मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला हेटौडा उपमहानगरपालिका वडा न. ११ को धिरज लामा धोङलाई कोशिश संस्थाले घरेलु साना उद्योग सञ्चालनका लागि सहयोग गरेको छ ।
हेटौंडा ४ का वडाध्यक्ष नविन सिग्देल, गैसस महासंघको अध्यक्ष रमिला सापकोटा, माइती नेपाल मकवानपुरको कार्यक्रम संयोजक माया लामा, सानाहात नेपालको स्टेसन म्यानेजर डीकम्बर रुपाचा र प्रगति साथीसंगी समुहका सदस्य र कोशिश फिल्ड अफिसका कर्मचारीको उपस्थितिमा धोङलाई कोशिशकै कार्यलयमा जिविकोपार्जनका लागि सामग्री हस्तान्तरण गरिएको कोशिश मकवानपुरको पैरवी अधिकृत सुनीरा लामाले बताइन् ।
सहयोग उपलब्ध गराईएको र बिउँपुजी सामग्री व्यक्तिको सिप पहिचान, आवश्यकता, इच्छा शत्ति, स्रोत नक्सांकन, बजार व्यवस्थापन आदिको सुनिश्चितत्ता गरेर वडा अध्यक्ष्य नविन सिग्देलबाट हस्तान्तरण गरिएको कोशिश मकवानपुरको पैरवी अधिकृत लामाले बताइन् । धोङलाई पानी पुरी र चटपटे बनाउने सामग्री सहयोग गरिएको छ |
चटपटे बनाउनको लागि सामग्री उपलब्ध भएपछी कोशिश संस्था र प्रगति साथीसंगी समुहको सहयोगलाई आफूले सही तरिकाले आयआर्जन गरेर जिविकोपार्जन गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । सानो सहयोगले जीवनमा सकारात्मक उर्जा मिल्ने बताउँदै माइती नेपालकी माया लामाले व्यक्तिको लगाव सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुने बताइन् ।
सिपलाई प्राथमिकता दिइ व्यवसाय गर्दा मानसिक स्वास्थ राम्रो हुने र घरेलु व्यवसायमा सकेसम्म स्थानीय सामग्री र स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राखेर चटपटे पसल संचालन गरी आयआर्जन र स्वास्थ्य लाभका लागि जोड दिदै आगामी दिनमा यस क्षेत्रमा सबैको सामुहिक प्रयासबाट मानसिक स्वास्थ्यको प्रवर्धनमा प्रदेश सरकारदेखि स्थानीय तहसम्म वकालत गर्ने गैसस महासंघ सदैव तयार रहेको अध्यक्ष रमिला सापकोटाले बताइन् ।
मकवानपुर । मकवानपुर हेटौंडामा महिला क्रिकेट उत्सव सुरु भएको छ । जिल्ला क्रिकेट संघ मकवानपुरकाे आयोजना तथा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाकाे सहकार्यमा मंगलबारबाट क्रिकेट उत्सव सुरु भएकाे हाे ।
६ ओभरमा खेलाइने प्रतियोगिता हेटौंडा–४, हुप्रचौरमा सुरु भएको हाे । हेटौंडा ४ का वडाध्यक्ष नवीन सिग्देलले व्याटिङ् गरेर उत्सवको सुरुवात गरे । महिला खेलाडीलाई प्रोत्साहन गर्न आयोजना गरिएकाे प्रतियोगिता बुधबारसम्म सञ्चालन हुनेछ । प्रतियोगितामा हेटौंडा उपमहानगरपालिकाको ६ र मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको १ गरी ७ वटा विद्यालयको टिम सहभागी रहेको छ ।
महिला क्रिकेट उत्सवमा हेटौंडा ४ मा रहेकाे नवोदय शिशु सदन, हेटौंडा ५ मा रहेकाे जीएस निकेतन र सिद्धार्थ शिशु सदन, हेटौंडा ८ मा रहेकाे कमाने एकेडेमी र माउण्ट एभरेष्ट इंग्लिस स्कूल, हेटौंडा ११ मा रहेकाे हेटौंडा एकेडेमीबाट १/१ टिमकाे सहभागिता रहेकाे छ । यसैगरी मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको भानु माध्यमिक विद्यालयबाट २ वटा टिमको सहभागिता रहेको आयोजकले जनाएकाे छ ।
उद्घाटन खेलमा हेटौंडा ८ काे कमाने एकेडेमी र मकवानपुरगढी गाउँपालिकाको भानु माध्यमिक विद्यालयबीच प्रतिस्पर्धा हुदैछ ।
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हेटौडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १ स्थित चौकीटोलमा कारले स्कुटरलाई ठक्कर दिंदा स्कुटर चालककाे मृत्यु भएकाे छ । मृत्यु हुनेमा हेटौडा १ चौकीटोल बस्ने ३५ वर्षीय युवराज लामा रहेकाे जिल्ला प्रहरी कार्यालय मकवानपुरले जनाएकाे छ ।
सोमबार बेलुका हेटौंडा १ चौकीटोल स्थित हेटौंडा भैसे सडक खण्ड अन्तरगत तिरतिरे धारा नजिकै भैंसेबाट हेटौंडा तर्फ आउदै गरेको बा.प्र.०३-००२प ७२६७ नम्बरको स्कुटरलाई हेटौंडाबाट काठमाडौं जादै गरेको बीआर ०५ बा ०००६ (BR05BA 0006) नम्बरको ईन्डियन कारले ठक्कर दिँदा स्कुटर चालक लामाकाे मृत्यु भएकाे हाे ।
कारकाे ठक्करबाट घाइते भएका लामाको उपचारकाे क्रममा हेटौडा अस्पतालमा मृत्यु भएकाे प्रहरीले जनाएकाे छ । उक्त दुर्घटनामा स्कुटरमा सवार हेटौंडा १ बस्ने २५ वर्षीय बबिता लामा घाइते भएकी छिन् । उनकाे हेटौंडा अस्पतालमा उपचार भइरहेकाे मकवानपुर प्रहरीले जनाएकाे छ । कार र चालक देश भारत बिहार राज्य मोतिहारी जिल्ला पुर्वी चम्पारण बस्ने बर्ष २४ वर्षीय सुकर्ण प्रताप सिङ प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका छन् ।
मकवानपुर । सिविन नेपाल मकवानपुरले हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका ५ वटा वडामा बालबालिका सम्बन्धी गरिएको सर्वेक्षणको तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छ । जिल्लास्थित सरोकारवाला निकायहरुको उपस्थितिमा सिविन मकवानपुरले हेटौंडाको १, ३, १०, ११ र १९ वडामा गरिएको स्थलगत आधारभूत घरधुरी सर्वेक्षणबाट प्राप्त तथ्याङ्क सावर्जनिक गरिएको हो ।
हेटौडा उपमहानगरपालिकाका नगर प्रमुख मीना कुमारी लामाले बालबालिकाको सर्वेक्षणले बालमैत्री स्थानीय शासन अभियानलाई सहयोग पुग्ने बताइन् । स्थानीय सरकारले लिएको लक्ष्य पुरा गर्न समेत तथ्याङ्कले सहयोग पुर्याउने उनले जानकारी दिइन् । यसैगरि तथ्याङ्क सर्वेक्षण गरिएका वडाका वडाध्यहरु सविन न्यौपाने, ढोलक बहादुर थापा, जुना दाहाल, फुर्वा दोर्जे लामा, नरनाथ सुवेदीले आफ्नो वडामा बालबालिकाको विवरणलाई विश्लेषण गरि सो अनुसार कार्य योजना बनाइ काम गर्ने प्रतिवद्धता समेत जनाएका थिए ।
कार्यक्रममा सिविन नेपालको तर्फबाट विषय विज्ञ भास्कर खनालले ५ वटा वडाको ९ हजार ८०१ घरधुरीमा गरिएको सर्वेक्षणको आधारभूत तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेका थिए । ५ वटा वडामा बालबालिकाको संख्या १३ हजार ४५ जना, जन्मदर्ता भएका घरधुरी ५३ प्रतिशत, नागरिकता प्रमाणपत्र भएका घरधुरी ९५.३१ प्रतिशत, घरधुरीको औसत मासिक आम्दानी ३५ हजार रहेको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।
यस्तै विद्यालय भर्ना भएका बालबालिका १० हजार ६०२ जना, भर्नादर ८१.२७ प्रतिशत, विद्यालय छाड्ने बालबालिका ३६७ जना, विद्यालय छाड्ने सम्भावना रहेका ८९ जना बालबालिका, अपांगता भएका बालबालिका १.२ प्रतिशत (११७ जना), अपांगता प्रमाणपत्र प्राप्त गरेका ३१ प्रतिशत बालबालिका, ७३ घरधुरीका बालबालिका बालश्रममा संलग्न जसमध्ये पूर्णकालिन समय काम गर्ने बालश्रमिक ६७ प्रतिशत रहेको, बालबालिका श्रममा जाने वा पठाउने सम्भावना रहेका २६ जना बालबालिका, बालविवाहको उच्च जोखिममा रहेका ५३ जना बालबालिका, अभिभावक विहिन तथा हाल बुवा आमाको साथमा नरहेका बालबालिका २५३३ रहेको खनालले जानकारी दिए ।
यसैगरी कुल विवाह मध्ये ८९ प्रतिशतको प्रमाण पत्र लिएका देखिएको छ । ६३९ जना शारीरिक तथा मानसिक समस्या भएको,४१९ घरधुरीमा शौचालय नरहेको पाइएको छ । यसका साथै खनालले वडागत रुपमा छुट्टाछुट्टै विश्लेषण गरिएको तथ्यांक प्रस्तुत गरेका थिए । सिविन नेपालले साप्लानीरसँगको साझेदारी हेटौडाको १, ३, १०, ११ र १९ वडामा शिक्षा र सामाजिक कार्य मार्फत बालश्रम न्यूनीकरण परियोजना संचालन भइरहेको सिविन नेपाल मकवानपुरका प्रवन्धक झबिन्द ज्ञवालीले जानकारी दिए ।
हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका प्रमुख लामाको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा अध्यक्षहरु, बालमैत्री सम्पर्क व्यक्ति एवम् वडा सदस्यहरु, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुर्यप्रसाद गौतम, टोल विकास संस्था वडा समन्वय समितिका अध्यक्ष, बालमैत्री सहजकर्ताहरु, जिल्ला समन्वय समिति, शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ, गैरसरकारी संस्था महासंघ मकवानपुर, नगर बाल सञ्जालका सदस्यहरु, साप्लानिरका सुजना श्रेष्ठ, सिविन नेपालका परियोजना ब्यवस्थापन कृष्ण तामाङ लगायतकाे उपस्थिति रहेको थियो ।
मकवानपुर । बामगती प्रदेशका मुख्यमन्त्री बहादुर सिंह लामा तामाङले वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (ईआईए) प्रतिवेदनलाई औपचारिकतामा मात्रै सिमित गरिन नहुने बताए । जलवायु कार्यको स्थानीयकरणः सार्वजनिक सम्पदा संरक्षण र न्यायमा लैङ्गिक दृष्टिकोणबारे प्रदेशस्तरीय संवाद कार्यक्रमकाे हेटौंडामा उद्घाटन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् ।
‘ईआईए रिपोर्ट छ वा छैन भन्ने मात्र हेरिन्छ, रिपोर्टमा के छ भनेर हेर्ने गरिँदैन, यो चलन हट्नुपर्छ, प्रभाव हेरेर काम गर्नुपर्छ’ उनले भने । वातावरण संरक्षणमा सबैको दायित्व रहेको भन्दै उनले यसमा सबै पक्ष उत्तिकै सजग हुनुपर्ने बताए । वातावरणीय प्रभावलाई मुल्यांकन र समाधान गरेर काम गर्नुपर्ने र प्रदुषण न्यूनीकरणमा लाग्नुपर्ने र बाँकी काम गर्दै जानुपर्ने उनकाे भनाई थियो ।
बागमती प्रदेशका सामाजिक विकासमन्त्री हरिप्रभा खड्गीले सरकार बलियो बनाउन स्थानीय तहलाई बलियो बनाउनुपर्ने बताइन् । स्थानीय उत्पादन, महिला उद्यमीलाई आफूले प्राथमिकता दिएको भन्दै उनले उद्यमशीलता र वातावरणमैत्री वनजन्य उत्पादनलाई जोडेर लगिएको स्पष्ट पारिन् । उनले प्राकृतिक सम्पदा र सार्वजनिक सम्पत्तिको संरक्षणमा सबैले जोड दिनुपर्ने बताइन् । कार्यक्रममा उठेका महत्वपूर्ण विषयहरुलाई प्रदेश सरकारसम्म ल्याइदिन आग्रह गर्दै उनले त्यस्ता विषयलाई सम्बन्धित निकायमा लैजान आफ्नो तर्फबाट गर्नुपर्ने भूमिका पूरा गर्ने स्पष्ट पारिन् ।
बागमती प्रदेशका बन तथा वातावरण मन्त्री कृष्ण प्रसाद सिलवालले प्लाष्टिक नियन्त्रण र प्रकृतिको संरक्षणमा जोड दिए । हाम्रा क्रियाकलापहरु सुधार गरेर वातावरण जोगाउने हो भने मात्रै नयाँ पुस्तालाई हामीले सुन्दर पृथ्वी हस्तान्तरण गर्न सकिने उनले बताए । मन्त्री सिलवालले भने ‘पृथ्वीलाई नोक्सान पार्ने मान्छे नै हो, यो पृथ्वीलाई अरुले नोक्सान गरेको छैन, त्यसैले यसको संरक्षण पनि हामीले नै गर्नुपर्छ ।’
यसैगरी माडी नगरपालिका चितवनका नगर प्रमुख तारा कुमारी काजी महतोले प्राकृतिक सम्पदाको सम्भावनासँगै स्थानीय तहमा कानूनी जटिलताका कारण काम गर्न समस्या भएको बताए । ‘संघीय कानून अनुसार चल्नुपर्छ,सरकार भन्नै अफ्ठ्यारो लाग्छ’उनले भने । कतिपय अवस्थामा कानून बाझिने स्थिति रहेको भएपनि आफ्नो स्थानीय तहले सम्पदाको संरक्षण गर्दै जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका क्रियाकलापहरु गर्दै आएको उनले बताए ।
कार्यक्रमा मनहरी गाउँपालिका अध्यक्ष रञ्जन कालाखेती, गैर सरकारी संस्था महासंघ बागमती प्रदेशका कार्यवाहक अध्यक्ष कमलकुमार विश्वकर्मा लगायतले जलवायु कार्यको स्थानीयकरण सम्बन्धमा आफ्नाे भनाई व्यक्त गरेका थिए । एक्सन एड नेपालका महिला अधिकार कार्यक्रम परियोजना अधिकृत कविता बस्नेतले जलवायुका सवालमा हाम्रो स्थान के छ ? वा यस सम्बन्धी बनेका ऐन, ऐनका कार्य र प्रभाव, कार्वन व्यापार र लाभ, लगायत विषयबारे देशको अवस्था झल्काउने प्रस्तुति गरेकी थिइन् । वन तथा वातावरण र जलवायुसँग सम्बन्धित यथेष्ट ऐन, नियम र नियमावलीहरु बनेको भए तापनि यसको कार्यान्वयन प्रक्रिया वा सजाय र न्याय सरल नभएको विषय उनले बताइन् । प्राध्यापक समीक्षा श्रेष्ठले सहरी विकास योजना सम्बन्धी प्रस्तुति गर्दै सार्वजनिक सम्पत्तिको नास हुँदै गएको र मानवीय जीवन पनि जोखिममा परेको विषय बताइन् ।
कार्यक्रममा दुईवटा प्यानल छलफल भएको थियो । जस अन्तर्गत पहिलो छलफलमा प्रदेश र स्थानीय सरकारमा जलवायु कार्यहरु विस्तार गर्ने जलवायु योजनाहरु र बजेट निर्माण तथा कार्यान्वयनका विषय रहेको थियो । उक्त छलफलमा बागमती प्रदेश सभा सदस्य भारती पाठक, पर्यावरण पत्रकार प्रतीक घिमिरे र दीगो विकास संस्थाका कार्यक्रम निर्देशक अभिषेक श्रेष्ठ प्यानलिष्ट थिए । जलवायु अभियान्ता सागर कार्कीले सेसन सञ्चालन गरेका थिए । नीति निर्माताले वन तथा वातावरणको क्षेत्रमा संवेदनशील हुनुपर्ने यस छलफलको निश्कर्ष रहेको थियो ।
त्यस्तै, सार्वजनिक सम्पदाको अवधारणा बुझ्ने र यसलाई लैंगिक दृष्टिकोणबाट जलवायु समाधानका रुपमा अन्वेषण गर्ने विषयमा प्यानल छलफल रहेको थियो । छलफलमा नीति तथा योजना आयोग बागमतीका उपाध्यक्ष डा. गङ्गादत्त नेपाल, माडी नगरपालिकाका योजना अधिकृत शिव प्रसाद सुवेदी, प्राकृतिक स्रोतमा महिला अधिकार सञ्जालका अध्यक्ष आरती पाठक र प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन, जैविक विविधता संरक्षण र पर्यावरणीय पर्यटनका विशेषज्ञ डा. रोचन शेरचन प्यानलिष्ट थिए । सेसनको सहजीकरण जलवायु अभियन्ता निश्चल बानियाँले गरेका थिए । प्राकृतिक स्रोतसँग महिलाहरु नजिक रहेको र यसलाई महिलाहरुले नै बुझ्ने तथा व्यवहार गर्ने गरेकोले महिलाहरुलाई जोडेर लैजान सकेमा प्रभावकारी हुने यस छलफलको निश्कर्ष थियो ।
एक्सन एड नेपाल, मकवानपुर महिला समूह र चितवन सक्रिय महिला प्रतिष्ठानले कार्यक्रमको आयोजना गरेको हो । कार्यक्रममा बेटर चितवन, जिवन्त नेपाल, सिडिए नेपाल, एम्नेस्टी इन्टरनेशनल फरेस्टी युथ नेटवर्क, दीगो विकास इन्स्टीच्युट, एनवाईसिए हेटौंडा, एफओएफ हेटौंडा, ग्रिन फाउण्डेशन र बागमती युनेस्को क्लबको सहकार्य रहेको थियो । मकवानपुर महिला समूहका कार्यक्रम संयोजक तथा महिला अधिकारकर्मी निशा लामा र जीवन्त नेपालका अध्यक्ष तथा युवा जलवायु अभियन्ता प्रसुज मैनालीले कार्यक्रम सञ्चालन गरेका थिए ।
स्थानीय बनकरिया महिला, चेपाङ महिला र समूहमा आबद्ध महिलाहरुले उत्पादन गरेको घरेलु उत्पादन एवम् बेत, बाँस, पात र काठबाट बनेका सामग्री, गुन्द्रुक एवम् बिरुवाहरु अतिथिहरुलाई मायाको चीनोका रुपमा हस्तान्तरण गरिएका थिए । समारोहमा युवा कवि स्वस्तिका बानियाँले जलवायु सम्बन्धी कविता प्रस्तुत गरेकी थिइन् । साथै, सो अवसरमा जलवायु सम्बन्धी चित्रकला प्रदर्शनी, महिला उद्यमीहरुको उत्पादन प्रदर्शनी स्टलहरु प्रस्तुत गरिएका थिए ।