपर्ने हुन्छ ।
यो लक्ष्य भेट्टाउन अझै सरकारले दैनिक अर्बाैं रुपैयाँ विकास खर्च असारे भेलमा बगाउँदै छ । अन्तिम समयमा आएर जसरी पनि काम सम्पन्न गर्नुपर्ने चापमा परेको सरकारले विकास बजेट खर्च गर्न उही पुरानै परम्परागत शैली अपनाइरहेको सम्बन्धित सरोकारवालाको भनाइ छ । उनीहरूले यसरी असारे वर्षासँगै हतारमा गरिएको विकास निर्माणको काम टिकाउपूर्ण नहुने भएकाले मुलुकको ढुकुटी रित्याउने काम मात्र भइरहेको दाबी गर्दै आएका छन् ।
नयाँ भेरियन्टसहित दोस्रो लहरमा तीव्र रूपमा फैलिएको कोरोना महामारी रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि भन्दै गत १६ वैशाखदेखि जारी भएको निषेधाज्ञाको असर मुलुकको विकास खर्चमा मात्र नभएर अहिले सम्पूर्ण क्षेत्रमा नराम्रोसँग देखिएको छ ।
यस्तो अवस्थामा विनियोजित बजेटको चालू खर्च भने ७७.३९ प्रतिशत खर्च भएको छ । सरकारले चालू आर्थिक वर्षको संघीय बजेटमा पुँजीगत शीर्षकमा कुल ३ खर्ब ५२ अर्ब ९१ करोड ७५ लाख रुपैयाँ खर्च गर्ने लक्ष्य राखेको थियो । जसमा अहिलेसम्म जम्मा १ खर्ब ५८ अर्ब ३७ करोड ६१ लाख रुपैयाँ मात्र खर्च भएको देखिन्छ । अबको बाँकी १७ दिनमा १ खर्ब ९४ अर्ब ५४ करोड १४ लाख रुपैयाँ खर्च गर्नुपर्नेछ । यो लक्ष्य भेटाउन अझै दैनिक न्यूनतम ११ अर्ब ४४ करोड ३६ लाख रुपैयाँ खर्च गर्नुपर्नेहुन्छ ।
आइतबारसम्म ९ खर्ब ६७ अर्ब २ करोड ६६ लाख रुपैयाँ कुल बजेट खर्च भएको छ । यसमा चालू बजेट खर्च धेरै छ । सरकारले चालू आर्थिक वर्षका लागि कुल १४ खर्ब ७४ अर्ब ६४ करोड ५४ लाख रुपैयाँको बजेट सार्वजनिक गरेको थियो । विनियोजित बजेट खर्च गर्ने तरिकामा समेत कमजोर साबित हुँदै आएको सरकारले यो वर्ष पनि अनेक बहाना मात्र बनाएर विनियोजित बजेटको लक्ष्य भेट्न नसक्ने देखिएको छ ।
समयमै सकिएको कामको भुक्तानी असारमा धेरै गरिने हुनाले अन्तिम महिनामा आएर धेरै बजेट खर्च भएको देखिने सरकारको दाबी छ । यस्तो अवस्थामा अर्थविद्हरू भने आर्थिक वर्षको अन्तिममा आएर हतारमा बजेट सकाउन गरिने गुणस्तरहीन काम टिकाउ नहुने भएकाले आर्थिक वर्षको अन्तिममा खर्च हुने परम्परा रोक्नुपर्ने बताउँदै आएका छन् ।
उनीहरूले अन्तिममा आएर हतारमा हुने विकासका काम गर्ने पुरानो शैलीमा परिवर्तन गर्नकै लागि अहिलेको नयाँ संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार अनिवार्य १५ जेठमै आगामी आवको बजेट सार्वजनिक गर्नुपर्ने प्रावधानविपरीत सरकारले पुरानै किसिमले काम गर्नु गलत भएको बताएका छन् । उनीहरूले नयाँ प्रावधान भए पनि अझै मुलुकको विकास खर्चमा गर्ने तरिकामा पुरानै निरन्तरता कायम रहनुमा सरकार नै जिम्मेवार नभएको बताएका छन् । राजधानी दैनिकबाट साभार
मकवानपुर । हेटौंडामा रहेको मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको शैक्षिक कार्यक्रमको शुभारम्भ भएकाे छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भर्चुअल माध्यमबाट बागमती प्रदेश सरकारको महत्वपूर्ण योजना प्रतिष्ठानको शैक्षिक कार्यक्रमको शुभारम्भ गरेका हुन् ।
शैक्षिक कार्यक्रमको शुभारम्भ गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले प्रतिष्ठानले दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने र भरपर्दो सेवा दिनेमा विस्वस्त रहेको बताए । संघीय सरकार कोरोना महामारी परास्त गर्न क्रियाशिल रहेकोमा प्रदेश सरकारको प्रतिष्ठानले अहिलेकाे काेराेना महामारीमा राम्रो सुरुवात गरेको बताए ।
बाग्मती प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलको अध्यक्षता हेटौंडा भएकाे शुभारम्भ कार्यक्रम जननेता मदनको ७० औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा गरिएककाे हाे ।
बागमती प्रदेश सरकारले स्थापना गरेको स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले स्वास्थ्य सम्बन्धी विभिन्न विषयमा स्नातक तहसम्म अध्यापन गराउन अघिल्लो महिना अनुमति प्राप्त गरेको छ । चिकित्सा शिक्षा आयोगले प्रतिष्ठानलाई तीन विधामा अध्यापन गराउन अनुमति दिएको र पढाइ पनि सुरु गर्न लागिएको प्रतिष्ठनाका रजिष्टार राजेश प्रसाईले बताए । उनका अनुसार आयोगले जनस्वास्थ्यमा २० जना, फार्मेसीमा ३० जना र मेडिकल ल्याब टेक्नोलोजीमा ३० जनालाई अध्यापन गराउन अनुमति प्रदान गरेको छ ।
स्वास्थ्य विज्ञानको क्षेत्रमा अध्ययन, अध्यापन र अनुसन्धानको व्यवस्था गरी गुणस्तरीय र अन्तराष्ट्रिय मान्यता प्राप्त दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न र आम नागरिकलाई सर्वसुलभरुपमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलव्ध गराउन प्रदेश सरकारले प्रदेश राजधानी हेटाैडामा २०७६ असोज २ मा प्रतिष्ठानको स्थापना गरेको हो ।

कानूनीरुपमा प्रतिष्ठान स्थापना ऐन, २०७६ को साथै, पदाधिकारी व्यवस्थापन तथा सेवा सुविधा संवन्धि नियमावली, २०७७, आर्थिक प्रशासन नियमावली, २०७७, कर्मचारी सेवा, शर्त र सुविधासम्बन्धी नियमावली २०७७, अस्पताल सञ्चालन तथा व्यवस्थापन नियमावली, २०७७ र शिक्षक सेवा, शर्त र सुविधा सम्बन्धी नियमावली २०७७ जारी भई कार्यान्वयनमा आईसकेको छ ।
स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम मार्फत जनतालाई स्वास्थ्य सेवामा जोड्ने, दक्ष चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मी तयार गर्ने, जनस्वास्थ्य कार्यक्रमलाई योजनावद्ध ढङ्गले जनताको घर दैलोमा पु¥याउने, आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सालाई स्थापना गर्ने, अनुसन्धानको कार्यलाई व्यवस्थित गर्दै अनुसन्धानको क्षेत्र फराकिलो बनाउने जस्ता नीतिहरुलाई लिएर प्रतिष्ठानले कार्य गरिरहेकाे छ ।

प्रसाइका अनुसार प्रतिष्ठान स्थापना भएको करिब २ सय ९८ दिनमै प्रतिष्ठानलाई आवश्यक पर्ने ऐन, नियमावलीहरु, पूर्वाधारहरु तयार गर्न आवश्यक जमीनको बन्दोवस्त, अनुसन्धान केन्द्रको स्थापना र सञ्चालन, तोकिएको सबै मापदण्ड पूरा गरी यसै शैक्षिक सत्रवाट तीनवटा स्नातक तहका विषयका बीपीएच, बीफार्मेसी र बीएमएलटीको कक्षा सञ्चालनको लागि चिकित्सा शिक्षा आयोगबाट अनुमति तथा सीट संख्या समेत निर्धारण भई शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने अवसरहरु प्रतिष्ठानलाई प्राप्त भएको छ ।
मकवानपुर । हाल देशको दक्षिणी भू-भाग नजिक मनसुनी न्युन चापिय रेखा (monsoon trough) रहेकोले देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव परेकाे छ। मनसुनी वायुको प्रभाव देशभर सामान्यदेखि पूर्ण वदली रहेकाे जल तथा माैसम विज्ञान विभाग माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ ।
अहिले देशभर माैसम बदली रहि गण्डकी प्रदेश तथा प्रदेश नं १ को थोरै स्थानहरुमा वर्षा भईरहेको महाशाखाले भनेकाे छ। प्रदेश १ र गण्डकी प्रदेशका एक वा दुई स्थानमा मेघगर्जन/चट्टयाङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
पहाडी भू-भागमा पहिरो तथा गेग्रान बहाव (debris flow) को जोखिम रहेको, नदीनाला तथा खहरे खोलाहरुमा पानीको सतह बढ्न सक्ने तथा यातायात क्षेत्र प्रभावित हुन सक्ने भएकोले आवश्यक सतर्कता अपनाउनु समेत महाशाखाले अनुरोध गरेकाे छ ।
आगामी तीन दिनको मौसम पूर्वानुमान
असार १४ गते सोमबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रहनेछ । देशका केही स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । प्रदेश नं १ र गण्डकी प्रदेशका एक वा दुई स्थानहरुमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
असार १५ गते मंगलबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रहनेछ । देशका धेरै स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । प्रदेश नं १, गण्डकी प्रदेशका एक वा दुई स्थानहरुमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ ।
असार १६ गते बुधबार देशभर सामान्य देखि पूर्ण बदली रहनेछ । देशका धेरै स्थानहरुमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । प्रदेश १, प्रदेश २, बागमती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका एक वा दुई स्थानहरुमा मेघगर्जन/चट्टयाङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ ।

म अटिजम भएको बालककी आमा हुँ । जन्मिएको करिब एक वर्षसम्म बाबुका क्रियाकलापहरू सामान्य नै थिए; ‘बाबा’, ‘पा’, ‘मामा’ ‘हट्’, ‘च्या’ जस्ता शब्द बोल्थ्यो तर प्रस्टसँग बुझिँदैन थियो । बाबु चकचके, गोरो र स्वस्थ थियो । त्यति बेलासम्म सब ठीकठाक थियो । सोह्र महिनाको हुँदासम्म पनि उसको बोली प्रस्ट भएन, बाबु–मम्मी देखाऊ भन्दा देखाएन, घुम्न जाऔं भन्दा बुझेन । बाबुले कान सुन्दैन या कम सुन्छ भन्ने ठानेर हामी जचाउन नेपालगन्जबाट काठमाडौं आयौं । टिचिङ अस्पतालमा चेकजाँच गरेपछि कान सुन्छ भन्ने थाहा भयो । डाक्टरले गैरिधारास्थित अटिजम केयर सेन्टरमा रिफर गर्नुभयो । त्यहाँ बाबुका विभिन्न क्रियाकलापको परीक्षण गरियो र यसैका आधारमा उसमा अटिजमका लक्षणहरू भएको प्रतिवेदन दिइयो । हामीलाई मदर्स ट्रेनिङमा आउन सुझाव पनि दिइयो । त्यस बेला बाबु अठार महिनाको भइसकेको थियो । अटिजम भनी पहिचान भए पनि मेरो आत्माले छोरालाई त्यस्तो केही भएको छैन भनिरहेको थियो । मनभरि पीडा बोकेर हामी घर फर्कियौं ।
बाबु तीन वर्षको भएपछि हामीले नेपालगन्जकै एउटा मन्टेसोरीमा भर्ना गरिदियौं । एक छिन पनि एक ठाउँमा नबस्ने, खाना खुवाउन ज्यादै गाह्रो हुने, झ्यालझ्यालमा चढ्ने, चोटपटक लाग्ला भनेर पनि नडराउने, बिनाकारण कहिले रुने, कहिले हाँस्ने, कहिले दौडनेलगायतका क्रियाकलापले गर्दा बाबुलाई मन्टेसोरीमा राख्न सकिन्न भन्नुभयो शिक्षकहरूले । त्यसपछि बाबुका लागि राम्रो विद्यालयको खोजीमा रहेका बेला कान्तिपुर दैनिकमा काठमाडौंमा रहेको विशेष स्कुल तथा पुनःस्थापना केन्द्रसम्बन्धी लेख छापियो, जसमा अटिजम भएका बालबालिकालाई राखिँदो रहेछ । यही लेखलाई पछ्याउँदै हामी त्यस केन्द्रमा पुग्यौं । अहिले बाबु त्यहीँ छ र पहिलाको भन्दा धेरै कुरा बुझ्छ पनि । बाबुलाई अटिजम छ भनेर हामीले स्विकारिसकेका छौं र हामीलाई आफ्नो छोरालाई अरूसँग दाँजेर हेर्नु पनि छैन अब । उसलाई जे–जति सकिन्छ, सिकाउँदै जान्छौं र अटिजम सम्बन्धमा बुझ्दै, बुझाउँदै पनि जानेछौं । समयमै पहिचान, स्वीकार गरी अटिजममैत्री व्यवहारमा आफूलाई ढाल्नुबाहेक यसको उपचारै छैन ।
बालबालिकाका सर्वांगीण विकासका लागि समयमै उपयुक्त शारीरिक वृद्धि र विकास अत्यावश्यक मानिन्छ । कुनै बालबालिकामा वृद्धि क्रमिक रूपमा हुँदै जाँदा सोही अनुपातमा विकास नभई अस्वाभाविक क्रियाकलाप तथा व्यवहार देखा पर्ने अवस्था अटिजम हो । यसलाई नेपालीमा आत्मकेन्द्रित व्यवहार भनिन्छ । सामान्य बालबालिकामा देखिनेभन्दा फरक स्वभाव, व्यवहार तथा क्रियाकलापहरू यदि कुनै बालबालिकामा देखा पर्छ भने त्यो अटिजमको संकेत हो । यो मस्तिष्क र स्नायु कोषहरूको स्वाभाविक विकास क्रममा हुने असमान अवस्थाको रूप हो । बालबालिकाको मस्तिष्कमा स्नायु कोषहरूको सञ्जालले राम्रोसँग काम नगर्दा सूचना प्रशोधनमा बाधा उत्पन्न भएर सामाजिक क्रियाकलाप, सञ्चार, सीप र कल्पनाशक्तिको विकासमा असर पुग्छ, जसले गर्दा उनीहरूमा सामान्यभन्दा फरक खालका व्यवहार तथा क्रियाकलापहरू देखा पर्छन्; जस्तो— उपयुक्त सञ्चारको बुझाइ नहुनु, घुलमिल हुन नसक्नु, मन पर्ने कुराहरू दोहोर्याइरहनु आदि ।
अटिजम कुनै रोग नभएकाले औषधिबाट निको हुन्छ भन्ने हुँदैन । यो बौद्धिक अपांगता होइन, मस्तिष्कको विशेष अवस्था मात्रै हो । अटिजम किन हुन्छ भन्नेबारे विश्वमा विभिन्न अध्ययन हुँदै आएका छन् । अस्वस्थकर र विषादीयुक्त खानेकुरा, संक्रमण, धूमपान, मद्यपान एंव जन्मपूर्व आमाले लिने तनाव, वंशानुगत रोगलगायतलाई अटिजमका कारकका रूपमा अनुमान गरिएको छ, पुष्टि हुनै बाँकी छ । अटिजम विकासात्मक अपांगता हो, जुन बच्चा जन्मेसँगै आउँछ र ६ महिनादेखि ३ वर्षसम्ममा यसका व्यवहारहरू देखा पर्छन् । अमेरिकामा प्रत्येक ५४ शिशुमा १ जनामा यस्तो समस्या भएको एउटा अध्ययनले देखाएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनले विश्वमा अटिजमको संख्या कुल जनसंख्याको एक प्रतिशत भएको उल्लेख गरेको छ । यसैलाई आधार मानेर नेपालमा करिब ३ लाखमा अटिजम भएको अनुमान गरिन्छ । नेपाल सरकारले अपांगताका दस प्रकारमध्ये एउटामा अटिजमलाई राखेको छ ।
आफ्ना उमेरका बालबालिकासँग खेल्न नरुचाउने, आँखामा आँखा जुधाउन नसक्ने, एक्लै बस्न र एक्लै खेल्न रुचाउने, सामान घुमाउने, घुमिरहेको सामान देखेर खुसी हुने वा कराउने, चोटपटक लाग्दा नबुझ्ने, काटेर रगत आउँदा पनि खासै नडराउने, बढी हल्ला मन नपराउने, झर्को मान्ने, कुनै नौलो वा आफूलाई आवश्यक चीज औंलाले नदेखाउने वा शब्दको प्रयोग नगर्ने बरु सीधै समात्नेलगायतका गतिविधि यसका लक्षणहरू हुन् । सामान्य बालबालिकाका लागि सिकाउन प्रयोग गरिने तरिकाहरू यस्ता बालबालिकालाई काम लाग्दैनन् । अटिजममा कहिलेकाहीँ अन्य शारीरिक समस्यासमेत देखा पर्छन् । त्यस्तो अवस्थामा अटिजम भएकाको जीवन झन् कष्टकर हुन पुग्छ । अटिजमका स्वभाव, व्यवहार र क्रियाकलापहरू व्यक्तिपिच्छे फरक–फरक हुन्छन् । कसैले आफैंलाई टोक्ने, चिथोर्ने वा हानि गर्ने गर्छन् भने कसैले अरूलाई । कोही जता पायो त्यतै दौडिरहन्छन् भने कोही एकै ठाउँमा बसिरहने हुन्छन् । कोही कान थुनिरहने, हात हल्लाइरहने खालका हुन्छन् । कोही ठूलो आवाज आउँदा र भीडमा ज्यादै डराउने हुन्छन् ।
अटिजम भएका बालबालिकाले खानेकुरा नचिन्ने र नबुझ्ने हुँदा खुवाउन ज्यादै कठिन हुन्छ, एक पटक खाएको कुरा केही समय नखुवाउँदा भुल्नेसमेत हुन्छन् । ठोस खानेकुरा राम्ररी चपाएर खान, चिसो तातो खाने कुरासमेत खान नसक्ने हुन्छन् । अटिजम भएका बालबालिकालाई दिसापिसाबसमेत बुझाउन कठिन हुन्छ । सामान्यभन्दा सामान्य व्यवहार सिकाउन पनि वर्षौं लाग्छ । रिसाहा वा सहनै नसक्ने व्यक्तिले अटिजम भएका बालबालिकालाई सिकाउनै सक्दैनन् । उनीहरूले यस्ता बालबालिकालाई झनै तनाव थपिदिन्छन् । अटिजम भएका बालबालिकाको हरेक क्रियाकलाप तनावयुक्त हुन्छ, जसले गर्दा सिकाउने बेला धेरै माया, स्याहार र संयम चाहिन्छ । यस्ता बालबालिकालाई बुझ्न, उनीहरूसँगै रमाउन सक्नुपर्छ । यसो गर्दा उनीहरू खुसी भई हाम्रा कुरा सुन्छन् र सिकाउन पनि सहज हुन्छ ।
एउटा अटिजम बालकका स्वभावहरू अरूसँग पूरै नमिल्न सक्छन् । तर, सामान्यभन्दा असामान्य क्रियाकलाप देखा पर्नु, सञ्चारको बुझाइ अनि केही सिक्ने क्षमतामा कमी हुनुजस्ता मुख्य संकेतका आधारमा अटिजम भए–नभएको यकिन गर्न सकिन्छ । अटिजम भएका बालबालिकाले आफ्नो इच्छाले जुन काम गर्छन्, सोमा एकोहोरो लागिरहने हुँदा उनीहरूले गर्ने काममा ज्यादै निखार आएको हुन्छ, राम्ररी पनि गर्छन् । उनीहरू इमानदार हुन्छन्; झुट बोल्ने, ठग्ने प्रवृत्ति हुँदैन ।अटिजम भएका बालबालिकाको बुझाइ बिस्तारै–बिस्तारै बढ्दै जान्छ । उनीहरूलाई अभिभावकका तर्फबाट मुख्य सहयोग भनेकै अटिजमलाई स्विकार्नु हो, त्यसपछि मात्र परिवार–छरछिमेकले उनीहरूमाथि नराम्रो व्यवहार गर्ने हिम्मत गर्दैनन् ।
अटिजमका सम्बन्धमा परिवार र छरछिमेकमा जनचेतना जगाउनुपर्छ । अटिजम भएका बालबालिकालाई धेरैभन्दा धेरै माया दिएर अपनत्व र सुरक्षित महसुस गराउनुपर्छ । उनीहरूका गल्ती र कमीकमजोरीलाई दण्डित गर्ने, रिसाउने, डर–त्रास भर्ने काम गरेमा उग्र व्यवहारहरू झन् बढ्न सक्छन् । तसर्थ उनीहरूलाई माया गर्दै जाँदा बिस्तारै धेरै कुरा बुझाउन सकिन्छ । बुझाइलाई बढाउँदै लैजाने तरिका पनि यही हो । फिजियो, स्पिच, सेन्सरी, म्युजिकलगायतका थेरापी नियमित रूपमा गराउन; विशेषज्ञसँग आफ्ना छोराछोरीका लक्षणका सम्बन्धमा परामर्शहरू लिन; अटिजम विद्यालयमा आबद्ध गराउन; घरपरिवारले अटिजममैत्री व्यवहार गर्न र सहजै सिक्ने वातावरण बनाउन सके उनीहरूको जीवनलाई सरल र सामान्य बनाउन सकिन्छ । (शर्मा नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमा कार्यरत छिन् ।) इकान्तिपुरबाट साभार
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को १०औं महाधिवेशन आयोजक कमिटी विघटन हुने भएको छ । गत २३ फागुनमा सर्वोच्च अदालतले एमाले ब्युँताएपछि २ जेठ २०७५ कै पार्टी कमिटी, विधान र नेतृत्वका आधारमा अगाडि बढ्नुपर्ने माग एमालेभित्र चर्काे रूपमा उठिरहेको छ ।
वरिष्ठ नेता झलनाथ खनाल र माधवकुमार नेपाल, उपाध्यक्ष वामदेव गौतमसहितको समूह २ जेठको पार्टी कमिटीअनुसार अगाडि बढ्नुपर्ने अडानबाट पछि नहटेपछि ओली महाधिवेशन आयोजक कमिटी विघटन गर्न सहमत भएका हुन् ।
पार्टीभित्र तीव्र विवाद बढ्दै गएपछि खनाल नेपाल समूह अर्को पार्टी गठन गर्नेसम्मको तयारीमा जुटेपछि विवादको कारण बनेको महाधिवेशन आयोजक कमिटी विघटन गर्न ओली सहमत भएका हुन् । एमाले ब्युँताएयता खनाल र नेपाल तथा गौतम समूह कुनै पनि बैठकमा सहभागी भएको छैन ।
पार्टीका सबै संरचना २ जेठ २०७५ मा फर्किएको घोषणा गर्ने तयारी
त्यसयता ओली समूहको बैठक बस्ने र विभिन्न निर्णय गर्ने गरेको छ । उता खनाल नेपाल समूह पनि समानान्तर बैठकलाई निरन्तरता दिँदै सोहीअनुसारको निर्णयका आधारमा अघि बढिरहेको छ ।
एमाले केन्द्रीय सदस्य विष्णु रिजालले अब पार्टीमा महाधिवेशन आयोजक कमिटी नामक अस्थायी संरचना नरहने प्रस्ट पारेका छन् । पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउन महाधिवेशन आयोजक कमिटी विघटन गरेर साबिकको एमाले केन्द्रीय कमिटी बैठक बोलाउने तयारी भएको छ ।
‘अब नेकपा (एमाले)मा ‘महाधिवेशन आयोजक कमिटी’ नामक अस्थायी संरचना रहँदैन । साविक केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्छ र पार्टीलाई त्यसले अघि बढाउँछ । पार्टी एकताका लागि यस विकल्पलाई सबैले अधिकतम लचकताका साथ प्रयोग गर्नुपर्छ,’ रिजालले ट्वीटरमा लेखेका छन् ।
१०औं महाधिवेशन आयोजक कमिटीको बैठकबाट पार्टीका सबै संरचना २ जेठ २०७५ मा फर्किएको घोषणा गर्ने तयारीमा पार्टी अध्यक्ष ओली रहेको एमाले स्रोतले जनाएको छ । आइतबार प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बसेको एमाले स्थायी कमिटी बैठकमा यस विषयमा गम्भीर रूपमा छलफल भएको छ । बैठकले १५ असारमा स्थायी कमिटी बैठक र १६ असारमा महाधिवेशन आयोजक कमिटी बैठक बोलाउने निर्णय गरेको छ ।
एमाले स्थायी कमिटीका सदस्य सुवासचन्द्र नेम्वाङले पार्टी एकता कायम राख्ने देशभरका नेताकार्यकर्ताको चाहना सम्बोधन हुनेगरी निर्णय हुने बताए । ‘यसबारे निर्णय लिन १५ गते स्थायी कमिटी बैठक र १६ गते आयोजक कमिटीको बैठक बोलाइएको छ । देशभरका नेता कार्यकर्ताहरूको पार्टीलाई एकताबद्ध राख्ने चाहना सम्बोधन हुनेगरी हामी निर्णय गर्दै छौं, अब पार्टीलाई एकताबद्ध बनाउँछौं,’ नेम्वाङले भने ।
कर्णाली प्रदेशका एमाले सांसदलाई पदमुक्त गर्ने निर्णयविरुद्ध परेको रिटमा सर्वोच्च अदालतले नै महाधिवेशन आयोजक कमिटीले गरेको निर्णयले वैधता नपाउने आदेश दिएको थियो ।
एमाले सचिव एवं प्रवक्ता प्रदीप ज्ञवालीले १६ गते १०औं महाधिवेशन आयोजक कमिटी बस्ने निर्णय भएको बताए । राष्ट्रिय राजनीतिको सम्बन्धमा केही निर्णय गर्नुपर्ने भएकाले महाधिवेशन आयोजक कमिटीको बैठक बोलाउनुपरेको उनले बताए ।
‘पछिल्लो राजनीतिक स्थिति, कोभिड महामारीको अवस्था, प्राकृतिक विपत्ति र राष्ट्रिय राजनीतिका विभिन्न आयामको संक्षिप्त तर गहन छलफल गरेका छौं । यो विषयमा थप केही निर्णय गर्न आवश्यक भएको, अझ फराकिलो र उच्च तहबाट छलफल गरेर केही निर्णय निकाल्नुपर्ने भएको हुनाले १०औं राष्ट्रिय महाधिवेशन आयोजक कमिटीको बैठक असार १६ गते बिहान ११ बजे काठमाडौंमा बस्नेगरी बैठक आह्वान गर्ने निर्णय बैठकले गरेको छ,’ ज्ञवालीले भने ।
प्रवक्ता ज्ञवालीले पार्टी एकताको आशा कायमै रहेको बताउँदै केही नेताहरू विपक्षीलाई काँधमा राखेर उनीहरूलाई शक्तिशाली बनाउने प्रयासमा लागे पनि धेरै नेता कार्यकर्ता एमाले एकताकै पक्षमा रहेकाले एकताको प्रयत्न र प्रयास जारी राखिएको बताए । राजधानी दैनिकमा प्रकाशित समाचार साभार