मकवानपुर । जगली हात्तीकाे आक्रमणबाट मनहरी गाउँपालिका- वडा नम्बर -४ मा एक जना महिलाको ज्यान गएको छ ।
सोमबार दिउँसो पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रमा जंगली जंगली हात्तीको आक्रमणमा परी गम्भीर घाइते भएकी वनकरिया टोलकी ६४ वर्षीया राधा अधिकारीको उपचारको क्रममा मृत्यु भएको मकवानपुर प्रहरीले जनाएको छ ।
घर नजिकै बसिरहेको अवस्थामा उनलाई जंगली हात्तीले आक्रमण गरेको थियो । उनलाई हेटौंडास्थित चुरेहिल अस्पतालमा उपचार लागि ल्याइएकोमा थप उपचारको लागि चितवनको नयाँ मेडिकल कलेज रिफर गरिएको थियो । उनको उपचारको क्रममा मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
हात्तीको आक्रमणबाट अधिकारी घाइते भएपछि स्थानीयबासि आक्रोशित बन्दै मनहरी– ३ लामिटारमा रहेको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको लामिटार पोस्टमा सोमबार तोडफोड समेत गरेका थिए। उनीहरूले सेनाले सुरक्षा गस्तीका लागि प्रयोग गर्दै आएको गाडी, कार्यालय र गोलघरमा क्षति पुर्याएका थिए।
आर्मी र निकुञ्जको सुरक्षाका लागि खटिएका सुरक्षाकर्मीले हात्ती नियन्त्रणमा लिन र धपाउन बेवास्ता गरेको भन्दै स्थानीय आक्रोशित हुँदै उक्त घटना भएको हो । मकवानपुरको मनहरीमा पर्सा बन्यजन्तु आरक्षको हात्तिले बर्सेनि मानवीय क्षती गराउने गरेको भएपनि सरकार जिम्मेवार बनेको छैन ।
- गोपिनी दाहाल
मकवानपुर । बाल संरक्षण, मानव बेचविखन तथा ओसारपसार विरुद्ध बनेका कानुनी प्रावधानहरु पूर्ण रुपमा कार्यन्वयन नहुँदा अपेक्षित प्रगती हासिल हुन नसकेको सरोकारवालाहरुले बताएका छन् ।
समस्यामा परेकाहरुको पहिचान गरेर समस्याबाट उद्धार गरेपछि व्यवस्थापन तथा दीगो जीवनको लागि पहल गर्ने निकाय नहुँदा पीडित प्रभावितहरुको अवस्थामा सुधार आउन नसकेको बताइएको हो ।
कानुन अन्वेषण तथा स्रोत विकास केन्द्र (सेललर्ड) ले हेटौंडामा आयोजना गरेको बाल संरक्षण र मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारका मुद्दाहरुको सम्बन्धमा स्थानीय सञ्चारकर्मीहरु र स्थानीय सरकारबीच छलफल कार्यक्रममा यस्तो सवाल उठाइएको हो ।
मानव बेचविखन तथा ओसारपसारका विरुद्ध भएमा विद्यमान संघीय र स्थानीय कानूनहरू र यी मुद्दाहरूमा स्थानीय स्तरमा विद्यमान चुनौतीहरूका बारेमा छलफल गर्ने स्थानीय सञ्चार माध्यममा बाल संरक्षण र मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारकासँग सम्बन्धित समाचारको प्रवृत्ति, पीडित प्रभावित मैत्री मिडिया रिपोर्टिङ र विद्यमान चुनौतीहरूबारे छलफल गर्ने उद्देश्यले आयोजित कार्यक्रममा सहभागी पत्रकारहरुले निर्वाचित जनप्रतिनिधिहरुले आफ्नो दायित्वभन्दा मतको स्वार्थ बढी राखेको पाइएको गुनासो गरेको थिए ।
स्थानीय सरकारले बालबालिकाहरुलाई बालश्रमबाट उद्धार गरेर पनि व्यवस्थापनमा चासो नदिएको कारण बालबालिकाको अवस्था सुधार हुन नसकेको सहभागीहरुले बताए । बालबालिकाहरुको सवालमा रिर्पोटिङ गर्दा आमसञ्चारले गोपनीयताको ख्याल राख्दै आचार संहिताको पालना गरेपनी सामाजिक सञ्जालले गोपनीयताको ख्याल नगर्दा आफूहरुले आक्षप खेप्नुपरेको पत्रकारहरुले बताएका थिए ।
मानव बेचबिखन तथा ओसारपसारबाट उद्धार गरिएकाहरुलाई दीगो व्यवस्थापन गर्न उनीहरुको आयआर्जन तथा सिप विकास गरी जीविका निर्वाहको आधार तय गर्न सकेमात्रै पुनस्थापनाको चरणमा टेवा पुग्ने भएकोले यसतर्फ ध्यान दिन पत्रकारहरुले सुझावसमेत दिएका छन् ।
सेलर्ड मकवानपुर र शक्ति समुहको संयुक्त आयोजनामा सुरक्षाका लागि साथ साथ परियोजना अन्तर्गत बाल संरक्षण र मानव बेचविखन बिरुद्द स्थानीय तह र संचारकर्मीहरु संगको प्रशिक्षण सरोकारवाला निकाय, संचारकर्मिहरुसंग छलफल कार्यक्रम गरिएको थियो ।
कार्यक्रममा सेलर्डका फिल्ड प्रमुख जगन्नाथ सुवेदी, पत्रकार सरिता दाहाल, तथा हेटौडा उपमहानगरपालिका महिला शाखा प्रमुख विना ठिकेले सहजिकरण गरेका थिए ।
हेटौडा उपमहानगरपालिका महिला शाखा प्रमुख विना ठिकेले गत मंसिरयता मात्रै बालश्रमबाट ७ जना बालबालिकालाई परिवारमा पुनस्थापना गरेको तर उनीहरु मध्ये केही फेरी श्रममा फर्केको बताइन् ।
कार्यक्रममा सेलर्डका सुवेदीले मानव वेचविखन सम्बन्त्री कानुनमा बेश्यावृत्तिको शब्द प्रयोग गरिनु हरेक व्यक्तिमा भएको आत्मसम्मान प्रति चोट पु¥याएको बताए । व्यक्तिको आत्मासम्मान र गोपनीयताको सवालमा सधैं ध्यान दिनुपर्ने उनले बताए । नेपालका बालगृहमा बालबालिकाहरु असुरक्षित हुने गरेको सहभागीहरुले बताए ।
यसैगरी संचारिका समूह नेपालकी बागमति प्रदेश अध्यक्ष पत्रकार सरिता दाहालले मानव बेचविखन, ओसारपसार तथा बालबालिकाको अधिकार उल्लंघनका विषयमा पत्रकारहरुले समाचार सम्प्रेषण गर्दा पत्रकार आचारसंहिता भित्र रहेर प्रसार, प्रकाशन गर्नुपर्ने, बालअधिकारको उल्लंघन र बालबालिको हित प्रतिकुल नहुने गरि सुचना प्रकाशन गर्नुपर्ने बताइन् ।
समाजप्रति संचारमाध्यमको दायित्व पुरा गर्न सदा सचेत हुनुपर्ने पत्रकार दाहालले बताइन् । विभिन्न सामाजिक संजालका कारण पत्रकार आचारसंहितामा आच आउने गरेको र यस्ता सवाल पत्रकारहरुको लागि भने चुनौतीको रुपमा रहेको उनले बताइन् ।
कानुन अन्वेषण तथा स्रोत विकास केन्द्र सेलर्ड राष्ट्रिय स्तरमा कार्यरत एक गैर सरकारी संस्था हो। यस संस्था आफ्नो स्थापना कालदेखि नै मानवअधिकारको रक्षा, कानूनी शासनको स्थापना र सबैका लागि न्यायमा पहुँच स्थापना गर्नका लागि कार्यरत रहेको सुवेदीले बताए ।
सेलर्ड नेपालका न्याय तथा फौजदारी न्याय प्रणाली, मानव अधिकार र अनौपचारीक न्याय प्रणालीका विषयमा अध्ययन अनुसन्धान तथा वकालत गर्दै महिला, बालबालिका तथा सिमान्तकृत समुदायको न्यायमा सहज पहुँचको प्रवर्धनका लागि निशुल्क कानूनी सहायता, न्याय क्षेत्रका सरोकारवालाहरुको क्षमता अभिवृद्धि जस्ता कार्यक्रमहरु संचालन गर्दै न्यायमा सबैको पहुँच स्थापना गर्ने उद्देश्यले कार्यरत रहेको सुवेदीले बताए । यस संस्था, संयुक्त राज्य अमेरिकाको विदेश विभाग अन्तर्गतको मानव बेचविखनको नियन्त्रण र अनुगमन कार्यालय तथा एक्प्याट नग्जम्बर्गको सहयोगमा र शक्ति समूह समेतको सहकार्यमा नेपाल सरकार, महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय अन्तर्गतको बाल अधिकार परिषद्सँगको संयुक्त संयोजनमा सुरक्षाको लागि साथ साथ परियोजना आगामी २०८० भदौसम्मको लागि मकवानपुरमा पनि काम गर्दै आएको छ ।
मकवानपुर । राज्य र गैरराज्य तर्फबाट मानव अधिकार उल्लंघनको घटना बढ्दो अवस्थामा रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ ।
अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) ले सन् २०२१ को तुलनामा सन २०२२ मा मानव अधिकार उल्लंघनको घटना बढेको सार्वजनिक गरेको हो ।
इन्सेकले नेपाल मानव अधिकार वर्षपुस्तक २०२३ प्रकाशन गर्दै यस्तो तथ्यांक सार्वजनिक गरेको हो ।
इन्सेक बागमती प्रदेश कार्यालय संयोजक गणेश भण्डारीले राज्यपक्ष कमजोर हुंदा मानव अधिकार संरक्षणको पाटो झन्झन् कमजोर भएको बताए ।
इन्सेकले गरेको अभिलेखअनुसार सन् २०२२ मा बागमती प्रदेशमा मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनामा १ हजार ४ सय २५ जना पीडित भएका छन् । यो सङ्ख्या गत वर्ष सन् २०२१ भन्दा २ सय २४ जनाले बढी हो । गत वर्ष सन् २०२१ मा १ हजार १ सय ८३ जना पीडित भएका थिए । यस वर्ष मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटनामा राज्य पक्षबाट ३४ जना महिला र ३ सय ४१ पुरुष गरी जम्मा ३ सय ७५ जना तथा ज्यादतीका घटनामा अन्य पक्षबाट ८ सय ७७ जना महिला, १ सय ७२ जना पुरुष र १ जना अन्य यौनिक अल्पसङ्ख्यक) सहित जम्मा १ हजार ५० जना पीडित भएको भण्डारीले बताए ।
यस वर्ष राज्यपक्ष अन्तर्गत भएका मानव अधिकार उल्लङ्घन अन्तर्गत कारागारमा रहेका ४ जना महिला र ४१ पुरुष गरी ४५ जनाको स्वास्थ्य लगायतका विभिन्न कारणले मृत्यु भएको उल्लेख छ । साथै कुटपिटका घटनामा ४ जना, गिरफ्तारीका घटनामा ३८ जना, यातनाका घटनामा ४ जना तथा अभिव्यक्ति, भेला तथा सङ्गठित हुने अधिकारमा ३० जना महिला र २ सय ४५ जना पुरुष गरी २ सय ५५ जना पीडित भएका छन् ।
यसैगरी सन् २०२१ मा मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनामा १ हजार १ सय ७३ जना पीडित भएका थिए जसमा राज्यपक्षबाट ३ सय ७५ जना र अन्यपक्षबाट ८ सय ९० जना पीडित भएका थिए ।
महिला अधिकार उल्ङ्घनका घटनामा सन् २०२२ मा बागमती प्रदेशमा ४ सय ३४ जना पीडित भएको अभिलेख इन्सेकले गरेकोछ । यस वर्ष बेचबिखनका घटनामा १३ जना, घरेलु हिंसाका घटनामा ९० जना, कथित बोक्सीको आरोपमा ३ जना, बलात्कारका घटनामा १ सय ७१ जना, बलात्कार प्रयासका घटनामा ३५ जना र यौन दुर्व्यवहारको घटनामा १७ जना महिला पीडित भएको अभिलेख छ ।
साथै परिवारजनबाट महिला मारिएका केही घटनामा पीडितपक्षले हत्याको आरोप लगायो भने आरोपित पक्षले आत्महत्या गरेको पाइएको इन्सेकले जनाएको छ ।
यस वर्ष बाल अधिकार उल्लङ्घनका घटनामा ४ सय २ जना पीडित भए । जसमध्ये बलात्कारका घटनामा २ सय ८५ जना, यौन दुर्व्यवहारको घटनामा १ जना बालक सहित १ सय २ जना, बालबालिका बेचबिखनमा ७ जना बालकसहित १८ जना, बालबिवाहका दुई ओटा र विद्यालयमा शारीरिक सजाय दिइएको २ जना बालिका र ४ जना बालक गरी ६ जना पीडित भएको अभिलेख भयो ।
इन्सेकका अनुसार देशको ७७ जिल्लामा रहेका जिल्ला प्रतिनिधिहरूले सङ्कलन गरेका मानव अधिकार उल्लङ्घन तथा ज्यादतीका घटनाहरूको प्राथमिक सूचनामा आधारित छ ।
इन्सेकले गरेको अभिलेखअनुसार सन् २०२२ मा मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनामा राज्यपक्षबाट ६ सय २२ जना तथा अन्यपक्षबाट ६ हजार ७ सय ५४ जना गरी जम्मा ७ हजार ३ सय ७६ जना पीडित भएको उल्लेख छ । सन् २०२१ मा मानव अधिकार उल्लङ्घन र ज्यादतीका घटनामा ६ हजार २ सय ८५ जना पीडित भएका थिए । गत वर्षभन्दा यो वर्ष १ हजार ९१ जनाले बढी हो । जसमा मानव अधिकार उल्लङ्घनका घटनामा राज्य पक्षबाट ५० जना महिला र ५ सय ७२ जना पुरुष गरी जम्मा ६ सय २२ जना तथा ज्यादतीका घटनामा अन्य पक्षबाट ५ हजार ९ सय ४४ जना महिला, ८ सय ७ जना पुरुष र ३ जना अन्य (यौनिक अल्पसङ्ख्यक) गरी जम्मा ६ हजार ७ सय ५४ जना पीडित भएको अभिलेख छ ।
यस वर्ष राज्यपक्षबाट १ जना महिला र ४ जना पुरुष गरी ५ जनाको हत्या भएको थियो । यातनाका घटनामा ४ जना, गिरफ्तारीका घटनामा ८१ जना, जातीय विभेदका घटनामा २२ जना, अमानवीय व्यवहारका घटनामा २५ जना, भेला तथा सङ्गठित हुने अधिकारमा ४ सय ५ जना, धम्कीका घटनामा २७ जना र कुटपिटका घटनामा ४ सय ४८ जना पीडित भएको अभिलेख भयो ।
यस वर्ष बाल अधिकार उल्लङ्घनका घटनामा १ हजार ४ सय १४ जना बालिका र ३९ जना बालक गरी जम्मा १ हजार ४ सय ५३ जना पीडित भए । जसमध्ये बलात्कारका घटनामा १ हजार ९ जना, यौन दुर्व्यवहारको घटनामा ३ सय २६ जना बालिका र १९ जना बालक सहित ३ सय ४५ जना बालबालिका बेचबिखनमा ७ जना बालक र ३९ जना बालकसहित ४६ जना, बालविवाहका ३२, नवजात शिशु हत्या ७ ओटा र विद्यालयमा शारीरिक सजाय दिइएको घटनामा १४ जना पीडित भएको अभिलेख भयो ।
साथै यस वर्ष महिलामाथि हुने हिंसाका घटनामा ४ हजार २ सय २७ जना पीडित भएको अभिलेख भयो । यस वर्ष महिला बेचविखन तथा ओसारपसार प्रयासका घटनामा ४८ जना, घरेलु हिंसाका घटनामा ३ हजार २१ जना, कथित बोक्सीको आरोपमा २३ जना, बलात्कारका घटनामा ६ सय ५ जना, बलात्कार प्रयासका घटनामा १ सय ४५ जना, यौन दुर्व्यवहारको घटनामा ४२ जना र बहुविवाहका घटनामा ४२ जना महिला पीडित भएको अभिलेखमा उल्लेख छ ।
इन्सेकले हरेक बर्ष फागुन ७ गते देशैभरको मानव अधिकारको अवस्था बारेको पुस्तक सार्वजनिक गर्दै आएको छ । आज प्रदेशको राजधानी हेटौंडामा पत्रकार सम्मेलन गर्दै प्रदेश कार्यालयले यस्तो तथ्यांक सार्वजनिक गरेको हो ।
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला इन्द्रसरोबर गाउँपालिका २ डाँडाघर बस्ने ५३ बर्षिय तिर्थ लामाको भिरबाट लाडेर ज्यान गएको छ ।
छिमेकीको बिहेमा गई घर फर्कने क्रममा भिरबाट अन्दाजी ३०/४० मिटर तल खस्दा उनको मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएको छ ।
अहिले घटनास्थल सुरक्षित राखिएको,थप अनुसन्धान तथा मुचुल्काको लागी इलाका प्रहरी कार्यालय भिमफेदीबाट प्रहरी जाँदै गरेको बताईएको छ ।
घटना स्थल इप्रका भिमफेदीबाट २२ किमी उत्तर पुर्वमा पर्छ ।
मकवानपुर । मकवानपुरको हेटौडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १९ मा बिद्युत सर्ट भएर आगोलाग्दा कुखुरा र खोर नष्ट भएको छ ।
हेटौंडा १९ गुम्बाचोक निवासी जय बहादुर गोलेले संञ्चालन गर्दै आएको जस्ताको छानो भएको कुखुराको फर्ममा अचानक विद्युत लाईन सट भई आगलागी हुदा घटना भएको हो ।
आगोले कुखुराको फर्म पुर्णरुपमा जलेर नष्ट हुदा फार्ममा रहेको ८ सय वटा कुखुराको चल्ला, १५ बोरा दाना नष्ट भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरका डिएसपी टेकबहादुर कार्कीले बताए ।
आगलागीबाट मानविय क्षेति भने नभएको प्रहरीले जनाएको छ । कुखुरा नष्टहुदा पाच लाख २० हजार बाराबरको क्षेती भएको कार्कीले बताए ।