मकवानपुर । कृषि क्षेत्रको उत्पादन बढाउन र किसानको जीवनस्तर उकास्न सरकारले प्रदान गर्ने अनुदान लिनै झन्झट बढी भएको गुनासो किसानले गरेका छन् ।
सरकारले उपलब्ध गराउने यस्ता कार्यक्रममा साना किसानको पहुच नै पुग्दैन । सरकारले कृषि उत्पादन र किसानको आय वृद्धि गर्ने उद्देश्यले बर्सेनि अर्बौं रुपैयाँ अनुदानमा खर्च गरे पनि त्यसको लाभ वास्तविक किसानसम्म पुग्न नसकेको अध्ययनले देखाएको हो । जग्गाको लालपुर्जा, कर चुक्ता, प्यान दर्ता, झन्झटिलो प्रशासनिक प्रक्रिया र लागत साझेदारीको अनिवार्य व्यवस्थाका कारण भूमिहीन, महिला तथा साना किसान सरकारी अनुदानबाट वञ्चित हुने गरेको अध्ययनको निष्कर्ष छ।
हेटौँडामा आयोजित बागमती प्रदेशस्तरीय सरोकारवाला कार्यशालामा प्रस्तुत अध्ययनअनुसार ४८ प्रतिशत उत्तरदाताले कृषि अनुदान वितरणमा राजनीतिक पहुँच र बिचौलियाको प्रभाव रहेको महसुस गरेका छन्। त्यस्तै, अनुदान पाएपछि फार्म बन्द गर्ने वा उद्देश्यअनुसार काम नगर्ने प्रवृत्ति २५ देखि ३० प्रतिशतसम्म रहेको अध्ययनमा उल्लेख छ।
मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिकाकी विभा राईले अनुदानका लागि वडा कार्यालय पुग्दा कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा गर्न कठिन भएको अनुभव सुनाइन्। चितवनको माडीकी देवती महतोले खेती गरिरहे पनि जग्गाको लालपुर्जा नहुँदा सरकारी सुविधाबाट वञ्चित हुनुपरेको बताइन्। धादिङका किसान नवराज सुनारले पनि अनुदान वितरणमा राजनीतिक तथा प्रशासनिक पहुँचवालाको प्रभाव रहेको गुनासो गरे।
अध्ययनले ५० प्रतिशतसम्म लागत साझेदारी गर्नुपर्ने व्यवस्थाले आर्थिक रूपमा कमजोर किसानलाई अनुदानको अवसरबाटै बाहिर राखेको औँल्याएको छ।
अति विपन्न तथा भूमिहीन किसानलाई ८० देखि १०० प्रतिशत, साना किसान तथा महिला सहकारीलाई ७० देखि ८० प्रतिशत र व्यावसायिक किसानलाई ३० देखि ५० प्रतिशतसम्म लागत साझेदारीको व्यवस्था गर्न सुझाव दिइएको छ।
त्यस्तै, लालपुर्जाको विकल्पमा वडा सिफारिस, मोही कार्ड र भाडा सम्झौतालाई मान्यता दिन, स्थानीय तहमा एकल सेवा डेस्क स्थापना गर्न तथा अनुदानलाई प्राविधिक सहयोग, शीतभण्डार र बजार व्यवस्थापनसँग जोड्न अध्ययनले सिफारिस गरेको छ।
‘नेपाल कृषि आजीविका र हरित रोजगारीसम्बन्धी अनुदान तथा सब्सिडी कार्यक्रम, नीतिगत व्यवस्था, कार्यान्वयन अवस्था र बहुस्तरीय सरकारको भूमिका’ विषयक अध्ययनको निष्कर्ष कृष्णप्रसाद पौडेलले प्रस्तुत गरेका थिए।
मकवानपुर महिला उत्थान समाज, नेपाल महिला एकता समाज, फरेस्ट एक्सन नेपाल, चितवन सक्रिय महिला फाउन्डेसन र विकास अभियानको संयुक्त आयोजनामा भएको कार्यक्रमको अध्यक्षता एक्सनएडकी व्यवसाय विकास प्रबन्धक रेनु श्रेष्ठले गरेकी थिइन्। मकवानपुर महिला उत्थान समाजकी संयोजक निशा लामाले सञ्चालन गरेको कार्यक्रममा प्रदेश सरकारका मन्त्रालयका प्रतिनिधि, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि, कृषि प्राविधिक तथा विभिन्न पालिकाका किसानको सहभागिता थियो।
अध्ययनले कृषि अनुदानको सफलता बजेट खर्चको अंकले नभई वास्तविक किसानको उत्पादन, आम्दानी र जीवनस्तरमा आएको परिवर्तनबाट मापन गर्नुपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ।
मकवानपुर । जिल्ला प्रशासन कार्यालय, मकवानपुरले तिहारको अवसरमा खेलिने देउसी भैलिको लागि समय राति ९ बजेसम्म निर्धारण गरेको छ ।
‘देउसी तथा भैलोलगायतका सांस्कृतिक मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरू राति ९ः०० बजेसम्म मात्र सञ्चालन गर्न पाइनेछ’, जिल्ला प्रशासन कार्यालयको बिज्ञाप्तिमा उल्लेख छ ।
प्रशासनले पटका तथा विष्फोटक पदार्थमा रोक लगाएको उल्लेख गर्दै यसप्रति सचेत हुन आग्रह गरेको छ । प्रशासनले तिहार र छठ पर्वमा पटका, भुइँचम्पा, आतिसबाजीजस्ता प्रज्ज्वलनशील पदार्थहरूको भण्डारण, बिक्रीवितरण, ओसारपसार तथा प्रयोग गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गरेको छ।
नेपाल संवत् ११४७ र छठ पर्वलाई मध्यनजर गर्दै शान्ति सुरक्षा र अमनचयन कायम राख्न विभिन्न निर्देशन जारी गरेको छ। चाडपर्वको समयमा हुन सक्ने सम्भावित अवाञ्छित गतिविधिहरूलाई रोक्न प्रशासनले कडाइ गरेको हो।
सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी शेषकान्त पौडेलद्वारा जारी गरिएको विज्ञप्तिमा चाडपर्वलाई मर्यादित रूपमा मनाउन नियमहरूको पूर्ण पालना गर्न जिल्लावासीलाई आग्रह गरिएको छ।
सट्टेबाजी, जुवा, तास, लङ्गुर बुर्जा खेल्न–खेलाउने तथा सार्वजनिक स्थलमा मादक पदार्थ सेवन गरी होहल्ला वा झैझगडा गर्नेजस्ता क्रियाकलापहरू नगर्न कडाइ गरेको छ। प्रशासनले प्लाष्टिकका फूलगुच्छा आयातमा रोक लगाएको छ ।
नेपाल सरकार राजपत्रको २०७९ साउन ११ को सूचनाअनुसार नेपालभर प्लाष्टिकजन्य फूलगुच्छाको उत्पादन, आयात, बिक्रीवितरण वा भण्डारण गर्न पूर्ण रोक लगाइएको प्रजिअ वसन्त अधिकारीले बताउनुभयो।
प्रशानले मूल्य वृद्धि र कालोबजारी नियन्त्रण गर्न प्रशासनको निगरानी बढाएको बताएको छ। “बजारमा अखाद्य एवं म्याद गुज्रेका वस्तुहरूको बिक्रीवितरण, मूल्य वृद्धि र कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने उपभोक्ता हितविपरीतका गतिविधिहरू गर्न पाइने छैन” बिज्ञप्तिमा भनिएको छ।
चाडपर्व यातायातमा सहजताको लागि खबरदारी गरेको छ। सवारी साधनहरूमा क्षमताभन्दा बढी यात्रु नराख्न, तोकिएकोभन्दा बढी भाडा नलिन र जोखिमपूर्ण यात्रा नगर्न प्रशासनले अनुरोध गरेको छ । प्रशासनले जारी गरेको निर्देशन विपरीतका गतिविधि गरेको पाइएमा प्रचलित कानुनबमोजिम कारबाही हुने चेतावनीसमेत दिइएको छ।
शान्ति सुव्यवस्थामा प्रतिकूल असर पार्ने कुनै पनि गतिविधि देखेमा नजिकैको प्रहरी इकाई वा प्रहरी कन्ट्रोल रूमको हटलाइन नम्बर १०० मा तत्काल खबर गर्न आग्रह गरिएको छ ।
मकवानपुर । तिहारलगायतको चाडपर्वका अवसरमा प्लास्टिक तथा कृत्रिम फूलमालाको प्रयोग बढ्दै गएपछि हेटौंडा उपमहनगरपालिकाले यस्तो बजारलाई प्रतिवन्धित गरेको छ ।
प्राकृतिक फूलको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्न उपमहानगरपालिकाले स्थानीय स्तरका ३१ जना पुष्प व्यवसायीहरुको नाम र सम्पर्क नम्बर सार्वजनिक गर्दै प्लाष्टिक तथा कृत्रिम फूलमालाको प्रयोग नगर्न भनेको
हो ।
स्थानीय पुष्प व्यवसायीहरुलाई प्रोत्साहन गर्ने नीतिका साथ हेटौँडा उपमहानगरपालिकाले प्राकृतिक फूलमालाको प्रयोग गर्न नगरवासीलाई आग्रह गरेको हो ।
अघिल्लो वर्ष पनि उपमहानगरले प्लास्टिको फूलमाला विक्री गरिएको अवस्थामा पसलहरुबाट यस्ता मालाहरु जफत गरेको थियो ।
नेपालीहरूको महान् चाड तिहार तथा दीपावलीको अवसर पारेर उपमहानगरपालिकाले कात्तिक १८ गते जारी गरेको सूचनामा स्थानीय कृषकको उत्पादन प्रवद्र्धनमा सहयोग पुग्ने गरी प्राकृतिक फूलमाला प्रयोग गर्न र गराउन सम्बन्धित सबैलाई अनुरोध गरिएको छ ।
प्लास्टिक तथा कृत्रिम फूलमालाको प्रयोगले वातावरणीय प्रदूषण बढाउने भएकाले यसको सट्टा प्राकृतिक फूलमालाको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्न उपमहानगरपालिकाले यस्तो पहल गरेको जनाएको छ । स्थानीय किसानले उत्पादन गरेका फूलको बजार सुनिश्चित गर्दै कृषि उत्पादनको प्रवद्र्धन र किसानको आयआर्जनमा समेत सहयोग पुर्याउने उपमहानगरपालिकाको उद्देश्य रहेको नगर प्रमुख मिना कुमारी लामाले बताउनुभयो ।
प्राकृतिक फूलमालाको खरिद–बिक्री तथा बजारीकरणमा सहजता ल्याउन उपमहानगरपालिकाले व्यावसायिक फूलखेती गर्दै आएका ३१ जना कृषकको नाम, ठेगाना र सम्पर्क नम्बरसहितको विवरणसमेत सार्वजनिक गरेको छ । सार्वजनिक विवरणअनुसार हेटौँडा उपमहानगरपालिकाका विभिन्न वडामा सयपत्री फूलखेती गर्ने कृषकहरू रहेका छन् ।
सूचीमा हेटौँडा–४ का सन्तोष सापकोटा, हेटौँडा–६ का बालकृष्ण चौलागाईं र अनुराधा उप्रेती, हेटौँडा–८ की उर्मिला चौलागाईं, हेटौँडा–१० की ललिता उप्रेती तथा हेटौँडा–१२ र १३ का विभिन्न कृषक समेटिएका छन् । विवरण छुटेका तर पुष्प व्यवसाय गर्दै आएका व्यवसायीहरुलाई उपमहानरको रेकर्डमा आफूलाई दर्ज गराउन समेत आग्रह गरेको छ ।
उपमहानगरपालिकाले फूलमाला खरिद गर्न चाहने उपभोक्ता तथा व्यवसायीलाई सार्वजनिक गरिएको सम्पर्क विवरणका आधारमा उत्पादक किसानसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्नसमेत सहज हुनेछ ।
तिहारमा घर, मठमन्दिर तथा सार्वजनिक स्थान सजाउन फूलमालाको माग बढ्ने गर्दछ । यस्तो समयमा बजारमा प्लास्टिकका कृत्रिम फूलमाला भित्रिने र प्रयोगपछि लामो समयसम्म नष्ट नहुने फोहोरका रूपमा रहने समस्या भएकोले आफूहरुको ध्यानाकर्षण भएको नगरप्रमुख लामाले बताउनु भयो ।
प्राकृतिक फूलमालाको प्रयोगले वातावरण संरक्षणसँगै स्थानीय उत्पादनको खपत बढाउन र किसानलाई व्यावसायिक फूलखेतीतर्फ आकर्षित गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको उहाँले बताउनु भयो ।
स्थानीय उत्पादनको प्रवद्र्धन, वातावरण संरक्षण र किसानको आर्थिक सशक्तीकरणलाई एकैसाथ जोड्ने उद्देश्यसहित उपमहानगरपालिकाले प्राकृतिक फूलमालाको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिन नगरवासी तथा व्यवसायीलाई आग्रह गरेको छ ।
उपमहागरको कार्यलाई लक्ष्यित गर्दै पुष्ष व्यवसायी बालकृष्ण चौलागाई भन्नुहुन्छ ‘यो धेरै सर्हानिया कार्य भएको छ तर यति मात्रै ले पुग्दैन । बजार अनुगमनको अत्यन्तै जरुरी छ । बजारमा परारको बर्षको भन्दै बजारलाई नै कुरुप बनाउने प्लास्टिकका सजावटका सामाग्रीहरु बन्द गरिदा धेरै सुन्दर हुन्छ ।’
मकवानपुर। बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री किरण थापा मगरले प्रदेश सरकारले पहुँचका आधारमा योजना समावेश नगरिने बताउनु भएकाे छ । जिल्ला समन्वय समिति मकवानपुरले मंगलबार आयोजना गरेको वार्षिक समीक्षा कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री थापा मगरले यस्तो बताउनु भएकाे हाे ।
व्यक्ति विशेषको पहुँच र आग्रहका आधारमा योजना समावेश नगर्ने स्पष्ट पार्दै उहाँले भन्नुभयो ‘स्थानीय तहबाट सिफारिस भई आएका योजनालाई मात्र प्राथमिकता दिएर कार्यान्वयन गर्ने नीति प्रदेश सरकारले लिएको छ ।’ व्यक्ति विशेषका योजनालाई प्राथमिकता दिँदा प्रदेशमाअत्यधिक टुक्रे योजना बढेकाेले त्यस्ता योजना सम्पन्न गर्न समेत कठिनाइ भएको उहाँले बताउनुभयो।
‘व्यक्ति विशेषका योजना समावेश गर्दा धेरैटुक्रे योजना बने मुख्यमन्त्री थापा मगरले भन्नुभयो ‘ती योजना पूरा गर्नै नसकिने अवस्था देखियो। प्रदेश सरकारले लगानी गरेको पनि नदेखिने अवस्था सिर्जना भयो’ उहाँले भन्नुभयो, ‘अब प्रदेश सरकारले व्यक्ति विशेषका योजना समावेश गर्दैन। स्थानीय तहबाट आएका योजनामा मात्र काम गर्छ।’ ‘व्यक्ति विशेषका योजना समावेश गर्दा धेरै टुक्रे योजना बने। ती योजना पूरा गर्नै नसकिने अवस्था देखियो। प्रदेश सरकारले लगानी गरेको पनि नदेखिने अवस्था सिर्जना भयो’ उहाँले भन्नुभयो ।
सडक पूर्वाधार निर्माणका विषयमा पनि प्रदेश सरकारले नयाँ मापदण्ड बनाउन लागेको उहाँले जानकारी दिनुभयो। अब ६ मिटरभन्दा कम चौडाइका सडकमा प्रदेश सरकारले बजेट विनियोजन नगर्ने र साना सडक निर्माणको जिम्मेवारी स्थानीय तहलाई नै दिने नीति अघि सारिएको उहाँको भनाइ थियो । “प्रदेश सरकारले अब कुनै पनि सडकको ट्र्याक खोल्ने काम गर्दैन। त्यो काम स्थानीय तहले नै गर्नुपर्छ। स्थानीय तहले मापदण्डअनुसार ट्र्याक खोलेका सडकको स्तरोन्नतिका लागि मात्र प्रदेश सरकारले काम गर्छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
मुख्यमन्त्री थापा मगरले प्रदेश सरकारको औचित्यमाथि प्रश्न उठाउँदै प्रदेशको काम छैन भन्ने भाष्य निर्माण भइरहेको भन्दै त्यसको जवाफ सरकारले कामबाटै दिनुपर्ने बताउनुभयो। उहाँले प्रदेश काम छैन भन्ने जुन भाष्य निर्माण गरिएको छ, त्यसलाई कामले नै चिर्नुपर्ने बताउनुभयो। प्रदेश काम छ कि छैन भन्ने कुरा नागरिकले हेरिरहेका बताउँदै थापाले बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्लामा धेरै काम भएका तर त्यसको प्रचार गर्न नसकिएको बताउनुभयो ।
प्रदेश सरकारले स्वास्थ्य क्षेत्रमा उल्लेखनीय काम गरेको दाबी गर्दै उहाँले जिल्लामै विशेषज्ञ सेवासहितका अस्पताल निर्माण हुँदा नागरिकले उपचारका लागि अन्यत्र धाउनुपर्ने र समयमै उपचार नपाउँदा ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्थाबाट राहत पाएको बताउनुभयो। त्यस्तै सडक, खानेपानी, अन्य पूर्वाधार तथा सामाजिक विकासको क्षेत्रका प्रदेश सरकारले उल्लेख्य काम गरेको उहाँले दाबी गर्नुभयो ।
त्यसै गरी, संघीय तथा प्रदेश सरकारबाट स्थानीय तहमा पठाइएका योजना समयमै अनुगमन हुन सके कार्यान्वयनमा गुणस्तर कायम हुने उहाँको भनाइ छ। योजनाको प्रभावकारी अनुगमन गर्ने जिम्मेवारी जिल्ला समन्वय समितिले पनि निर्वाह गर्नुपर्नेमा उहाँले जोड दिनुभयो।
बजेट कार्यान्वयनमा स्थानीय तहको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै मुख्यमन्त्री थापा मगरले स्थानीय तहमा पठाइएका बजेट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा हुने ढिलासुस्तीले समग्र प्रगति प्रभावित हुने बताउनुभयो। उहाँले स्थानीय तहलाई प्राप्त बजेट र कार्यक्रम समयमै कार्यान्वयन गर्न आग्रह गर्दै विकास निर्माणका काममा समन्वय, अनुगमन र प्रभावकारी कार्यसम्पादन आवश्यक रहेको धारणा राख्नुभयो।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौंडामा १ लाख ४० हजार रुपैयाँ बराबरको पटका नष्ट गरिएको छ । सोमबार सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल १४ नं. गण हेड क्वाटर मकवानपुरले उक्त पटका बरामद गरि नष्ट गरिएको छ ।
हेटौंडा – १५ स्थित पुर्व पश्चिम राजमार्गमा सशस्त्र प्रहरी बल १४ नं. गणबाट सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक बिर बहादुर लामा सहित खटिएको १० जनाको टोलीले बिरगंजबाट हेटौडा आउदै गरेको ईभीलाई जाँच गर्ने क्रममा प्रतिवन्धित आतिसवाजी प्रज्वलनशिल पदार्थ बरामद गरिएको थियो ।
जसमा रकेट पटका ४० प्याकेट, झिरझिरे १८० प्याकेट, नागिन पटका १५ प्याकेट र किङ्ग कोब्रा पटका ८८० प्याकेट बरामद गरिएको गण प्रमुख निभन खड्काले जानकारी दिनुभयो । बरामद गरिएको पटाका गण परिसरमा खाल्डोमा पुरी नष्ट गरिएको हो ।
तिहार नजिकिदै गर्दा व्यापारको लागि पटकाको अबैध ओसारपसार बढेपछि सुरक्षा निगरानी बढाएको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ । चाडपर्व सुरक्षा योजना अन्तरगत सवारी जाँचको क्रममा विद्युतीय गाडी उक्त परिमाणकाे पटका बरामद गरिएकाे थियाे ।