मकवानपुर । बागमती प्रदेशका आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री गंगा नारायण श्रेष्ठले बिपदको पूर्व तयारी र अपराधिक गतिविधि नियन्त्रण गर्न निर्देशन दिएका छन् । मंगलबार काभ्रेपलाञ्चाेक जिल्लाकाे जिल्ला प्रहरी कार्यालय र कारागारको अनुगमन गर्दै मन्त्री श्रेष्ठले जिल्लाको समग्र शान्ति सुरक्षा कायम राख्न समेत निर्देशन दिएका छन् ।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुण्य बिक्रम पौडेल र प्रहरी उपरीक्षक भाग्येन्द्र पुरुष ढकालको टिमसहित मन्त्री श्रेष्ठले सेवाग्राहीलाई चुस्त दुरुस्त सेवा प्रदान गर्न, नदिजन्य पदार्थको चोरी निकासी रोक्नको लागि प्रभावकारी कदम चाल्न निर्देशन दिएका हुन् । उनले काभ्रे कारागारका कैदि बन्दीहरुको दैनिकी जीवन, राज्यले दिएको सुविधा सहित अतिरिक्त आवश्यकताका बारेमा समेत जानकारी लिएका थिए ।
अनुगमनका क्रममा मन्त्री श्रेष्ठले कारागारका समस्यालाई नीतिगत रुपमै हल गर्ने र खुला कारागारको नीति बनाउने तर्फ पहल गरिने बताए । कारागार प्रमुख परशुराम थापाले मन्त्री श्रेष्ठ समक्ष कारागारका भौतिक तथा अन्य समस्या राखेका थिए । कारागार प्रमुखले राखेका समस्यालाई सम्बोधन गरिने प्रतिवद्धता समेत मन्त्री श्रेष्ठले व्यक्त गरेका छन् ।
मकवानपुर । ग्रामीण महिला सेवा केन्द्रले जिल्लाको विभिन्न पालिकाकाे विभिन्न वडाकाे ३९० घरपरिवारमा खाद्य सुरक्षा, लैङ्गिक हिंसा बालविवाह र व्यवहार परिवर्तन सन्चार सम्बन्धी अध्ययन तथ्य सार्वजनिक कार्यक्रममा गरेको छ ।
अध्ययनमा सहभागी मध्ये अझै पनि ३ दशमलव ६ प्रतिशतले खुला ठाउँमा दिशा गर्ने गरेको पाइएको छ । नेपाल खुला दिशा मुक्त घोषणा भैसक्दा पनि अझै सबै सर्वसाधारणहरुको शौचालय पहुँच नभएको यो अध्ययनले देखाएको छ ।
यसैगरी अध्ययनमा सहभागी मध्ये ५ दशमलव ४ खुल्ला स्थानको पानी पिउने गरेका छन् । कृषि क्षेत्रमा संलग्नहरुलाई सबैभन्दा ठूलो समस्या बीउ मलको समयमा उपलब्धता नभएको पाइएको अध्ययनकर्ता दीप न्यौपानेले बताए ।
उनीहरु मध्ये १० प्रतिशतलाई मात्रै बर्षदिनसम्म खान पुग्ने ४५ प्रतिशतलाई ३ महिना मात्रै खान पुग्ने अध्ययनको क्रममा पाइएको न्यौपानेले बताए ।
यसैगरी ४४ प्रतिशत महिलाले घरायसी निर्णय प्रकृयामा आफ्नाे आंशिक सहभागीता हुने गरेकाे र ५६ प्रतिशतले पूर्ण सहभागीता हुने गरेकाे बताए । ३५ प्रतिशत महिला अझै सहकारीको आर्थिक कारोबार गर्नबाट बन्चित देखिएको छ । “सहकारीमा महिलाको पहुँच छ तर अझै धेरै सुधार आवश्यक छ” न्यौपानेले भने ।
७१ प्रतिशत परिवारले मासिक औषत २ हजार रुपैयाँ अल्कोहलमा खर्च गर्ने गरेको अध्ययनमा पाइएको थियो । यसैगरी अध्ययनमा सहभागी मध्ये ६१ प्रतिशत पुरूष, १८ महिला र १० महिला पुरूष दुबैको जग्गा स्वामित्व रहेको तथ्याङ्क सार्वजनिक गरिएको थियो ।
सानै समूहमा गरिएको अध्ययनले पनि एक प्रकारको प्रक्षपण पाइएको भन्दै विश्लेषक डाक्टर राजु क्षेत्रीले स्थानीय तथा प्रदेश सरकारले अभिभावकत्व गर्नु पर्ने बताए । परिवारको आर्थिक निर्णय २१ प्रतिशत महिलाको लिने गरेको अध्ययनले देखाएको क्षेत्रीले बताए । समाजमा बालबिबाहको घटना कस्तो छ भन्ने सवालमा ७८ प्रतिशतले बाल विवाह हुने गरेको जवाफ दिएका थिए ।

कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख ललित घलानले खाद्य सुरक्षा र उत्पादन बजारीकरण प्रभावकारी नहुदा समस्या भएको बताए । तालीम लिने र छोड्ने परम्परा छोडेर तालीम र सिपलाई व्यवसाय र जिविकोपार्जनमा जोड्नु पर्ने घलानाले बताए । स्थानीय तहले यस्ता सवालमा ध्यान दिनुपर्ने घलानले बताए ।
यसै गरी कार्यक्रममा मकवानपुरगढी गाउँपालिका अध्यक्ष दोर्जे लामा स्याङ्तानले जग्गा बांझो राखेको कारण खाद्य असुरक्षा बढेको बताउँदै परिवारको एक सदस्य वैदेशिक रोजगारमा गएपछि गाउँ छोड्ने गलत परिपाटीको कारण पनि समस्या भएको औल्याए ।
गैसस मकवानपुर अध्यक्ष रमिला सापकोटाले स्थानीय तहहरूले समन्वयकारी भूमिका निर्वाह गर्दै हिंसा न्यूनीकरण, बालमैत्री स्थानीय शासन दीगो कार्यान्वयन गर्नु पर्ने बताइन् ।
यसैगरी मनहरी ४ का वडा अध्यक्ष प्रकाश थापा वडा अध्यक्षको नेतृत्वले स्थानीय सबैप्रकारको समस्या समाधन हुने बताए । कार्यक्रम ग्रामिण महिला सेवा केन्द्र अध्यक्ष सुलाेचना स्याङ्ताकाे अध्यक्षतामा भएकाे थियाे । खाद्य सुरक्षा बालबामैत्री स्थानीय तह र हिंसा न्यूनीकरणकाे सवालमा गैसस र सरकारी निकायबाट सहकार्य आवश्यक भएकाे सरकाेवारवालहरुले बताएका थिए ।
अध्यक्षकाे पहलमा बाल विवाह रोकेपछी पढाइलाई निरन्तरता
Tags: No Comments
मकवानपुर । रञ्जन कालाखेती आफ्नो दैनिकीको शिलशिलामा घरमै थिए । कार्यालयको समय नभएकोले उनी आफ्नो घरायसी काममा व्यस्त थिए ।
बालबालिकाकाे क्षेत्रमा क्रियाशील राजेन्द्र मोक्तान, अस्मिता कार्की र रेजिना ढकाल उनैको घरमा आइपुगे । तीनै जना हतास र आत्तिएको जस्ता देखिन्थे ।
गाउँपालिकाका अध्यक्ष कालाखेतीले कारण सोधे, उनीहरुले एकै स्वरमा भने “बाल विवाह रोक्नु पर्यो दाई, हाम्रो बुताले भ्याएन ।“ २० वर्षमुनिको विवाहलाई नेपालको कानुनले पनि गैरकानूनी भनेको छ । यहाँ विवाह हुँदै थियो १६ वर्षिया बालिका र १८ वर्षिय बालकको ।
मकवानपुर जिल्लाको मनहरी गाउँपालिका ९ कि बालिका र मकवानपुर जिल्लाकै राक्सिराङ गाउँपालिका सरिखेतका बालकबीच विवाह हुदै गरेको थाहा पाएपछी सिविन बाल हेल्प लाइन मकवानपुरका सामाजिक परिचालनक माेक्तान मनहरी गाउँपालिका बाल अधिकार समिति सदस्य कार्की र बाल क्लबकी ढकाल गाउँपालिका अध्यक्षलाई गुहार्न घरैमा पुगेका थिए ।
विवाहको कुरा टुङ्गीएको मात्रै भए पनि केही सहज हुने थियो । तर त्यहाँ झण्डै २ सय जना जन्ती विहेको भोज खाँदै थिए । मण्डपमा बालबालिकाको विवाहको कर्म हुँदै थियो । कक्षा ८ मा पढ्ने बालिका र कक्षा १२ मा पढेका बालकबीच आपसी प्रेम सम्बन्धपछि परिवारको स्वीकृतिमा विवाह हुँदै थियो । बालबालिकाको पक्षमा दुबैतर्फको परिवार राजी भएपछि विवाहको मिति तोकियो । सरिखेतदेखि जन्ती लिएर केटा पक्ष मनहरी ९ ज्यामिरे आइपुग्यो ।
विवाहको प्रक्रिया नै सुरु भएपछि घटना सिविनका सामाजिक परिचालनकले थाहा पाए । उनीहरुले विवाह मण्डपमै पुगेर एक्सन लिन अध्यक्षको सहायता मागेका थिए । अध्यक्ष कालाखेतीलाई सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष राजकुमार श्रेष्ठले पनि साथ दिए ।
“विवाह भाँड्न आएको भनेर आफैंमाथि जाइलाग्न सक्ने अवस्था थियो, प्रहरी लिएर जाउँ कि भन्ने सोचे, तर पहिले आफैं गएर सम्झाउने हिम्मत बोकेर प्रहरी नलिकन गएँ” अध्यक्ष कालाखेतीले भने “आफ्नो गाउँ, आफ्ना मतदाता पक्कै मलाई टेर्नुहुनेछ भन्ने लागेर गए, केटा र केटी दुबैका परिवारले मानिदिनु पनि भयो ।”
कानुनी जानकारीको अभावमा हुदै गरेको बाल विवाह रोक्न सफल भएको कालाखेतीले बताए । “कानुन अनुसार बाल विवाह गरेमा अभिभावक र विवाह गर्ने गराउने सबैलाई कारवाही हुने जानकारी गराएपछि विवाह रोकिएको उनले बताए ।
हुँदै गरेको विवाह तत्काललाई रोकिएपछि अहिले बालिकाले आफ्नो अध्ययनलाई निरन्तरता दिएको कालाखेतीले बताए । विवाह राेकिएकाे घटना केही महिना अघिकाे हाे । बालबालिकाकाे संवेदनशि सवाल भएकाेले घटना हतारिएर बाहिर नदिएकाे तर अध्यक्ष कालाखेतीले अहिले पनि नियमित अनुगमन र चासाे राखिरहेकाे बताए ।
“एक दिन एक्सन लिएर भएन उहाँहरुकाे समस्या छ भने याे पनि बुझ्न पराे नि” उनले भने “अहिले पनि म बेला बेलामा बालिकाको घरमा पुग्छु, उनको पढाइबारे सोध्छु ।” छोरीको विवाह रोकेर पढाइमा फर्काउन सहयोग गरेकोमा अभिभावकहरु पनि खुसी रहेकाे उनले बताए ।
नेपालको कानूनले विवाह गर्दा केटा र केटी दुबैको उमेर २० वर्ष पुरा भएको हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । त्यसैले २० वर्षभन्दा कम उमेरमै विवाह गर्नु / गराउनु अपराध हो । बाल विवाह गर्ने गराउने र सहभागी हुने सबैलाई कानूनले कारबाहीको दायरामा ल्याएको छ । मुलुकी अपराध संहिता २०७४ दर्फा १७३ अनुसार विवाह गर्ने व्यक्तिको उमेर वर्ष २० नपुगी कसैले विवाह गर्न वा गराउन हुदैन । यसो गरेमा ३ वर्षकैद र ३० हजार रुपियाँसम्म जरिवाना हुनेछ । विवाह गर्न पुरा हुनु पर्ने उमेर पुरा नभएको व्यक्तिले दिएको मञ्जुरीलाई मञ्जुरी मानिने छैन ।
मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका २०७६ पुस २८ गते बाल मैत्री स्थानीय शासन लागु भएको स्थानीय तहको रुपमा घोषणा भइसकेको छ । तर प्रयाप्त तयारी बिना नै बालमैत्री घोषणा गरिएको कारण अझै स्थानीयबासीहरुको यसबारे जानकारीको अभाव रहेको पाइएको छ । बालमैत्री स्थानीय शासनको दीगो कार्यान्वयको लागि आफूले गाउँपालिका स्तरबाट विभिन्न सचेतना कार्यक्रमहरु गरिरहेको र आगमी बर्ष पनि बालमैत्री स्थानीय शासनको दीगो कार्यान्वयको लागि बजेटको व्यवस्था गर्ने अध्यक्ष कालाखेतीले बताए ।
यहाँ बालश्रमलगायतका अन्य समस्या पनि रहेकोले स्थलगत अनुगमन तथा निरीक्षण गरेर कारवाहीको प्रक्रियामा ल्याउने गरेको उनले बताए । बालमैत्री घाेषणा भएपछी बाल विवाहकाे क्रम न्यूनिकरण भएकाे तर अझै चुनाैति धेरै रहेकाे सिविनकाे सहजकर्ता माेक्तानले बताए । केटा र केटीले भागेर विवाह गरेकाे र परम्परा अनुसार जन्ती फर्काउने क्रममा विवाह राेकिएकाे माेक्तानले बताए ।

पारस भट्ट प्यासी
१.
आफूले सिकेको, जानेको, बुझेको बोल्नु अपराध हो भने
कुनै कुरा,कामलाई राम्रोसँग छिचोल्नु अपराध हो भने
कसैले कसैलाई मारिरहेको देख्दा पनि म मौन बसि दिनेछु,
राम्रोलाइ राम्रो भन्नु नराम्रोको पोल खोल्नु अपराध हो भने ।
२.
साहारा बिहिन छु न श्रीमती न’चेली न ‘चेला भएपछि
अन्याय अत्याचार , घृणा मात्रै बेलाबेला भएपछि
म केही गर्न सक्दिन अपाङ्ग छु ,अन्धो छु यो समाजमा
खै कसरी जिउन सक्छु? जताततै बाट हेला भएपछि ।
३.
मलजल गरेर सबै मिलेर यो देश बनाउनु छ
एकजुटु भएर सबै युवाहरु मैदानमा आउनु छ
देशको खुन सक्काइ सके चुसेर जुकाहरुले
जाग युवा चाँडै जुकाहरुलाई तह लाउनु छ ।
४.
हातमा मिठाइ बोकि पेटमा छुरा हान्नेहरुको कमि छैन
प्रेम मिलनको, प्रगतिदेखि रिस मान्नेहरुको कमि छैन
अगाडीबाट सहयोग गरे जस्तो मीठो बोले जस्तै गरि
पछाडीबाट लखेट्ने, खुट्टा तान्नेहरुको कमि छैन ।
मेलौली २ बैतडी
मकवानपुर । नेकपा एमाले पार्टी, नेता एवम कार्यकर्ताहरुले आफ्नो क्षमता,सिर्जनशिलता र कार्यकुशलाकाे उपयाेग गर्दै एकताबद्ध भएर काम गरेमा एमालेकाे विजयी अभियानलाई कसैले राेक्न नसकिने एमाले बागमती प्रदेश कमिटी सदस्य देवराज रिमालले बताएका छन ।
आइतबार नेकपा एमालेकाे बागमति गाउँपालिका वडा नम्बर ८ काे वडा अधिवेशनकाे उदघाटन गर्दै रिमालले यतिबेला एमालेकाे बैरी बाहिर नभएर एमाले भित्र नै रहेकाे बताए । रिमालले भने ‘चुनाबमा अन्तरघात गरेर सिरानी च्याप्दै रमाउने आचरणलाई समाप्त पार्न मिशन ग्रासरुट अभियान सन्चालन गरिएकाे हो ।’
वडा अधिवेशनबाट अध्यक्षमा भाेजमान लाेप्चन, उपाध्यक्षमा मान बहादुर बिक,सचिवमा साजन लामा,उपसचिवमा अनुषा सिन्तान र सुर्य बुट्टे स्याङतान निर्बाचित भएका छन। यस्तै सदस्यहरुमा पदम थाेकर,पदम स्याङतान,फुचिमांयां लाेप्चन,मान बहादुर थाेकर र मिरा तितुङ्ग लगायतका निर्वाचित भएका छन।
अधिवेशनमा एमाले बागमती प्रदेश सदस्य पदमा पाैडेल,जिल्ला सचिवालय सदस्य शर्मिला बिक,जिल्ला सदस्य मंगल रखाल,राजकुमार तिमल्सिनाले मन्त्यब्य ब्यक्त गर्नुहुँदै बलियाे एमालेले बाट मात्र लाेकतन्त्र र जनजिविकाको आन्दोलन बलियाे बन्ने बताएका थिए ।
