मकवानपुर । थाहा नगरमा पर्यटन साहित्य महोत्सव भएकाे छ । पर्या साहित्यमा जाेड गजल महफिल, वहस, पर्या कविता वाचन सहित साहित्य महाेत्सवकाे आयाेजना गरिएकाे हाे । पर्या साहित्यमा जोड दिँदै साहित्य संगम मकवानपुरले ३ सय ३१औं साहित्य सन्ध्या थाहा नगर पर्यटनकाे रुपमा आयाेजना गरेकाे हाे ।
विकासघर पालुङमा आयोजित २ दिने कार्यक्रममा पहिलो दिन गजल महफिल आयोजना गरियो भने दोश्रो दिन बहस तथा पर्या कविता वाचन गरिए । गजल महफिलमा धर्मराज स्याङ्तान, विद्या निर्दोष पहाडी, इन्दिरा अधिकारी, ईन्दिरा अधिकारी, भरतप्रमोद दाहाल र सुवास सजलले गजल वाचन गरेका थिए । यस सेसनलाई बाबु त्रिपाठीले सहजीकरण गरेका थिए ।
संगम अध्यक्ष अनिता न्यौपानेको सभाध्यक्षतामा प्रमुख अतिथी थाहा नगरपालिका प्रमुख विष्णु विष्ट, विशिष्ट अतिथिहरू थाहा नगरपालिका उपप्रमुख भरत गोपाली रहनु भएको दोश्रो दिनको उद्घाटन समारोहमा सर्जक सञ्जाल मकवानपुरका संयोजक निमेष निखिलले प्रस्तुत गरेकाे मकवानपुरमा पर्यटन साहित्यः सम्भावना र चुनौती विषयक कार्यपत्रमा कवि सुवास खनालले टिप्पणी गरेका थिए । जसमा देवराज खरेल र हरिकृष्ण कार्कीले आफ्ना विचारहरू राखेका थिए । उक्त सेसनको सहजीकरण संगम सचिव डिबी बर्तौलाले गरेका हुन् ।
साहित्यसँगै पर्यटनः आन्तरिक पर्यटनको प्रदीपन बहस देवराज खरेलको अभिभावकत्वमा थाहा नगरपालिका उपप्रमुख भरत गोपाली, साहित्यकार माया मानवी, भाषा संस्कृति अध्येता ओम रिजाल सहभागी सेसनको सहजीकरण संगम कोषाध्यक्ष मनोज पोखरेलले गरेका थिए । मानवीले जनप्रतिनिधिहरू जुनसुकै राजनीतिक दलबाट चुनिएता पनि साहित्य, पर्यटन विकास, सर्जक लगायत सबैप्रति राजनीतिक आँखाले नहेर्नका लागि अनुरोध गरिन् । यस्तै अध्येता रिजालले कर्णाली क्षेत्रको दुल्लुमा त्यहाँका कला कौशल, संस्कृति, इतिहास, भेषभुसा, भाषा आदिबारे पुस्तक लेखिएको र त्यसलाई स्थानीय निकायले प्रकाशन गरेको हुँदा थाहाले यस्ता सिकाइलाई पछ्याउँनका लागि सुझाव दिइन् ।

कविहरू भावना सापकोटा, पुण्यशिला श्रेष्ठ, रजनी श्रेष्ठ, ज्योत्स्ना श्रेष्ठ, स्वस्तिका दाहाल, प्रज्वल अधिकारी, सुरज पराजुली, बाबु त्रिपाठी, प्रकाश समीर, राम बर्तौला, रसिकराज, देवराज तिवारी, विशाल अधिकारी आशुतोष, संप्रस पौडेल, मसान उपासक, अञ्जय प्रधान, यश लामा, बैकुण्ठ लामिछानेले पर्या पर्यावरण कविता वाचन गरेका । डा. नवराज लम्सालको अभिभावकत्वमा भएकाे कविता वाचन कार्यक्रममा सहभागी सबैलाई प्रमाणपत्र दिइएको थियो ।
कार्यक्रममा मदन पुरस्कार लगायत ४ राष्ट्रिय साहित्यिक पुरस्कार विजेता डा. लम्सालले वाचन भएका पर्या साहित्य सिर्जनाले स्थानीयदेखि विश्वका मुद्दा उठाएका र सर्जकहरूलाई छन्द वा गद्यमा रचना गर्ने तथा आफ्नो रचनालाई कसैले नराम्रो भन्ला कि भन्ने अन्यौलताबाट मुक्त भएर लेखन कार्यमा जोड गर्न सल्लाह दिँदै आफ्नो कृति अग्निमा थाहा, मकवानपुरगढी लगायत मकवानपुरकै माटोको सुगन्ध रहेकोले मकवानपुरलाई जहिल्यै माया गर्ने बताए ।
पर्यटन, उद्योग तथा सहकारी मन्त्रालय, बागमती प्रदेश, थाहा नगरपालिका, पालुङ र पालुङ साहित्य परिषदसँगको सहकार्यमा पालुङमा आयोजित २ दिने महोत्सव बाइलाइन नेपाल, साहित्य पोस्ट, एन एस टेलिभिजन, थाहापाटी, दामन एफएमसँगको सहकार्यमा सम्पन्न गरिएको हो ।
जुनु घिमिरे
१.
झुपडी बाट पनि आकाश देखिन्छ
महल हुँदैमा नसोच चन्द्रमा टेकिन्छ
चौरासी व्यञ्जनको औकात नभए पनि
सन्तोषको दुई छाकले भोक मेटिन्छ ।
२.
मेरो झर्दै गरेको बैंशले प्रेमको अनुभुती हुन्छ भने
बिस्तारै खसौँला यदि त्यो मनले मलाई चुन्छ भने
अनुभव संगालेर खस्दै छ पात, नजर हेराइमा हुन्छ
जवानी फूलको पनि सकिन्छ, आऊ पातले छुन्छ भने ।
३.
पिडा लुकाएकै जाति,आँशु छुपाएकै जाती
भित्र भित्रै रोएपनि बाहिर मुस्कुराएकै जाती
कथा सुनाउँदा व्यथा बनाएर बुझ्छन् सबैले
त्यसैले, कथा मारेर व्यथा नदेखाएकै जाती ।
४.
तिम्ले आँसु पिलाइ पिउनुको मजा चखायौ
मेरा लाजहरुलाई छुदै जिउनुको मजा चखायौ
नच्यात्तिनु थियो नउघ्रीनु थियो तर उधारे उघारेउ
सियो हातमा थमाउँदै सिउनुको मजा चखायौ ।
५.
एक झल्को हेर्न पाए हुन्थ्यो, भन्ने जमाना हरायो
करोडौंको खेल हुन्छ, आना सुकी गन्ने जमाना हरायो
यो गुन पैंचो लगाएर ,खुन फिर्ता माग्नेहरूको भिडमा
सुन पाए खुन पनि लुक्छ, इमान्दार बन्ने जमाना हरायो ।
धनकुटा हाल काठमाडाैं
मकवानपुर । तिम्रो माया मुटुमा राखी बोलको गीत सार्वजनिक भएको छ । कमान सिं घलानको शब्द रहेको गीतको लिरिकल भिडियो घलान कै युट्युब च्यानल मार्फत सार्वजनिक गरिएको छ ।
सुर्य मुक्तानको स्वर रहेको गीतमा बिक्राम थापाको सङ्गीत र सुदिप कार्कीले एरेन्ज गरेका छन । हार्मोनिक स्टुडियोमा रेकर्ड भएको गीतमा बिजय राज भुर्तेलले सम्पादन गरेका छन ।
मकवानपुर कैलाशका स्थायीवासी युवा कमानको गीतमा बाध्यतामा परदेशिएकाको बियोग समेटिएको छ । युवालाई स्वेदशमै परिश्रम गर्न आफूले सन्देश दिन चाहेकाे उनले बताए ।
मकवानपुर हर्नमाडीको गीत सार्वजनिक (म्युजिक भिडियो सहित)
Tags: No Comments
मकवानपुर । मकवानपुरकाे हर्नमाडीको ऐतिहासिकता समेटिएकाे हर्नामाडी मकवानपुर बाेलकाे गीत र म्युजिक भिडियो सार्वजनिक भएकाे छ । हाल हेटौडा १८ हर्नामाडी (तत्कालिन हर्नामाडी गाविस) तथा यस स्थानसँग जोडिएका ऐतिहासिक महत्व गीतमा समेटिएको छ ।
हर्नामाडीका स्थायी बासिन्दा समेत रहेका ओकिलराज बानियाको युवट्युव च्यानल मार्फत सार्वजनिक गीत मकवानपुरकाे ऐतिहासिक गढी दरबार, राजदेवी मन्दिर, हर्नामाडी फाँट, गुम्बाडाडा लगायतका स्थानमा छायाङ्कन गरिएको छ । गीतको शब्द रचना ओकिलराज बानियाँले गरेका हुन भने स्वर गीतकार बानियाँ र अस्मिता थापाको रहेको छ ।
गीतमा सुमन तामाङ नेटिभ स्टुडियोले संगीत भरेका छन भने गीतको म्युजिक भिडियोमा नृत्य निर्देशक प्रनिश घिमिरे रहेका छन । गीतकार बानियाँले निर्देशन गरेको भिडियोमा क्यामरा तथा सम्पादन मनोज दाहालले गरेका छन ।
मकवानपुर गढिदरबार राजदेवी मन्दिर गुफास्थान हर्नाफाँट लगाएतका क्षेत्रको महत्व दर्शाइएको भाव रहेको गीतको भिडियोमा बानियाँसहित अस्मिता भट्टराई, मनिशा क्षेत्री, सबिना खतिवडा, लक्ष्मी घलान, प्रमिश अधिकारी, स्वस्तिका बानियाँ, आशिष बिक, सुस्मिता अधिकारी लगायतका कलाकारले अभिनय गरेका छन ।
गीतकार बानियाँका अनुसार सेन वंशीय राजाले राज्य गरेकाे हर्नामाडी लगायतकाे क्षेत्रकाे ऐतिहासिक महत्व नयाँपुस्तालाई बुझाउन तथा प्रचार प्रसारकाे लागि गीतले सहयाेग पुग्नेछ ।
प्रा.डा. कपिल लामिछाने एक विशिष्ट प्राज्ञिक व्यक्तित्व हुनुहुन्छ। पोखरा महानगरपालिका-२८, माझठाना, कास्कीमा २०१५ सालमा पिता शुकदेव र माता सुकुमायाका सुपुत्रका रुपमा जन्मेका लामिछाने २०४१ देखि नै प्राध्यापन, साहित्य सिर्जना र लेखनको मूल थलो पनि भैरहवालाई बनाउनुभएको छ ।
त्रि.वि.बाट नेपाली विषयमा स्नातकोत्तर (प्रथम श्रेणीमा प्रथम) र गाउँखाने कथामा विद्यावारिधि गर्नुभएको लामिछानेले लामो समयदेखि साहित्यिक, शैक्षिक र प्राज्ञिक नेतृत्व लिई आउनुभएको छ। विभिन्न साहित्यिक, सामाजिक र सांस्कृतिक संघसंस्थामा आबद्ध लामिछाने २०७५-२०७९ मा प्रज्ञा सभासदस्य पनि हुनुभएको हो। अहिले उहाँ नेपाल बालसाहित्य समाजको उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ।
उहाँका २०३४ देखि कविता, २०४१ देखि एकाङ्की, २०४२ देखि समालोचना र कथा, २०४४ देखि लघुकथा र २०४५ देखि बालकथा प्रकाशित हुँदै आएका छन्। सिर्जना, समालोचना, अनुसन्धान र सम्पादन गरी अहिलेसम्म उहाँका करिब साठीभन्दा बढी पुस्तकहरू प्रकाशित भएका छन्। उहाँले नेपाली गाउँखाने कथा, नेपाली बौद्ध साहित्य, मुस्लिम संस्कारगीत, नेपाली कथामा कृषिजीवन, नेपाली साहित्यमा शकुन्तलोपाख्यान आदि विषयमा अनुसन्धान गर्नुभएको छ। अन्यथा (२०५४), जलमानव (२०६१), बोन्साइ (२०६८), विस्थापन (२०७५) र अणिमा (२०७९) गरी उहाँका पाँच लघुकथासङ्ग्रह प्रकाशित भएका छन्।
नेपाली लघुकथाको सिर्जना, समालोचना, प्रशिक्षण र सिद्धान्त स्थिरीकरणमा लामिछानेको अहम् भूमिका छ।
साहित्य सिर्जनामा लामिछानेको विशेष योगदान छ भने लोकसाहित्य र त्यसमा पनि गाउँखाने कथाको स्थलगत सङ्कलन र अध्ययन तथा लोकगाथा, लोकगीत र लोककथाको अध्ययनमा उहाँको योगदान उल्लेख्य रहेको छ। मोफसलमा रहेर निष्काम प्राज्ञिक कार्य गरेवापत उहाँले चार दर्जनभन्दा बढी पदक, पुरस्कार र सम्मान प्राप्त गर्नुभएको छ।
हाल लामिछाने लघुकथामा विशेष सक्रिय छन । प्रस्तुत छ, लघुकथा कै सेरोफेरोमा रहेर हाम्रो लघुकथा केन्द्रका संरक्षक राजु क्षत्री अपुरोले लामिछानेसंग गर्नु भएको कुराकानी ।
लघुकथा लेखनमा यहाँको यात्रा कस्तो रहेको छ?
– मैले २०४४ देखि लघुकथा लेख्न थालेको हुँ। पहिलो प्रकाशित लघुकथा हो, ‘कुप्राहरुको देश’ । यो २०४४ को अणु भन्ने पत्रिकामा छापिएको छ। त्यसपछि २०५४ मा अन्यथा, २०६१ मा जलमानव, २०६८ मा बोन्साइ, २०७५ मा विस्थापन र हालै २०७९ मा अणिमा गरी पाँच लघुकथासङ्ग्रह प्रकाशित भएका छन्। अब छैठौँ सङ्ग्रहको तयारी गर्दै छु। नेपाली लघुकथाको सिर्जना, समालोचना, प्रशिक्षण र सिद्धान्त स्थिरीकरणमा मेरो योगदान र मेरा लघुकथागत प्रवृत्तिका बारेमा त अग्रज र अनुजहरूले मूल्याङ्कन गर्नुहुने नै छ।
यहाँ त पोखराको हुनुहुन्छ । पोखरामा लघुकथाको अवस्था के कस्तो रहेको पाउनु भएको छ ?
– पोखरा देशको दोस्रो राजधानीजस्तै हो। कविता, काव्य, मुक्तक, गीत, गजल, कथा र उपन्यासका अगाडि लघुकथा लघु पो भयो कि जस्तो लागेको छ। हाल (२०८० वैशाख) सम्ममा कास्की पोखराका रामबहादुर बानिंया, राजु क्षत्री अपुरो, कल्याण पन्त, भास्कर (भवानीप्रसाद पाण्डे), कपिल लामिछाने ,अल्पबिराम पोख्रेली र शुभ शर्माका लघुकथा सङ्ग्रहका रूपमा प्रकाशित भएका छन्। यो सङ्ख्या निकै कम हो। फाट्टफुट्ट वा फुटकर लेख्नेहरू भने दर्जनौँ छन् । यसबाट लघुकथामा पोखरालाई समृद्ध पार्न अझै धेरै गर्न बाँकी देखिन्छ ।
नेपालमा लघुकथाको प्रभावकारिता कस्तो छ?
– नेपालमा लघुकथाको निकै राम्रो प्रभाव छ । प्रभाव बढ्दो अवस्थामा पनि छ। दिनहुँ लेखिन्छ, पोस्ट गरिन्छ, छापिन्छ, वाचन गरिन्छ र पढिन्छ, सुनिन्छ । सामाजिक स़ञ्जालमा लाइभ र भिडियो वाचन पनि गरिन्छ र सुनिन्छ अनि हेरिन्छ । पाठक र श्रोताले चाहेका र रुचाएकाले नै यस्ता क्रियाकलाप हुँदैआएका छन्। यसबाट लघुकथाको उपयोगिता र प्रभावकारिताको आँकलन गर्न सकिन्छ ।
हाम्रो लघुकथा पाठशाला पेजले लघुकथा केन्द्रको नामबाट आधिकारिक मान्यता पाएको छ। हाम्रा गतिविधिलाई यहाँले कसरी नियालिरहनु भएको छ?
– सामाजिक सञ्जाल हाम्रो लघुकथा पाठशाला पेज हाम्रो लघुकथा केन्द्रको नामबाट २०८० वैशाख १३ गते आधिकारिक रूपमा दर्ता भएकोमा मलाई खुसी लागेको छ। सोही दिन मैले बधाई र शुभकामना दिएको हुँ । विगतदेखि अनौपचारिक रूपमा लघुकथा सम्बन्धी क्रियाकलाप गर्दै आएकोमा अबदेखि यसले गर्ने लघुकथा सम्बन्धी क्रियाकलाप औपचारिक हुन्छन्। यसले सहयोग लिनदिन सहज हुनसक्छ।
म प्रायः भैरहवा लुम्बिनीमा रहेर यसका क्रियाकलाप र गतिविधि हेर्छु, सुन्छु। यसमा आबद्ध स्वयंसेवी एड्मिनहरुको लगन, सक्रियता, जाँगर र तन्मयता देखेर म छक्क पर्छु। यही काम सरकारले गर्ने गराउने हो भने मासिक करोडौँले पनि सम्भव देखिन्न। यस्ता स्वयंसेवी मनहरूलाई म धेरैधेरै साधुवाद भन्न चाहन्छु।
हामीले खेल्नुपर्ने भूमिकामा कुनै कसर बाँकी भए यहाँको अमूल्य सुझावको अपेक्षासमेत राखेका छौँ। केही सुझाव दिन चाहानु हुन्छ कि ?
– त्यसो त केही पनि पूर्ण छैन। कसर त रहिरहन्छ। घोडा चढ्ने नै त हो लड्ने। हाम्रो लघुकथा गानमा भनेजस्तै धेरै गरियो अझ धेरै गर्न बाँकी नै छ। हाम्रो लघुकथा पाठशाला पहिले पेजमात्र थियो। दर्ता भएर अब संस्था भयो। केही काम अगाडि बढेको छ। अब यसले बाँकी कामलाई अघि बढाउने नै छ। लघुकथा पुरस्कार कम छन्, अरु स्थापना गरौँ। लघुकथाकार कोश त आएको छ। लघुकथा कोश बनाउन बाँकी नै छ। लघुकथा प्रधान एउटा पत्रिका छैन। एउटा मासिक पत्रिका निकालौँ। लघुकथा समालोचना कम छन्। त्यसमा जोड दिऊँ। समालोचकलाई पनि विशेष रुपले सम्मान गर्ने परिपाटी बसालौं ।
अहिले सामाजिक सञ्जालमा लेख्ने धेरै पढ्ने कम भइरहेको अवस्थामा पाठकलाई आकर्षित गर्न के के गर्नु पर्ला?
– पाठकको मनोविज्ञान बुझेर काम गरौँ। पाठक उत्कृष्ट र मानक लघुकथा पढ्न आतुर छ। लेखक कनीकुथी झ्यापझुप लेखेर आफैँ एकपटक पनि नपढी पोस्ट गर्न आतुर छन्। साहित्य साधनाको विषय हो। यो तातै खाने चिज होइन। यसको माध्यम भाषा हो। सम्बन्धित भाषामा सामान्य वाक्य बनाउन आउन्न। उसैलाई वरिष्ठ हुनुपरेको छ। अनि त्यस्तो लेखाइबाट कसरी पाठक आकर्षित हुने? म त यसका लागि प्रशिक्षण र अभ्यास आवश्यक देख्छु। यतिका कार्य गरिरहनु भएको छ।अब त्यतातर्फ पनि ध्यान दिनु हुनेछ भन्ने लागेको छ र अन्तमा मेरो छोटो भलाकुसारी पाठक सामु पुर्याउन पहल गर्नु भएकोमा हार्दिक धन्यवाद ।

लघुकथाकार तथा हाम्रो लघुकथा केन्द्रका संरक्षक राजु क्षत्री अपुरोले हाम्रो लघुकथा केन्द्रको फेसबुक पेजमा पोस्ट गर्नु भएको अन्तर्वार्ता हामीले साभर गरी संसोधन सहित प्रकाशित गरेका हौं । सम्पादक