मकवानपुर । नेपालमा २ लाख ५४ हजार मतदाता थपिएका छन् । गत वैशाख ३० गते भएको स्थानीय चुनावमा १ करोड ७७ लाख ३३ हजार ७ सय २३ जना मतदाता थिए। चुनावपछिकाे करिब ३ महिनाको अवधिमा २ लाख ५४ हजार ८ सय ४७ मतदाता थपिएका छन्।
आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभा निर्वाचनमा कुल मतदाता संख्या १ करोड ७९ लाख ८८ हजार ५ सय ७० रहेको कायम भएकाे निर्वाचन आयाेगले जानकारी दिएकाे छ । २०७९ साउन १९ गतेभित्र मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गरी आगामी मंसिर ३ गतेसम्ममा १८ वर्ष उमेर पूरा हुनेहरुको नाम अन्तिम नामावलीमा समावेश गरिएको आयोगले जनाएको छ ।
निर्वाचन आयोग शुक्रबार विज्ञप्ति जारी गर्दै कुल मतदाता संख्या सार्वजनिक गरेको हो । आयोगका अनुसार कुल मतदातामा ८८ लाख ४७ हजार ५ सय ७९ जना महिला, ९१ लाख ४० हजार ८ सय ६ जना पुरुष र १ सय ८५ जना अन्य रहेका छन् ।
यसैगरी मतदाता संख्या समेतका आधारमा आयोगले १० हजार ८ सय ९१ मतदान स्थल अन्तर्गत २२ हजार २ सय २६ मतदान केन्द्रहरु रहेन गरी मतदान केन्द्र स्वीकृत गरेको छ । आयोगले सवै भन्दा बढी मतदाता भएकाे जिल्ला तथा प्रदेश समेतकाे संख्या विज्ञप्तीमा उल्लेख गरेकाे छ । यस्तै सवै भन्दा कम मतदाता रहेकाे जिल्ला तथा प्रदेशकाे विवरण समेत आज शुक्रबार प्रकाशित विज्ञप्तिमा छ ।
२०७४ को संसदीय निर्वाचनमा १ करोड ५४ लाख २७ हजार ९ सय ३८ मतदाता रहेकाे आयोगले जनाएकाे छ ।
प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले)मा प्रवेश लहर देखेर अध्यक्ष केपी शर्मा ओली उत्साहित देखिएका छन् ।
विभिन्न पार्टी परित्याग गरी एमाले प्रवेश गर्न थालेपछि आगामी निर्वाचनमा विपक्षी दलको गठबन्धन निर्माण गरेर सरकार सञ्चालन गर्नेमा अध्यक्ष ओली ढुक्क छन् ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र), नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी), जनता समाजवादी पार्टी नेपाल (जसपा), लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल (लोसपा)सहितका साना दलबाट नेता विद्रोह गर्दै एमालेमा प्रवेश गरिरहेका छन् ।
एमाले पोलिटब्युरो सदस्य एवं प्रचार विभाग उपप्रमुख विष्णु रिजालले पछिल्लो समय विभिन्न पार्टी परित्याग गरी एमाले प्रवेश गर्नेको लहर चलेको बताए । जिल्लादेखि केन्द्रीय कार्यालयसम्म दिनहुँ पार्टी प्रवेश कार्यक्रम भइरहेको उनले जानकारी दिए ।
एमालेबाट विद्रोह गरी गठन भएको एकीकृत समाजवादीका नेता एमाले प्रवेश गर्न थालेपछि अध्यक्ष ओलीले ‘आगामी चुनावसम्ममा एकीकृत समाजवादीमा कार्यकर्ता नै नरहने’ ठोकुवा गरेका छन् ।
गत मंगलबार पोखरामा नेपाल लोकतान्त्रिक तमु संघको दोस्रो राष्ट्रिय सम्मेलन उद्घाटन गर्दै ओलीले चुनावसम्ममा एकीकृत समाजवादी पार्टी अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल कार्यकर्ताविहीन हुने दाबी गरे ।
‘तपाईंहरूलाई यो भविष्यवाणी मिल्दैन कि भन्ने लाग्यो होला, नोट गरेर राख्नुस् । चुनावसम्ममा माधव नेपालसँग आपूmबाहेक कार्यकर्ता नै रहँदैनन्’ ओलीले भने । एकीकृत समाजवादीले ‘थ्रेस होल्ड’समेत पार गर्न नसक्ने दाबी गर्दै उनले थपे, ‘माधव नेपालको पार्टीले थ्रेस होल्ड पार गरेर तीन प्रतिशत ल्याएर संसद्मा पुग्दैन । चुनावमा प्रचण्डको पार्टीले थ्रेस होल्ड कटाएर यसपल्ट राष्ट्रिय पार्टीको इज्जत जोगाउँछ ।’
पार्टी केन्द्रीय कार्यालय च्यासल, ललितपुरमा बिहीबार नेकपा माओवादी नेता–कार्यकर्तालाई एमालेमा प्रवेश गराउँदै ओलीले त्यस्तै ठोकुवा गरे । माओवादी केन्द्रका केन्द्रीय सदस्य एवं चितवन जिल्लाका सह–इन्चार्ज रहेका प्रभावशाली नेता यमबहादुर परियार (इन्द्रजित)सहितका नेता–कार्यकर्तालाई ओलीले अबिरमाला लगाएर पार्टीमा प्रवेश गराए ।
एमाले र माओवादी एकतापछि बनेको नेकपाको चितवन जिल्ला अध्यक्ष बनिसकेका परियार पाँचपटक माओवादी पार्टीको चितवन जिल्ला अध्यक्ष तथा सेक्रेटरी भइसकेका नेता हुन् । उनी एमालेमा प्रवेश गरेसँगै माओवादीका अध्यक्ष प्रचण्डलाई असर पर्ने विश्लेषण भइरहेको छ ।
एमाले स्थायी समिति सदस्य कर्णबहादुर थापाका अनुसार परियारसहित माओवादी जनमुक्ति सेनाका तत्कालीन ब्रिगेड कमान्डर अञ्जन तिमल्सिना, चितवनकै कालिका नगरपालिका कमिटी उपाध्यक्ष दिनेश विक पनि एमाले प्रवेश गरेका छन् ।
माओवादी, एकीकृत समाजवादी, जसपा, लोसपासहितका दलबाट एमालेमा प्रवेश गर्ने नेता संख्या बढी रहेको थापाले बताए । पछिल्लो समय विभिन्न पार्टी परित्याग गरी एमालेमा प्रवेश गर्नेको संख्या बढ्दै गएको उनको दाबी छ ।
हालै केही समयअघि लोसपा केन्द्रीय सदस्य अजय गुप्ता, हृदयेश त्रिपाठीको तत्कालीन राजनीतिक समूहमा रहेका वृजेश गुप्तासहित दर्जनौं नेता एमालेमा प्रवेश गरिसकेका छन् । वृजेश अहिले पार्टी केन्द्रीय सदस्यसहित लुम्बिनी प्रदेश सह–इन्चार्जको जिम्मेवारीमा एमालेमा रहेका छन् ।
स्रोतका अनुसार लोसपाबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा सचेतक रहेका उमाशंकर अरगरियासमेत एमालेमा प्रवेश गर्ने तयारीमा छन् । अरगरियाले समेत आपूm एमालेमा प्रवेश गर्न लागेको स्वीकार गरेका छन् ।
अरगरियालाई पार्टी प्रवेश गराउन एमाले अध्यक्ष ओली आगामी ८ असोजमा अरगरियाको क्षेत्र धनुषा–२ जाने कार्यक्रम तय भइसकेको छ ।
२०७४ को निर्वाचनमा अरगरिया धनुषा–२ बाट तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरम उम्मेदवारका रूपमा जितेका थिए । त्यति बेला उनले ३२ हजार ४४ मत पाएका थिए । उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी माओवादी केन्द्रका रामचन्द्र झाले भने १८ हजार ७ सय १५ मत पाएका थिए ।
संघीय समाजवादी फोरम र नयाँ शक्ति पार्टीबीच एकता भएर समाजवादी पार्टी गठन भएको थियो । सो पार्टीले राष्ट्रिय जनता पार्टीसँग एकता गरी जनता समाजवादी पार्टी गठन भएको थियो । जसपा विभाजनका बेलामा भने उनी उपेन्द्र यादव नेतृत्वको पार्टी नलागी महन्थ ठाकुर नेतृत्वको पार्टी लोसपातिर लागेका थिए ।
अरगरियालाई लोसपाबाट पुनः धनुषा–२ बाटै उम्मेदवार बन्न एकल सिफारिसमा परेका थिए । तर, उनी भने एमाले प्रवेश गर्न लागेका हुन् ।
विद्रोह गरी फर्केका एमालेमै
उता, एमालेबाटै विद्रोह गरी गठन भएको एकीकृत समाजवादीका नेतालाई एमालेले पार्टीमा प्रवेश गराइरहेको छ । पुरानो घर अर्थात् एमालेमै फर्किने अभियानकै रूपमा एकीकृत समाजवादीमा रहेका नेता– कार्यकर्तालाई एमाले भित्र्याउने काम भइरहेको छ ।
एकीकृत समाजवादीका तर्फबाट प्रदेशसभा निर्वाचनमा मकवानपुर–१ बाट प्रत्यक्ष उम्मेदवार सिफारिस भएका विशभ अधिकारीले पार्टी परित्याग गरेका छन् । उनले विज्ञप्ति जारी गर्दै ‘नागरिकता विधेयकको पक्षमा लागेको र देशमा वैदेशिक हस्तक्षेप बढेको तर पार्टीले कुनै प्रयत्न नगरेको’ उल्लेख गरेका छन् ।
गत आइतबार एकीकृत समाजवादी केन्द्रीय सदस्य बालकृष्ण चापागाईं एमालेमा फर्केका थिए । उनी पनि लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्यका लागि एकीकृत समाजवादीबाट सिफारिस भएका थिए । चापागाईं सो पार्टीको अर्थ तथा योजना विभाग उपप्रमुख र रूपन्देही जिल्लाको निवर्तमान सह–इन्चार्ज थिए ।
केही दिनअघि एकीकृत समाजवादीका कर्णाली प्रदेश कमिटी सदस्य गणेशबहादुर शाही एमालेमा प्रवेश गरे । डोल्पाका शाहीलाई ओलीले निजी निवास बालकोटमा स्वागत गरे ।
सुदूरपश्चिम प्रदेश अध्यक्ष विक्रम शाहीले गत ९ भदौमा समाजिक सञ्जाल फेसबुकमा स्टाटस लेख्दै पार्टी छाडेका थिए ।
१५ भदौमा उनी एमालेमा प्रवेश गरे । पार्टी छाड्दै गर्दा उनले लेखे, ‘२०५४ सालमा वामदेवले फुटबाट पनि शक्ति प्राप्त हुन्छ भन्दै पार्टी विभाजन गराए र थुप्रै मान्छेहरू हौसिँदै उनका पछि लागे, गत वर्ष पनि पुनर्गठनका नाममा माधव नेपालको नेतृत्वमा पार्टी विभाजन भयो । त्यसको पछि लाग्नेमा म पनि थिएँ । पार्टी विभाजनले कांग्रेसलगायत पश्चिमा पुँजीवादीलाई नै फाइदा पु¥यायो । त्यसबापत पछुतो र आत्मग्लानि भएको छ ।’
गत १५ भदौमा दुई सांसद नेकपा एमालेमा फिर्ता भएका छन् । फिर्ता हुनेमा कुलवीर चौधरी र तारा लामा तामाङ छन् । कञ्चनपुर पुगेर एमाले अध्यक्ष ओलीले उनीहरूलाई पार्टीमा स्वागत गरेका थिए ।
यसैगरी, कञ्चनपुरकै वेदकोटगढी नगरपालिकाका पूर्वनगरप्रमुख अशोक चन्द पनि सोही दिन एकीकृत समाजवादी छाडेर एमालेमा फर्किए ।
उता, एक हप्ताअघि एमाले गुल्मीले आयोजना गरेको कार्यक्रममा जिल्ला अध्यक्ष तथा केन्द्रीय सदस्य नरेश भण्डारी, जिल्ला इन्चार्ज तथा केन्द्रीय सदस्य गणेश खनालसहित अधिकांश जिल्लास्तरका नेता–कार्यकर्ता एमालेमा फर्किएका हुन् ।
एकीकृत समाजवादी प्रदेश कमिटी सदस्य हिमाल थापा, युवा संघ केन्द्रीय सदस्य तथा पार्टी जिल्ला सचिवालय सदस्य मदन विष्ट, जिल्ला सदस्य तथा मुसिकोट अध्यक्ष मदनदिउ घिमिरे, जिल्ला सदस्य हरि कुँवर, विष्णुप्रसाद भण्डारी, विद्यार्थीका जिल्ला अध्यक्ष निलकण्ठ पाण्डे, पार्टीका छत्रकोट अध्यक्ष यमबहादुर खत्रीसहितको टोली एमालेमै फर्किएका छन् । राजधानी दैनिकबाट
निर्वाचन आयोगले प्रधानमन्त्री र सरकारका मन्त्रीलाई निर्वाचनको प्रचारप्रसारमा सहजता हुनेगरी निर्वाचन आचार संहिता २०७९ मा लचक हुने संकेत गरेको छ ।
आयोगले १३ भदौमा सार्वजनिक गरेको निर्वाचन आचार संहिता २०७९ मा सरकारका मन्त्री तथा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिलाई निर्वाचन प्रचारप्रसारमा आप्mनो क्षेत्रबाहेक अन्यत्र जान रोक लगाएको थियो ।
तर, राजनीतिक दलहरूको तीव्र विरोध र असन्तुष्टिपछि आयोग सो निर्णमा लचक देखिएको हो । आयोगले बुधबार १२ राजनीतिक दललाई बोलाएर आगामी ४ मंसिरमा हुने निर्वाचन’bout छलफल गरेपछि आयोगले पूर्वनिर्णयमा केही लचक हुने संकेत दललाई दिएको हो ।
‘दलहरूले निर्वाचन आचार संहितासहितका विषयमा आआप्mनो धारणा राखेका छन्, आचार संहिताका विषयमा अलि खुकुलो व्यवस्था गरिदिनुपर्यो भन्ने गुनासो दलहरूबाट आयो, त्यसमा आयोग सकारात्मक छ भनेका छौं,’ आयोग स्रोतले राजधानीसँग भन्यो ।
नेपाली कांग्रेसका सचिव केशव रिजालले आयोगले प्रधानमन्त्री, मन्त्री र स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि अर्को निर्वाचन क्षेत्रमा चुनाव प्रचारप्रसार गर्न नपाउनेगरी आचार संहिता प्रकाशन गरेकोमा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीलाई प्रचारप्रसारमा नरोक्नेगरी सहज वातावरण बनाउन सकारात्मक भएको जानकारी दिए ।
आयोगले डाकेको बैठकमा दलका तर्फबाट सहभागी नेताहरूले संसदीय व्यवस्थाविपरीत र लोकतन्त्रको मूल्य मान्यताविपरीत आयोगले आचार संहिता बनाएको भन्दै त्यस्तो प्रावधान संशोधन गर्नुपर्ने धारणा राखेका थिए ।
आयोगले निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष, पारदर्शी र भयमुक्त बनाउन भन्दै सार्वजनिक गरेको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचन लक्षित आचार संहिता १३ भदौमा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएको थियो ।
आचार संहितामा सरकारका कुनै पनि मन्त्री तथा स्थानीय तहका जनप्रतिनिधि राजनीतिक दलको मुख्य प्रचारक भई प्रचारप्रसारमा सहभागी हुन नपाउनेगरी आयोगले व्यवस्था गरेको थियो ।
आचार संहितामा आयोगले नेपाल सरकार, प्रदेश सरकार, मन्त्री र स्थानीय कार्यपालिका र कार्यपालिका पदाधिकारीले पालना गर्नुपर्ने ८ वटा आचरण तोकेको छ । जसमा कुनै राजनीतिक दल वा उम्मेदवारको पक्ष वा विपक्षमा प्रचारप्रसारमा संलग्न हुन वा प्रचारप्रसार गर्न नपाउने उल्लेख छ । यस्तै, प्रचारप्रसारमा सरकारी स्रोतसाधन प्रयोग गर्न पनि बन्देज छ ।
प्रकाशित आचार संहिताअनुसार केन्द्र र प्रदेश सरकारका मन्त्री र स्थानीय तहका कार्यपालिका सदस्यले वार्षिक बजेट र कार्यक्रममा स्वीकृत भएका बाहेकका अरू कार्यक्रम घोषणा गर्न र बजेट छुट्याउन पाउनेछैनन् ।
यस्तै, कुनै पनि योजनाको शिलान्यास, उद्घाटन, सर्वेक्षण गर्न पाउने छैनन् भने त्यसका लागि अनुदान दिन पनि पाउने छैनन् । केन्द्र र प्रदेश सरकारका मन्त्री र स्थानीय तहका कार्यपालिका सदस्यले कुनै राजनीतिक नियुक्तिको पद सिर्जना गर्न र नियुक्त गर्न पनि पाउने छैनन् भने उनीहरूलाई आयोगले अनुमतिबिना विदेश भ्रमणमा पनि रोक लगाएको छ । आयोगले आचार संहिता कहिलेबाट लागू हुने भन्ने मिति तोकेको छैन । राजधानी दैनिकबाट
मकवानपुर । नेपाल श्रीलंकामा भएको साफ यू-१७ च्याम्पियनसिप फुटबलको उपविजेता भनेको छ । साफ यू-१७ च्याम्पियनसिप फुटबलको उपाधि भारतले जितेसंगै नेपालले उपबिजेतामा चित्त बुझाएको हो ।
कोलम्बोमा बुधबार भएको फाइनलमा नेपाललाई ४-० गोल अन्तरले हराउँदै भारत च्याम्पियन बनेको हो । यस जितसँगै भारतले लगातार दोस्रो पटक उपाधि जितेको छ । यस्तै भारतले नेपालविरुद्ध समूह चरणमा व्यहोरेको हारको बदला लिएको छ । नेपालले समूह चरणमा भारतलाई ३-१ गोल अन्तरले हराएको थियो ।
भारतलाई उपाधिको जित दिलाउन बोबी सिंह, भान्लाल्पेका गुइटे, कोरोउ सिंह र अमनले एक एक गोल गरे । कोलम्बोको रेस कोर्स ग्राउण्डमा भएको खेल ३९ मिनेटमा भारतका ड्यानीलाई फउल गरेपछि नेपालका कप्तान प्रशान्त लक्समले रातो कार्ड पाएसंगै नेपाल १० खेलाडीमा समेटिएको थियो ।
एक महिनासम्म पनि प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभातर्फको सिट बाँडफाँट गर्न नसकेका सत्ता गठबन्धनआबद्ध पाँचै दललाई भागबन्डा मिलाउन दबाब बढ्दै गएको छ ।
नेकपा एमालेसहितका अन्य दल पनि निर्वाचनमा विपक्षी गठबन्धन तयारीमा छन् । निर्वाचन आयोगले तय गरेको समानुपातिक निर्वाचन कार्यक्रममा गठबन्धनसँगै अन्य दलले समेत प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवारी दर्ताको अघिल्लो दिन अर्थात् २२ असोजसम्म समानुपातिकतर्फको उम्मेदवार हेरफेर गर्ने घुमाउरो अवसर पाएका छन् ।
समानुपातिकमा समावेश व्यक्तिलाई प्रत्यक्षमा बन्देज
आयोगले समानुपातिकतर्फको बन्दसूची बुझाउन २ र ३ असोजको समय निर्धारण गरेपछि दलहरूलाई प्रत्यक्षतर्फको सिटको भागबन्डा टुंग्याउन एकातर्फ दबाब बढेको हो भने अर्कातर्र्फ सो दिनमा सबै दलले उम्मेदवारको नाम बुझाए पनि २२ असोजसम्म हेरफेर गर्न बाटो पाएका हुन् ।
प्रत्यक्षतर्फका सिटमा भागबन्डा नटुंगिएपछि समानुपातिक उम्मेदवार छनोट गर्न गठबन्धनभित्र अन्योल छ । गठबन्धन हुँदा प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवारको भाग नपाएकालाई आन्तरिक रूपमै मिलाउन पनि दलहरूले समानुपातिक बन्दसूची समेट्नैपर्ने बाध्यता छ ।
तर, समानुपातिकतर्फको सूची संशोधनका लागि आयोगले दलहरूलाई घुमाउरो रूपमा निर्वाचन कार्यक्रममा अवसर पनि दिएको छ । आयोगले समानुपातिकतर्फको बन्दसूचीमा नाम समावेश व्यक्तिलाई प्रत्यक्षतर्फ भने उम्मेदवार बन्न रोक लगाएको छ ।
आयोगले तोकेको त्यो समय भनेको २ र ३ असोज नै हो । आयोगले समानुपातिकको बन्दसूची बुझाएपछि दलहरूलाई बन्दसूची छानबिन गरी सच्याउन ४ देखि ९ असोजसम्मको समय दिएको छ ।
यसैगरी, बन्दसूची संशोधनका लागि आयोगले दलहरूलाई १० देखि १६ असोजसम्मको समय निर्धारण गरिदिएको छ ।
त्यस्तै, बन्दसूचीमा परेका तर उम्मेदवार बन्न नचाहने व्यक्तिले आफ्नो नाम फिर्ता लिन चाहेमा १७ असोजमा फिर्ता लिन सक्ने आयोगले जनाएको छ । सो’bout आयोगले दलहरूलाई सोही दिन नै जानकारी दिने कार्यक्रम छ ।
यसरी रिक्त हुन आउने स्थानमा दलहरूले सोही समूहमा अर्को उम्मेदवारलाई मनोनयन गर्न सक्नेछन् । यसका लागि २० देखि २२ सम्मको समय आयोगले दिएको छ । दलहरूले समानुपातिकमा उम्मेदवार फेर्न यो समय भरमग्दुर प्रयोग गर्ने अवस्था बन्दै गएको छ ।
आयोगका सहायक प्रवक्ता सूर्यप्रसाद अर्यालले २ र ३ असोजमा समानुपातिक निर्वाचन कार्यक्रमको बन्दसूची बुझाएका दलले निर्धारित कार्यक्रमअनुसार अघि बढ्न पाउने जानकारी दिए ।
सत्ता गठबन्धनमा नेपाली कांग्रेस, माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी, जनता समाजवादी पार्टी र राष्ट्रिय जनमोर्चा गरी पाँच दल आबद्ध छन् । उनीहरूबीच एक महिनादेखि प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा प्रत्यक्षतर्फको सिट बाँडफाँट प्रयास हुँदै आएको छ । तर, कुरा मिल्न सकेको छैन ।
एमालेसहितका दल पनि गठबन्धनको आन्तरिक तयारीमा रहे पनि ‘कुनकुन दलबीचमा गठबन्धन हुने ?’ भन्ने टुंगो छैन ।
सत्ता गठबन्धन बैठकमा भने कांग्रेसले १००, माओवादीले ६०, एकीकृत समाजवादीले ४०, जसपाले ३२ र जनमोर्चाले २ सिटमा दाबी गर्दै आइरहेका छन् ।
२०७४ मा प्रत्यक्षतर्फ कांग्रेसका २३, माओवादीका ३६, एकीकृत समाजवादीका १३, जसपाका १० र जनमोर्चाका १ गरी ८३ सिट छ । राजधानी दैनिकबाट