- सुन्दरी घिमिरे खतिवडा
१.
भिजेको पछ्यौरी अगेनामा सेकाएको सम्झन्छु
उन्को खाने बेला रित्तो भाँडो देखाएको सम्झन्छु
तर पनि हाँसी हाँसी दुःख पीडा लुकाउँदै आमाले
संघर्ष गरेर छोराछोरीको भोक मेटाएको सम्झन्छु।
२.
पानामा बुद्ध तिम्रा तस्वीर छरिए
तस्वीरमा अनेकन रङ्ग भरिए
शान्तिको धुन पनि बज्न छोडेन तर
अफसोच हत्या हिंसा धेरै गरिए।
३.
कुकर्म र पाप कोसँग कति छ
संका उपसंका मनमा जति छ
फूललाई काँडै काँडा देख्नेहरु
सोच्दैनन् किन आफ्नै कस्तो मति छ ?
४.
रुखका हाँगा पात सजाउन पो होकी
चारो टिपाी बचेरा अघाउन पो होकी
निलो निलो गगनमा उडे जोडी पंक्षी
बिरक्त भै मन बहलाउन पो होकी ।
५.
आफ्नै घरमा फर्कि आउ है खोली तरेर
बिलासियौ कि पराईको जालमा परेर
इँटा थप्दै, दुःख ,कष्ट झेल्दै बनाएको घर
चम्काउनु छ लिपपोत गरी रङ्ग भरेर।
६.
न आदि हुन्छ यसको न त हुन्छ अन्त नै
न रोकिन्छ बर्षातमा न पर्खन्छ बसन्त नै
अड्दैन आदेशमा यो, न त धाक धम्कीमा
चलिरहन्छ समय अनादि र अनन्त नै ।
सङ्खुवासभा
देशभर हाल मनसुनी वायुको प्रभाव तथा दक्षिणी भू–भाग नजिक मनसुनी न्यूनचापीय रेखा रहेकाले मुलुकका अधिकांश भेगमा सामान्यदेखि पूर्ण बदली रहेकाे छ । साथै कतिपय स्थानमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा भइरहेको जल तथा माैसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएकाे छ।
महाशाखाका अनुसार शुक्रबार बिहान प्रदेश १, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानमा हल्कादेखि मध्यम वर्षा भइरहेको छ। दिउँसो देशभर सामान्यदेखि पूर्ण बदली रहनेछ।
प्रदेश १, प्रदेश २, बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थान र बाँकी प्रदेशका थोरै स्थानमा हल्कादेखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ। प्रदेश १ र बागमती प्रदेशका एक दुई स्थानमा भने चट्याङसहित भीषण वर्षाको सम्भावना रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।
प्रदेश नं १ र बागमती प्रदेशका १/२ स्थानहरुमा मेघगर्जन/चट्टयाङ्ग सहित भारी वर्षाको सम्भावना रहेको र उक्त प्रदेशहरुको पहाडी भू-भागमा पहिरो तथा गेग्रान बहाव (debris flow) को जोखिम रहेको महाशाखाले जनाएकाे छ । नदीनाला तथा खहरे खोलाहरुमा पानीको सतह बढ्न सक्ने तथा यातायात क्षेत्र प्रभावित हुन सक्ने भएकोले आवश्यक सतर्कता अपनाउन समेत महाशाखाले अनुरोध गरेकाे छ ।
विपक्षी गठबन्धनमा आबद्ध पाँच राजनीतिक दलले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीका गतिविधि स्वेच्छाचारी, अलोकतान्त्रिक र संविधानविपरीत रहेको भन्दै त्यसविरुद्ध आवश्यक परे जनपरिचालनमा जाने बताएका छन् ।
विपक्षी गठबन्धनमा आबद्ध नेपाली कांग्रेस, नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एमालेको माधव नेपाल समूह, जसपाको उपेन्द्र यादव समूह तथा राष्ट्रिय जनमोर्चाले आन्दोलनबाट प्राप्त उपलब्धि र देशको राष्ट्रियताको रक्षाका लागि आवश्यक परे जनपरिचालनसम्म जानुपर्ने अवस्था रहेको बताएको हो ।
विपक्षी गठबन्धनमा आबद्ध शीर्ष नेताले बिहीबार संसद् भवन नयाँ बानेश्वरमा सम्पादकहरूसँगको अन्तत्र्रिmयामा प्रधानमन्त्री ओलीका निरंकुश कदमविरुद्ध र प्राप्त उपलब्धिको रक्षाका लागि दीर्घकालीन र सैद्धान्तिक आधारसहित गठबन्धन बनाइएको समेत बताए ।
अन्तक्र्रियालाई सम्बोधन गर्दै कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले लामो र कठोर संघर्ष, त्याग र बलिदानबाट प्राप्त उपलब्धिको रक्षा गर्न आवश्यक परे जनपरिचालनको दिशातर्फ अघि बढ्ने उद्घोष गरे ।
‘संविधान सभाले निर्माण गरी जारी नेपालको संविधान प्रधानमन्त्री केपी ओलीको शासकीय अहंकार र स्वेच्छाचारी निर्णय र कामका कारण संकटमा छ,’ देउवाले भने, ‘प्राप्त उपलब्धिको रक्षा गर्ने संकल्पका साथ हामीहरू राजनीतिक र कानुनी संघर्षका विविध कार्यक्रमका साथ क्रियाशील छौं, आवश्यक परे जनपरिचालनको दिशातर्फसमेत अगाडि बढ्नेछौं ।’
उनले राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको मिलेमतोबाट मध्यरातमा असंवैधानिक रूपमा गरिएको प्रतिनिधिसभा विघटनले लोकतन्त्रमाथि नै खतरा उत्पन्न गरेकोसमेत बताए ।
असंवैधानिक रूपमा दुई÷दुईपटक प्रतिनिधि सभाको विघटन गर्ने, अध्यादेशमार्फत शासन सञ्चालन गर्ने, स्वतन्त्र न्यायालय तथा संवैधानिक निकायलगायतका राज्य संयन्त्रहरूमाथि नियन्त्रण गर्ने काम सरकारको नेतृत्व गरेका प्रधानमन्त्रीबाट भएको भन्दै देउवाले चुनौती पार गरेर सहज संवैधानिक र राजनीतिक प्रक्रियामा अग्रसर हुन मुलुकमा नवीन संघर्ष जारी रहेको बताए ।
गठबन्धन दीर्घकालीन लक्ष्यसहित: दाहाल
माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले राष्ट्रपतिले एकपछि अर्को गर्दै संविधान, लोकतन्त्र र राष्ट्रहितविपरीतका गतिविधिमा प्रधानमन्त्रीलाई साथ दिँदै आएको बताए । उनले संविधान र लोकतन्त्रको रक्षाका लागि विपक्षी दलको गठबन्धन बनाइएको भन्दै गठबन्धन दीर्घकालीन लक्ष्यसहित बनेको दाबी गरे ।
‘संविधानको रक्षा र समयानुकूल संविधान संशोधन गर्दै जाने, लोकतन्त्रका आधारभूत मूल्यको रक्षा, नेपालको राष्ट्रियता र स्वाधीनताको रक्षासहितका मूलभूत सिद्धान्तमा आधारित रहेर यो गठबन्धन बनेको हो, एउटा चुनावका लागि मात्रै होइन,’ दाहालले भने ।
उनले प्रधानमन्त्री पदका लागि मात्रै यो संघर्ष नभएकोसमेत प्रस्ट्याए । ‘प्रधानमन्त्री पदका लागि मात्रै यो संघर्ष होइन, यो त सिस्टम बचाउने र भत्काउनेबीचको लडाइँ हो, संविधान र लोकतन्त्र बचाउनेबीचको लडाइँ हो,’ दाहालले भने ।
उनले देशका लागि केपी ओली भिलेन हो भन्ने जनताले थाहा पाइसकेकोसमेत दाबी गर्दै भने, ‘सबै नेताहरू उस्तैउस्तै हुन् भन्ने लाग्ला, त्यस्तो होइन, केपी ओली देशका लागि भिलेन हो भन्ने जनताले थाहा पाइसके ।’ दाहालले केपी ओलीभन्दा कांग्रेस सयौं गुणा बढी वामपन्थी भएर आएकोसमेत बताए ।
‘केपी ओली अरूको इसारामा चल्ने, दलालहरूलाई साथ लिएर सरकार बनाउने, विदेशीको टाङमुनि छिर्ने अनि कांग्रेसलाई दक्षिणपन्थी भन्ने, कांग्रेस कसरी दक्षिणपन्थी ?, केपीभन्दा कांग्रेस सयौं गुणा बढी वामपन्थी भएर आयो,’ अन्तक्र्रियालाई सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रचण्डले भने ।
बयलगाढा सिद्वान्त प्रतिपादन गर्ने केपी र आन्दोलनको झन्डा बोक्ने माधव नेपाल उस्तै नभएको भन्दै दाहालले प्रश्न उठ्नेबित्तिकै राजीनामा दिने दाहाल र छोड्नुपरे देशै डुबाउन खोज्ने केपी ओली उस्तै हो त ? भन्ने प्रश्न पनि गरे ।
‘बयलगाढा सिद्वान्त प्रतिपादन गर्ने केपी र आन्दोलनको झन्डा बोक्ने माधव नेपाल उस्तै उस्तै हो ? प्रश्न उठ्नेबित्तिकै राजीनामा दिने दाहाल र छोड्नुपरे देशै डुबाउन खोज्ने केपी ओली उस्तै हो त ?,’ दाहालले प्रश्न गर्दै भने, ‘त्यो कदापि होइन ।’
नेकपा एमालेका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले देश गम्भीर संकटमा रहेकाले विपक्षमा रहेका दलहरूले एक भएर देशलाई केपी ओली र संकटबाट पार लगाउने बताए । उनले देशलाई संघीयता र गणतन्त्रबाट कसैलेपछि लैजान खोजे त्यो सम्भव नहुनेसमेत बताए ।
जसपा अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले लोकतन्त्रलाई सकाउन सधैं सबैभन्दा पहिलो प्रहार संसद् विघटन हुने गरेको इतिहास रहेको भन्दै संसद्लाई एउटै प्रधानमन्त्रीले दुई÷दुईपटक विघटन गरेर स्वेच्छाचारी र निरंकुश शासन चलाउन खोजेको बताए ।
उनले प्रतिगमन र प्रतिक्रान्तिको विरुद्ध नागरिक समाज, मिडिया र समाजका सबै तप्का एक भएर अघि बढ्नुपर्ने बताए ।
यसैगरी, राष्ट्रिय जनमोर्चाका महासचिव मनोज भट्टले रअको प्रमुख गत कात्तिकमा नेपालमा आएपछि अप्रत्यासित रूपमा राजनीतिक घटनाक्रम बढेको बताए । उनले विपक्षमा रहेका पाँच दल एक ठाउँमा आएपछि प्रतिगमन परास्त भएरै छाड्नेसमेत दाबी गरे ।
विपक्षमा रहेका दलहरूले सबै मित्रराष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग नेपालको संविधानमा उल्लेखित राष्ट्रिय हितमा आधारित स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिको आधारमा सुमधुर सम्बन्ध कायम गर्नसमेत चोहेको भनेका छन् ।
उनीहरूले नेपालको गौरव र स्वाभिमानलाई ध्यानमा राख्दै नेपालबारे नेपालीहरूले नै निर्णय गर्ने कुरामा अटल विश्वासका साथ बदलिँदो विश्व परिवेशमा राष्ट्रिय हितको रक्षा लोकतान्त्रिक प्रणालीको आधारमा गर्नुपर्छ भन्ने मान्यता आफूहरूमा प्रस्ट रहेकोसमेत भनेका छन् । राजधानी दैनिकमा समाचार प्रकाशित समाचार साभार
मकवानपुर । मकवानपुर जिल्ला सहित देशैभरीका स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्षको नीति, कार्यक्रम र बजेट सभामा विहीबार प्रस्तुत गरेका छन् । नेपालकाे सविधान, अन्तरसरकारी वित्त व्यवस्थापन ऐन र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐनले सबै स्थानीय सरकारले असार १० गतेभित्र आगामी वर्षको नीति, कार्यक्रम र बजेट आ–आफ्नो सभामा पेस गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था गरेको छ ।
स्थानीय तहले नीति, कार्यक्रम र बजेटसँगै आर्थिक ऐन र विनियोजित ऐन समेत सभामा पेस गरी असार मसान्तभित्र पारित गरिसक्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ । सङ्घीय सरकारले जेठ १५ गते, प्रदेश सरकारले असार १ गते र सबै स्थानीय सरकारले असार १० गतेभित्र आगामी वर्षको नीति, कार्यक्रम र बजेट सभामा पेस गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था गरेकाे छ ।
स्थानीय तहलाई सङ्घीय र प्रदेश सरकारले समानीकरण अनुदान, समपुरक, राजस्व बाँडफाँटबाट प्राप्त अनुदान, विशेष र ससर्त अनुदान शीर्षकमा बजेट उपलब्ध गराएका छन् । यस वर्ष स्थानीय तहले यस अगाडिका अधुरा योजना कार्यान्वयन गर्नुपर्ने चुनौती छ । स्थानीय तहका हालका जनप्रतिनिधिका लागि यस वर्ष बजेट निर्माण गर्ने अन्तिम वर्ष हो । स्थानीय तहले २०७४ सालमा भएको निर्वाचनका क्रममा जनतासामु गरिएका वाचा पूरा गर्ने, आवधिक योजनालाई कार्यान्वयन गर्ने गरी बजेट ल्याएका छन् ।
हेटाैडा उपमहानगरपालिका
हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को लागि २ अर्ब ६० करोड १५ लाख ५२ हजार रुपँयाको बजेट नवाैं नगरसभामा प्रस्तुत गरेकाे छ । उपमहानगरपालिकाको नवौ नगरसभामा उपप्रमुख मिनाकुमारी लामाले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को लागि पेश भएकाे नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि २ अर्ब ६० करोड १५ लाख ५२ हजारको बजेट प्रस्तुत गरेकी हुन् ।
उपप्रमुख लामाका अनुसार पुर्वाधार विकास तर्फ १ अर्ब ३० करोड ६० लाख ७६ हजार, आर्थिक विकासतर्फ १२ करोड ९८ लाख, सामाजिक विकासतर्फ ६३ करोड ९२ लाख ९९ हजार, स्वास्थ्यतर्फ ८ करोड ६१ लाख १० हजार, संस्कृति प्रवर्द्धनतर्फ २ करोड ३७ लाख, खेलकुद तथा मनोरञ्जनतर्फ ३ करोड ७२ लाख ८० हजार, लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरणतर्फ ३ करोड ७ लाख, वातावरण तथा विपद् व्यवस्थापनतर्फ ५ करोड ४४ लाख २२ हजार र संस्थागत विकास सेवा प्रवाह र सुशासनतर्फ १ करोड ९१ लाख बजेट विनियोजन गरिएको छ ।
यसैगरि उपप्रमुख लामाका अनुसार आन्तरिक स्रोतबाट २४ करोड ३८ लाख ७५ हजार, राजस्व बाँडफाँडबाट ५६ करोड ८ लाख ८१ हजार, प्रदेश सरकारको विभिन्न अनुदानबाट १२ करोड ६६ लाख ९६ हजार, संघीय सरकारको अनुदान १ अर्ब २ करोड १ लाख, नगर विकास कोषबाट ऋण अनुदान ९ करोड र गत बर्षको नगद मौज्दातबाट ५६ करोड रुपँयाको व्यवस्थापन गरिनेछ ।
थाहा नगरपालिका
मकवानपुरकाे उत्तरी क्षेत्रमा रहेकाे थाहा नगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को लागि ९५ करोड ६४ लाख ३२ हजार रुपैयाको बजेट ल्याएको छ ।
नगरपालिकाको नवौ नगरसभामा उपप्रमुख खड्ग बहादुर गोपालीले आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को लागि नीति तथा कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि बजेट प्रस्तुत गरेका हुन् । नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को लागि अन्तरिक स्रोत तर्फ ११ करा ८८ लाख ४९ हजार, राजश्व बाडँफाँड तर्फ १६ करोड ५३ लाख ४९ हजारको बजेट पेश गरेको हो ।
त्यस्तै संघीय सरकारबाट अनुदान ५७ करोड ५५ लाख, प्रदेश सरकारबाट अनुदान ९ करोड ६७ लाख ३४ हजार गरि जम्मा ९५ करोड ६४ लाख ३२ हजारको बजेट बाँडफाँड गरिएको उपप्रमुख गोपालीले जानकारी दिए । जसमध्ये चालु खर्चतर्फ रु ८ करोड ५७ लाख ४५ हजार र पुँजीगत तर्फ ४२ करोड ७५ लाख ८१ हजार, सशर्ततर्फ ३२ करोड ३१ लाख ६ हजार, सामाजिक सरुक्षा तर्फ १२ करोड गरी जम्मा ९५ करोड ६४ लाख ३२ हजार खर्च पेश भएको हो ।

मनहरी गाउँपालिका
मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को लागि ८३ करोड ६७ लाख ४६ हजारको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिका उपाध्यक्ष मनिला विष्टले गाउँपालिकाको नवाैं गाउँसभामा आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै बजेट सार्वजनिक गरेकी हुन् ।
गाउँपालिकाले चालु र पुँजिगत कार्यक्रम तर्फ एकमुष्ट ८३ करोड ६७ लाख ४६ हजारको बजेट विनियोजन गरेर बिगत वर्षहरुमा संचालन गर्दै आएको निति तथा कार्याक्रमहरुलाई निरन्तरता दिईएकाे छ ।
भीमफेदी गाउँपालिका
मकवानपुरको भीमफेदी गाउँपालिकाले ६५ करोड ४२ लाख ९९ हजारकाे बजेट सार्वजनिक गरेकाे छ । गाँउपालिका उपाध्यक्ष पार्वती रानाले गाउँसभा प्रस्तुत गरेकाे बजेटमा कृषि क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने लक्ष्यसहित हेर्न जाऊँ टनेल गाउँ भन्ने नारासहित कृषि पर्यटनलाई जोड दिएको छ ।
यस्तै, गाउँपालिकाले भीमफेदीको हात्तीसार क्षेत्रमा साहसिक खेल जिपलाइन र भीमफेदी गाउँपालिका ९ मा रक क्लाइम्बिङ योजना सार्वजनिक गरिएकाे छ ।
मकवानपुरगढी गाउँपालिका
मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को लागि ६२ करोड ९२ लाख १७ हजार ५ सय रुपैयाँ बजेट प्रस्तुत गरेको छ ।
विहीबार गाउँपालिकाले गाउँसभामा आगामी वर्षको नीति कार्यक्रम र बजेट सार्वजनिक गरेको हो । गाउँपालिकाले विनियोजन गरेको बजेटको पुँजीगत खर्च ३२ करोड ६९ लाख ४७ हजार र चालू खर्च २७ करोड ५ लाख ६० हजार रुपैयाँ रहेको छ ।
बकैया गाँउपालिका
मकवानपुरको पूर्वी क्षेत्रमा रहेको बकैया गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षको लागि ६२ करोड ८३ लाख ७८ हजार ७ सय १८ रुपैयाँ ९६ पैसाको बजेट विहीबार गाउँसभामा प्रस्तुत गरेको छ ।
गाउँपालिकाले आन्तरिक आयबाट २ करोड ७० लाख ६० हजार, चालू वर्षको मौज्दात कोषबाट ३३ करोड ७७ लाख ९९ हजार ७ सय १८ रुपैयाँ ९६ पैसा, संघीय सरकारबाट प्राप्त २७ करोड ३८ लाख, बागमती प्रदेशबाट प्राप्त १ करोड ७७ लाख र प्रदेश समपुरक अनुदानबाट २ करोड ९७ लाख ६४ हजार आय प्राप्त हुने जनाएको छ ।
राक्सिराङ गाउँपालिका
मकवानपुरको राक्सिराङ गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को लागि कुल ५४ करोड ७३ लाख २० हजार रुपैयाँ बजेट गाउँसभामा प्रस्तुत गरेको छ ।
गाउँपालिका उपाध्यक्ष निर्मला हिम्डुङले गाउँपालिकाको दशाैं गाउँसभामा आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम र बजेट प्रस्तुत गर्दै बजेट पेश गरेकी हुन् । गाउँपालिकाले आगामी आर्थिक वर्षकाे लागि चालूतर्फ २८ करोड ८४ लाख रुपैयाँ र पूँजीगत २५ करोड ८८ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ ।
बागमती गाउँपालिका
बागमती गाउँपालिकाले विहीबार नीति तथा कार्यक्रम र बजेट सार्वजनिक गरेको छ । गाउँपालिकाले गाउँसभामा ५३ करोड ६६ लाख ९८ हजार रुपैयाँको बजेट गाउँसभामा प्रस्तुत गरेकाे हाे ।
नीति कार्यक्रम अनुसार, गरीवी निवारणमा सहयोग पुर्याउने, वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्ने, छिटो प्रतिफल र उत्पादनमूलक बनाउने शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानी लगायतका क्षेत्रहरु प्राथमिकतामा समेटिएका छन् ।
कैलाश गाउँपालिका
कैलाश गाउँपालिकाले विहीबार गाउँसभामा ४५ करोड ९६ लाखको बजेट प्रस्तुत गरेको छ । गाउँपालिकाको नीति तथा कार्यक्रम र बजेट अनुसार, पालिकाले २० करोड पुँजिगततर्फ (४५ प्रतिशत) र २५ करोड रुपैयाँ चालु तर्फ (५५ प्रतिशत) बजेट विनियोजन गरेको छ ।
गाउँपालिकाले स्वास्थ्य, सडक तथा पूर्वाधार, कृषि पशु, शिक्षा र पर्यटन लगायतका क्षेत्रहरु प्राथमिकता राखेर बजेट सार्वजनिक गरेकाे जनाएकाे छ ।
इन्द्रसरोवर गाउँपालिका
मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रस्थित इन्द्रसरोवर गाउँपालिकाले मकवानपुरका स्रथानीय तह मध्य सबैभन्दा कम बजेट प्रस्तुत गरेको छ । इन्द्रसरोवर गाउँपालिका विहीबारकाे गाउँसभामा आगामी आर्थिक वर्षका लागि ३८ करोड ४१ लाखको बजेट सार्वजनिक गरेको छ गाउँपालिकाका अध्यक्ष जीवन लामाले जानकारी दिए ।