मकवानपुर । फागु अर्थात हाेली पर्व आज आइतबार हिमाली एवं पहाडी जिल्लामा हर्षोल्लासका साथ मनाइदैछ । एकापसमा रङ र लोला खेली आपसी सद्भावका साथ फागु मनाइन्छ । । फागुन शुक्ल पूर्णिमाका दिन मनाइने फागु हिमाली एवं पहाडी तथा पूर्णिमाकाे भाेलीपल्ट तराइका जिल्लाहरूमा हाेली पर्वकाे रूपमा मनाइदै अाइएकाे छ ।
वसन्त ऋतुको आगमनसँगै आपसी मेलमिलाप र सद्भावनाको सन्देश लिई आउने फागु पर्व आज परम्परागत रूपमा विभिन्न रङ र लोला खेली मनाउने प्राचीन परम्परा छ । केही वर्ष अघिसम्म उत्ताउलो रुपमा मनाइने यो पर्व पछिल्लो समय सभ्य बन्न थालेको पाइन्छ । जनचेतना तथा सुरक्षाा सक्रियतकाे कारणा पर्व सभ्य बन्दै गएकाे हाे ।
सडकमा काम विशेषले हिँड्नेलाई इच्छा विपरीत रङ र लोला हान्ने क्रम बन्द हुँदै गएको छ । विगत वर्ष जस्तै यस वर्ष पनि कोरोनाको प्रभाव विश्वव्यापीरुपमा बढ्दै गएकाले फागु पर्वमा पानी र रङ प्रयोग नगर्न प्रशासनले आह्वान गरेको छ । साथै घर परिवारमै फागु पूर्णिमा मनाउन पनि प्रशासनले अनुरोध गरेको छ ।
सावधानी अपनाएर होली मनाउन राष्ट्रपतिको आग्रह
राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले स्वास्थ्य सावधानीका उपाय अपनाएर होली मनाउन आग्रह गरेकी छन् । कोरोना भइरस (कोभिड–१९) महामारी टरिनसकेको भन्दै राष्ट्रपति भण्डारीले पूर्व सावधानीका उपाय अवलम्बन गरी होली मनाउन आग्रह गरेकी हुन् ।
यसले लोक संस्कृतिको प्रवर्धन गर्ने र समस्त नेपालीहरू बीच आपसी सद्भाव, सहिष्णुता,आत्मीयता र बन्धुत्वको भावना अभिवृद्धिगरी राष्ट्रिय एकतालाई थप सुदृढ बनाउन योगदान पुर्याउने विश्वास होली पर्वको शुभकामना दिदै व्यक्त गरेकी छन् ।
राष्ट्रपति भण्डारीले सुसंस्कृत र न्यायपूर्ण समाज निर्माणको कामना समेत गरेकी छन् । ‘यो पर्वले समाजमा विद्यमान विभिन्न प्रकारका विकृति, विसङ्गति, कुरीति एवं कुपरम्पराहरूलाई निर्मूल गर्दै मौलिक संस्कृतिसहितको सभ्य, सुसंस्कृत एवं न्यायपूर्ण समाजको निर्माण र संवर्द्धन गर्न उत्प्रेरित गरिरहोस् भन्ने कामना गर्दछु,’ शुभकामना सन्देशमा भनिएको छ ।
यस्तै, उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुनले पनि शुभकामना सन्देश जारी गर्दै होली पर्वले नेपाली समाजलाई एक सूत्रमा जोडेर आपसी सद्भाव, सहिष्णुता, प्रेम र भाइचाराको अभिवृद्धि गर्दै राष्ट्रिय एकतालाई बलियो बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
सभापति देउवाद्वारा भौतिक दूरी राख्दै सुरक्षित रुपमा होली मनाउन आग्रह
नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले अत्यन्त हर्षोल्लासका साथ खेलिने होली पर्वको अवसरमा सम्पूर्णमा शुभकामना व्यक्त गरेका छन् ।
उनले शुभकामना सन्देशमार्फत मुलुकमा फेरी पनि कोभिड–१९ को प्रभाव र जोखिम बढ्दै गएको स्थितिलाई दृष्टिगत गरेर भौतिक दूरी राख्दै सुरक्षितरुपमा यो पर्व मनाउन सबैलाई आग्रह गरेका छन् ।
होली पर्व हाम्रो एक धार्मिक र सांस्कृतिक पर्व भएको उल्लेख गर्दै सभापति देउवाले अन्यायमाथि न्यायको विजयको शाश्वत सन्देश दिने यो पर्वलाई नेपाली समाजले हरेक वर्ष पारिवारिक स्नेह, पारस्परिक एकता र सामाजिक सद्भावका साथ मनाउँदै आएको बताएका छन् ।
हाेली गीत सुन्नुहाेस
- श्रीबहादुर केसी शैलुङ्गे
१. शहरकाे अर्थ
शहरकाे मध्य भाग
जहाँ गुज्रिएको छ
त्याे मलिन अनुहार
हृदय कम्पित भए झै
पाेल्छ अाँखा,
जब देख्छु म कतै
राेगी नगर बधुहरु
शरीर बेच्न अातुर छन्
दिन प्रतिदीन थकित श्रमिक
काम नपाएर भाैतारी रहेका छन्
शहरकाे हर गल्लिहरुमा
कठिन छ शहर हुनुकाे अर्थ
अाफ्नै भाग्य नबुझी
अरुकाे भाग्यमा दाेष दिने दाेवाटेहरु
पुरानाे पुस्तक जस्तै
यस्तै छ यहाँ जीवनकाे सुन्दरमय बाटाे
देखाउन असमर्थ धुले सडक
यात्रुकाे प्रतिक्षामा
पालाे कुरिरहेका थाेत्रा बस र टेम्पाे
कस्ले बुझ्छ र शहर हुनुकाे अर्थ
खै कस्ताे शहर ???
खै कस्ले बुझ्ने ?
फुटपाथमा वसेकाे जुत्ता
मर्मत गर्ने सृजनशील मानिसकाे
ब्यथा, भाेककाे अाफ्नै कथा
बिर्सिएर बाध्य छ गुजारा चलाउन
धेरै रहस्यमय र कठिन पाे रहेछ
शहरकाे शब्दार्थ, पहिल्याउन ।।
२. रंगिन गुलाब
एकाविहानै टिपेर
शिताम्य फूल
याे प्राचीन सभ्यतामय देश
पुर्खाहरुकाे धराेहर
कला संस्कृती परम्परामा
कैद वनाएर
सजिएछ, नतमस्तक भएर
उभियकाे छ
सगरमाथाकाे सर्वाेच्चता
शिर उच्च वनाइ
मुटु जडित रंगिन गुलाव!
याे शहरकाे मूल गेटमा
चेतनाकाे घण्टा वजाएर
अास्थालाइ थाती राखि
भावनामा सजित रानीपाेखरी
कल्पना र विचाराधीन लुम्बिनी
भूगाेल भित्र सभ्यताको अाड्मा
हृदयकाे कुनेटाेमा
सजाएर खालि पानाहरु
वसन्तकाे पहारिलाे घाम झै
म लेखिरहेछु यउटा सत्य
उर्वर भूमि,
धर्तीमा पाइला चाली
तिम्राे गर्भ माथी!!
दाेलखा हाल चागुनारायण न. पा २ भक्तपुर
- भवानी तिमल्सिना न्याैपाने
१.
सफलताको शिखर चढ्दा पाउ गल्न दिने छैन ।
मनमा जो विस्वास छ त्यसलाई ढल्न दिने छैन ।
तनको दुरी रहदा मनमा डुल्न खोज्लान वैरी
रोकी तिनका पाईला अघि चल्न दिने छैन ।
मन मुटाब शुरु होला विश्वासको खडेरीले
शंकाको आगो सल्किएर बल्न दिने छैन ।
नुग्न दिने छैन कहिले उँचो राख्छु तिम्रो शिर
कसैको पाउ झुकि तिमीलाई मल्न दिने छैन ।
भरोसाले सजिएको सुन्दर फूलबारी भित्र
अविश्वास र घृणाको फल फल्न दिने छैन ।
२.
बेचे राष्ट्रियता बेचे स्वाभिमान विडम्बना छ।
नराख्ने भए पुर्खाको त्यो शान विडम्बना छ ।
आमाको लुछियो कोख चेलिको पुछियो सिउँदो
बिर्सिए ती हजारौँको वलिदान विडम्बना छ ।
आफ्नु स्वार्थ सिद्ध गर्न दुष्मनको पाउ मलि
देश टुक्र्याउने गर्छन जमान विडम्बना छ ।
जति सरोस जंगे पिलर चासो छैन कपुतलाई
गर्छन सदा कुर्सिमा तानातान विडम्बना छ ।
देशको चिन्ता नलिएर धाएका छन् छिमेकमा
खाएर दक्षिणेको मोहनी पान विडम्बना छ ।
३.
मेरो मुटु तिमी बिना म सास फेँरु कसरी ।
मन भित्र नै बसेका छौ वास हेँरु कसरी ।
तिम्रा होलान् दौँतरी अनगिन्ति कति कति
छु कि छैन म तिमिलाई खास केरुँ कसरी ।
भन्छौ रमाउ साथमा परे भोगौँला मिली
चल्छ समाजमा गन्ध बतास टेरुँ कसरी ।
स्वच्छ छ हाम्रो सम्बन्ध कञ्चन पानी झै
धमिल्याउने हुदैछ प्रयास बेरुँ कसरी ।
वैरीहरुले एक हुन नदिए नि बाँच्छु म त
पाउछू सधैँ तिम्रो प्रेमाभास सेँरु कसरी ।
हेटाैडा, मकवानपुर
प्रदुषण युक्त वातावरणः हेटाैडा लगायत नेपालका धेरैजसो स्थानमा तुँवालाे लागि वायु प्रदूषणयुक्त बनेकाेले पारदर्शितासमेत घटेको छ । मौसममा सुधार आउन अझै केही समय लाग्ने भएकाेले यस्ताे अवस्था आँखा पोल्ने र श्वासप्रश्वासमा समस्या हुने भएकाेले आवश्यक सतर्कता अपनाउन विज्ञले सुझाव दिएका छन् । तस्विरः आरपी गुरागाईं/सहीखबर
- पारस भट्ट प्यासी
१.
हे भगवान कत्ती दु:ख दिन्छौ
भैसके जवान कत्ती दु:ख दिन्छौ
यसरी आँसु दिनु भन्दा सेल पुरि
देउन पकवान कत्ती दु:ख दिन्छौ ।
२.
तिमी पर्खी बस्नु मेरि बनाउछु नानू म ठूलो भएपछी
तिम्रो हात माग्न पक्कै आउछु सानू म ठूलो भएपछी
तिम्रो आखामा आँसु कहिलै खस्न दिने छैन कस्सम
दु:ख पीडा जे सहेरनी कमाउछु गानु म ठुलो भएपछी।
३.
घरी घरि याद आउदा खेरी नरुनु है तिमी
आमाकै तस्बिर हेरि हेरी नरुनु है तिमी
आमाको माया सासू आमा बाट दिलाउने छु
कस्सम छिट्टैनै हुनेछौ मेरी नरुनु है तिमी।
४.
कत्ती राम्रो मान्थे म तिमी मुस्कुराएपछी
हास्दै हास्दै मेरो नजिक आएपछी
मेरा आमा बा पनि कत्ति खुसी हुन्थे होला
छिट्टैनै तिम्रो र मेरो लगन जुराएपछी।
५.
कत्ती नगरेर गनगन बिताउने भए
आउ मसङ्ग जीवन बिताउने भए
दु:ख सुख तितो मीठो जे खाएरनी
रम्दै रमाउदै फन फन बिताउने भए ।
६.
जाली फटा गुन्डा ठग चोर छैन मँ
किन बुज्दिनौँ तिमी फोहोर छैन मँ
तिमी जत्तित मँ जे सो भएपनी हेर
कपटी मन्को पापी कठोर छैन मँ ।
७.
मैले लगाएको हुँ मन यस्तै सोचेर
धेरै कमाउँनलाइ धन यस्तै सोचेर
हो म पक्कै यसरी प्रदेसिएको प्रिया
उतै काट्न जीवन यस्तै सोचेर ।
मेलौली– २ सुन्दर भुमी सेली, बैतडी