मकवानपुर । निर्वाचन आयाेगले बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री र प्रमुख सचिवलाई स्पष्टिकरण साेधेकाे छ । निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ लागू भइसकेपछि बागमती प्रदेश सरकारले ‘प्रदेश हस्तकलाग्राम स्थापना तथा सञ्चालनको सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको अध्याधेश र प्रदेश कृषि विकास सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको अध्यादेश जारी गरेकाे विषयमा आयोगले बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री र प्रमुख सचिवलाई स्पष्टीकरण सोधेको हाे ।
आयोगले पत्र प्राप्त भएको समयले २४ घण्टाभित्र निर्वाचन आयोगमा प्राप्त हुने गरी स्पष्टीकरण पेश गर्न निर्देशनसमेत दिएको छ । पत्रमा भनिएको छ –निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा ५, नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार, मन्त्री र स्थानीय कार्यपालिका तथा सोका पदाधिकारीले पालना गर्नुपर्ने आचरण अन्तर्गत खण्ड (ख) मा ‘वार्षिक बजेट तथा कार्यक्रममा स्वीकृत भएका बाहेकका अन्य कार्यक्रम गर्न वा नयाँ नीति, योजना वा कार्यक्रमको घोषणा गर्न, स्वीकृत गर्न वा सञ्चालन गर्न नहुने’ भन्ने व्यवस्था छ ।’
बागमती प्रदेश सरकारले गत असोज ३० मा ‘प्रदेश हस्तकलाग्राम स्थापना तथा सञ्चालनको सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको अध्यादेश’ र ‘प्रदेश कृषि विकास सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको अध्यादेश’ जारी गरेको थियो । यो निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा ५ को खण्ड (ख)को प्रतिकूल रहेको देखिन्छ । आयोगले प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्रालयलाई उक्त अध्यादेश राजपत्रमा प्रकाशित नगर्न समेत निर्देशन दिएको छ ।
आयोगले मुख्यमन्त्रीलाई सोधिएको स्पष्टीकरणमा भनिएको छ– प्रतिनिधि सभा सदस्य तथा प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनका लागि निर्वाचन आचारसंहिता लागू भई सकेको अवस्थामा मिति २०७९ असोज १३ मा बागमती प्रदेश सरकारबाट अध्यादेश जारी गर्ने कार्यबाट निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा ५ को (ख) को उल्लंघन भएको देखिएकोले यहाँलाई र मुख्यमन्त्री कार्यालयका प्रमुख सचिवलाई निर्वाचन आयोग ऐन, २०७३ को दफा २३ को उपदफा (३) बमोजिम किन कारवाही हुनु नपर्ने हो ? साथै निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा ४, सबैले पालना गर्नुपर्ने आचरण अन्तर्गत खण्ड (न) मा रहेको ‘कुनै प्रकारले निर्वाचनको स्वच्छता वा निष्पक्षतालाई प्रभावित गर्ने गरी कुनै कार्य गर्न नहुने’ भन्ने व्यवस्थाको विपरीत हुनेगरी अध्यादेश ल्याउने गरी भएको निर्णयलाई किन बदर गर्नु नपर्ने हो ? स्पष्ट पार्न भनिएको छ ।
त्यस्तै प्रमुख सचिवलाई सोधिएको स्पष्टीकरणमा भनिएको छ– निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को दफा ४, सबैले पालना गर्नुपर्ने आचरण अन्तर्गत खण्ड (न) मा रहेको ‘कुनै प्रकारले निर्वाचनको स्वच्छता वा निष्पक्षतालाई प्रभावित गर्ने गरी कुनै कार्य गर्न नहुने’ भन्ने व्यवस्थाको विपरीत हुनेगरी अध्यादेशहरू किन ल्याउनु परेको हो ? साथै प्रतिनिधि सभा सदस्य तथा प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनका लागि निर्वाचन आचारसंहिता लागू भइसकेको अवस्थामा मिति २०७९ असोज १३ मा बागमती प्रदेश सरकारबाट अध्यादेश ल्याउने कार्यबाट निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ को खण्ड दफा (५) को (ख) को उल्लंघन भएको देखिएकाले यहाँलाई समेत उक्त निर्णयको लागि जिम्मेवार ठह-याई निर्वाचन आयोग ऐन, २०७३ को दफा २३ को उपदफा (३) बमोजिम किन कारवाही हुनु नपर्ने हो ? जवाफ पेश गर्न भनिएको छ ।
मकवानपुर । नेकपा माओवादी केन्द्रकी पोलिटब्युरो सदस्य कुमारी मोक्तानले लोकतान्त्रिक बाम गठबन्धनका उम्मेदवारलाई मत नदिए जनताले पाँच बर्ष दुःख पाउँने बताएकी छिन् । मकवानपुर क्षेत्र नम्बर २ प्रदेश सभा ‘क’ का उम्मेदवार माेक्तानले आफ्नाे क्षेत्रकाे चुनावी सभामा भनिन् ‘देखेर बुझेपछि मात्र काम गर्ने हो, त्यसैले आज म गाउँको अवस्था बुझ्न गाउँ–गाउँमा पुगिराखेको छु । उनले भनिन् ‘गठबन्धनलाई भोट हाल्न चुक्नुभयो भने ५ वर्ष दुःख तपाईं हामीले पाउँछौ, विकास हुन सक्दैन ।’
मकवानपुरको ईन्द्रसरोबर गाउँपालिका भएकाे चुनानी कार्यक्रममा बुधबार उनले गठबन्धनलाई अमुल्य भोट दिएर विकास र समृद्धीका पक्षमा साथ दिन आग्रह समेत गरेकी छिन् । बागमती प्रदेशकी सामाजिक विकास मन्त्री समेत रहकी उनले आफ्नो राजनीतीको मुख्य उद्देश्य नै गरिब निमुखाको जीवनस्तर उकास्नु रहेको भन्दै देश र जनताप्रति सदैव क्रियाशील रहने समेत बताइन् ।
नेपाली काँग्रेसका केन्द्रीय महाधिवेशन प्रतिनिधि जमान सिं वाईबा, माओवादी केन्द्रका बागमती प्रदेश सदस्य ईन्द्रबहादुर श्रेष्ठ, बागमती प्रदेश परिषद सदस्य विनायक गोले, नेकपा एकीकृत समाजवादीका मकवानपुर सहसचिव जीवन लामा, नेपाली काँग्रेस मकवानपुरकी जिल्ला सदस्य सुमित्रा लामा, ईन्द्रसरोबर गाउँपालिका १ का वडा अध्यक्ष सुवास आले मगर लगायतले आफ्नाे क्षेत्रकाे विकासकाे लागि लोकतान्त्रिक बाम गठबन्धनलाई भोट दिएर जिताउँनुपर्ने बताएका थिए ।
मकवानपुर । आसन्न निर्वाचनकाे लागि मकवानपुरका उम्मेदवारहरु चुनावी सभा तथा घरदैलोमा व्यस्त रहेका बेला उम्मेदवारहरुको पक्षमा अडकलवाजी र अंकगणितकाे जाेड घटाउ सुरु भएकाे छ । पार्टीका नेता कार्यकर्ता तथा स्थानीय समेत बैशाखमा भएकाे स्थानीय तह निर्वाचनमा आफ्ना उम्मेदवारले पाएको मत संख्यालाई जोड घटाउ गरेर हार जितको वकालत समेत गर्न थालेका छन् ।
मकवानपुरको क्षेत्र नम्बर १ को प्रदेश सभा ख मा अघिल्लो पटकभन्दा यसपटक फरक गठजोड बनेको छ । यस क्षेत्रमा नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट आनन्तराम पराजुली, एमालेबाट जिल्ला अध्यक्ष एकलाल श्रेष्ट र राप्रपाका गुञ्जबहादुर न्यौपाने चुनावी मैदानमा छन् भने केहि साना दल र स्वतन्त्र उम्मेदवाहरु पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । यद्यपि विगतको निर्वाचन र स्थानीय तह निर्वाचनको मतलाई हेर्ने हो भने यस चुनावी क्षेत्रमा कांग्रेस, एमाले र राप्रपाबीच त्रिपक्षिय भिडन्त हुने पक्का छ । राजनीतिक दलहरुको बदलिएको समीकरणका कारण यस निर्वाचन क्षेत्रको चुनावलाई अघिल्लो भन्दा फरक बनाएको चर्चा चल्ने गरेकाे छ ।
यस निर्वाचन क्षेत्रमा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर २, ४, ५, ६, ७, ८, ९, १०, १२, १३, १४, १५ गरी १२ वटा वडा पर्दछन् । स्थानीय तह निर्वाचन–२०७९ मा ४२ हजार मत खसेको यस क्षेत्रको वडामा यस पटक ७२ हजार १ सय ६६ मतदाता रहेका छन् । नेपाली कांग्रेस, माओवादी केन्द्र र नेकपा (एस) बिच समिकरण भएर सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनमा ४ वटा वडा अध्यक्षमा कांग्रेस, १ वटा वडा नेकपा (एस ) र १ वटा वडामा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार निर्वाचित भएका थिए । यस्तै वडा नम्बर ४, ५, १०, १३, १४ र १५ को वडाअध्यक्षमा नेकपा एमालेका उम्मेदवार निर्वाचित भएका थिए । ६ वटा वडा काग्रेस सहित गठबन्धन र ६ वटा वडा एमाले एक्लैले जितेको छ तर गठबन्धनको मतान्तर बढी रहेको र राप्रपा पनि एकल चुनावी मैदानमा रहेकोले उसलाई चुनाव जित्नको लागि झनै सहज बनाएको तथ्यांकले देखाएको छ ।
२०७४ सालमा सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनमा हेटौंडाको नगर प्रमुखमा पराजुली झिनो मतान्तरले पराजित बनेका थिए । एमालेका मेयरका उम्मेदवार हरि बहादुर महतले तेइस हजार एकसय २४ मत प्राप्त गर्दा पराजुलीले २२ हजार ५ सय ९ मत प्राप्त गरेका थिए । अहिलेका उम्मेदवारहरुमध्ये पराजुली विशेष चर्चामा छन् । उनी विगतको स्थानीय तह निर्वाचनमा हेटौंडाको प्रमुखमा झिनो मतान्तरले पराजित भएकाले उनीप्रति धेरैको साहनुभूति देखिन्छ ।
गत बैशाखमा सम्पन्न स्थानीय तहको निर्वाचनमा १२ वटा वडा मध्य ४ वटा नेपाली कांग्रेसले १।१ वडामा नेकपा (एस) र माओवादी केन्द्रले जित हात पारेको थियो भने वडा नम्बर १२ मा कांग्रेस एकल चुनाव लडेको थियो जसमा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार भन्दा ३९ मतले कांग्रेसका उम्मेदवार पराजीत भएका थिए । यता हेटौंडाको मेयर र उपमेयर पनि गठबन्धन दलकै नेकपा(एस) र कांग्रेसका उम्मेदवार निर्वाचित भएका थिए । मेयरमा नेकपा (एस)की मिना कुमारी लामाले २३ हजार ७५ मत र उपमेयरमा कांग्रेसका उम्मेदवार राजेश बानियाँले ३२ हजार ५ सय ९३ मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका थिए ।
यता स्थानीय तहको निर्वाचन–२०७९ मा यस क्षेत्रको वडाहरुमा वडाध्यक्षले पाएको मत गठबन्धन दलनै अगाडि देखिन्छ भने एमाले दोस्रो र राप्रपा तेस्रो स्थानमा रहेको छ । दुई वटा प्रतिनिधिसभा र ४ वटा प्रदेशसभा रहेको मकवानपुर क्षेत्र नम्बर १ मा १ लाख ५० हजार १ सय ५५ र क्षेत्र नम्बर २ मा एक लाख ५० हजार ५ सय ७७ मतदाता रहेका छन् । स्थानीय तह चुनावमा यस क्षेत्रमा पर्ने हेटौंडाका वडाहरुमा कांग्रेस सहित नेकपा(एस) र माओवादी केन्द्रका वडाध्यक्षहरुले २० हजार ६ सय ३४, एमालेको वडाध्यक्षले १९ हजार २ सय ४६ र राप्रपाका उम्मेदवारले २ हजार ८ सय ४९ मत प्राप्त गरेका थिए ।
यो तथ्यांक हेर्दा लोकतान्त्रिक बाम गठबन्धन १ हजार ३ सय ८८ मतले एमालेभन्दा अगाडि छ भने गठबन्धन १७ हजार ७ सय ८५ मतले राप्रपा भन्दा अगाडि रहेको देखिन्छ । स्थानीय तहको निर्वाचन पछि थपिएको मतदाताको मतले को विजयी हुन्छ भन्ने कुरा चाहि मंसिर ४ मा सम्पन्न निर्वाचन पछिको मतगणानालाई नै कुर्नुपर्नेछ ।
मकवानपुर । आसन्न निर्वाचनमा मकवानपुरका उम्मेदवारहरु चुनावी प्रचार प्रसारमा व्यस्त रहेका छन् । सत्ता गठबन्धन नेकपा एमाले राप्रपा, अन्य दल तथा स्वतन्त्रबाट उम्मेदवार रहेकाहरु आफ्नो क्षेत्रमा प्रचार प्रसारका कार्यक्रममा एकले अर्को उम्मेदवारलाई आरोप समेत लगाउँने गरेका छन् ।
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) को तर्फबाट मकवानपुर क्षेत्र नंबर १ का प्रतिनिधि सभा उम्मेदवार दिपकबहादुर सिंहले गठवन्धको तर्फबाट कांग्रेसकी उम्मेदवार महालक्ष्मी उपाध्याय डिनाबाट स्थानीय मतदाताले केहिपनि आस गर्न नसकिने बताएका छन् । चुनावी प्रचार प्रसारमा सिंहले भने ‘उपाध्ययको काम काठमाडौं बसेर सेटिङ मिलाएर पैसा कमाउन मात्र रहेको छ ।’
बकैया गाउँपालिकामा भएको चुनावी कार्यक्रममा सिंहले दुई पटक समानुपातिक र एक पटक केन्द्रको राज्यमन्त्री भैसकेको उपाध्ययले क्षेत्र नंबर १ को ३० प्रतिशत महिलाले पनि नचिन्ने दाबी गरे । उनले भने ‘उहाँ दुई पटक १० वर्षको लागि समानुपातीकबाट माननिय बनिसक्नुभएको छ, एकपटक जलश्रोत मन्त्री बन्नुभएको छ, यो भेगका २०–३० प्रतिशत जनताले पनि उहाँलाई देखेको छैन । महिला दिदिबहिनिहरुले सायद अहिले दुईचार दिन एता देख्नुभएको भएमात्र नत्र आजसम्म देख्नुभएको छैन भन्दै सिंहले भने ‘मन्त्री हुँदा, माननीय हुँदा नदेखेको मान्छे आज स्वयम् उम्मेदवार हुनुभएको छ ।’
‘चुनाव जित्ने, मन्त्री पड्काउने, अलिअलि कमाउने ५ वर्षसम्म ढुक्कले काठमाडौ्रमा बस्ने अनि चुनावको १५–२० दिन अघि आए उहाँले के भन्न थाल्नुभएको छ कि मैले नारी हक र हितको लागि आन्दोलन गरे महिला क्रान्ति गरे भन्नुहुन्छ’ डिनाप्रति कटाक्ष गर्दै सिंहले भने ‘उहाँले महिला तथा बालबालिकाको लागि र यहाँको विकासको लागि के गर्नुभो, यहाँ खहरे र खोलाले सकेको छ, त्यस्को संरक्षणको लागि के गर्नु भो त्यो उहाँले जवाफ दिनुपर्छ ।’ सिंहले उपाध्ययलाई महाअभियोग लागेका प्रधानमन्त्रीको घरमा गएर दलाली काममा लागेको आरोप पनि लगाएका छन् । उहाँले दलाली गरेर महिलाको मात्र हैन मकवानपुरको जनताको शिर निहुरीने काम गर्नुभएको – सिंहले भने ।
यसैगरी राप्रपामा सिंहसँगै रहेर काम गरेका कमल थापा प्रति लक्षित गर्दै एउटा जनजातीको छोरो अध्यक्ष भएको देख्न नसकेर राप्रपा विभाजन गर्दै एमालेको चुनाव चिन्हबाट उठेको आरोप लगाए । थापालाई मकवानपुरको सबै जनजातीले यो पटक बहिस्कार गर्नुपर्ने सिंहको भनाई छ ।
मकवानपुर । आगामी मंसिर ४ गते हुने निर्वाचनमा मकवानपुरका उम्मेदवारहरुले आ–आफूले जित हासिल गर्ने दावीका साथ चुनावी मैदानमा होमिएका छन् । चुनावी प्रचार प्रसारको क्रममा समेत आफू उम्मेदवार हुनुका कारण सहित जीत पछि विकासका कामको आश्वासन समेत दिने गरेका छन् । स्थानीय मतदाताहरुको माग समेत भूगोल सुहाँउदो रहेको छ । तर उम्मेदवारहरुको चुनावी आश्वासान र स्थानीयका माग विपरित रहेका छन् । स्थानीय आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्न माग गरिरहँदा उम्मेदवारहरु विकास पूर्वाधारका कुरामा जोड दिइरहेका छन् ।
यसैबीच मकवानपुर क्षेत्र नम्बर–१ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्य पदमा उम्मेदवार रहेका महालक्ष्मी उपाध्याय डिनाले जिल्लाको समग्र विकासको लागि आफ्नो उम्मेदवारी रहेको बताएकी छिन् । नेपाली कांग्रेसकी सह–महामन्त्री महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’ बाम लोकतान्त्रिक गठबन्धनको तर्फबाट उम्मेदवार हुन् । उपाध्याय उम्मेदवार बनेसँगै मकवानपुर १ मा उनको चर्चा परिचर्चा बढ्दै गएको छ । उनको यो चौथो पटक चुनावी प्रतिस्पर्धा पनि हो ।
विद्यार्थी कालबाटै कांग्रेसको राजनीतिमा आवद्ध भएकी उनी पार्टीमा पनि उत्तिकै सक्रिय र प्रभावशाली नेतृ मानिन्छन् । सोही सक्रियताका कारण उहाँ समानुपातिकतर्फको पहिलो नम्बरको दावेदार हुँदापनि त्यसलाई त्यागेर प्रत्यक्ष तर्फ उम्मेदवार भएकी हुन् । डिनाले मकवानपुर–१ को जनताको मतबाट अनुमोदन हुन विभिन्न क्षेत्रलाई समेटेर आफ्नो चुनावी संकल्पहरु पनि सार्वजनिक गरेकी छिन् । यस अघिका निर्वाचनमा मकवानपुर क्षेत्र नम्बर २ बाट चुनावमा पराजीत उनी यस पटक सहजै समानुपातिकबाट सांसद हुने निश्चित भए पनि जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएर मकवानपुरको विकास र समृद्धिको कामका लागि चुनावी मैदानमा आएको उनी बताउँछिन् ।
जनताको मत जितेर उच्च मतान्तरका साथ चुनाव जित्ने उनको दावी छ । विगतको जस्तो आगामी निर्वाचनमा चुनौतिको महशुस गरेको छैन– डिनाले भनिन् ‘आगामी निर्वाचनमा मलाई कुनै चुनौती छैन । भारि मतका साथ चुनाव जित्छु । विगतमा आफूले गर्न चाहेका तर सत्ता विहिन हुँदा सम्भव नभएका अधुरा कामहरु पुरा गर्ने उपाध्यायको लक्ष्य रहेको छ । बागमती प्रदेशको राजधानी समेत रहेको हेटौंडा सहित सिंगो मकवानपुरको विकासलाई सहि दिशामा गति दिन आफ्नो उम्मेदवारी रहेको उनले बताइन् ।
लामो समय कम्युनिटहरुले शासन गरेको मकवानपुरमा २०७० मा कांग्रेसले जितेपछि बसालेको विकासको जगलाई थप मजबुद बनाउनु आफ्नो उद्देश्य रहेको उनको भनाई छ । ‘सडक पुल निर्माण विकासको मेरुदण्ड तर त्यो नै विकास होइन, जनताको आवश्यकता र उनीहरुलाई राज्य भएको अनुभूति गराउनु नै विकास हो’, उनले भनिन् ‘हामी विकास विकास भन्छौ अनि बाटो बनाउँछौ, पुल बनाउँछौ तर आम जनताको स्वास्थ्यको पहुँच कतिको छ ? हामी बिर्सन्छौ । शिक्षाको पहुँच कस्तो छ ? भन्ने बारे हाम्रो ध्यान नै पुग्दैन । जनताको जीवन स्तरसँग जोडिएका कुराहरु हामीले सम्बोधन गर्न सकेका छैनौ । जनतालाई सरकारको अनुभूति दिलाउन र उनीहरुले राज्यबाट पाउने सेवामा सहज पहुँच पुर्याउनु मेरो मुख्य काम हो ।’
जनताको दैनिकीसँग जोडिएका कतिपय कुराहरुमा अझै पनि कानुन बाधक बनेको र केही कानुन पुराना भएकाले जनतालाई सेवा दिन नै समस्या भइरहेकोले त्यसको परिवर्तन÷संशोधन गर्नु आफ्नो जिम्मेवारी रहेको डिनाले बताइन् । ‘म यस्तो गर्छु उस्तो गर्छु । यो बनाउँछु त्यो बनाउँछु भन्दिन । म सामान्य काम गर्छु जसले जनताको जीवनस्तरमा प्रत्यक्ष सरोकार राख्छ । महिलाहरुलाई अवसर दिएर अघि बढाउँछु । शिक्षाबाट बञ्चित भएकाहरुलाई विद्यालयसम्म जाने वातावरण कानुनतः निर्माण गर्छु । स्वास्थ्य सेवालाई सर्वसुलभ बनाउन मेरो भूमिका हुन्छ’, उनले भनिन्।
हेटौँडा उपमहानगरलाई समृद्ध बनाउन औद्योगिकीकरणमा जोडदिँदै युवाहरुको लागि रोजगारको अवसर सृजना गर्नु आफ्नो पहिलो पहिलो प्राथमिकता रहेको उनी बताउँछिन् । समान अवसर, न्यायपूर्ण समाजको निर्माण र महिलाको सम्मान, सम्मानित स्वस्थ जीवन र सुरक्षा, ज्येष्ठ नागरिकको हेरचाह, शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, सहकारी र उद्योग कलकारखानाको विकास र विस्तार, हेटौंडालाई सफा, सुन्दर, हरियाली र भौतिक पूर्वाधार सम्पन्न प्रदेश राजधानी बनाउने, सुशासन, दिगो विकास र राष्ट्र निर्माणमा आफ्नो योगदान रहने उनको दावी रहेको छ ।
उनले आर्थिक समृद्धिका लागि पनि आफुले पार्टी र सदनबाट महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताइन् । मकवानपुरको भूगोलको पहिचान गरेर विकास र समृद्धिको नमूना निर्माण गरिसकेकाले त्यसको सफल कार्यान्वयनका लागि आफ्नो उम्मेदवारी
रहेको उनको भनाई छ ।
